ا
🟢 مبحث هفتم: کمکهای اولیه تکمیلی و فوریتهای پزشکی
#درس۴۷: مسمومیتها(غذایی، دارویی، شیمیایی و گازها — ویژه امدادگران)
مسمومیت یعنی ورود یک ماده آسیبزا به بدن از راه بلعیدن، تنفس، تماس پوستی/چشمی یا تزریق/نیش که میتواند از علائم خفیف تا تهدیدکننده حیات ایجاد کند. هدف کمکهای اولیه: حفظ جان، جلوگیری از جذب بیشتر سم، پایدار نگه داشتن وضعیت مصدوم و انتقال سریع در موارد خطرناک.
۱) راههای مسمومیت (چطور سم وارد بدن میشود؟)خوراکی (بلعیدن): دارو، مواد شوینده، سموم، غذای فاسد، الکل صنعتی تنفسی: گازها و دود (مثل مونوکسیدکربن) پوستی/چشمی: تماس با مواد شیمیایی، سموم دفع آفات تزریقی: نیش/گزش، تزریق اشتباه، مواد مخدر تزریقی
۲) علائم هشدار مسمومیت (چه چیزهایی را جدی بگیریم؟)اگر هرکدام از موارد زیر وجود داشت، مسمومیت را اورژانسی در نظر بگیرید:
• کاهش هوشیاری، گیجی، خوابآلودگی شدید یا بیهوشی • تشنج • تنگی نفس، خسخس، کبودی لبها • استفراغ مداوم یا استفراغ خونی • درد شدید شکم، سوختگی دهان/گلو، آبریزش شدید دهان • تعریق شدید، تپش قلب/نامنظم شدن ضربان • مردمک خیلی تنگ یا خیلی گشاد، اختلال دید • تماس/بلع اسید و باز قوی (جوهرنمک، وایتکس، لولهبازکنها) • مسمومیت با گازها (خصوصاً در فضای بسته) • مسمومیت در کودک، سالمند، مادر باردار، بیمار قلبی/ریوی• نامشخص بودن مادهی خوردهشده یا مقدار زیاد مصرفی
۳) اصول کلی کمکهای اولیه در همه مسمومیتها (الگوریتم ساده)
۱) ایمنی صحنهاگر بو/گاز/مواد شیمیایی وجود دارد، اول خودتان را در خطر نیندازید.
۲) تماس با اورژانس ۱۱۵خصوصاً اگر علائم شدید است یا ماده ناشناخته است.
۳) ABC را بررسی کنیدراه هوایی، تنفس، گردش خون. اگر تنفس ندارد ← احیای قلبی ریوی.
۴) جلوگیری از جذب بیشتربسته به راه ورود سم (در ادامه میآید).
۵) جمعآوری اطلاعات برای کمک بهترنام ماده/دارو، مقدار، زمان، سن و وزن تقریبی، علائم فعلی. اگر امکان دارد بسته، برچسب یا ظرف ماده را همراه بیمار ببرید.
۴) مسمومیت خوراکی (دارویی/غذایی/شیمیایی)
کارهای درست:• دهان را با آب تمیز آرام شستوشو دهید (اگر هوشیار است). • اگر ماده خوردهشده خورنده نیست و فرد هوشیار است، میتوانید کمی آب بهصورت جرعهجرعه بدهید (برای جلوگیری از کمآبی یا کاهش تحریک دهان). • در صورت تهوع/استفراغ، مصدوم را در وضعیت امن قرار دهید.
کارهای ممنوع (خیلی مهم):• القای استفراغ نکنید (انگشت در گلو، آبنمک، داروهای خانگی و …). • شیر، روغن، آبلیمو، سرکه و ترکیبات “خنثیکننده” ندهید. • جوششیرین برای اسید و سرکه برای باز ندهید (خطر واکنش و آسیب بیشتر). • در مسمومیت با مواد خورنده (اسید/باز) هیچچیز برای استفراغ یا زغال فعال خودسرانه استفاده نشود.
اگر ماده “خورنده” بود (اسید/باز/سفیدکننده/لولهبازکن):• دهان را فقط شستوشو دهید. • بیمار را نشسته/نیمهنشسته نگه دارید. • انتقال فوری به مرکز درمانی.
اگر مسمومیت غذایی مشکوک بود:علائم معمول: تهوع، استفراغ، دلپیچه، اسهال، تب. هدف اصلی: پیشگیری از کمآبی.• جرعهجرعه مایعات مناسب (در افراد هوشیار) • اگر خون در مدفوع/استفراغ، تب بالا، ضعف شدید یا علائم کمآبی شدید بود ← ارجاع.
۵) مسمومیت تنفسی (گازها و دود) — بهویژه مونوکسیدکربن
مونوکسیدکربن (CO) بیرنگ و بیبو است و در فضای بسته بهسرعت خطرناک میشود (بخاری، آبگرمکن، دود آتش).
اقدامات اولیه:۱) سریع مصدوم را به هوای آزاد منتقل کنید (بدون اینکه خودتان مسموم شوید). ۲) در و پنجره را باز کنید.۳) با ۱۱۵ تماس بگیرید.۴) بررسی تنفس و هوشیاری.۵) در صورت توقف تنفس ← CPR.
نکته مهم: اگر چند نفر همزمان دچار سردرد/تهوع/گیجی شدهاند، مسمومیت با CO را جدی بگیرید.
۶) مسمومیت پوستی (تماس با مواد شیمیایی/سموم)
اقدامات اولیه:۱) ایمنی و حفاظت از خود (دستکش/عدم تماس مستقیم). ۲) لباس آلوده را سریع خارج کنید (بدون پخش ماده). ۳) شستوشوی پوست با آب فراوان (حداقل چند دقیقه، پیوسته). ۴) سپس پوشاندن با پارچه تمیز در صورت نیاز و ارجاع در موارد شدید.
ممنوع:• مالیدن کرم/روغن/مواد نامشخص روی پوست • استفاده از تینر/الکل برای پاک کردن مواد شیمیایی (ممکن است جذب را بیشتر کند)
ادامه در پست بعدی...
#درس۴۷: مسمومیتها(غذایی، دارویی، شیمیایی و گازها — ویژه امدادگران)
مسمومیت یعنی ورود یک ماده آسیبزا به بدن از راه بلعیدن، تنفس، تماس پوستی/چشمی یا تزریق/نیش که میتواند از علائم خفیف تا تهدیدکننده حیات ایجاد کند. هدف کمکهای اولیه: حفظ جان، جلوگیری از جذب بیشتر سم، پایدار نگه داشتن وضعیت مصدوم و انتقال سریع در موارد خطرناک.
۱) راههای مسمومیت (چطور سم وارد بدن میشود؟)خوراکی (بلعیدن): دارو، مواد شوینده، سموم، غذای فاسد، الکل صنعتی تنفسی: گازها و دود (مثل مونوکسیدکربن) پوستی/چشمی: تماس با مواد شیمیایی، سموم دفع آفات تزریقی: نیش/گزش، تزریق اشتباه، مواد مخدر تزریقی ۲) علائم هشدار مسمومیت (چه چیزهایی را جدی بگیریم؟)اگر هرکدام از موارد زیر وجود داشت، مسمومیت را اورژانسی در نظر بگیرید:• کاهش هوشیاری، گیجی، خوابآلودگی شدید یا بیهوشی • تشنج • تنگی نفس، خسخس، کبودی لبها • استفراغ مداوم یا استفراغ خونی • درد شدید شکم، سوختگی دهان/گلو، آبریزش شدید دهان • تعریق شدید، تپش قلب/نامنظم شدن ضربان • مردمک خیلی تنگ یا خیلی گشاد، اختلال دید • تماس/بلع اسید و باز قوی (جوهرنمک، وایتکس، لولهبازکنها) • مسمومیت با گازها (خصوصاً در فضای بسته) • مسمومیت در کودک، سالمند، مادر باردار، بیمار قلبی/ریوی• نامشخص بودن مادهی خوردهشده یا مقدار زیاد مصرفی
۳) اصول کلی کمکهای اولیه در همه مسمومیتها (الگوریتم ساده)۱) ایمنی صحنهاگر بو/گاز/مواد شیمیایی وجود دارد، اول خودتان را در خطر نیندازید.
۲) تماس با اورژانس ۱۱۵خصوصاً اگر علائم شدید است یا ماده ناشناخته است.
۳) ABC را بررسی کنیدراه هوایی، تنفس، گردش خون. اگر تنفس ندارد ← احیای قلبی ریوی.
۴) جلوگیری از جذب بیشتربسته به راه ورود سم (در ادامه میآید).
۵) جمعآوری اطلاعات برای کمک بهترنام ماده/دارو، مقدار، زمان، سن و وزن تقریبی، علائم فعلی. اگر امکان دارد بسته، برچسب یا ظرف ماده را همراه بیمار ببرید.
۴) مسمومیت خوراکی (دارویی/غذایی/شیمیایی) کارهای درست:• دهان را با آب تمیز آرام شستوشو دهید (اگر هوشیار است). • اگر ماده خوردهشده خورنده نیست و فرد هوشیار است، میتوانید کمی آب بهصورت جرعهجرعه بدهید (برای جلوگیری از کمآبی یا کاهش تحریک دهان). • در صورت تهوع/استفراغ، مصدوم را در وضعیت امن قرار دهید. کارهای ممنوع (خیلی مهم):• القای استفراغ نکنید (انگشت در گلو، آبنمک، داروهای خانگی و …). • شیر، روغن، آبلیمو، سرکه و ترکیبات “خنثیکننده” ندهید. • جوششیرین برای اسید و سرکه برای باز ندهید (خطر واکنش و آسیب بیشتر). • در مسمومیت با مواد خورنده (اسید/باز) هیچچیز برای استفراغ یا زغال فعال خودسرانه استفاده نشود. اگر ماده “خورنده” بود (اسید/باز/سفیدکننده/لولهبازکن):• دهان را فقط شستوشو دهید. • بیمار را نشسته/نیمهنشسته نگه دارید. • انتقال فوری به مرکز درمانی. اگر مسمومیت غذایی مشکوک بود:علائم معمول: تهوع، استفراغ، دلپیچه، اسهال، تب. هدف اصلی: پیشگیری از کمآبی.• جرعهجرعه مایعات مناسب (در افراد هوشیار) • اگر خون در مدفوع/استفراغ، تب بالا، ضعف شدید یا علائم کمآبی شدید بود ← ارجاع. ۵) مسمومیت تنفسی (گازها و دود) — بهویژه مونوکسیدکربنمونوکسیدکربن (CO) بیرنگ و بیبو است و در فضای بسته بهسرعت خطرناک میشود (بخاری، آبگرمکن، دود آتش).
اقدامات اولیه:۱) سریع مصدوم را به هوای آزاد منتقل کنید (بدون اینکه خودتان مسموم شوید). ۲) در و پنجره را باز کنید.۳) با ۱۱۵ تماس بگیرید.۴) بررسی تنفس و هوشیاری.۵) در صورت توقف تنفس ← CPR. نکته مهم: اگر چند نفر همزمان دچار سردرد/تهوع/گیجی شدهاند، مسمومیت با CO را جدی بگیرید. ۶) مسمومیت پوستی (تماس با مواد شیمیایی/سموم) اقدامات اولیه:۱) ایمنی و حفاظت از خود (دستکش/عدم تماس مستقیم). ۲) لباس آلوده را سریع خارج کنید (بدون پخش ماده). ۳) شستوشوی پوست با آب فراوان (حداقل چند دقیقه، پیوسته). ۴) سپس پوشاندن با پارچه تمیز در صورت نیاز و ارجاع در موارد شدید. ممنوع:• مالیدن کرم/روغن/مواد نامشخص روی پوست • استفاده از تینر/الکل برای پاک کردن مواد شیمیایی (ممکن است جذب را بیشتر کند)ادامه در پست بعدی...