ایپلماسی | EPLOMACY
ملاحظات واردات گاز از روسیه: (۲) خرید، سواپ یا ترانزیت؟
یکی از نکات مهم در قراردادهای گازی نقش واردکننده در استفاده از گاز است. از این لحاظ، سه نوع قرارداد خرید (و فروش)، سواپ و ترانزیت قابل بررسی است.
خرید به این معناست که واردکننده اختیار کامل در نحوه استفاده از گاز را دارد. سواپ به معنی واردات گاز از یک نقطه در شبکه کشور واسط و صادرات آن در نقطه دیگر به مقصد نهایی (یا کشور واسط دوم) است؛ مانند سواپ گاز فروختهشده توسط ترکمنستان به عراق از مسیر ایران. در نهایت ترانزیت نیز به معنی صرف عبور خطلوله از کشور واسط بوده و دخل و تصرفی در گاز منتقلشده به مقصد نهایی ندارد؛ مانند شاخه دوم خطلوله ترکاستریم از روسیه به اروپا از مسیر ترکیه (کشور ترانزیت).
باید توجه داشت در صورتی که ایران بتواند برای گاز وارداتی مقاصد صادراتی تعیین کند، لازم است عمده قرارداد با روسیه به خرید اختصاص یابد. این کار به علت انتقال مالکیت گاز وارداتی به ایران، قدرت سیاسی و نیز امکان انتفاع اقتصادی بیشتری برای کشور ایجاد خواهد کرد. البته این کار در کنار منافع بیشتر، ریسک بیشتری نسبت به حالت سواپ دارد که در آن روسیه خود برای گاز سواپشده از مسیر ایران بازاریابی خواهد کرد. اما این ریسک با توجه به تقاضای گاز کشورهای اطراف ایران معقول به نظر میرسد.
از این منظر، سواپ باید به عنوان یک امتیاز از طرف ایران به روسیه داده شود. به این ترتیب که در ازای ارائه کمکهای سیاسی و فنی روسیه برای بازاریابی گاز خریداریشده توسط ایران، بخشی از گاز روسیه توسط ایران به مقاصد مورد نظر روسیه سواپ شود. گزینه سوم یعنی ترانزیت نیز مزیتی حداقلی برای ایران داشته و نباید در مفاد قرارداد با روسیه گنجانده شود.
پیشنهاد ایپلماسی برای قرارداد نهایی با روسیه ترکیبی از خرید (دوسوم) و سواپ (یکسوم) میباشد. #روسیه #گاز ایپلماسی | @eplomacy
ملاحظات واردات گاز از روسیه: (۳) صادرات گاز و عدم مصرف داخلی
یکی از ملاحظات اساسی در واردات گاز از روسیه تخصیص کل آن به صادرات به کشورهای منطقه جهت استفاده از مزایای سیاسی و اقتصادی آن است. در مقابل، استفاده از گاز وارداتی برای پوشش ناترازی داخلی، باعث از بین رفتن انگیزه برای اجرای طرحهای مدیریت مصرف شده و در نتیجه به مرور سهم گاز وارداتی در سبد مصرف کشور افزایش خواهد یافت.
این شرایط بعد از چند سال وضعیتی را ایجاد خواهد کرد که تبعات نامطلوب اقتصادی (به علت تفاوت قابل توجه قیمت گاز وارداتی و قیمت مصرف داخلی) و سیاسی (به علت وابستگی به یک کشور خارجی) به همراه خواهد داشت.
بنابراین ایپلماسی معتقد است اولویت استفاده از گاز وارداتی تخصیص آن به صادرات است. با این حال، در صورت مصرف بخشی از آن در داخل، این مصرف باید فقط برای کاهش مصرف سوخت مایع و استفاده از مابهالتفاوت اقتصادی آن صورت گیرد. در صورت ضرورت تخصیص گاز وارداتی به صنایعی مانند فولاد نیز لازم است قیمت گاز حداقل برابر با قیمت وارداتی باشد.
ایپلماسی | @eplomacy
ایپلماسی | @eplomacy
۱۴:۱۵