راهبرد سوگ؛ از تلّ زینبیه تا حافظه تاریخی شیعهحجت الاسلام سید محمد شاهابراهیمی
️ #گزارش_متنی_صوتدر روایتهای دینی آمده است که فرعون هنگامی که آگاه شد حضرت موسی همراه گروهی از مردم از جمله زنان و کودکان،شهر را ترک کرده و به سوی سرزمینی دیگر در حرکت است با همه توان و تجهیزات خود به تعقیب آنان پرداخت. اما در این میان تقدیر الهی به گونهای رقم خورد که همان ابزار قدرت به عامل نابودی او تبدیل شد. حضرت موسی از رود گذشت اما فرعون با سپاه و سلاحهای خود در آب گرفتار شد و نتوانست خود را نجات دهد. گویی سنتی الهی در کار است که گاه از نقاط قوت دشمن، نقطه ضعف میسازد و همان ابزار قدرت را به زمینه شکست تبدیل میکند.در تاریخ شیعه نیز بارها با مسئله شهادت روبهرو شدهایم و در طول بیش از هزار سال قدرت خون و شهادت را تجربه کردهایم. در این نگاه، شهادت نه صرفاً یک حادثه تلخ بلکه میتواند به رمز پیروزی تبدیل شود. از همین رو، در مواجهه با دشمن باید راهبرد او را شناخت و دید در برابر آن چه میتوان کرد.یکی از راهبردهای تاریخی در چنین موقعیتهایی سوگ و عزاست، بهویژه هنگامی که طرف مقابل در حال شادی و هلهله است. نمونه برجسته آن را میتوان در رفتار حضرت زینب(س) در واقعه عاشورا و پس از آن مشاهده کرد. هنگامی که در بلندی تل زینبیه میایستاد و با مویه و مرثیه از مصیبتها سخن میگفت، این سوگواری صرفاً بیان اندوه نبود بلکه نوعی سوگواری حماسی بود. سوگی که در برابر شادی و قساوت دشمن قرار میگرفت.در این روایتها آمده است که حضرت زینب(س) با معنویت و قدرت کلام خود حتی دلهایی از سپاه مقابل را متأثر میکرد و گاه اشک را بر چشمان آنان جاری میساخت. او در سخنان خود هم از فضائل اهلبیت(ع) سخن میگفت و هم مظلومیت آنان را روایت میکرد. از تشنگی و رنجها یاد میکرد و با بیان دردها و مصیبتها احساسات مردم را برمیانگیخت. در این شیوه مظلومیت به نیرویی برای جذب دلها و ایجاد همدلی تبدیل میشود و میتواند به عاملی برای پیوند و همبستگی میان مردم بدل گردد.از این منظر سوگواری همیشه در تقابل با کنش و مقاومت قرار نمیگیرد. گاه سوگ خود به نیرویی تبدیل میشود که احساسات جمعی را برمیانگیزد و زمینه واکنشهای بزرگتر را فراهم میکند. به تعبیر دیگر اشک میتواند راز خون باشد.
مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir
@Eqlima_Mag۲۰:۱۴