ادامه‌ی ویژگی‌های #کودک_چهارساله ۲. رشد شناختی و تفکر (Cognitive Development)براساس نظریه پیاژه و تحلیل لورابرک تو فصل نهم، تفکر بچه چهارساله ویژگی‌هایی داره که اون رو از سنین کوچکتر و بزرگتر متمایز می‌کنه. در ادامه به بررسی این ویژگی ها می پردازیم.
بازی تظاهری (نمایشی) (Pretend Playیکی از بارزترین نشونه‌های رشد شناختی تو این سن، پیچیده‌تر شدن بازی‌های تخیلیه. بچه‌ی چهارساله دیگه فقط از اشیا به عنوان نماد استفاده نمی‌کنه، بلکه می‌تونه چندین نقش مختلف رو همزمان تو بازی خودش بگنجونه و سناریوهای پیچیده‌ای بسازه. مثلاً می‌تونه یه جعبه‌ی خالی رو هم به عنوان ماشین تصور کنه، هم راننده‌اش باشه و هم برای مسافرهای خیالی خودش آژیر بکشه. پیاژه معتقد بود این نوع بازی به بچه کمک می‌کنه تا طرحواره‌های ذهنی جدیدی بسازه و توانایی‌های نمادی خودش رو تقویت کنه.
خودمحوری (Egocentrism)یکی از محدودیت‌های شناختی اصلی تو این سن، خودمحوریه. این اصطلاح به معنای خودخواهی یا لجبازی نیست، بلکه به ناتوانی بچه در دیدن جهان از زاویه‌ی دید دیگران اشاره داره. بچه‌ی چهارساله به طور طبیعی تصور می‌کنه که همه مثل اون فکر می‌کنن، احساس می‌کنن و همون اطلاعات رو در اختیار دارن. مثلاً اگه بچه‌ای عروسک مورد علاقه‌اش رو به دوستی که ناراحته هدیه بده، واقعاً باور داره که اون دوست هم به همون اندازه از این عروسک خوشش میاد. آزمون کلاسیک پیاه تو این زمینه استفاده از مدل سه‌بعدی کوهه که تو اون بچه نمی‌تونه منظره‌ای رو که یه عروسک از زاویه‌ی دیگه می‌بینه، توصیف کنه.
جان‌بخشی (Animism)بچه‌ی چهارساله تمایل داره به اشیای بی‌جان، ویژگی‌های موجودات زنده رو نسبت بده. این پدیده رو جان‌بخشی می‌نامن. برای نمونه، اگه بچه‌ای به صندلی برخورد کنه، ممکنه بگه «صندلی به من زد چون عصبانی بود» یا فکر کنه گلدون چون آب نداره، غمگینه. این طرز تفکر نشون می‌ده که بچه هنوز مرز بین موجودات زنده و بی‌جان رو درست درک نمی‌کنه و تمایل داره همه چیز رو از منظر خودش تفسیر کنه.
استدلال مستقیم (Transductive Reasoning)بچه‌ها تو این سن اغلب از استدلال مستقیم استفاده می‌کنن؛ به این معنا که از یه رویداد خاص به رویداد خاص دیگه نتیجه می‌گیرن، بدون اینکه از قواعد کلی منطق پیروی کنن. مثلاً بچه‌ای که صبح گریه کرده و بعد بارون اومده، ممکنه نتیجه بگیره «من گریه کردم، پس بارون اومد». یا اگه هر بار پس از تماس تلفنی مادربزرگ به خواب ناهار می‌ره، با دیدن تماس صبحگاهی مادربزرگ فکر می‌کنه که الان وقت خوابه. این نوع استدلال نشون می‌ده که بچه در حال تلاش برای درک روابط علت و معلولیه، اما هنوز ابزارهای منطقی لازم برای این کار رو در اختیار نداره.
حفظ کردن یا بقا (Conservation)یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که پیاژه تو این سن بررسی کرده، «حفظ کردن» یا «بقا»ست. منظور از حفظ کردن، درک این اصله که کمیت یه ماده (مثل مقدار آب، تعداد اشیا یا جرم خمیر) با تغییر شکل ظاهری‌اش تغییر نمی‌کنه، مگر اینکه چیزی بهش اضافه یا ازش کم بشه. بچه‌های چهارساله معمولاً این اصل رو درک نمی‌کنن. تو آزمایش معروف لیوان‌ها، اگه آب یه لیوان کوتاه و پهن رو تو لیوان بلند و باریکی بریزیم، بچه‌ی چهارساله می‌گه لیوان بلند آب بیشتری داره، چون فقط «ارتفاع» رو می‌بینه و «پهنا» رو نادیده می‌گیره. پیاژه این تمرکز روی یه ویژگی و نادیده گرفتن سایر ویژگی‌ها رو تمرکز (Centration) نامیده.
عدم برگشت‌پذیری (Irreversibility)چهارمین محدودیت شناختی مهم تو این سن، عدم درک برگشت‌پذیری‌ه. بچه نمی‌تونه تو ذهن خودش توالی یه رویداد رو معکوس کنه تا به حالت اولیه برگرده. برای مثال، اگه خمیر بازی رو به شکل سوسیس دربیاریم، بچه‌ی چهارساله نمی‌تونه تصور کنه که اگه همون خمیر رو دوباره به شکل توپ دربیاریم، مقدارش همون مقدار قبلی خواهد بود. یا اگه برج مکعب‌هاش خراب بشه، فکر می‌کنه اون برج «برای همیشه» از بین رفته، چون نمی‌تونه فرایند خراب شدن رو تو ذهن خودش معکوس کنه تا بازسازی رو تصور کنه.
سالومه داداشیکانال فرزندپروری با سالومهhttp://ble.ir/farzandparvaribasaloome
بازی تظاهری (نمایشی) (Pretend Playیکی از بارزترین نشونه‌های رشد شناختی تو این سن، پیچیده‌تر شدن بازی‌های تخیلیه. بچه‌ی چهارساله دیگه فقط از اشیا به عنوان نماد استفاده نمی‌کنه، بلکه می‌تونه چندین نقش مختلف رو همزمان تو بازی خودش بگنجونه و سناریوهای پیچیده‌ای بسازه. مثلاً می‌تونه یه جعبه‌ی خالی رو هم به عنوان ماشین تصور کنه، هم راننده‌اش باشه و هم برای مسافرهای خیالی خودش آژیر بکشه. پیاژه معتقد بود این نوع بازی به بچه کمک می‌کنه تا طرحواره‌های ذهنی جدیدی بسازه و توانایی‌های نمادی خودش رو تقویت کنه. خودمحوری (Egocentrism)یکی از محدودیت‌های شناختی اصلی تو این سن، خودمحوریه. این اصطلاح به معنای خودخواهی یا لجبازی نیست، بلکه به ناتوانی بچه در دیدن جهان از زاویه‌ی دید دیگران اشاره داره. بچه‌ی چهارساله به طور طبیعی تصور می‌کنه که همه مثل اون فکر می‌کنن، احساس می‌کنن و همون اطلاعات رو در اختیار دارن. مثلاً اگه بچه‌ای عروسک مورد علاقه‌اش رو به دوستی که ناراحته هدیه بده، واقعاً باور داره که اون دوست هم به همون اندازه از این عروسک خوشش میاد. آزمون کلاسیک پیاه تو این زمینه استفاده از مدل سه‌بعدی کوهه که تو اون بچه نمی‌تونه منظره‌ای رو که یه عروسک از زاویه‌ی دیگه می‌بینه، توصیف کنه. جان‌بخشی (Animism)بچه‌ی چهارساله تمایل داره به اشیای بی‌جان، ویژگی‌های موجودات زنده رو نسبت بده. این پدیده رو جان‌بخشی می‌نامن. برای نمونه، اگه بچه‌ای به صندلی برخورد کنه، ممکنه بگه «صندلی به من زد چون عصبانی بود» یا فکر کنه گلدون چون آب نداره، غمگینه. این طرز تفکر نشون می‌ده که بچه هنوز مرز بین موجودات زنده و بی‌جان رو درست درک نمی‌کنه و تمایل داره همه چیز رو از منظر خودش تفسیر کنه. استدلال مستقیم (Transductive Reasoning)بچه‌ها تو این سن اغلب از استدلال مستقیم استفاده می‌کنن؛ به این معنا که از یه رویداد خاص به رویداد خاص دیگه نتیجه می‌گیرن، بدون اینکه از قواعد کلی منطق پیروی کنن. مثلاً بچه‌ای که صبح گریه کرده و بعد بارون اومده، ممکنه نتیجه بگیره «من گریه کردم، پس بارون اومد». یا اگه هر بار پس از تماس تلفنی مادربزرگ به خواب ناهار می‌ره، با دیدن تماس صبحگاهی مادربزرگ فکر می‌کنه که الان وقت خوابه. این نوع استدلال نشون می‌ده که بچه در حال تلاش برای درک روابط علت و معلولیه، اما هنوز ابزارهای منطقی لازم برای این کار رو در اختیار نداره. حفظ کردن یا بقا (Conservation)یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که پیاژه تو این سن بررسی کرده، «حفظ کردن» یا «بقا»ست. منظور از حفظ کردن، درک این اصله که کمیت یه ماده (مثل مقدار آب، تعداد اشیا یا جرم خمیر) با تغییر شکل ظاهری‌اش تغییر نمی‌کنه، مگر اینکه چیزی بهش اضافه یا ازش کم بشه. بچه‌های چهارساله معمولاً این اصل رو درک نمی‌کنن. تو آزمایش معروف لیوان‌ها، اگه آب یه لیوان کوتاه و پهن رو تو لیوان بلند و باریکی بریزیم، بچه‌ی چهارساله می‌گه لیوان بلند آب بیشتری داره، چون فقط «ارتفاع» رو می‌بینه و «پهنا» رو نادیده می‌گیره. پیاژه این تمرکز روی یه ویژگی و نادیده گرفتن سایر ویژگی‌ها رو تمرکز (Centration) نامیده. عدم برگشت‌پذیری (Irreversibility)چهارمین محدودیت شناختی مهم تو این سن، عدم درک برگشت‌پذیری‌ه. بچه نمی‌تونه تو ذهن خودش توالی یه رویداد رو معکوس کنه تا به حالت اولیه برگرده. برای مثال، اگه خمیر بازی رو به شکل سوسیس دربیاریم، بچه‌ی چهارساله نمی‌تونه تصور کنه که اگه همون خمیر رو دوباره به شکل توپ دربیاریم، مقدارش همون مقدار قبلی خواهد بود. یا اگه برج مکعب‌هاش خراب بشه، فکر می‌کنه اون برج «برای همیشه» از بین رفته، چون نمی‌تونه فرایند خراب شدن رو تو ذهن خودش معکوس کنه تا بازسازی رو تصور کنه.سالومه داداشیکانال فرزندپروری با سالومهhttp://ble.ir/farzandparvaribasaloome