تولد دوبارۀ ایران (بخش اول) به قلم دکتر سید محمدحسین کاظمینی؛ عضو هیئت علمی گروه حقوق عمومی دانشگاه تهران از سال 1175ش تا 1357ش ایران در یدِ قدرت دو دودمان «قاجار و پهلوی» در دو بُرش تاریخی یکصد و سی ساله و پنجاه و سه ساله از پادشاهی به پادشاه دیگر دست به دست شده بر این «دستانِ ناتوان»، «دردمند و رنجور» وقایع تلخ و حوادث ناخوشی را پشت سر گذاشته است. در جنگ اول ایران و روس( ۱۱۸۲ – ۱۱۹۱ ش) و جنگ دوم (۱۲۰۴ – ۱۲۰۶ ش) در زمان فتحعلی شاه سربازان ایرانی دوازده سال در نبرد بودند. برای سرزمین ایران، حفظ وطن و دفاع از ناموس و مردم خون و جان دادند اما در نهایت ایران با «شکستی تاریخی» مواجه شده حاکمان تن به «ننگی ماندگار» در قالب دو عهد نامه «گلستان و ترکمنچای» دادند. نتیجه این دو «وهن نامه» جدایی مناطق قابل توجهی از قفقاز، گرجستان، ارمنستان، قره‌باغ، داغستان و شیروان و نخجوان و شمال رود ارس بود. این داستان هنگامی تبدیل به یک سوگنامه می شود که تصویری از «فرار شاهزاگان از میدانِ جنگ» را به نمایش می گذارد. «حاکمان ناتوان و درمانده» در قبال «زیاده خواهی، مکر و سست پیمانی» حکومت های «روس، انگلستان و فرانسه» نه خود که سرزمین و مردم را قربانی می کنند. اگر در دوره فتحعلی شاه سلطه «نامحرمان و بیگانگان» بر سرزمین و مردمِ ایران آغاز شد در دوره ناصری با «حاتم بخشی های قجری!» همانند «پیمان آخال» و تسلط روس ها بر شرق دریای خزر، سمرقند و بخارا، «قرارداد پاریس» و واگذاری سرزمین های هرات، بلوچستان و مکران، ادامه یافت. ناصرالدین شاه اما افزون بر بخشش زمین و سرزمین با بذل «نان و مال» بواسطه قراردادها و واگذاری امتیازات، «اقتصاد و معیشت» را نیز به مسلخ برد؛ «امتیاز رویتر(۱۲۵۰ش)، امتیاز لاتاری(۱۲۶۷ش) و امتیاز تنباکو (۱۲۷۰ ش)». «نقطه تاریکِ فاجعه بار» شاید «قحطی و نسل کشی» ایرانیان بین سالهای 1296ش تا 1298ش باشد. علیرغم اعلام بیطرفی در «جنگ جهانی اول» از سوی احمد شاه قاجار، ایران اشغال و صحنه رقابت و کشمکش روس و انگلستان می شود. حاصل این «وضعیت خودخواستهی» برخاسته از «جُبن و نالایقی»، شکل گیری «هولوکاستی ایرانی» بود. طبق برخی گزارش ها تعداد تلفات «ایرانیانِ بی طرف!» در قحطی جنگ جهانی اول برابری می‌کند با تعداد تلفات کل این جنگ!. در «جنگ جهانی دوم» نیز از سوی رضا خان میرپنج در سال 1320ش، ایران مجدد اعلام بی طرفی می کند اما بار دیگر «اشغال و قحطی» نصیبش می شود.اگر رضا خان میرپنج را در سال 1304ش انگلیسی ها به اریکه قدرت نشاندند در اخراج ش از وطنِ خود! و جابجایی اش با محمدرضا در سال 1320ش امریکایی ها میاندار بودند. نکته قابل تأمل آنکه در این بردن و آوردن ها آنکه با دلی لرزان در پسِ زانو نشسته و سر در گریبان فرو برده و «نظاره گری سرخورده» است مردم اند. با تغییر قانون اساسی، پادشاهی و موروثی شدنی که مشروطه حاملش بود، تثبیت می شود و جز «پوسته ای بی مغز و قالبی تهی» از «مشروطیت و مجلس ملی» چیزی باقی نمی ماند.اگر در دوره قاجار گاهی نبرد و مبارزه ای صورت میگرفت و دردمندانه از روی بی کفایتی سرزمینی واگذار می شد در این دوره با «واگذاری های بی نبرد»، «اهداهای خودسرانه» و «سکوت در برابر تهاجم و اشغال» روبرو هستیم. هدیه «مناطق شمال و جنوب اترک» به شوروی! و پیشکش «آرارات و کوه های آن» به ترکیه!. شاید اوج این «بی حمیتی و بی غیرتی» خود را در زمان پهلوی دوم در سال 1349ش و جدایی و واگذاری «بحرین» نشان داد. اسدالله علم در خاطرات خود درمورد واگذاری بحرین می نویسد: «گوینده رادیو ایران خبر جدایی بحرین را چنان با افتخار خواند که گویی هم‌اکنون بحرین را فتح کرده‌ایم!» و هنگامی که از هویدا درباره علت واگذاری بخشی از مملکت به اجانب سوال می شود در پاسخ می گوید: «بحرین دختر ما است، دختر بزرگ می‌شود، به خانه شوهر می‌رود!». البته اگر گاهی همچون کاشانی و مصدق هم زمینه ای فراهم می کردند تا ندایِ بازگشتِ ثروت ایران به صاحبانش فریاد زده شود با «ساده لوحی و خوش پنداری»، «بد عهدی و سرسپردگی» انجام و فرجامش در لحظه ای به هم میرسید.در حدود یکصد و هشتاد سال با حکومت قاجار و پهلوی بیش از «دو میلیون پانصد هزار کیلومتر مربع» از سرزمین، فرهنگ، تاریخ و البته مردمان ایران جدا، واگذار و هدیه شده! و «انسانِ ایرانی» «زخمی و مجروح» بر بستر بیماری رها می شود. این بدان معناست که با «حاکمیتِ منهای سرزمین و مردم» به مثابه امری «بَدَلی و ساختگی» مواجهیم. این بدان معناست که قدرت نه در نسبت با سرزمین و مردم بلکه در پیوند با «اشخاص و امیال» و « اغیار و ناآشنایان» باز تعریف می شود و این بدان معناست که با «دولتِ کشته شده» و «ایرانِ بی جان» مواجهیم. #گفتمان_ایران@GoftmanIran
گفت‌وگوی بی‌واسطۀ نخبگان علوم انسانی ایران با مردم ایران ارتباط با ما: @goftman_admin