د
روایاتی که بیانگرِ روش کشفِ یکم ماه رمضان از روی ماه های دیگر است: روایت بیستم: امام صادق علیه السلام فرمود: «اگر هلال رجب صحیح است پس ۵۹ روز بشمار و روز شصتم را روزه بگیر.» (من لایحضره الفقيه ۲- ۱۲۵- ۱۹۱۸ و المقنع- ۵۹)
روایت بیست و یکم: امام صادق علیه السلام فرمود: «اگر هلال رجب را شناختی پس ۵۹ روز بشمار و روز شصتم روزه بگیر.» (کافی ج ۴ ص ۷۷ و إقبال الأعمال ص ۱۶)
🪶بیان:✓عجیب است که شیخ طوسی این دو روایت را نقل نکرده! چرا که ایشان اصرار عجیبی بر رؤیت محوری داشتند و این روایت اثبات مدعای ایشان نبوده با وجود آنکه در مقدمه تهذیب گفته همه ی روایات فقهی را آوردم! ✓اگر اشکال شود که «در این دو روایت متعلق امر، روزه بوده پس موضوع آن، تکلیف است نه تعیین واقع» در پاسخ گوییم: امر به روزه اعم است از وجوب و استحباب و تقیه یا غیر تقیه. اما چون این امر در این دو روایت موافق با روایاتی است که قراردادهای الهی را بیان داشته و فرموده رجب ۳۰ روز است و تصریح محکم و صریح و قطعی کرده که شعبان هرگز ۳۰ روزه نمیشود، پس کاشف به عمل میآید که در اینجا امر به روزه بعد از شمارش ۵۹ روز، به جهت موافقت با قرارداد الهی یعنی شمارش یک در میانِ ۳۰ روز و ۲۹ روزِ ماهها است و در نتیجه روز شصتم که امر به روزه شده موافق با یکم ماه رمضان خواهد بود.✓در روایت اول، تنها هلال «صحیح» رجب را ملاک و معیار میداند و در روایت دوم فرموده: «اگر هلال رجب را شناختی» پس معلوم میشود منظور از «شناختن هلال» در روایت دوم، «شناخت صحت هلال» است؛ یعنی «اگر درستیاش را شناختی و فهمیدی که صحیح است روز شصتم روزه بگیر» که از واژهی «عرفت» به معنای «شناخت حقیقی و درست» استفاده شده است. ✓منظور از «هلال صحیح» آن است که هلالِ رؤیت شده با آنچه که مدنظر بوده است موافق باشد؛ یعنی در همان روزی که طبق قرارداد باید یکم رجب باشد با علائم هلالِ یکشبه رؤیت شود تا گفته شود این هلال، صحیح و درست (و موافق با قرارداد) است وگرنه سالم و صحیح نیست و دچار دگرگونی شده است. پس منظور از «شناختن و معرفت هلال رجب»، شناخت موافقت آن با قرارداد است؛ چون گاهی اوقات در مواردی نادر، به جهت تغییرات هلال در ماههای قبل، شصتمین روز هلال نوی رجب، یک روز زودتر و یا دیرتر از یکم واقعی ماه رمضان میشود! این یعنی که هلال رجب صحیح نبوده است. همانگونه که برای باقی ماههای سال نیز گاهی این اتفاق میافتد و قرارداد نقض میشود؛ یعنی اگر از هلال نوی ماههای ۳۰ روزه تا هلال نوی ماه بعدی را بشماریم در بعضی موارد نادر میبینیم که فاصلهی این دو هلال نو، ۲۹ روز است و همچنین در ماههای ۲۹ روزه نیز گاهی فاصلهی دو هلال نو، ۳۰ روز است! به خصوص در سالهای کبیسه که این اتفاق بیشتر مشاهده میشود. ✓اگر این برداشت از گزارهی «صحت هلال» پذیرفته نشود به ناچار باید گفت این روایت تنها امر به روزه کرده است و دربارهی یکم واقعی ماه رمضان صحبتی نمیکند و این حساب، مخصوص وقتی است که هلال ماه رمضان ابری و مخفی شده و به جهت یقین به انجام تکلیف، بایستی شصتمین روز از رجب را روزه گرفت و در صورتی که روز شصتم، یک روز از یکم واقعی تاخیر داشته باشد باید گفت این امر برای تقیه و موافقت با مردم صادر شده است. لکن برداشت صواب، همانی است که ابتدا عرض شد.
روایت بیست و دوم:سید بن طاووس از یکی از ائمه علیهم السلام نقل کرده: «روز روزهی شما روز قربانی کردن شماست» (إقبال الأعمال ص ۱۶)
🪶بیان:✓این روایت دقیقا بیانگر همان قراردادهای الهی، یعنی شمارش یک در میانِ ۳۰ روز و ۲۹ روز ماههاست. مثلاً اگر یکم ماه رمضان یکشنبه باشد عید قربان (=دهم ذی الحجه) هم یکشنبه است. مگر اینکه در سال کبیسهای باشیم که هیچ ماه ناقصی جز شوال، ۳۰ روزه نشده است. پس معلوم میشود این روایت، اغلبی بوده و مطلق نیست اما میتواند مرجّحی در سال کبیسه برای تعیین ماه ناقصی که ۳۰ روزه قرارداد میشود باشد. یعنی بر اساس این روایت، در سال کبیسه ماه شوال نباید ۳۰ روزه حساب شود وگرنه یکم ماه رمضان موافق با قربان (یعنی دهم ذی الحجه) نخواهد شد بلکه با نهم ذی الحجه موافق میشود.
ادامه دارد…
بازگشت به فهرست مطالب
#فقه #احکام #اصول_فقه #تقیه #رؤیت_محوری #عدد_محوری #روزه #فطر
@Hekmateshiei
۱۹:۱۵