ا
" />بخش اول/ چگونه توافق ایران و آمریکا به لحظات حساس پایانی کشیده شد.این توافق که بسیاری از دشوارترین مسائل را به مذاکرات آینده موکول کرد، پس از تقلاهای لحظهآخری به دست آمد.
نوشته: آدام راسگون، رونن برگمن، فرناز فصیحی، دیوید ای. سنگر، الیان پلتیر و آنتون ترویانوفسکی
گزارش از: تلآویو، نیویورک، اسلامآباد و واشنگتن
نیویورک تایمز | ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶
اوایل این هفته، درست پس از نیمهشب در تهران، کاروانی از خودروها که با سرعت به سمت فرودگاه در حرکت بود، ناگهان متوقف شد. مقامات قطری از خودروهای خود پیاده شدند و در کنار جاده دور هم جمع شدند. بحران لحظهآخریِ دیگری در ماراتن مذاکرات ایران به وجود آمده بود و قطریها دستورات روشنی از رهبری خود داشتند که بدون اعلام توافق، آنجا را ترک نکنند. در واشنگتن، رئیسجمهور ترامپ در حال آماده شدن برای شام تولد خود بود. میانجیهای بینالمللی بر این باور بودند که این روز تولد — و مسابقه قفس U.F.C. که برای یکشنبهشب برنامهریزی شده بود — میتواند آقای ترامپ را در حال و هوای امضای توافق در آن روز قرار دهد. در اسرائیل، مقامات از قبل با یک شکست تحقیرآمیز دست و پنجه نرم میکردند؛ در شرایطی که به نظر میرسید نزدیکترین متحدشان در آستانه یک توافق جداگانه با دشمن قسمخورده اسرائیل قرار دارد. با وجود تصمیم اسرائیل برای حمله به یکی از حومههای بیروت در آن روز بدون مشورت با ایالات متحده، به نظر میرسید توافق در مسیر خود قرار دارد. اما در کنار جادهای در تهران، قطریها در حال رسیدگی به اختلافنظرها بر سر لحن و جملهبندی اعلامیه بودند. سرانجام، پس از تماسهای بیشتر، قطریها به خودروهای خود بازگشتند و راهی فرودگاه شدند. نخستوزیر پاکستان، شهباز شریف، این توافق را ساعت ۱۲:۴۵ بامداد دوشنبه در تهران اعلام کرد و آقای ترامپ دقایقی بعد آن را تایید نمود و از یک اقدام حسننیت برای ایرانیها پرده برداشت: ایالات متحده محاصره دریایی بنادر ایران را فوراً لغو خواهد کرد. اواخر هفته گذشته، چهار ماه جنگ و ۴۷ سال رویارویی میان ایالات متحده و ایران در یک شتاب دیپلماتیک فوقالعاده به اوج خود رسید که بارها خطر کشیده شدن به خونریزیهای بیشتر را به همراه داشت. مذاکرهکنندگان بر سر موضوعاتی با اهمیتِ گسترده برای اقتصاد جهانی، ژئوپلیتیک خاورمیانه و سیاست داخلی ایالات متحده چانه میزدند. آقای ترامپ به دنبال توافقی بود که بتواند آن را به عنوان تحقق وعده خود مبنی بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای ارائه کند، حتی با وجود اینکه ایجاد سازوکارهای محافظتی خاص به مذاکرات بعدی موکول شده بود. ایران نیز مصمم بود از واگذاری آنچه حق خود برای غنیسازی اورانیوم میداند خودداری کند، در حالی که در ازای بازگشایی تنگه هرمز، به دنبال به حداکثر رساندن امتیازات دریافتی خود بود. این روایت از ساعات پایانی مذاکرات برای دستیابی به توافقی جهت اعلام آتشبس و آغاز گفتگوهای هستهای، بر اساس مصاحبههایی با مقامات در واشنگتن، اروپا و سراسر خاورمیانه تهیه شده است که بیشتر آنها برای بحث درباره این مذاکرات محرمانه، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردهاند. همین حالا نیز آقای ترامپ حتی از سوی برخی از حامیانش با این انتقاد مواجه است که «یادداشت تفاهم» میان دو طرف امتیازات بیش از حدی به ایران میدهد. این توافق که متن آن روز چهارشنبه توسط کاخ سفید منتشر شد، تنگه هرمز را برای کشتیرانی بازگشایی میکند و طرحی ۳۰۰ میلیارد دلاری را برای بازسازی و توسعه ایران ترسیم مینماید. اما در عین حال، گفتگوها درباره برنامه هستهای ایران را به مذاکرات آینده موکول میکند و عملاً دشوارترین مسئله را به تعویق میاندازد. در طول آخر هفته، با وجود تهدید مداوم حملات هوایی بیشتر که آقای ترامپ در روز چهارشنبه آن را تجدید کرد، ایران تمایل نشان داد که به فشار برای دریافت امتیازات بیشتر از آمریکا ادامه دهد. مقامات اسرائیلی نگران بودند که نتوانستهاند ایالات متحده را متقاعد کنند که این توافق میتواند خطرات جدی برای امنیت اسرائیل ایجاد کند و مسئله هستهای را حلنشده باقی بگذارد. مقامات قطری نیز هدایت یک تلاش میانجیگرانه از طریق کانالهای پنهان را بر عهده داشتند و به ایرانیها گفتند که باید تایید نهایی خود را پیش از آغاز مسابقه U.F.C در چمن کاخ سفید اعلام کنند. آقای ترامپ مشتاق به نظر میرسید که کار توافق را تمام کند؛ شرایطی که از چشم دیگر میانجیگر کلیدی، یعنی پاکستان، دور نمانده بود. دو کارشناس آشنا با میانجیگری پاکستان گفتند که سید عاصم منیر، فرمانده قدرتمند ارتش این کشور، میخواست توافق در روز تولد آقای ترامپ امضا شود.@Xpress_ir
۴