خرد جمعی و حق رأی 3/5
آراء عمومی
بسیاری از مردم با نتیجهگیری از محسّنات مشورت و کمخطا بودن خرد جمعی شروع به تقدیس دموکراسی میکنند و دموکراسی را به عنوان کمخطاترین و دقیقترین شیوه حکمرانی معرفی مینمایند. حال آنکه با اندکی تامل عدم صحّت این نتیجهگیری مشهود است. گفتیم خرد جمعی در جایی کمخطاست که افراد در موضوع مورد بحث تجربه و دانش داشتهباشند. مثلا وقتی دانش عموم مردم از نامزدهای انتخاباتی کامل نیست و بعضاً در دعواهای رسانهای دائماً اطلاعات غلط به جامعه القاء میشود، پُر واضح است خرد جمعی خطا خواهد داشت و انتخابهای غلط محتمل است.در آیات و روایات بسیاری نیز تبعیت از اکثریت منع شده و مردم نکوهش شدهاند که فقط به چند مورد از قرآن بسنده میکنم؛وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ.وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ.وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ.فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا.بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ.وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ.وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ.و...جالب است فقط ۱۲ مرتبه عین عبارت «أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ» در قرآن آمده است.البته اهل سنت معتقد بر «حجّیت اجماع» میباشند که از نظر شیعه مردود است.
مردم و جمهور در تشخیص معصوم نیستند، نه تنها احتمال خطا و اشتباه (سهوی و از جهل) وجود دارد بلکه انتخاب عامدانهٔ غیرحق نیز محتمل است. (برای نمونه بنگرید به عذابهای اقوام مختلف)پس لازمهٔ تشخیصِ صحیحِ جمهور اولاً تقوای جمعیست، ثانیاً خِرد جمعی و دانشِ مردم.
یکی از الزامات ایجاد تقوای جمعی و اصلاح جامعه تواصی به حق میباشد.
حالا به فرض در جامعهای هستیم که همه دنبال صلاح هستند. آیا همهٔ مردم میتوانند در همهٔ انتخابهای خود صاحب تشخیص باشند؟اینکه همهٔ مردم در تمامی زمینهها تخصص داشته باشند، نه ممکن است و نه لازم. قطعا مردم در خیلی از موارد به سراغ افراد معتبر و شناخته شده میروند و به نظر آنها اطمینان میکنند. که این امری عقلانیست؛ مثل انتخاب مرجع تقلید که یا خود فرد به جمعبندی میرسد یا به چند نفر عادل اعتماد میکند.
ادامه دارد...
آراء عمومی
بسیاری از مردم با نتیجهگیری از محسّنات مشورت و کمخطا بودن خرد جمعی شروع به تقدیس دموکراسی میکنند و دموکراسی را به عنوان کمخطاترین و دقیقترین شیوه حکمرانی معرفی مینمایند. حال آنکه با اندکی تامل عدم صحّت این نتیجهگیری مشهود است. گفتیم خرد جمعی در جایی کمخطاست که افراد در موضوع مورد بحث تجربه و دانش داشتهباشند. مثلا وقتی دانش عموم مردم از نامزدهای انتخاباتی کامل نیست و بعضاً در دعواهای رسانهای دائماً اطلاعات غلط به جامعه القاء میشود، پُر واضح است خرد جمعی خطا خواهد داشت و انتخابهای غلط محتمل است.در آیات و روایات بسیاری نیز تبعیت از اکثریت منع شده و مردم نکوهش شدهاند که فقط به چند مورد از قرآن بسنده میکنم؛وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ.وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ.وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ.فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا.بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ.وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ.وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ.و...جالب است فقط ۱۲ مرتبه عین عبارت «أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ» در قرآن آمده است.البته اهل سنت معتقد بر «حجّیت اجماع» میباشند که از نظر شیعه مردود است.
مردم و جمهور در تشخیص معصوم نیستند، نه تنها احتمال خطا و اشتباه (سهوی و از جهل) وجود دارد بلکه انتخاب عامدانهٔ غیرحق نیز محتمل است. (برای نمونه بنگرید به عذابهای اقوام مختلف)پس لازمهٔ تشخیصِ صحیحِ جمهور اولاً تقوای جمعیست، ثانیاً خِرد جمعی و دانشِ مردم.
یکی از الزامات ایجاد تقوای جمعی و اصلاح جامعه تواصی به حق میباشد.
حالا به فرض در جامعهای هستیم که همه دنبال صلاح هستند. آیا همهٔ مردم میتوانند در همهٔ انتخابهای خود صاحب تشخیص باشند؟اینکه همهٔ مردم در تمامی زمینهها تخصص داشته باشند، نه ممکن است و نه لازم. قطعا مردم در خیلی از موارد به سراغ افراد معتبر و شناخته شده میروند و به نظر آنها اطمینان میکنند. که این امری عقلانیست؛ مثل انتخاب مرجع تقلید که یا خود فرد به جمعبندی میرسد یا به چند نفر عادل اعتماد میکند.
ادامه دارد...
۱۴:۵۷