بازارسال شده از
داستان پولهای کره بهانهای برای شناخت عمیقتر تحریمحساب امانی (escrow account) و دردسرهای آن برای ایران
نخست وزیر و وزیر خارجه قطر در روزهای گذشته به ایران سفر کرده بود. در کنار مباحث مختلف یکی از موضوعات مطرح در روابط ایران و قطر، موضوع پولهای ایران که سال گذشته از کره به قطر انتقال پیدا کرد، مطرح است. این پولها قرار بود به آسانی برای ایران کارسازی شود که با وقوع عملیات تاریخی طوفان الاقصی و در پی آن حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی به غزه با مشکل مواجه شد. در این یادداشت به بررسی جنبههای فنی این موضوع میپردازیم که به نظر میرسد درسهای مهمی برای مرور کردن دارد.
پولها چگونه در کره جنوبی بلوکه شده بودند؟
در سالهای اجرای برجام محدودیتی در فروش نفت و میعانات گازی ایران نبود و یکی از مشتریهای قدیمی ایران کره جنوبی بود که میعانات ایران را خریدای میکرد. در یک سال پایانی که از زمان خروج آمریکا از برجام تا زمان اعمال صد در صدی تحریم نفتی علیه ایران در اردیبهشت ۹۸، فروش میعانات به کره بدون دریافت مبلغ آن انجام میشد. امید بود که دوباره رفع تحریمها برقرار شود. طلب ایران در حدود ۷ میلیارد دلار بود که در بانکهای کرهای به وون (واحد پول کره) انباشت میشد و مالکیت آن برای بانک مرکزی ایران بود.
حساب امانی چیست و چه نقشی در تحریمهای نفتی دارد؟
در قانون NDAA 2012 که فروش نفت خام ایران تحریم شد، در بخش ۱۲۴۵ بیان میکند که تراکنش بابت خرید نفت خام ایران ممنوع است، مگر آنهایی که با مجوز دولت آمریکا خرید نفت از ایران را انجام میدهند. در قانون بعدی تحریمی یعنی قانون کاهش تهدید ایران ۲۰۱۲ بخش ۵۰۳، مشخص میکنند که خریداران نفت ایران که با مجوز دولت آمریکا خرید انجام می دهند باید پول ناشی از خرید خود را در حسابی به نام بانک مرکزی ایران و به ارز محلی نگهداری کنند و ایران از آن پول میتواند اقلام غیرتحریمی خریداری کند و تنها در حالتیکه بخواهد خرید بشردوستانه کند میتواند پول را به کشور ثالث منتقل کند.https://www.congress.gov/bill/112th-congress/house-bill/1905/textاینجا بود که حساب امانی escrow account در مکانیزم تحریم وارد شد. در فرایند اجرایی مصرف پول هم جایگاه خزانهداری آمریکا OFAC برای تایید تراکنشها آمده است. یک جایگاه نظارتی که باید برای تراکنشها مجوز صادر کند تا خطر تحریمی موسسات مالی درگیر را تهدید نکند.در مدت اجرای برجام و نیز خروج آمریکا از برجام تا اردیبهشت ۹۸ این سازوکار جاری بود. لذا مصرف پولهای ناشی از فروش میعانات به کره سختی داشت و انباشت پول در حساب امانی ایران در کره افزایش مییافت.اتفاق دیگری که روی این تحریم سوار شد و کار را پیچیدهتر کرد، شناسایی بانک مرکزی ایران به عنوان نهاد حامی تروریسم در شهریور ۹۸ بود. به دلیل اینکه هرگونه همکاری با این نهاد خطر مواجه شدن با تحریمهای آمریکا را داشت، استثنا مربوط به خرید بشردوستانه هم اعمال نمیشد. عملا بانک مرکزی ایران ذیل قانون کاتسا مجدد تحریم شد. اینگونه بود که پول ایران در کره چند قفله شد.تلاش دولت سیزدهم برای آزادسازی در دولت روحانی چندبین بار تلاش شد که پولها آزاد شوند اما نشد. در دولت شهید رییسی نیز این اتفاق دنبال شد. آنقدر خبرها زیاد منتشر میشد که در شبکههای اجتماعی به طنز میگفتند چندین بار است که پولهای کره آزاد شده است.
در تابستان ۱۴۰۲ که بحث مبادله زندانیان میان ایران و آمریکا جدی شد، موضوع آزادسازی پولها نیز جدیتر شد. اما یک مشکل فنی وجود داشت که مورد توجه طرف ایرانی بود. مشکل درباره تبدیل وون به یورو بود. با توجه به محدود بودن بازار تبدیل وون به یورو، راه حل معمول تبدیل وون به دلار و بعد تبدیل دلار به یورو بود. اما خطری در این میان بود: خطر مصادره پولهای ایران توسط دولت آمریکا در زمان تبدیل از وون به دلار. در همان قانون کاهش تهدید ایران ۲۰۱۲ کنگره اجازه مصادره اموال ایران که در خاک آمریکا است یا به قلمرو آمریکا وارد میشود، را داد. در نتیجه اگر وون به دلار تبدیل میشد قبلا از تبدیل به یورو، امکان مصادره آن وجود داشت. برای همین بود که راه سختتر را انتخاب کردند و حدود ۴ تا ۶ هفته صبر کردند تا به صورت مستقیم وون کره به یورو تبدیل شودhttps://www.rokna.net/fa/tiny/news-919772ایران تلاش کرد که با آزاد کردن منابع در کره، عرضه ارز را در بازار تقویت کند. یوروی حاصل شده میتوانست برای تامین اقلام اساسی که قلم مهمی از تقاضای ارزی کشور است، مصرف شود که فشار را روی بازار ارز کاهش دهد. در مسیر تبدیل وون به یورو به دلیل کاهش ارزش وون در قبال دلار در سالهای اخیر، نزدیک به یک میلیارد دلار آن آب شد و در حدود ۶ میلیارد دلار به یورو تبدیل شد که تقریبا ۵.۳ میلیارد یورو میشد.
نخست وزیر و وزیر خارجه قطر در روزهای گذشته به ایران سفر کرده بود. در کنار مباحث مختلف یکی از موضوعات مطرح در روابط ایران و قطر، موضوع پولهای ایران که سال گذشته از کره به قطر انتقال پیدا کرد، مطرح است. این پولها قرار بود به آسانی برای ایران کارسازی شود که با وقوع عملیات تاریخی طوفان الاقصی و در پی آن حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی به غزه با مشکل مواجه شد. در این یادداشت به بررسی جنبههای فنی این موضوع میپردازیم که به نظر میرسد درسهای مهمی برای مرور کردن دارد.
پولها چگونه در کره جنوبی بلوکه شده بودند؟در سالهای اجرای برجام محدودیتی در فروش نفت و میعانات گازی ایران نبود و یکی از مشتریهای قدیمی ایران کره جنوبی بود که میعانات ایران را خریدای میکرد. در یک سال پایانی که از زمان خروج آمریکا از برجام تا زمان اعمال صد در صدی تحریم نفتی علیه ایران در اردیبهشت ۹۸، فروش میعانات به کره بدون دریافت مبلغ آن انجام میشد. امید بود که دوباره رفع تحریمها برقرار شود. طلب ایران در حدود ۷ میلیارد دلار بود که در بانکهای کرهای به وون (واحد پول کره) انباشت میشد و مالکیت آن برای بانک مرکزی ایران بود.
حساب امانی چیست و چه نقشی در تحریمهای نفتی دارد؟در قانون NDAA 2012 که فروش نفت خام ایران تحریم شد، در بخش ۱۲۴۵ بیان میکند که تراکنش بابت خرید نفت خام ایران ممنوع است، مگر آنهایی که با مجوز دولت آمریکا خرید نفت از ایران را انجام میدهند. در قانون بعدی تحریمی یعنی قانون کاهش تهدید ایران ۲۰۱۲ بخش ۵۰۳، مشخص میکنند که خریداران نفت ایران که با مجوز دولت آمریکا خرید انجام می دهند باید پول ناشی از خرید خود را در حسابی به نام بانک مرکزی ایران و به ارز محلی نگهداری کنند و ایران از آن پول میتواند اقلام غیرتحریمی خریداری کند و تنها در حالتیکه بخواهد خرید بشردوستانه کند میتواند پول را به کشور ثالث منتقل کند.https://www.congress.gov/bill/112th-congress/house-bill/1905/text
اینجا بود که حساب امانی escrow account در مکانیزم تحریم وارد شد. در فرایند اجرایی مصرف پول هم جایگاه خزانهداری آمریکا OFAC برای تایید تراکنشها آمده است. یک جایگاه نظارتی که باید برای تراکنشها مجوز صادر کند تا خطر تحریمی موسسات مالی درگیر را تهدید نکند.در مدت اجرای برجام و نیز خروج آمریکا از برجام تا اردیبهشت ۹۸ این سازوکار جاری بود. لذا مصرف پولهای ناشی از فروش میعانات به کره سختی داشت و انباشت پول در حساب امانی ایران در کره افزایش مییافت.اتفاق دیگری که روی این تحریم سوار شد و کار را پیچیدهتر کرد، شناسایی بانک مرکزی ایران به عنوان نهاد حامی تروریسم در شهریور ۹۸ بود. به دلیل اینکه هرگونه همکاری با این نهاد خطر مواجه شدن با تحریمهای آمریکا را داشت، استثنا مربوط به خرید بشردوستانه هم اعمال نمیشد. عملا بانک مرکزی ایران ذیل قانون کاتسا مجدد تحریم شد. اینگونه بود که پول ایران در کره چند قفله شد.تلاش دولت سیزدهم برای آزادسازی در دولت روحانی چندبین بار تلاش شد که پولها آزاد شوند اما نشد. در دولت شهید رییسی نیز این اتفاق دنبال شد. آنقدر خبرها زیاد منتشر میشد که در شبکههای اجتماعی به طنز میگفتند چندین بار است که پولهای کره آزاد شده است.در تابستان ۱۴۰۲ که بحث مبادله زندانیان میان ایران و آمریکا جدی شد، موضوع آزادسازی پولها نیز جدیتر شد. اما یک مشکل فنی وجود داشت که مورد توجه طرف ایرانی بود. مشکل درباره تبدیل وون به یورو بود. با توجه به محدود بودن بازار تبدیل وون به یورو، راه حل معمول تبدیل وون به دلار و بعد تبدیل دلار به یورو بود. اما خطری در این میان بود: خطر مصادره پولهای ایران توسط دولت آمریکا در زمان تبدیل از وون به دلار. در همان قانون کاهش تهدید ایران ۲۰۱۲ کنگره اجازه مصادره اموال ایران که در خاک آمریکا است یا به قلمرو آمریکا وارد میشود، را داد. در نتیجه اگر وون به دلار تبدیل میشد قبلا از تبدیل به یورو، امکان مصادره آن وجود داشت. برای همین بود که راه سختتر را انتخاب کردند و حدود ۴ تا ۶ هفته صبر کردند تا به صورت مستقیم وون کره به یورو تبدیل شودhttps://www.rokna.net/fa/tiny/news-919772ایران تلاش کرد که با آزاد کردن منابع در کره، عرضه ارز را در بازار تقویت کند. یوروی حاصل شده میتوانست برای تامین اقلام اساسی که قلم مهمی از تقاضای ارزی کشور است، مصرف شود که فشار را روی بازار ارز کاهش دهد. در مسیر تبدیل وون به یورو به دلیل کاهش ارزش وون در قبال دلار در سالهای اخیر، نزدیک به یک میلیارد دلار آن آب شد و در حدود ۶ میلیارد دلار به یورو تبدیل شد که تقریبا ۵.۳ میلیارد یورو میشد.۱۲:۴۹