فاطمه قاسمپور، رئیس کمیته زنان و خانواده مجمع تشخیص مصلحت
پیشتر که فرصت تاملات نظری و تحلیلهای اندیشهای در نسبت با مسائل سیاستی و اجتماعی فراهمتر بود، یکی از مفاهیم مورد گفتوگو در حوزه زنان -به ویژه در سالهای اخیر- مفهوم بلند و پرمعنای «الگوی سوم زن» بود که از دهه 90 در راستای تدقیق رویکرد گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه زن، توسط رهبر شهیدمان مفهومپردازی شد و نخستینبار ایشان از این مفهوم در تشریح نگاه و رویکرد انقلاب اسلامی به زن استفاده کردند. در ادامه نیز خود برخی ویژگیهای این مفهوم را برشمردند: «زن مسلمان ایرانی تاریخ جدیدی را پیش چشم زنان جهان گشود و ثابت کرد که میتوان زن بود، عفیف بود، محجبه و شریف بود و درعین حال، در متن و مرکز بود. میتوان سنگر خانواده را پاکیزه نگاهداشت و در عرصه سیاسی و اجتماعی نیز سنگرسازیهای جدید کرد و فتوحات بزرگ به ارمغان آورد. زنانی که اوج احساس و لطف و رحمت زنانه را با روح جهاد و شهادت و مقاومت درآمیختند و مردانهترین میدانها را با شجاعت و اخلاص و فداکاری خود فتح کردند. در انقلاب اسلامی و در دفاع مقدس، زنانی ظهور کردند که میتوانند تعریف زن و حضور او در ساحت رشد و تهذیب خویش، و در ساحت حفظ خانه سالم و خانواده متعادل، و در ساحت ولایت اجتماعی و جهاد امر به معروف و نهی از منکر، و جهاد اجتماعی را جهانی کنند و بنبستهای بزرگ را در هم بشکنند.»
این رویکرد و این مفهوم، در سالهای پس از انقلاب اسلامی اگرچه توسط مخاطبان اصلی آن، یعنی جامعه زنان، درک و دریافت شد و زنان بسیاری در بستر انقلاب اسلامی تلاش کردند زیست خود را با این رویکرد همراه و تنظیم کنند، اما همچنان در سیاستگذاریها و برنامهریزیها، پژوهشهای دانشگاهی و تحلیلهای اجتماعی این رویکرد و این زنان حذف و نامرئی بودند. در طی تصویب لایحه برنامه هفتم پیشرفت و نهاییسازی آن در مجلس یازدهم، یکی از اهتماماتمان تلاش برای مرئیسازی این رویکرد و این زنان همیشه حاضر در صحنه بود و سعی داشتیم حداقل در ساحت سیاستگذاری و برنامه و در فرآیند ساختیابی آن را وارد سازیم و توسعه دهیم. در هر صورت و با همه این تلاشها، اهالی بحث و گفتوگو درباره الگوی سوم زن همه بر یک اصل متفقالقول هستند که زنان الگوی سومی غریبانه زندگی کرده و میکنند؛ بدون آنکه این زیست در ساختیابی رسمی خود را نشان دهد، در روایتهای رسانهای پررنگ شود، در تحلیلهای جامعهشناسانه دیده شود و بدون آنکه این زنان همیشه در صحنه که بار تداوم انقلاب اسلامی و حل مسائل اجتماعی را به دوش میکشند، «مرئی» شوند. شاید بتوان این ادعا را کرد که در ارکان نظام، آن بخشی که به جد تلاش داشت این مفهوم را زنده نگاه دارد و زنان الگوی سومی را پاسداری کند، شخص رهبر شهید بود که هم در حیات خود در بیان و عمل این روند را داشتند و هم پس از شهادت خود و با جوشش خون مقدسشان یه بکباره خیابانها محل تجلی الگوی سوم زن شد؛
این روزها این زنان را پای چرخ خیاطی دوخت پرچم عزا در حسینیهها و مساجد؛در حال درستکردن لقمههای اغذیه مدافعان امنیت؛ در روایتنویسی و ثبت و ضبط وقایع این روزهای مقاومت؛در تحلیلهای کارشناسی و رسانهای؛در پرستاری از مجروحین جنگی در دل بیمارستانها؛در پتوپیچکردن بچههای ریز و درشتشان و آوردنشان به خیابانها؛در مضامینی که پیشتر از جان در راه حفظ میهن با لالاییهای شبانه به گوش نونهالانشان خوانده بودند و الان همین مضامین را در فریادهای از عمق جان فرزندانشان در خیابان میشنویم؛در رجزهایشان پس از شهادت برادرها و همسرها و پسرهایشان؛و.... رؤیت میکنیم.
زنان الگوی سومی در زمان حیات رهبر شهیدمان در کلام و کنشهای ایشان مرئی بودند و حال، این زنان همیشه حاضر در صحنه بیش از پیش رؤیتپذیر شدند. باشد که این مرئیشدگی پس از پیروزی در این دفاع مقدس و در شرایط پایداری در سیاستگذاریها و برنامهریزیها، در تحلیلهای اجتماعی و بررسیهای آکادمیک و در روایتهای رسانهای ادامه یابد.
eqlimamag.ir
۱۱:۳۲