حکمرانی رایاسپهرابوالقاسم رجبی: اهم نکات مصاحبه اخیرم با خبرگزاری فارس:۱. فیلترینگ مطلقا معادل حکمرانی نیست و با رفع فیلترینگ بعضی خدمات حکمرانی زیر سوال نخواهد رفت.۲. پیشنیاز حکمرانی ایجاد ابزارهای حکمرانی است. ۳.رونق کسب و کارهای داخلی مهمترین مسیر برای تقویت ابزارهای حکمرانی است.۴. ایجاد جذابیت در خدمات مهمترین عامل رونق محصولات داخلی است.۵.فیلترینگ یک سیاست افزایش هزینه است و مانند سیاست افزایش تعرفه ترافیک نمیتواند جایگزین کم بودن جذابیت خدمات داخلی باشد.۶. رفع فیلتر خدماتی مانند یوتیوب میتواند با تسهیل جریان تولید محتوا به تقویت جذابیت محصولات سکویی داخلی کمک کند. ۷.قانون حفاظت از دادهها با دید اعتماد افزایی به خدمات داخلی و رونق کسب و کار باید به تصویب برسد.
پیوند متن کامل مصاحبه:
https://farsnews.ir/Aghajani/1732338563824085692پیوند مطالعه مقاله ای که تصویر بالا را دارد:https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/111086/Creating-value-in-online-communities-Wanda-Orlikowski.pdfعضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
پیوند متن کامل مصاحبه:
https://farsnews.ir/Aghajani/1732338563824085692پیوند مطالعه مقاله ای که تصویر بالا را دارد:https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/111086/Creating-value-in-online-communities-Wanda-Orlikowski.pdfعضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۰:۰۰
اقتصاد دیجیتال یا اقتصاد دیجیتالی شده؟ مسئله اینست
عاقبت دامادی با ابزار دشمن
ابوالقاسم رجبی: سه نکته مهم باقی مانده از مصاحبه اخیرم با خبرگزاری آنا:
۱.نمیتوان همه برنامههای کاربردی خارجی را فیلتر کرد و راه ارتباطی با کشورها را بست و در شرایط تحریمی برای ارتباطات بین المللی کشور مانع تراشی کرد.
۲.ترویج استفاده از اینستاگرام(چه با پوسته چه آزاد) فقط اقتصاد دیجیتالی شده و آن هم به صورت ناقص و فاقد امکان مدیریت آسیب بزرگ میکند.
۳.تنها راه پیشنهادی این است که سعی کنیم در زندگی روزمره به پیام رسانهای خارجی کمتر وابسته باشیم. این به معنی اینست که باید نسبت به سکوهای داخلی رواداری و حمایت بیشتری داشته باشیم.
متن کامل مصاحبه:
https://ana.ir/fa/amp/news/950726
پینوشت: به صورت کلی واردات عمده خدمات رایانش ابری شامل خدماتی که گوگل ارائه می دهد یا استفاده از پیام رسان ها و اینستاگرام و شبکه های اجتماعی خارجی در زندگی روزمره مردم باعث رشد اقتصاد دیجیتالی شده می شود.از جنبه توسعه ظاهری و انتقال تجربه اولیه این خوب است اما هدف نهایی باید این باشد که با استفاده از مانع زدایی از بروز خلاقیت داخلی توسعه ای فراتر از پیشرفت ظاهری اتفاق بیافتد تا به قول دکتر لاریجانی از وضعیت دامادی با ابزار دشمن خارجی اجتناب بشود.
متن گزارش منبع تصویر بالا در زمینه اقتصاد دیجیتالی:
https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1797950
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
عاقبت دامادی با ابزار دشمن
ابوالقاسم رجبی: سه نکته مهم باقی مانده از مصاحبه اخیرم با خبرگزاری آنا:
۱.نمیتوان همه برنامههای کاربردی خارجی را فیلتر کرد و راه ارتباطی با کشورها را بست و در شرایط تحریمی برای ارتباطات بین المللی کشور مانع تراشی کرد.
۲.ترویج استفاده از اینستاگرام(چه با پوسته چه آزاد) فقط اقتصاد دیجیتالی شده و آن هم به صورت ناقص و فاقد امکان مدیریت آسیب بزرگ میکند.
۳.تنها راه پیشنهادی این است که سعی کنیم در زندگی روزمره به پیام رسانهای خارجی کمتر وابسته باشیم. این به معنی اینست که باید نسبت به سکوهای داخلی رواداری و حمایت بیشتری داشته باشیم.
متن کامل مصاحبه:
https://ana.ir/fa/amp/news/950726
پینوشت: به صورت کلی واردات عمده خدمات رایانش ابری شامل خدماتی که گوگل ارائه می دهد یا استفاده از پیام رسان ها و اینستاگرام و شبکه های اجتماعی خارجی در زندگی روزمره مردم باعث رشد اقتصاد دیجیتالی شده می شود.از جنبه توسعه ظاهری و انتقال تجربه اولیه این خوب است اما هدف نهایی باید این باشد که با استفاده از مانع زدایی از بروز خلاقیت داخلی توسعه ای فراتر از پیشرفت ظاهری اتفاق بیافتد تا به قول دکتر لاریجانی از وضعیت دامادی با ابزار دشمن خارجی اجتناب بشود.
متن گزارش منبع تصویر بالا در زمینه اقتصاد دیجیتالی:
https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1797950
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۵:۱۰
آموزههای بازیهای آموزشی بینالمللی:دولینگو
مراقبت و بازیهای الکترونیکی مسیر درست اصلاح و بازپروری
ابوالقاسم رجبی: اهم نکات یادداشت اخیرم در پیوست:۱. منطق سیاست کاهش مجازات حبس این بود که زندان تبدیل به محل آموزش جرم و جنایت تبدیل شده بود و ظرفیت زندانها کفاف برنامه های بازپروری را نمی داد.۲. با کاهش مجازات حبس و ساده شدن فرایند کسب رضایت، مجرمان به صورت انبوه اقدام به کلاه برداری کردند و نظام قضایی را زیر انبوه تخلفات و شکایتهای بی نتیجه زیر سوال بردند. ۳. مجازات مراقبت الکترونیکی و بازیهای رایانه ای رقابتی به عنوان یک مسیر امیدافزایی در جامعه می تواند در فرایند بازپروری مورد استفاده قرار بگیرد. مثلا قاضی متهمی که به زبان انگلیسی مسلط است را مکلف کند برای مدت شش ماه در نرم افزار دولینگو هر هفته در سطح چهار نفر اول زبان چینی یا آلمانی قرار بگیرد. یا در وبگاه codinggame به مرحله پیشرفته برسد. یا محصولات بومی آموزش زبان انگلیسی مثل لرنیت و آی لینگو ثبت نام کند و هر سطحی هست مهارت خودش را اراتقاء بدهد. اینها را هم فقط در حالی انجام بدهد که از خانه تا یک محل خاص اجازه تردد داشته باشد.متن کامل یادداشت در پیوست:https://peivast.com/p/223380عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
مراقبت و بازیهای الکترونیکی مسیر درست اصلاح و بازپروری
ابوالقاسم رجبی: اهم نکات یادداشت اخیرم در پیوست:۱. منطق سیاست کاهش مجازات حبس این بود که زندان تبدیل به محل آموزش جرم و جنایت تبدیل شده بود و ظرفیت زندانها کفاف برنامه های بازپروری را نمی داد.۲. با کاهش مجازات حبس و ساده شدن فرایند کسب رضایت، مجرمان به صورت انبوه اقدام به کلاه برداری کردند و نظام قضایی را زیر انبوه تخلفات و شکایتهای بی نتیجه زیر سوال بردند. ۳. مجازات مراقبت الکترونیکی و بازیهای رایانه ای رقابتی به عنوان یک مسیر امیدافزایی در جامعه می تواند در فرایند بازپروری مورد استفاده قرار بگیرد. مثلا قاضی متهمی که به زبان انگلیسی مسلط است را مکلف کند برای مدت شش ماه در نرم افزار دولینگو هر هفته در سطح چهار نفر اول زبان چینی یا آلمانی قرار بگیرد. یا در وبگاه codinggame به مرحله پیشرفته برسد. یا محصولات بومی آموزش زبان انگلیسی مثل لرنیت و آی لینگو ثبت نام کند و هر سطحی هست مهارت خودش را اراتقاء بدهد. اینها را هم فقط در حالی انجام بدهد که از خانه تا یک محل خاص اجازه تردد داشته باشد.متن کامل یادداشت در پیوست:https://peivast.com/p/223380عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۴:۲۷
۱۴:۲۷
۱۴:۲۷
چرا با وجود ایجاد صندوق رمزارز توسط ترامپ آمریکا در بازار رمزارز های مورد حمایت او مشارکت نخواهم کرد؟
خطرات معاملات رمزارزی: چرا همواره حجم معاملات نمیتواند نشان دهنده روند بازار باشد؟
ابوالقاسم رجبی: ترامپ آمریکا مانند ترامپ آرژانتین از چند رمزارز حمایت بیشتری کرده است. در مورد نیت پشت پرده اینکه چطور رئیس جمهور بزرگترین امپراطوری رسانهای، اقتصادی و نظامی تاریخ کره زمین چنین تصمیمی گرفته است گمانه زنی زیادی مطرح میشود. البته شاید متحدین سیاسی او مسیر حرکت را مشخص کرده باشند. همانطور که شهید سلیمانی به درستی او را قمار باز خطاب کرده بود به نظر میرسد جناب ترامپ قصد دارد مردم جهان را به بزرگترین قمار تاریخ دعوت کند و در این مسیر بدهی انباشت شده دولت آمریکا را از طریق دامن زدن به هیاهوی رمزارز محو کند. اخیرا در این زمینه مصاحبه ای با باشگاه خبرنگاران جوان داشتم که دو نکته مهم آن بدین شرح است:
۱. ترامپ در مقابل روندهای جهانی قرار گرفته است: بالای ۱۳۰ کشور در حال توسعه ارزدیجیتال بانک مرکزی هستند و فرمان اجرایی ۴ بهمن ترامپ استفاده از ارزدیجیتال بانک مرکزی در قلمرو آمریکا را محدود میکند.
۲. رمزارزهای منتخب صندوق ذخیره ترامپ مشکل دار هستند: به ویژه سازوکار معماری بیتکوین به خاطر تلاش برای رعایت حریم خصوصی، نسبت به معاملات داخلی و صوری(wash trading) آسیبپذیر است و قیمت سازی در آن توسط والها (بازیگران بزرگ) آسان است.
در پایان ترامپ آمریکا هم مثل ترامپ آرژانتین وقتی رمزارزهای مورد حمایتش سقوط کنند غیر از معذرت خواهی شاید چیزی برای عرضه نداشته باشد یا حتی شاید مانند برخوردی که با متحد اوکراینی کشور خودش انجام داد، در این زمینه فریب خوردگان را مجبور به معذرت خواهی کند. البته بازار رمزارزها باید رصد بشود. شاید رمزارزی که واقعا بتواند آسیب پذیری معاملات داخلی را بدون تحت الشعاع قرار دادن حریم خصوصی و خلق پول جانبدارانه رفع کند، در عین حال یک تورم کنترل شده منطقی هم داشته باشد، آینده پول جهانی باشد.
پیوند متن کامل مصاحبه باشگاه خبرنگاران جوان:
https://www.yjc.ir/00bRcXفرمان اجرایی ۴بهمن ترامپ:
https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/strengthening-american-leadership-in-digital-financial-technology/فرمان اجرایی ۱۶ اسفند ترامپ:https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/03/establishment-of-the-strategic-bitcoin-reserveand-united-states-digital-asset-stockpile/
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
خطرات معاملات رمزارزی: چرا همواره حجم معاملات نمیتواند نشان دهنده روند بازار باشد؟
ابوالقاسم رجبی: ترامپ آمریکا مانند ترامپ آرژانتین از چند رمزارز حمایت بیشتری کرده است. در مورد نیت پشت پرده اینکه چطور رئیس جمهور بزرگترین امپراطوری رسانهای، اقتصادی و نظامی تاریخ کره زمین چنین تصمیمی گرفته است گمانه زنی زیادی مطرح میشود. البته شاید متحدین سیاسی او مسیر حرکت را مشخص کرده باشند. همانطور که شهید سلیمانی به درستی او را قمار باز خطاب کرده بود به نظر میرسد جناب ترامپ قصد دارد مردم جهان را به بزرگترین قمار تاریخ دعوت کند و در این مسیر بدهی انباشت شده دولت آمریکا را از طریق دامن زدن به هیاهوی رمزارز محو کند. اخیرا در این زمینه مصاحبه ای با باشگاه خبرنگاران جوان داشتم که دو نکته مهم آن بدین شرح است:
۱. ترامپ در مقابل روندهای جهانی قرار گرفته است: بالای ۱۳۰ کشور در حال توسعه ارزدیجیتال بانک مرکزی هستند و فرمان اجرایی ۴ بهمن ترامپ استفاده از ارزدیجیتال بانک مرکزی در قلمرو آمریکا را محدود میکند.
۲. رمزارزهای منتخب صندوق ذخیره ترامپ مشکل دار هستند: به ویژه سازوکار معماری بیتکوین به خاطر تلاش برای رعایت حریم خصوصی، نسبت به معاملات داخلی و صوری(wash trading) آسیبپذیر است و قیمت سازی در آن توسط والها (بازیگران بزرگ) آسان است.
در پایان ترامپ آمریکا هم مثل ترامپ آرژانتین وقتی رمزارزهای مورد حمایتش سقوط کنند غیر از معذرت خواهی شاید چیزی برای عرضه نداشته باشد یا حتی شاید مانند برخوردی که با متحد اوکراینی کشور خودش انجام داد، در این زمینه فریب خوردگان را مجبور به معذرت خواهی کند. البته بازار رمزارزها باید رصد بشود. شاید رمزارزی که واقعا بتواند آسیب پذیری معاملات داخلی را بدون تحت الشعاع قرار دادن حریم خصوصی و خلق پول جانبدارانه رفع کند، در عین حال یک تورم کنترل شده منطقی هم داشته باشد، آینده پول جهانی باشد.
پیوند متن کامل مصاحبه باشگاه خبرنگاران جوان:
https://www.yjc.ir/00bRcXفرمان اجرایی ۴بهمن ترامپ:
https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/strengthening-american-leadership-in-digital-financial-technology/فرمان اجرایی ۱۶ اسفند ترامپ:https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/03/establishment-of-the-strategic-bitcoin-reserveand-united-states-digital-asset-stockpile/
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۸:۰۷
فنسالاری افیون یا استامینوفن مشکلات اجتماعی؟
ابوالقاسم رجبی: اهم نکات یادداشت اخیرم در پیوست: تعریف فن سالاری: حکومت خبرگان، گونه ای از نظام اجتماعی یا حکومت که در آن افراد با دانش فنی یا علمی نفوذ و قدرت زیادی دارند. ویژگیهای کلیدی فنسالاری:۱.سیاست زدایی و نادیده گرفتن مناسبات قدرت و
2. چارچوب بندی مسائل به مثابه مسایل فنی که راه حل های فنی دارند و تاکید روی عقلانیت فناورانه
۳.ادغام نهادهای فناورانه و امور تخصصی، مثلا به جای وزارت خانه های تخصصی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات متولی ساماندهی امور مربوط به آنها می شود.
مثال ناترازی حاصل از سو مصرف یارانه انرژی:
الف. از جنبه سیاست زدایی: در مثال ناترازی انرژی، تمرکز روی بنزین می رود و مثلا واقعی شدن قیمت برق و انرژی صنایع انرژی بر در دستور کار قرار نمی گیرد، هر دو مسیر به کاهش کسری بودجه و تامین مالی رفع ناترازی کمک می کنند اما مسیر دوم نیازمند درگیر شدن با لابی قدرت صنایع بزرگ است. برای همین افراد غیر متحد مصرف کننده بنزین در اولویت قرار می گیرند و
ب. از جنبه صورت بندی فنی مسائل: مسئله بنزین از زاویه کارت سوخت و سامانه های کنترل قاچاق سوخت و مدیریت زنجیره تامین صورت بندی می شود.
ج.از جنبه ادغام نهادی: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به جای وزارت نفت مسئولیت می گیرد.
نکات منفی فنسالاری
۱.ریشه ای نبودن و خلق مقاومت شدیدتر: مهمترین نقدی که به راهبردهای فنسالارانه وارد می شود اینست که راهبردهای فنسالارانه چیزی جز پاسخهای مقطعی به بحرانها نیستند و در واقع عموما به جای حمله به علل کلیدی مشکلات تنها عوارض و نتایج حاصله را بهبود میدهند. بدون حل کلیدی، مشکلات در آینده رشد کرده، توسعه پیدا می کنند و قویتر بر می گردند و تنش ها را شدیدتر میکنند. در مثال انرژی و قیمت سوخت بنزین ارائه راه حلهای فناورانه که سوء استفاده از مابه التفاوت قیمت انرژی را سخت میکنند، می توانند باعث شکل گیری شبکه های فساد بسیار پیچیده تر و چند بعدی در آینده بشوند.۲. قابلیت ابتذال بالا: پروژه های فنسالارانه می توانند به سادگی به پروژه هایی پوشالی و بر ضد اهداف اولیه تبدیل شوند. وقتی سطح فهم از دلیل فساد به ندیدن خدمت دهنده و خدمت گیرنده تقلیل پیدا می کند و می گویند اینها فقط یکدیگر را نبینند تا رشوه داده نشود، این معنی ابتذال در طراحی است. چون حل ریشه ای فساد در بخش دولتی معمولاً با سرعت افزایی و شفاف کردن فرایند دریافت خدمات ممکن است. به بیان دیگر طراحی فنسالارانه که به جای سرعت دادن به فرایندها به بهانه مقابله با فساد آنها را کند و غیر شفاف می کند نمونه ابتذال فنسالاری است.
نکات مثبت فنسالاری
۱. کمی سازی مسائل: وقتی پروژه های فناوری اطلاعاتی در برای حل مشکلات پیاده سازی میشوند، اگر درست پیاده بشود. عموما با ایجاد اعداد ارقام در زمینه موضوع همراه خواهند بود.
۲.مدیریت بهتر تعارض منافع: چیزی که به عنوان امضای طلایی مطرح است، یعنی شخص محور بودن فرایندها، با تغییر فرآیندهای کسب و کار تحت الشعاع قرار می گیرد. در حالتی که به صورت بومی و توسط دستگاه های تخصصی مثل وزارت صمت، کشاورزی، نیرو، نفت و بهداشت تغییرات فرایند کسب و کار اتفاق می افتد، خود مدیران عالی دارنده امضای طلایی باید فرایند های کاهش قدرت خود را اجرایی کنند. اما انتظار می رود که نهاد تخصصی حوزه فاوا خودش به غیر از عملکرد صحیح سامانه منافع دیگری نداشته باشد. چون کارکرد صحیح سامانه ملاک سنجش عملکرد نهاد تخصصی فناوری اطلاعات و ارتباطات است.
جمع بندی: افیون یا استامینوفنحکومت ها و در واقع حاکمان به دستاوردهای کوتاه و مقطعی به اندازه دستاوردهای بلندمدت نیاز دارند. در نظام سیاسی انتخاباتی باید همزمان با افق دید بلندمدت برای پاسخ به افکار عمومی اقدامات کوتاه مدت زود بازده هم در دستور کار باشد. فن سالاری اگر با دید بلندمدت همراه باشد می تواند مثل استامینوفن توان دولت را برای حل مشکلات بالا ببرد تا حدی که دولت از جا بلند شده و بتواند علایم حیاتی از خودش نشان بدهد و با کسب دستاوردهای کوتاه مدت امید را زنده کند. اما اگر به همین حد ظاهری اکتفا بشود موضوع به سؤ مصرف دارو و افیون مبدل می شود.پیوند متن کامل یادداشت:https://pvst.ir/knkپیوند مقاله خانم اورلیکاسکی در این زمینه:https://www.jstor.org/stable/2635280عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
ابوالقاسم رجبی: اهم نکات یادداشت اخیرم در پیوست: تعریف فن سالاری: حکومت خبرگان، گونه ای از نظام اجتماعی یا حکومت که در آن افراد با دانش فنی یا علمی نفوذ و قدرت زیادی دارند. ویژگیهای کلیدی فنسالاری:۱.سیاست زدایی و نادیده گرفتن مناسبات قدرت و
2. چارچوب بندی مسائل به مثابه مسایل فنی که راه حل های فنی دارند و تاکید روی عقلانیت فناورانه
۳.ادغام نهادهای فناورانه و امور تخصصی، مثلا به جای وزارت خانه های تخصصی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات متولی ساماندهی امور مربوط به آنها می شود.
مثال ناترازی حاصل از سو مصرف یارانه انرژی:
الف. از جنبه سیاست زدایی: در مثال ناترازی انرژی، تمرکز روی بنزین می رود و مثلا واقعی شدن قیمت برق و انرژی صنایع انرژی بر در دستور کار قرار نمی گیرد، هر دو مسیر به کاهش کسری بودجه و تامین مالی رفع ناترازی کمک می کنند اما مسیر دوم نیازمند درگیر شدن با لابی قدرت صنایع بزرگ است. برای همین افراد غیر متحد مصرف کننده بنزین در اولویت قرار می گیرند و
ب. از جنبه صورت بندی فنی مسائل: مسئله بنزین از زاویه کارت سوخت و سامانه های کنترل قاچاق سوخت و مدیریت زنجیره تامین صورت بندی می شود.
ج.از جنبه ادغام نهادی: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به جای وزارت نفت مسئولیت می گیرد.
نکات منفی فنسالاری
۱.ریشه ای نبودن و خلق مقاومت شدیدتر: مهمترین نقدی که به راهبردهای فنسالارانه وارد می شود اینست که راهبردهای فنسالارانه چیزی جز پاسخهای مقطعی به بحرانها نیستند و در واقع عموما به جای حمله به علل کلیدی مشکلات تنها عوارض و نتایج حاصله را بهبود میدهند. بدون حل کلیدی، مشکلات در آینده رشد کرده، توسعه پیدا می کنند و قویتر بر می گردند و تنش ها را شدیدتر میکنند. در مثال انرژی و قیمت سوخت بنزین ارائه راه حلهای فناورانه که سوء استفاده از مابه التفاوت قیمت انرژی را سخت میکنند، می توانند باعث شکل گیری شبکه های فساد بسیار پیچیده تر و چند بعدی در آینده بشوند.۲. قابلیت ابتذال بالا: پروژه های فنسالارانه می توانند به سادگی به پروژه هایی پوشالی و بر ضد اهداف اولیه تبدیل شوند. وقتی سطح فهم از دلیل فساد به ندیدن خدمت دهنده و خدمت گیرنده تقلیل پیدا می کند و می گویند اینها فقط یکدیگر را نبینند تا رشوه داده نشود، این معنی ابتذال در طراحی است. چون حل ریشه ای فساد در بخش دولتی معمولاً با سرعت افزایی و شفاف کردن فرایند دریافت خدمات ممکن است. به بیان دیگر طراحی فنسالارانه که به جای سرعت دادن به فرایندها به بهانه مقابله با فساد آنها را کند و غیر شفاف می کند نمونه ابتذال فنسالاری است.
نکات مثبت فنسالاری
۱. کمی سازی مسائل: وقتی پروژه های فناوری اطلاعاتی در برای حل مشکلات پیاده سازی میشوند، اگر درست پیاده بشود. عموما با ایجاد اعداد ارقام در زمینه موضوع همراه خواهند بود.
۲.مدیریت بهتر تعارض منافع: چیزی که به عنوان امضای طلایی مطرح است، یعنی شخص محور بودن فرایندها، با تغییر فرآیندهای کسب و کار تحت الشعاع قرار می گیرد. در حالتی که به صورت بومی و توسط دستگاه های تخصصی مثل وزارت صمت، کشاورزی، نیرو، نفت و بهداشت تغییرات فرایند کسب و کار اتفاق می افتد، خود مدیران عالی دارنده امضای طلایی باید فرایند های کاهش قدرت خود را اجرایی کنند. اما انتظار می رود که نهاد تخصصی حوزه فاوا خودش به غیر از عملکرد صحیح سامانه منافع دیگری نداشته باشد. چون کارکرد صحیح سامانه ملاک سنجش عملکرد نهاد تخصصی فناوری اطلاعات و ارتباطات است.
جمع بندی: افیون یا استامینوفنحکومت ها و در واقع حاکمان به دستاوردهای کوتاه و مقطعی به اندازه دستاوردهای بلندمدت نیاز دارند. در نظام سیاسی انتخاباتی باید همزمان با افق دید بلندمدت برای پاسخ به افکار عمومی اقدامات کوتاه مدت زود بازده هم در دستور کار باشد. فن سالاری اگر با دید بلندمدت همراه باشد می تواند مثل استامینوفن توان دولت را برای حل مشکلات بالا ببرد تا حدی که دولت از جا بلند شده و بتواند علایم حیاتی از خودش نشان بدهد و با کسب دستاوردهای کوتاه مدت امید را زنده کند. اما اگر به همین حد ظاهری اکتفا بشود موضوع به سؤ مصرف دارو و افیون مبدل می شود.پیوند متن کامل یادداشت:https://pvst.ir/knkپیوند مقاله خانم اورلیکاسکی در این زمینه:https://www.jstor.org/stable/2635280عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۶:۳۳
ضرورت و اهمیت استقلال در سامانه ناوبری
ابوالقاسم رجبی:اهم نکات یادداشتم در هفته نامه صبح صادق:
الف. اهمیت موضوع:
۱.ایالات متحده آمریکا در وضعیتهای خاص میتواند سیگنالها را قطع یا منحرف کند. همانطور که در سال ۱۹۹۶ با منحرف کردن موشکهای چینی پرتاب شده به سمت تایوان نیروی نظامی این کشور را تحقیر کرد. ۲. آمریکا برای امنیت متحدین خودش در سامانه ناوبری جی پی اس اختلال ایجاد می کند، اما برای مناطق حساس ایران این کار را نمی کند، ایران مجبور است از سامانه های اخلالگر جی پی اس برای حفاظت این مکان ها استفاده کند که هم دقیق نیست و هم می تواند باعث اختلال در امور دیگر شود. سامانه های ناوبری کشورهای دوست این ملاحظات را محقق می کنند و در نتیجه کیفیت این خدمات در ایران بهبود پیدا می کند.
ب. اقدامات لازم
۱. نیاز به یک برنامه گذار دقیق برای تغییر است. ایفای نقش وزارت ارتباطات در فرایند تایید نمونه تجهیزات و همکاری تنگاتنگ بخش خصوصی نیاز است.
۲. در بلند مدت باید ایران در این زمینه به استقلال دست پیدا کند و وارد همکاری با سایر کشورهای هم پیمان بشود.
پینوشت: علاوه بر این، سامانه بیدو دو امتیاز دیگر هم نسبت به سامانه آمریکایی دارد:
۱.قابلیت ارتباط دوطرفه برای ارتباطات نقاط دوردست بحرانی هم دارد و
۲.در صورتی که خوب پیاده شود، بسیار دقیقتر از سامانه جی پی اس خواهد بود.
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
ابوالقاسم رجبی:اهم نکات یادداشتم در هفته نامه صبح صادق:
الف. اهمیت موضوع:
۱.ایالات متحده آمریکا در وضعیتهای خاص میتواند سیگنالها را قطع یا منحرف کند. همانطور که در سال ۱۹۹۶ با منحرف کردن موشکهای چینی پرتاب شده به سمت تایوان نیروی نظامی این کشور را تحقیر کرد. ۲. آمریکا برای امنیت متحدین خودش در سامانه ناوبری جی پی اس اختلال ایجاد می کند، اما برای مناطق حساس ایران این کار را نمی کند، ایران مجبور است از سامانه های اخلالگر جی پی اس برای حفاظت این مکان ها استفاده کند که هم دقیق نیست و هم می تواند باعث اختلال در امور دیگر شود. سامانه های ناوبری کشورهای دوست این ملاحظات را محقق می کنند و در نتیجه کیفیت این خدمات در ایران بهبود پیدا می کند.
ب. اقدامات لازم
۱. نیاز به یک برنامه گذار دقیق برای تغییر است. ایفای نقش وزارت ارتباطات در فرایند تایید نمونه تجهیزات و همکاری تنگاتنگ بخش خصوصی نیاز است.
۲. در بلند مدت باید ایران در این زمینه به استقلال دست پیدا کند و وارد همکاری با سایر کشورهای هم پیمان بشود.
پینوشت: علاوه بر این، سامانه بیدو دو امتیاز دیگر هم نسبت به سامانه آمریکایی دارد:
۱.قابلیت ارتباط دوطرفه برای ارتباطات نقاط دوردست بحرانی هم دارد و
۲.در صورتی که خوب پیاده شود، بسیار دقیقتر از سامانه جی پی اس خواهد بود.
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۱:۳۱
الگوریتم قانون گذاری و روش تحلیل پیشنهادیه های سیاستی: مواجهه درست با سوگیری الگوریتمی
آیا پرداختن به سوگیری الگوریتمی نیازمند قانون گذاری جدید از سوی مجلس است؟
ابوالقاسم رجبی: در زمانه ای زندگی می کنیم که برخی تصورشان این است که سرعت تغییرات آنقدر زیاد است که قوانین به سرعت منسوخ می شود. لذا هر شش ماه باید یک قانون جدید وضع شود. بیایید در الگوریتم بالا یک پیشنهاده سیاستی را بررسی کنیم:
جهت گیری غیر منصفانه در داده ها، الگوریتم ها و رویه ها می تواند باعث سوگیری و تبعیض سامانه هوش مصنوعی علیه بخشی مردم شود لذا باید قانون جدیدی برای جلوگیری از سوگیری الگوریتمی در مجلس تصویب شود.
در شکل بالا مشخص است که مرحله اول بررسی پیشنهاده سیاستی اینست که ببینیم قوانین و سیاست های قبلی در این زمینه چه می گویند:
۱. قانون اساسی: اصول ۱۹، ۲۰، و بندهای ۹ و ۱۴ اصل سوم بر حقوق برابر مردم فارغ از نژاد تاکید می کند و تبعیض را منع کرده و دولت را مکلف می کند با همه اشکال تبعیض مقابله کند.
۲. قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات: بندهای ک و ل ماده ۳ این قانون تدوین، پیشنهاد و اعمال استانداردهای ملی مربوط به ارتباطات و فناوری اطلاعات را وظیفه این وزارت خانه تلقی می کند.
۳. استاندارد بین المللی مسئولیت هوش مصنوعی: استاندارد ISO/IEC 42001:2023 که مربوط به استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی است وجود دارد.
همانطور که مشاهده می شود. طبق الگوریتم قانون گذاری اولا منعی برای رفع تبعیض وجود ندارد، دوما یک وزارت خانه مسئولیت ابلاغ استاندارد های مربوط به خدمات فناوری اطلاعات شامل هوش مصنوعی را دارد، و استاندارد بین المللی برای این موضوع هم وجود دارد. لذا مسئله حکمران تبدیل به نظارت بر اجرای قوانین مصوب فعلی می شود. یک پیشنهاد می تواند این باشد که استاندارد بین المللی توسعه مسئولانه هوش مصنوعی برای آگاهی عموم بومی سازی و جهت اطلاع ابلاغ و توصیه شود. لذا در موضوع مسئولیت هوش مصنوعی و توسعه مسئولانه در حال حاضر نیاز به قانون گذاری از سوی مجلس شورای اسلامی نیست و مجلس می تواند بر نظارت بر اجرای قانون فعلی متمرکز شود. یعنی پیشنهاده سیاستی جایگزین این موضوع می تواند باشد: سوال از وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در مورد اجرای تکالیف وزارت متبوعش در زمینه تدوین استانداردهای هوش مصنوعی و در ادامه تعیین مهلت برای وزیر محترم جهت اقدام در این زمینه
برنامه رادیویی چراغ که در این مورد در آن صحبت شد: https://radio.iranseda.ir/epgarchivePart/?VALID=TRUE&ch=54&e=152996074اطلاعات بیشتر در زمینه الگوریتم قانون گذاری: https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1827010
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
آیا پرداختن به سوگیری الگوریتمی نیازمند قانون گذاری جدید از سوی مجلس است؟
ابوالقاسم رجبی: در زمانه ای زندگی می کنیم که برخی تصورشان این است که سرعت تغییرات آنقدر زیاد است که قوانین به سرعت منسوخ می شود. لذا هر شش ماه باید یک قانون جدید وضع شود. بیایید در الگوریتم بالا یک پیشنهاده سیاستی را بررسی کنیم:
جهت گیری غیر منصفانه در داده ها، الگوریتم ها و رویه ها می تواند باعث سوگیری و تبعیض سامانه هوش مصنوعی علیه بخشی مردم شود لذا باید قانون جدیدی برای جلوگیری از سوگیری الگوریتمی در مجلس تصویب شود.
در شکل بالا مشخص است که مرحله اول بررسی پیشنهاده سیاستی اینست که ببینیم قوانین و سیاست های قبلی در این زمینه چه می گویند:
۱. قانون اساسی: اصول ۱۹، ۲۰، و بندهای ۹ و ۱۴ اصل سوم بر حقوق برابر مردم فارغ از نژاد تاکید می کند و تبعیض را منع کرده و دولت را مکلف می کند با همه اشکال تبعیض مقابله کند.
۲. قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات: بندهای ک و ل ماده ۳ این قانون تدوین، پیشنهاد و اعمال استانداردهای ملی مربوط به ارتباطات و فناوری اطلاعات را وظیفه این وزارت خانه تلقی می کند.
۳. استاندارد بین المللی مسئولیت هوش مصنوعی: استاندارد ISO/IEC 42001:2023 که مربوط به استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی است وجود دارد.
همانطور که مشاهده می شود. طبق الگوریتم قانون گذاری اولا منعی برای رفع تبعیض وجود ندارد، دوما یک وزارت خانه مسئولیت ابلاغ استاندارد های مربوط به خدمات فناوری اطلاعات شامل هوش مصنوعی را دارد، و استاندارد بین المللی برای این موضوع هم وجود دارد. لذا مسئله حکمران تبدیل به نظارت بر اجرای قوانین مصوب فعلی می شود. یک پیشنهاد می تواند این باشد که استاندارد بین المللی توسعه مسئولانه هوش مصنوعی برای آگاهی عموم بومی سازی و جهت اطلاع ابلاغ و توصیه شود. لذا در موضوع مسئولیت هوش مصنوعی و توسعه مسئولانه در حال حاضر نیاز به قانون گذاری از سوی مجلس شورای اسلامی نیست و مجلس می تواند بر نظارت بر اجرای قانون فعلی متمرکز شود. یعنی پیشنهاده سیاستی جایگزین این موضوع می تواند باشد: سوال از وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در مورد اجرای تکالیف وزارت متبوعش در زمینه تدوین استانداردهای هوش مصنوعی و در ادامه تعیین مهلت برای وزیر محترم جهت اقدام در این زمینه
برنامه رادیویی چراغ که در این مورد در آن صحبت شد: https://radio.iranseda.ir/epgarchivePart/?VALID=TRUE&ch=54&e=152996074اطلاعات بیشتر در زمینه الگوریتم قانون گذاری: https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1827010
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۶:۲۹
سه ضرب المثل توصیف کننده ذات فناوری اطلاعات و ارتباطات : ۱.تربیت نا اهل را چون گردکان بر گنبد است ۲.فرزند هنر باش نه فرزند پدر؟ یا ۳.فرزند زمانه خویش؟
ابوالقاسم رجبی: ویدئویی طنز که اخیرا مشاهده کردم و در بالا قابل مشاهده است، قسمتی که طنز پرداز پیش بینی می کند پس از برق من قرار است آب من را نصب کنیم، نکاتی در زمینه سوال از ماهیت فناوری اطلاعات و دولت الکترونیکی در ایران در ذهنم تداعی کرد که در سه ضرب المثل ارائه میشود. ۱. تربیت ناهل را چون گردکان بر گنبد است(از گلستان سعدی): نماینده دیدگاه جبری به فناوری، یعنی هرچقدر هم که برنامه ریزی کنیم. همانطور که از زمان اصحاب کهف، هیچ سگی سگ اصحاب کهف نشده، هیچ فناوری ای تغییر پذیر نخواهد بود و هر فناوری طبق ذات خودش عمل خواهد کرد. در اینجا نقش فناوری در مقابل تغییرات آب و هوایی مانند نقش ایوان فقط تزئینی است و نمیتواند درمانی برای پایبست ویران فراهم کند. از برق من به آب من می رویم و با فناوری اطلاعات هم اتفاقی بنیادی نمی افتد.
۲. فرزند هنر باش نه فرزند پدر(اقتباس شده از هفت اورنگ جامی): وقتی جامی می گوید: چو نادانان نه در بند پدر باش پدر بگذار و فرزند هنر باشیعنی ما توانایی داریم که با کسب هنر از هر جایی که ریشه داشته باشیم، خودمان را ارتقا بدهیم و البته نابود کنیم. این نگرش در حوزه ماهیت فناوری اطلاعات این شکلی میشود که، فناوری از خودش ژن و ریشه ای ندارد. این ما یعنی انسان ها هستیم که می توانیم فناوری را با هر پدر و مادری که دارد بیاوریم ایران از او کاریکاتور بسازیم. در کشورهای دیگر از فناوری اطلاعات استفاده درست می کنند و ما بلد نیستیم از آن استفاده کنیم و در نتیجه کار ما از برق من به آب من می رسد.
۳.فرزند زمانه خویش باش(امام علی علیهالسلام): وقتی می گوییم آدمى فرزندِ زمان خويش است ( اَلمَرءُ ابنُ ساعَتِهِ ) . یعنی مردم به مردم به زمانه خودشان از پدرانشان شبیه ترند. فناوری اطلاعات هم در شرایطی قرار می گیرد و ماهیت ادراک شده آن حاصل شرایطی است که در آن قرار میگیرد و شیوه مواجه مردم با آن است. مثلا مواجه مردم با فناوری اطلاعات در سختی ها و مشکلات می تواند روی گرایش به فناوری در آینده تاثیر منفی بگذارد. وقتی از برق من به آب من برویم، فناوری اطلاعات یادآور کوتاهیها و برنامه ریزی غلط گذشته میشود و عملا فناوری اطلاعات میتواند قربانی همدستی تغییرات آب و هوایی و سوء مدیریت مضمن منابع کشور بشود. اما مانند کشتی گیری که در مخمصه گیر کرده، خلاقیت میتواند راه های جدیدی برای اعاده حیثیت فناوری باز کند. مثلا اگر برق من هوشمندتر بود و برای کارهای جدی تر هم استفاده میشد، مثلا گزارش مصرف ماهیانه و کاهش مصرف خانوار را نسبت به منطقه ای که فرد در آن ساکن است مستند می کرد و در یک بازی وار سازی(gamification) جذاب جوایزی به صرفه جو ترین مصرف کننده هر منطقه اهدا می شد. شاید فناوری بتواند با سازماندهی برای ایجاد کنشهای در مقیاس وسیع، فرزند خلف زمانه خودش باشد و به صورت محسوس فراتر از نقش ایوان در تقویت پای بست های کشور در مواجه با تغییرات اقلیمی نقش فعال ایفا کند و شرایط را به صورت معنی داری تعدیل کند.عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
ابوالقاسم رجبی: ویدئویی طنز که اخیرا مشاهده کردم و در بالا قابل مشاهده است، قسمتی که طنز پرداز پیش بینی می کند پس از برق من قرار است آب من را نصب کنیم، نکاتی در زمینه سوال از ماهیت فناوری اطلاعات و دولت الکترونیکی در ایران در ذهنم تداعی کرد که در سه ضرب المثل ارائه میشود. ۱. تربیت ناهل را چون گردکان بر گنبد است(از گلستان سعدی): نماینده دیدگاه جبری به فناوری، یعنی هرچقدر هم که برنامه ریزی کنیم. همانطور که از زمان اصحاب کهف، هیچ سگی سگ اصحاب کهف نشده، هیچ فناوری ای تغییر پذیر نخواهد بود و هر فناوری طبق ذات خودش عمل خواهد کرد. در اینجا نقش فناوری در مقابل تغییرات آب و هوایی مانند نقش ایوان فقط تزئینی است و نمیتواند درمانی برای پایبست ویران فراهم کند. از برق من به آب من می رویم و با فناوری اطلاعات هم اتفاقی بنیادی نمی افتد.
۲. فرزند هنر باش نه فرزند پدر(اقتباس شده از هفت اورنگ جامی): وقتی جامی می گوید: چو نادانان نه در بند پدر باش پدر بگذار و فرزند هنر باشیعنی ما توانایی داریم که با کسب هنر از هر جایی که ریشه داشته باشیم، خودمان را ارتقا بدهیم و البته نابود کنیم. این نگرش در حوزه ماهیت فناوری اطلاعات این شکلی میشود که، فناوری از خودش ژن و ریشه ای ندارد. این ما یعنی انسان ها هستیم که می توانیم فناوری را با هر پدر و مادری که دارد بیاوریم ایران از او کاریکاتور بسازیم. در کشورهای دیگر از فناوری اطلاعات استفاده درست می کنند و ما بلد نیستیم از آن استفاده کنیم و در نتیجه کار ما از برق من به آب من می رسد.
۳.فرزند زمانه خویش باش(امام علی علیهالسلام): وقتی می گوییم آدمى فرزندِ زمان خويش است ( اَلمَرءُ ابنُ ساعَتِهِ ) . یعنی مردم به مردم به زمانه خودشان از پدرانشان شبیه ترند. فناوری اطلاعات هم در شرایطی قرار می گیرد و ماهیت ادراک شده آن حاصل شرایطی است که در آن قرار میگیرد و شیوه مواجه مردم با آن است. مثلا مواجه مردم با فناوری اطلاعات در سختی ها و مشکلات می تواند روی گرایش به فناوری در آینده تاثیر منفی بگذارد. وقتی از برق من به آب من برویم، فناوری اطلاعات یادآور کوتاهیها و برنامه ریزی غلط گذشته میشود و عملا فناوری اطلاعات میتواند قربانی همدستی تغییرات آب و هوایی و سوء مدیریت مضمن منابع کشور بشود. اما مانند کشتی گیری که در مخمصه گیر کرده، خلاقیت میتواند راه های جدیدی برای اعاده حیثیت فناوری باز کند. مثلا اگر برق من هوشمندتر بود و برای کارهای جدی تر هم استفاده میشد، مثلا گزارش مصرف ماهیانه و کاهش مصرف خانوار را نسبت به منطقه ای که فرد در آن ساکن است مستند می کرد و در یک بازی وار سازی(gamification) جذاب جوایزی به صرفه جو ترین مصرف کننده هر منطقه اهدا می شد. شاید فناوری بتواند با سازماندهی برای ایجاد کنشهای در مقیاس وسیع، فرزند خلف زمانه خودش باشد و به صورت محسوس فراتر از نقش ایوان در تقویت پای بست های کشور در مواجه با تغییرات اقلیمی نقش فعال ایفا کند و شرایط را به صورت معنی داری تعدیل کند.عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۵:۰۷
شروط افزایش تعرفه اینترنتابوالقاسم رجبی: قرار بود با افزایش تعرفه، خدمات ارتباطی بهبود پیدا کند اما تجربه کاربری عمومی مردم حاکی از اینست که چنین اتفاقی رخ نداده است، لذا اگر راهی به جز افزایش تعرفه به ذهن سیاستگذاران خطور نمی کند، باید در این دور از افزایش تعرفه شروطی وضع شود که در مصاحبه اخیرم با خبرگزاری مهر به آنها اشاره کردم:۱. دو نوع افزایش تعرفه:یک. هزینه ثابت دسترسی (آبونمان): برای نگهداری و فراهم کردن خدمات پایهای دریافت میشود برای هر مشترک فارغ از میزان استفاده اعمال میشود، و دوم هزینه استفاده متغیر که براساس میزان مصرف کاربران محاسبه میشود.۲. دو نوع هدف از افزایش تعرفه: ۱. مدیریت مصرف، ۲.جبران هزینه ۳. افزایش هزینه ثابت برای هدف مدیریت مصرف کاربرد ندارد و بیشتر به جبران هزینه منجر میشود. افزایش تعرفه استفاده برای هدف مدیریت مصرف میتواند مفید باشد. ۳. باید هدف از افزایش تعرفه روشن و شفاف باشد. ۴. اگر هدف جبران هزینه است باید این شرط ها دنبال شود:۴.۱. الزام به اپراتور برای خروج از سرمایه گذاری های غیر مرتبط با افزایش کیفیت زیرساخت شبکه(تمرکز روی تقویت زیرساخت) ۴.۲. پذیرش جبران هزینه اختلال از طریق تمدید خودکار مدت و حجم بسته ها هنگام اختلال(ایجاد هزینه ملموس برای عدم سرمایه گذاری روی بهبود زیرساخت شبکه)۴.۳.ارائه وام کم بهره طولانی برای گسترش فیبرنوری خانگی(کاهش بار شبکه همراه برای بهبود بیشتر و سریعتر خدمات)
متن کامل مصاحبه:mehrnews.com/x38YtV
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
متن کامل مصاحبه:mehrnews.com/x38YtV
عضویت در گروه موضوعات فناوری اطلاعات مجلس شورای اسلامی:
ble.ir/join/GF1McZrGJnپیوند عضویت در کانال سیاست گذاری فناوری اطلاعات:
https://ble.ir/cyberpolicies
۱۷:۳۵