ا
میانگین، میانه، مد؛ چه زمانی هرکدام را به کار ببریم؟️فرض کن دادههای درآمد ماهانه ۱۰ نفر را داری:۱، ۲، ۲، ۳، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۱۰۰ میلیون تومان.«میانگین» = جمع همه تقسیم بر تعداد = حدود ۱۳ میلیون.«میانه» = عدد وسط بعد از مرتبکردن = بین ۳ و ۴ = ۳.۵ میلیون.«مد» = عددی که بیشتر تکرار شده = ۲ و ۳ (دومداله).حالا کدام یک وضعیت را درستتر نشان میدهد؟ واضح است که میانگین (۱۳) توسط آن یک مقدار خیلی بزرگ (۱۰۰) فریب خورده؛ میانه (۳.۵) بهتر نماینده مرکز دادههاست.
️ چه وقت از کدام استفاده کنیم؟۱. میانگین (Mean)
زمانی خوب است که دادهها متقارن و بدون داده پرت (outlier) باشند.
به همه مقادیر حساس است (هم خوب، هم بد).
مثال کاربردی: میانگین فشار خون یک جمعیت سالم.
۲. میانه (Median)
زمانی خوب است که دادهها چوله (skewed) یا دارای داده پرت باشند.
تحت تأثیر مقادیر خیلی بزرگ یا خیلی کوچک قرار نمیگیرد.
مثال کاربردی: درآمد خانوار، مدت بستری در ICU، هزینه درمان.
۳. مد (Mode)
برای دادههای کیفی (اسمی) یا دستهبندی شده کاربرد دارد.
میتواند بیش از یک مقدار داشته باشد (چندمدی).
مثال کاربردی: شایعترین گروه خونی در یک جمعیت، رایجترین عارضه دارویی.
نکته کلیدی در اپیدمیولوژی و آمار پزشکی:وقتی توزیع یک متغیر (مثل سن، CRP، مدت بستری) را گزارش میدهید، همیشه به شکل توزیع نگاه کنید. اگر چوله است، به جای «میانگین ± انحراف معیار» از «میانه (فاصله بین چارکی)» استفاده کنید. مجلات پزشکی معتبر این موضوع را بسیار جدی میگیرند.
جمعبندی:میانگین → داده متقارن، بدون پرت.
میانه → داده چوله یا همراه پرت.
مد → دادههای اسمی یا گسسته (نوع، گروه، رتبه).
هیچکدام «بهترین» نیست؛ مناسبترین را بر اساس توزیع داده انتخاب کن.
️ ایستگاه اپیدمیولوژی ️آموزش / مشاوره مقاله و پایاننامه و طرح پژوهشی و آماری / ویراستاری پژوهشی / منتورینگ پژوهشی
تلگرام/ بله️ ارتباط با ما و رزرو مشاوره️ @Epidemiology_Station۷۴۳۱۱