آ
چرا از آتش بس شوکه شدیم؟رود جنگ به منطقه خاکستری سحرگاه نوزدهم فروردین 1405 و پیش از ضرب الاجل ترامپ و در حالی که مردم در خیابان ها و اطراف نیروگاهها حلقه انسانی تشکیل داده بودند ، زیر نویس شبکه خبر مبنی بر پذیرش شروط ایران برای پایان جنگ، مردم را در بهت و حیرت فرو برد. در این پست قصد دارم به مرور تاثیر این سبک روایت گری در افکار عمومی و اهمیت شرایط پیش رو بپردازم. آتش بس و حافظه تاریخی مردماول از همه باید بگم که بخشی از برداشت مردم از مفاهیم و اصطلاحات بر اساس حافظه تاریخی مردم است. مثلا وقتی اسم اوکراین رو میشنویم بلافاصله ذهنمون میره سمت «هواپیمای اوکراینی» . این خاصیت ذهن و ادراک ماست که برای همه مردم هم هست. مردم وقتی می شنوند «پذیرش شروط» یا «پایان جنگ» بالافاصله مفهوم «آتش بس» در ذهنشون متبادر میشه. آتش بسی که در جنگ 8 ساله یادآور «نوشیدن جام زهر» است .
اهمیت پیوست رسانه ایوقتی اعلام «آتش بس»بدون هیچ پیوست رسانه ای باشه . مردم با سابقه ذهنی از مفهوم «آتش بس»در پایان جنگ8 ساله در لحظه اول این معنا در ذهنشون متبادر میشه که بازیچه مسئولین شدن و با خودشون میگن: «اینا ما رو سرکار گذاشتن و خون امام ما پایمال شده و ....» پس اگه دیدین کسی این حرفا رو میزنه سریع بهش برچست «ضد ولایت فقیه» و «نفهم» و .. نزنید. واقعا حاکمیت هیچ پیوست درستی برای اقناع مردم حاضر در خیابان نداشت . خب حالا چه کنیم؟...
منطقه خاکستری در جنگبا همه حواشی اعلام آتش بس چیز ی که باید بهش توجه کنیم اینه که وارد منطقه خطرناک خاکستری شدیم. منطقه خاکستری جایی بین جنگ و صلح است. در این منطقه علاوه بر تهدیداتی مثل ترور کور، حملات سایبری، فعالیت گروههای تروریستی و ... خطر ناک ترین اتفاق ایجاد و شکل گیری شایعات است که اتحاد مردم رو از بین بره. پس بریم با ساختار شایعه آشنا بشیم. ..
شایعهشایعه یه فرمول ساده داره Rumor= Importance .Ambiguity
شایعه حاصل ضرب اهمیت یه موضوع در میزان ابهام اونه . یعنی مثلا چون جنگ مهمه برای همه مون . از طرفی فرآیند آتش بس هم مبهمه وحاکمیت هیچ توضیح اقناع کننده ای ارائه نمی کنه و میگه بریدبیانیه شعام رو بخونید (مردم هم عمرا بیانیه بخونن) . در این شرایط شایعه شکل میگیره و مثلا جملاتی مثل این ها رو میشنویم.:-خودشون پشت پرده بستن ما رو فقط تو خیابون اسکل کردن-این دولت پلید خون آقای ما رو پایمال کردپس اگه با این جملات مواجه شدی به جای دعوا و برچست زنی(ضد ولایت فقیه و ....) بیا و طبق فرمول میزان ابهام (Ambiguity) رو کم کن که شایعه کم بشه. اینجا وظیفه خواص و نخبگان پر رنگ تره
🧭 قطعا وظیفه مسئولین هست این کار ولی در این شرایط به دلیل شرایط امنیتی این کار شاید نشدنی باشه . پس وظیفه نخبگان اینه که به زبان ساده وقابل فهم ماجرای آتش بس فعلی و تفاوتش را با موارد سابق بیان کنند. اگه ابهام کم نشه و تبیین درست اتفاق نیفته اتفاق خطرناک تری می افته که شایعه به اشکال مختلف خودش رو نشون میده و در ذهن و حافظه تاریخی مردم تثبیت میشه. بذار برات بگم چه اتفاقی می افته.
1-تسطیح (Leveling) : اولین اتفاق اینه که آدما میان و به اندازه سطح فهم خودشون یک واقعه رو میگن . مثلا اگه از پزشکیان خوشش نیاد میگه این دولت خائنه و رفته همه چیو داده رفته. 2-برجستگی (Sharping): یعنی اون جایی که خودش دلش میخواد رو برجسته میکنه. مثلا میره بیانیه شعام رو میخونه یه واژه پیدامیکنه میگه تو بیانیه شعام گفته «تدبیر» نگفته «تایید» پس این معلوم میشه که شعام این آتش بس رو به رهبری حقنه کرده. 3-همانند سازی «Assimilation»: یعنی میاد متناسب با منافع شخصی خودش شایعه رو تفت میده.مثلا میگه اگه فلانی زنده بود یا اگه فلان کس الان مسئولیت داشت نمیذاشت چنین خفتی گریبان مردم رو بگیره چیکار کنیم؟مهم ترین کارکرد شایعه در این شرایط شکستن اتحاد و همبستگی مردمه . اینکه این انگاره در ذهن مردم ایجاد بشه که مسئولین خائن هستند و به ما چیزی نمیگن. پس..
1-اگه کسی حرفی زد که خلاف واقع بود، بهش سریع برچسب نزنیم. ببینیم تو کدوم لایه شایعه داره حرف میزنه. و در همون سطح وارد مباحثه بشیم.2-تا میتونیم فضای ابهام رو بشکنیم با هر رسانه ای که دستمون داریم تبیین کنیم. 3-مباحثه کنیم ولی جدل ممنوع 4-تا نتیجه نهایی(رسیدن میدانی به تمام شروط مد نظر ایران) خیابان را رها نکنیم. *یادمون باشه تیغ شایعه از موشک کشنده تره.برای یادگیری روش های تحلیل رسانه ها گرالیت را دنبال کنید.@geraliit
۷:۲۸