«حنیف» - محمدصادق رویگر
خرد جمعی و حق رأی 3/5 آراء عمومی بسیاری از مردم با نتیجهگیری از محسّنات مشورت و کمخطا بودن خرد جمعی شروع به تقدیس دموکراسی میکنند و دموکراسی را به عنوان کمخطاترین و دقیقترین شیوه حکمرانی معرفی مینمایند. حال آنکه با اندکی تامل عدم صحّت این نتیجهگیری مشهود است. گفتیم خرد جمعی در جایی کمخطاست که افراد در موضوع مورد بحث تجربه و دانش داشتهباشند. مثلا وقتی دانش عموم مردم از نامزدهای انتخاباتی کامل نیست و بعضاً در دعواهای رسانهای دائماً اطلاعات غلط به جامعه القاء میشود، پُر واضح است خرد جمعی خطا خواهد داشت و انتخابهای غلط محتمل است. در آیات و روایات بسیاری نیز تبعیت از اکثریت منع شده و مردم نکوهش شدهاند که فقط به چند مورد از قرآن بسنده میکنم؛ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ. وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ. وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ. فَأَبَى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلَّا كُفُورًا. بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ. وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ. وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ. و... جالب است فقط ۱۲ مرتبه عین عبارت «أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ» در قرآن آمده است. البته اهل سنت معتقد بر «حجّیت اجماع» میباشند که از نظر شیعه مردود است. مردم و جمهور در تشخیص معصوم نیستند، نه تنها احتمال خطا و اشتباه (سهوی و از جهل) وجود دارد بلکه انتخاب عامدانهٔ غیرحق نیز محتمل است. (برای نمونه بنگرید به عذابهای اقوام مختلف) پس لازمهٔ تشخیصِ صحیحِ جمهور اولاً تقوای جمعیست، ثانیاً خِرد جمعی و دانشِ مردم. یکی از الزامات ایجاد تقوای جمعی و اصلاح جامعه تواصی به حق میباشد. حالا به فرض در جامعهای هستیم که همه دنبال صلاح هستند. آیا همهٔ مردم میتوانند در همهٔ انتخابهای خود صاحب تشخیص باشند؟ اینکه همهٔ مردم در تمامی زمینهها تخصص داشته باشند، نه ممکن است و نه لازم. قطعا مردم در خیلی از موارد به سراغ افراد معتبر و شناخته شده میروند و به نظر آنها اطمینان میکنند. که این امری عقلانیست؛ مثل انتخاب مرجع تقلید که یا خود فرد به جمعبندی میرسد یا به چند نفر عادل اعتماد میکند. ادامه دارد...
عن موسی ابن جعفر علیه السلام:يا هِشامُ! ثُمّ ذَمَّ اللّهُ الكَثرَةَ فقالَ: «و إن تُطِعْ أكْثَرَ مَن فِي الأرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ» و قالَ: «وَ لَئِنْ سَألْتَهُمْ مَنْ خَلقَ السَّماواتِ و الأرْضَ لَيَقُولُنَّ اللّه ُ قُلِ الحَمْدُ للّه ِ بَلْ أكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ» و قالَ: «و لَئِنْ سَألْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فأحْيا بهِ الأرْضَ مِن بَعْدِ مَوْتِها لَيَقُوُلُنَّ اللّه ُ قُلِ الحَمْدُ للّه ِ بَلْ أكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلونَ»
امام كاظم عليه السلام: اى هشام! خداوند اكثريت را نكوهش كرده، مىفرمايد: «و اگر از بيشتر كسانى كه در روى زمين هستند فرمان برى، تو را از راه خدا منحرف مىكنند» (۱۱۶ انعام) و مىفرمايد: «اگر از آنان بپرسى چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است، قطعا خواهند گفت: خدا. بگو: ستايش مخصوص خداوند است. اما بيشتر آنان نمىدانند» (۲۵ لقمان) و مىفرمايد: «و اگر از ايشان بپرسى كه چه كسى از آسمان آبى فروفرستاد و به وسيله آن زمين را بعد از مرگش زنده گردانيد، قطعا مىگويند: خدا. بگو: ستايش مخصوص خداوند است، اما بيشتر آنان تعقّل نمىكنند». (۶۳ عنکبوت)
(الكافي: 1/15/12)
پیوست حدیث مطلب 8 از سریِ #عدالت_ساختاری(خرد جمعی و حق رأی/ آراء عمومی)
#حنیف@hanif1357
امام كاظم عليه السلام: اى هشام! خداوند اكثريت را نكوهش كرده، مىفرمايد: «و اگر از بيشتر كسانى كه در روى زمين هستند فرمان برى، تو را از راه خدا منحرف مىكنند» (۱۱۶ انعام) و مىفرمايد: «اگر از آنان بپرسى چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است، قطعا خواهند گفت: خدا. بگو: ستايش مخصوص خداوند است. اما بيشتر آنان نمىدانند» (۲۵ لقمان) و مىفرمايد: «و اگر از ايشان بپرسى كه چه كسى از آسمان آبى فروفرستاد و به وسيله آن زمين را بعد از مرگش زنده گردانيد، قطعا مىگويند: خدا. بگو: ستايش مخصوص خداوند است، اما بيشتر آنان تعقّل نمىكنند». (۶۳ عنکبوت)
(الكافي: 1/15/12)
پیوست حدیث مطلب 8 از سریِ #عدالت_ساختاری(خرد جمعی و حق رأی/ آراء عمومی)#حنیف@hanif1357
۱:۵۶