حقوق عادلانه
از مهمترین عوامل نارضایتی و ناکارآمدی عملکردها توزیع غیرهدفمند و ناعادلانهی دستمزد، پاداش و جریمههاست، که لازمهی این توزیع عادلانه ارزیابی دقیق، شفاف، چابک و منعطف میباشد.
هدفمندی: در تعریف هر کار یا ساختار برای بهینه شدن کار و نلولیدن بیخودِ نیروها و کارها الزاما باید دائم به چشمانداز و هدف توجه داشت. تعریف هر کار و تخصیص بودجه برای آن در هر مرحله باید یک سلسله پرسشِ «خب، که چی؟!» را طی کند و در حلقهی آخر پاسخها باید به هدف رسید. پس اولا هر کاری باید هدفمند باشد و منتج به خروجی مفید یا همان هدف گردد. در ادامه رابطهی بین کار، خروجی و دستمزد را بررسی میکنیم.
دستمزد یا حقوق عادلانه: بحث بر سر دستمزد عادلانه بحث بسیار ریشهدار و تاریخیست، از اقتصاد سرمایهداری که با قانون جنگل کار میکند تا اقتصاد کومونیستی که نابودگر انگیزههاست که هر کدام لبهای از تیغ ظلم و تبعیض میباشند. قطعا حقوق بین مشاغلِ متفاوت بسته به زحمت و خروجی آنها باید متفاوت باشد ولی با چه معیاری؟برای تفاوت قائل شدن بین مشاغل باید معیارهای ثابتی چون: «مقدار سرمایهی سرمایهگذاری شده»، «میزان دانش و مهارت مورد نیاز»، «مقدار زمان صرف شده برای کار»، «سختیهای کار»، «میزان خطرات احتمالی»، (معیارهای کار) «میزان تقاضای به محصول» و «ارزش (چه پولی و چه اثرگذاری) خروجی» (معیارهای خروجی) مورد ارزیابی و مقایسه قرار گیرند.در نظام کمونیستی معیارهای سنجشی وجود ندارد و در نظام سرمایهداری معیار فقط قدرت میباشد! هر کس هر جور زورش رسید! و در عمل غالبا قدرت سرمایهدار بر دیگران میچربد و اختلاف طبقاتی فاحش و تبعیض بوجود میآید. برای درک بهتر تضاد و تفاوت نظام سرمایهداری و اسلامِ علوی و عدالت محور خوب است داستان امام زمان عجل الله فرجه و پیرمرد قفلساز را مرور کنیم...(بحث مفصل پیرامون توزیع ثروت که شامل دستمزد، مالیات، نرخ کالا و... میشود را به مجالی دیگر موکول میکنیم.) پیرامون مبحث دستمزد عادلانه امیرالمومنین علی علیه السلام میفرمایند:«عَلَی قَدرِ البلاءِ یکونُ الجَزاءُ»جزاء و پاداش (هر فرد یا هر کار) به مقدار سختی و مشقت آن است. (نگاه به کار)یا در جایی دیگر میفرمایند:«و لِکلٍ عَلَی الوالی حقٌ بقدرِ ما یُصلِح»برای هریک از زیر دستان بر مافوق خود حقی است به اندازهای که کارها را اصلاح میکند. (نگاه به خروجی)
لزوم تشویق و تنبیه: در باب لزوم و اهمیت تشویق و تنبیه این کلام حضرت امیر حق مطلب را ادا میکند:«ولا تکونن المحسن و المسیء عندک بمنزلة سواء...»هرگز نباید افراد نیکوکار و بدکار در نظرت مساوی باشند، زیرا این کار سبب میشود که افراد نیکوکار در نیکیهایشان بیرغبت شوند و بدکاران در عمل بدشان تشویق گردند، هر کدام از اینها را مطابق کارشان پاداش بده.اگر چه هم تشویق لازم است و هم تنبیه اما تشویق اولاست به تنبیه، که مولا در این رابطه میفرمایند:«ازجر المسیء بثواب المحسن»خطاکاران را با پاداش دادن به نیکوکاران تنبیه کن.
تشویق و تنبیه عادلانه: برای جلوگیری از افراط، تفریط و تبعیض در نحوه توزیع پاداش و جریمه باید به نکات زیر توجه کرد:_اولا باید برای میزان تنبیه و تشویق رابطهای مشخص (فرمول) تعیین کرد که متغیرهای آن را ملاکهای رضایت از عملکرد فرد تشکیل میدهند که این ملاکها باید تا حد امکان کمّی باشند یا ملاکهایی برای سنجش مقدار کار و خروجی و یا رضایتسنجی از کسانی که با آن کار (یا خود کار و یا خروجی آن) سر و کار دارند._ثانیا این ملاکها و رابطه سنجش پاداش و جریمه باید شفاف باشد، یعنی همه بدانند چه کسی و برای چه کاری تشویق یا تنبیه شده یا میشود._ثالثا باید نحوه ارزیابی آسان و چابک باشد و طوری نشود که حجم بالایی از کار و انرژی صرف ارزیابی و بروکراسی طویل برای سنجش شود._رابعا نباید ملاکهای ارزیابی جوری ریز باشند که باعث ذبح خلاقیت گردند. هر چه ملاکها به خروجی نزدیکتر باشد خلاقیت بیشتر و عملکرد بهتر خواهد بود.
حُسن ختام کلامی دیگر از مولای متقیان علی علیه السلام:«ثم اسبغ علیهم الارزاق...»پس جیره و مواجبشان را به اندازه کافی بده که این کار آنان را به اصلاح و بهبود (اخلاق و عمل) خویش توانا میسازد و از خوردن آنچه در اختیار اوست (از بیت المال مردم) بینیاز میگرداند و حجت و دلیل است بر علیه آنها اگر فرمانت را اطاعت نکنند یا در امانت خیانت نمایند.
مطلب 4 از سریِ #عدالت_ساختاری
#حنیف@hanif1357
از مهمترین عوامل نارضایتی و ناکارآمدی عملکردها توزیع غیرهدفمند و ناعادلانهی دستمزد، پاداش و جریمههاست، که لازمهی این توزیع عادلانه ارزیابی دقیق، شفاف، چابک و منعطف میباشد. هدفمندی: در تعریف هر کار یا ساختار برای بهینه شدن کار و نلولیدن بیخودِ نیروها و کارها الزاما باید دائم به چشمانداز و هدف توجه داشت. تعریف هر کار و تخصیص بودجه برای آن در هر مرحله باید یک سلسله پرسشِ «خب، که چی؟!» را طی کند و در حلقهی آخر پاسخها باید به هدف رسید. پس اولا هر کاری باید هدفمند باشد و منتج به خروجی مفید یا همان هدف گردد. در ادامه رابطهی بین کار، خروجی و دستمزد را بررسی میکنیم. دستمزد یا حقوق عادلانه: بحث بر سر دستمزد عادلانه بحث بسیار ریشهدار و تاریخیست، از اقتصاد سرمایهداری که با قانون جنگل کار میکند تا اقتصاد کومونیستی که نابودگر انگیزههاست که هر کدام لبهای از تیغ ظلم و تبعیض میباشند. قطعا حقوق بین مشاغلِ متفاوت بسته به زحمت و خروجی آنها باید متفاوت باشد ولی با چه معیاری؟برای تفاوت قائل شدن بین مشاغل باید معیارهای ثابتی چون: «مقدار سرمایهی سرمایهگذاری شده»، «میزان دانش و مهارت مورد نیاز»، «مقدار زمان صرف شده برای کار»، «سختیهای کار»، «میزان خطرات احتمالی»، (معیارهای کار) «میزان تقاضای به محصول» و «ارزش (چه پولی و چه اثرگذاری) خروجی» (معیارهای خروجی) مورد ارزیابی و مقایسه قرار گیرند.در نظام کمونیستی معیارهای سنجشی وجود ندارد و در نظام سرمایهداری معیار فقط قدرت میباشد! هر کس هر جور زورش رسید! و در عمل غالبا قدرت سرمایهدار بر دیگران میچربد و اختلاف طبقاتی فاحش و تبعیض بوجود میآید. برای درک بهتر تضاد و تفاوت نظام سرمایهداری و اسلامِ علوی و عدالت محور خوب است داستان امام زمان عجل الله فرجه و پیرمرد قفلساز را مرور کنیم...(بحث مفصل پیرامون توزیع ثروت که شامل دستمزد، مالیات، نرخ کالا و... میشود را به مجالی دیگر موکول میکنیم.) پیرامون مبحث دستمزد عادلانه امیرالمومنین علی علیه السلام میفرمایند:«عَلَی قَدرِ البلاءِ یکونُ الجَزاءُ»جزاء و پاداش (هر فرد یا هر کار) به مقدار سختی و مشقت آن است. (نگاه به کار)یا در جایی دیگر میفرمایند:«و لِکلٍ عَلَی الوالی حقٌ بقدرِ ما یُصلِح»برای هریک از زیر دستان بر مافوق خود حقی است به اندازهای که کارها را اصلاح میکند. (نگاه به خروجی) لزوم تشویق و تنبیه: در باب لزوم و اهمیت تشویق و تنبیه این کلام حضرت امیر حق مطلب را ادا میکند:«ولا تکونن المحسن و المسیء عندک بمنزلة سواء...»هرگز نباید افراد نیکوکار و بدکار در نظرت مساوی باشند، زیرا این کار سبب میشود که افراد نیکوکار در نیکیهایشان بیرغبت شوند و بدکاران در عمل بدشان تشویق گردند، هر کدام از اینها را مطابق کارشان پاداش بده.اگر چه هم تشویق لازم است و هم تنبیه اما تشویق اولاست به تنبیه، که مولا در این رابطه میفرمایند:«ازجر المسیء بثواب المحسن»خطاکاران را با پاداش دادن به نیکوکاران تنبیه کن. تشویق و تنبیه عادلانه: برای جلوگیری از افراط، تفریط و تبعیض در نحوه توزیع پاداش و جریمه باید به نکات زیر توجه کرد:_اولا باید برای میزان تنبیه و تشویق رابطهای مشخص (فرمول) تعیین کرد که متغیرهای آن را ملاکهای رضایت از عملکرد فرد تشکیل میدهند که این ملاکها باید تا حد امکان کمّی باشند یا ملاکهایی برای سنجش مقدار کار و خروجی و یا رضایتسنجی از کسانی که با آن کار (یا خود کار و یا خروجی آن) سر و کار دارند._ثانیا این ملاکها و رابطه سنجش پاداش و جریمه باید شفاف باشد، یعنی همه بدانند چه کسی و برای چه کاری تشویق یا تنبیه شده یا میشود._ثالثا باید نحوه ارزیابی آسان و چابک باشد و طوری نشود که حجم بالایی از کار و انرژی صرف ارزیابی و بروکراسی طویل برای سنجش شود._رابعا نباید ملاکهای ارزیابی جوری ریز باشند که باعث ذبح خلاقیت گردند. هر چه ملاکها به خروجی نزدیکتر باشد خلاقیت بیشتر و عملکرد بهتر خواهد بود. حُسن ختام کلامی دیگر از مولای متقیان علی علیه السلام:«ثم اسبغ علیهم الارزاق...»پس جیره و مواجبشان را به اندازه کافی بده که این کار آنان را به اصلاح و بهبود (اخلاق و عمل) خویش توانا میسازد و از خوردن آنچه در اختیار اوست (از بیت المال مردم) بینیاز میگرداند و حجت و دلیل است بر علیه آنها اگر فرمانت را اطاعت نکنند یا در امانت خیانت نمایند. مطلب 4 از سریِ #عدالت_ساختاری#حنیف@hanif1357
۱۹:۰۱