بسم الله الرحمن الرحیم
مجموعه یادداشتها درباره «حکومت اسلامی» - قسمت چهارم
از آخ اجتماعی تا مطالبه عمومی!
در یادداشتهای قبل به ضرورت تحقق دولت اسلامی برای پیشبرد انقلاب اسلامی اشاره کردیم؛ اما این دولت چگونه شکل میگیرد؟
سکانس۱: دولت الهی!
️تحقق دولت اسلامی مستلزم سه اقدام اساسی است:
اصلاح نهادها و ساختارها اصلاح قوانین و رویهها ایجاد مطالبات عمومی بر اساس گفتمانسازی
بسیاری از نهادها و ساختارهای موجود میراث دوران طاغوت است؛ وجود برخی با احکام اسلامی در تعارض و برخی برای همسویی با احکام الهی نیازمند اصلاحند؛ اجرای برخی دستورات الهی نیز مستلزم نهادسازی و ساختارهای نوین است.
قوانین و رویهها نیز همین حال را دارند! برخی قوانین مهم کشور مانند قانون تجارت یا مالیات، در دوران طاغوت به تصویب رسیدهاند؛ برخی بایستی حذف، برخی اصلاح و برای تحقق بسیاری از احکام بایستی قانون جدید نوشته شود؛ رویههای اجرایی نیز در همین حالند.
در حال حاضر بایستی بجای تمرکز بر اسلامی کردن جامعه، مردم را با اسلام ناب آشنا نمود تا ولو خود به احکام الهی عمل نمیکنند، التزام به اسلام را از مسئولین طلب کنند؛ مطالبهسازی بر اساس گفتمان!
این اقدام مهمترین از اقدامات سهگانه بالاست؛ فارغ از اینکه در نظام مردمسالار، بسیاری از مسئولین باید خود را با مطالبات عمومی سازگار کنند تا انتخاب شوند، اساساً در هر نظام سیاسی، یا مسئولین به مطالبه عمومی تن میدهند یا توسط مردم ساقط میشوند!
این قدرت را میتوان در پیروزی انقلابها، پایان جنگ ویتنام یا آتشبس اخیر غزه به وضوح مشاهده کرد!
سکانس۲: آخ اجتماعی!
️نکته مهم، شناخت و تفکیک «مطالبه عمومی» از «آخ اجتماعی» است!
آخ اجتماعی عکسالعمل هیجانی آحاد جامعه در مواجهه با یک اشکال یا بحران است؛ مانند اعلام انزجار از نسلکشی یا رفتار نامناسب یک مقام مسئول و یا اعتراض به وضع معیشت، تبعیض یا نوسانات بازار ارز.
مثالی برای روشن شدن مطلب: حین عبور فردی از مقابل یک کارگاه ساختمانی، مصالح ساختمانی بر روی او فرو میریزد؛ مردم جمع شده، جیغ و فریادکنان به مسئول کارگاه فحاشی و عدهای به سمتش سنگ پرتاب میکنند! ممکن است حتی کسی بنزین آورده و اقدام به آتش زدن کارگاه کند! ولی هیچکدام این اقدامات، اثری در حل بحران ندارند!
از اعتراضات مجازی و حقیقی تا اعتصابات، تظاهرات و اغتشاشات، همه مظاهری از آخ اجتماعیاند که بنابر شدت تلاطم حاصل از بحران، ظهور و بروز میکنند! البته مواردی مثل عملیات رسانهای یا سوء رفتار مسئولین نیز میتواند باعث تشدید آخ اجتماعی شود!
اگر طبقه حاکم، مایل به مداخله مردم در امور نباشد، سازوکارهای قانونی برای تخلیه آخ اجتماعی پیشبینی میکند تا مردم با مطالبات خود در سیاست دخالت نکنند!
مجموعه یادداشتها درباره «حکومت اسلامی» - قسمت چهارم از آخ اجتماعی تا مطالبه عمومی!در یادداشتهای قبل به ضرورت تحقق دولت اسلامی برای پیشبرد انقلاب اسلامی اشاره کردیم؛ اما این دولت چگونه شکل میگیرد؟
سکانس۱: دولت الهی!️تحقق دولت اسلامی مستلزم سه اقدام اساسی است: اصلاح نهادها و ساختارها اصلاح قوانین و رویهها ایجاد مطالبات عمومی بر اساس گفتمانسازی بسیاری از نهادها و ساختارهای موجود میراث دوران طاغوت است؛ وجود برخی با احکام اسلامی در تعارض و برخی برای همسویی با احکام الهی نیازمند اصلاحند؛ اجرای برخی دستورات الهی نیز مستلزم نهادسازی و ساختارهای نوین است. قوانین و رویهها نیز همین حال را دارند! برخی قوانین مهم کشور مانند قانون تجارت یا مالیات، در دوران طاغوت به تصویب رسیدهاند؛ برخی بایستی حذف، برخی اصلاح و برای تحقق بسیاری از احکام بایستی قانون جدید نوشته شود؛ رویههای اجرایی نیز در همین حالند. در حال حاضر بایستی بجای تمرکز بر اسلامی کردن جامعه، مردم را با اسلام ناب آشنا نمود تا ولو خود به احکام الهی عمل نمیکنند، التزام به اسلام را از مسئولین طلب کنند؛ مطالبهسازی بر اساس گفتمان! این اقدام مهمترین از اقدامات سهگانه بالاست؛ فارغ از اینکه در نظام مردمسالار، بسیاری از مسئولین باید خود را با مطالبات عمومی سازگار کنند تا انتخاب شوند، اساساً در هر نظام سیاسی، یا مسئولین به مطالبه عمومی تن میدهند یا توسط مردم ساقط میشوند! این قدرت را میتوان در پیروزی انقلابها، پایان جنگ ویتنام یا آتشبس اخیر غزه به وضوح مشاهده کرد! سکانس۲: آخ اجتماعی!️نکته مهم، شناخت و تفکیک «مطالبه عمومی» از «آخ اجتماعی» است! آخ اجتماعی عکسالعمل هیجانی آحاد جامعه در مواجهه با یک اشکال یا بحران است؛ مانند اعلام انزجار از نسلکشی یا رفتار نامناسب یک مقام مسئول و یا اعتراض به وضع معیشت، تبعیض یا نوسانات بازار ارز. مثالی برای روشن شدن مطلب: حین عبور فردی از مقابل یک کارگاه ساختمانی، مصالح ساختمانی بر روی او فرو میریزد؛ مردم جمع شده، جیغ و فریادکنان به مسئول کارگاه فحاشی و عدهای به سمتش سنگ پرتاب میکنند! ممکن است حتی کسی بنزین آورده و اقدام به آتش زدن کارگاه کند! ولی هیچکدام این اقدامات، اثری در حل بحران ندارند! از اعتراضات مجازی و حقیقی تا اعتصابات، تظاهرات و اغتشاشات، همه مظاهری از آخ اجتماعیاند که بنابر شدت تلاطم حاصل از بحران، ظهور و بروز میکنند! البته مواردی مثل عملیات رسانهای یا سوء رفتار مسئولین نیز میتواند باعث تشدید آخ اجتماعی شود! اگر طبقه حاکم، مایل به مداخله مردم در امور نباشد، سازوکارهای قانونی برای تخلیه آخ اجتماعی پیشبینی میکند تا مردم با مطالبات خود در سیاست دخالت نکنند!۸:۱۶