••••••••••••••••••••••••••••••
ساعت سه، منیریه
کتاب را از خود مرجان گرفتم. هنوز هم کمی با اسم شناسنامهایاش غریبهام و سمیه صدا کردنش برایم سخت است!
وقتی به مراسم سمنان رسیدیم، از آقای گلپایگانی پرسیدم: «مرجان نیومده؟» زنگ زده بود و خودش را به ما رساند. من سر نماز بودم که صدایش را شنیدم. چنان بغلش کردم که انگار یادم رفته بود آخرین بار کی دیده بودمش و اصلاً آخرین سؤال من از او چه بود: «درِ خونتون گیت داره؟»
بعضی آدمها حتی اگر دیر به دیر ببینیشان و فاصلهای میان دیدارهایتان بیفتد، باز هم آشنای جانت هستند. مرجان از همان آدمهاست؛ از آنهایی که آرامآرام به جانت نفوذ میکنند، گوشهای از قلبت برای خودشان فرش پهن میکنند و کتابهایشان را همانجا میچینند تا با شوخیهایشان سر کیفت بیاورند.
کتاب را با امضای خودش گرفتم. البته ما به مراسم رونمایی نرسیده بودیم.
«ساعت سه، منیریه» کتابی است با بنیانی تاریخی و مستند که روایتش را در قالب داستان پیش میبرد. مقدمه نسبتاً مفصلی دارد و به نظرم نویسنده باید همینقدر دقیق باشد که توضیح بدهد چه شد که این شد؛ از کجا آغاز کرد، با چه منابعی مواجه شد و چگونه به روایت نهایی رسید. وقتی قرار است تاریخ را در قالب داستان روایت کنی، صداقت درباره مسیر پژوهش و دقت در بازسازی واقعیت، بخشی از مسئولیت نویسندگی است.
کتاب را سهشنبه در سمنان گرفتم و چهار روز بعد، در بجنورد، خواندنش را شروع کردم. در همان صفحات ابتدایی به عاطفه گفتم: «کتاب سخت پیش میره، انگار خیلی با سلیقه من جور نیست.»
سیوهشت صفحه اول را خواندم؛ فصلی که به زکیه اختصاص داشت. فردای آن شب، صبح زود به عاطفه گفتم: «دیشب نگران زکیه بودم!»
و اینجا بود که فهمیدم نویسنده کار خودش را با ذهن خواننده کرده است.
دیگر فقط کلمات را نمیخواندم؛ خشتبهخشت خانه، لباسها، موقعیتها و فضای زندگی شخصیتها را میدیدم. آدمها از میان سطرها بیرون آمده بودند و برای خودشان در ذهنم زندگی میکردند. نگرانشان میشدم، دربارهشان فکر میکردم و حتی بعد از بستن کتاب، ذهنم دست از دنبال کردن سرنوشتشان برنمیداشت.
اگر بخواهم درباره این کتاب داوری کنم، باید بگویم با اثری روبهرو هستیم که ظرفیت یک اقتباس سینمایی جدی را دارد. نویسنده توانسته است در ۲۵۲ صفحه، با وجود محدودیت اطلاعات تاریخی و ضرورت پرداخت شخصیتها، جهانی باورپذیر بسازد. این کار سادهای نیست؛ بهخصوص وقتی قرار است شخصیتها در بستری مستند و تاریخی شکل بگیرند، اما در عین حال از جنس آدمهای واقعی و ملموس باقی بمانند.
چنین اثری حاصل نوشتن صرف نیست. حاصل خوب دیدن، خوب شنیدن، خواندن و مهمتر از همه، شناخت آدمهاست. به نظرم تجربه مرجان در تاریخ شفاهی، داستاننویسی و ویراستاری، در کنار دقت و حوصلهای که برای پژوهش به خرج داده، به او کمک کرده تا روایتی منسجم و اثرگذار از زندگی و مبارزه شهید فرهاد صفا ارائه کند. انتخاب سوژه هم هوشمندانه است؛ پرداختن به انسانی که میتوان از خلال زندگیاش، بخشی از تاریخ را دوباره دید و فهمید.
بعد از خواندن فصل عبدالکریم و مواجهه با مظلومیت خاص او در برابر زکیه، وقتی به فرهاد رسیدم، دیگر دلم طاقت نیاورد. رفتم سراغ جستوجوی عکسی از او تا تصویر واقعیاش را با چهرهای که در ذهنم ساخته بودم تطبیق بدهم. حتی درباره دکتر فضلالله صفا هم جستوجو کردم. این برای من یکی از نشانههای موفقیت یک روایت تاریخی است: کتاب تمام میشود، اما کنجکاوی خواننده نه. او را به جستوجو وامیدارد، به سراغ آدمها و اتفاقات واقعی میفرستد و میل دانستن را در او زنده نگه میدارد.
کتاب را هفت روز امانت میدهم تا شما هم لذت همراهی با فرهاد صفا و درگیری ذهنی با زکیه را تجربه کنید.
به نظرم یک نرگس آبیار میخواهد؛ کسی که بتواند بدون آنکه روایت را به یک عاشقانه تصویری تقلیل دهد، قهرمانی را در میانه کشمکشهای تاریخی و مبارزه به تصویر بکشد. این کتاب ظرفیت آن را دارد که از دل روایت مستند و شخصیتپردازی داستانی، به یک اثر تصویری ماندگار تبدیل شود.
برای مرجان عزیزم آرزو میکنم مسیرش همیشه پر باشد از نوشتنهای ناب؛ از آدمهای بیتاب، از زندگیهایی که باید روایت شوند و از قصههایی که اگر کسی آنها را ننویسد، بخشی از حافظه تاریخی ما ناگفته باقی میماند.
الهام صباحی
_
️ @kalematorism
کتاب را از خود مرجان گرفتم. هنوز هم کمی با اسم شناسنامهایاش غریبهام و سمیه صدا کردنش برایم سخت است!
وقتی به مراسم سمنان رسیدیم، از آقای گلپایگانی پرسیدم: «مرجان نیومده؟» زنگ زده بود و خودش را به ما رساند. من سر نماز بودم که صدایش را شنیدم. چنان بغلش کردم که انگار یادم رفته بود آخرین بار کی دیده بودمش و اصلاً آخرین سؤال من از او چه بود: «درِ خونتون گیت داره؟»
بعضی آدمها حتی اگر دیر به دیر ببینیشان و فاصلهای میان دیدارهایتان بیفتد، باز هم آشنای جانت هستند. مرجان از همان آدمهاست؛ از آنهایی که آرامآرام به جانت نفوذ میکنند، گوشهای از قلبت برای خودشان فرش پهن میکنند و کتابهایشان را همانجا میچینند تا با شوخیهایشان سر کیفت بیاورند.
کتاب را با امضای خودش گرفتم. البته ما به مراسم رونمایی نرسیده بودیم.
«ساعت سه، منیریه» کتابی است با بنیانی تاریخی و مستند که روایتش را در قالب داستان پیش میبرد. مقدمه نسبتاً مفصلی دارد و به نظرم نویسنده باید همینقدر دقیق باشد که توضیح بدهد چه شد که این شد؛ از کجا آغاز کرد، با چه منابعی مواجه شد و چگونه به روایت نهایی رسید. وقتی قرار است تاریخ را در قالب داستان روایت کنی، صداقت درباره مسیر پژوهش و دقت در بازسازی واقعیت، بخشی از مسئولیت نویسندگی است.
کتاب را سهشنبه در سمنان گرفتم و چهار روز بعد، در بجنورد، خواندنش را شروع کردم. در همان صفحات ابتدایی به عاطفه گفتم: «کتاب سخت پیش میره، انگار خیلی با سلیقه من جور نیست.»
سیوهشت صفحه اول را خواندم؛ فصلی که به زکیه اختصاص داشت. فردای آن شب، صبح زود به عاطفه گفتم: «دیشب نگران زکیه بودم!»
و اینجا بود که فهمیدم نویسنده کار خودش را با ذهن خواننده کرده است.
دیگر فقط کلمات را نمیخواندم؛ خشتبهخشت خانه، لباسها، موقعیتها و فضای زندگی شخصیتها را میدیدم. آدمها از میان سطرها بیرون آمده بودند و برای خودشان در ذهنم زندگی میکردند. نگرانشان میشدم، دربارهشان فکر میکردم و حتی بعد از بستن کتاب، ذهنم دست از دنبال کردن سرنوشتشان برنمیداشت.
اگر بخواهم درباره این کتاب داوری کنم، باید بگویم با اثری روبهرو هستیم که ظرفیت یک اقتباس سینمایی جدی را دارد. نویسنده توانسته است در ۲۵۲ صفحه، با وجود محدودیت اطلاعات تاریخی و ضرورت پرداخت شخصیتها، جهانی باورپذیر بسازد. این کار سادهای نیست؛ بهخصوص وقتی قرار است شخصیتها در بستری مستند و تاریخی شکل بگیرند، اما در عین حال از جنس آدمهای واقعی و ملموس باقی بمانند.
چنین اثری حاصل نوشتن صرف نیست. حاصل خوب دیدن، خوب شنیدن، خواندن و مهمتر از همه، شناخت آدمهاست. به نظرم تجربه مرجان در تاریخ شفاهی، داستاننویسی و ویراستاری، در کنار دقت و حوصلهای که برای پژوهش به خرج داده، به او کمک کرده تا روایتی منسجم و اثرگذار از زندگی و مبارزه شهید فرهاد صفا ارائه کند. انتخاب سوژه هم هوشمندانه است؛ پرداختن به انسانی که میتوان از خلال زندگیاش، بخشی از تاریخ را دوباره دید و فهمید.
بعد از خواندن فصل عبدالکریم و مواجهه با مظلومیت خاص او در برابر زکیه، وقتی به فرهاد رسیدم، دیگر دلم طاقت نیاورد. رفتم سراغ جستوجوی عکسی از او تا تصویر واقعیاش را با چهرهای که در ذهنم ساخته بودم تطبیق بدهم. حتی درباره دکتر فضلالله صفا هم جستوجو کردم. این برای من یکی از نشانههای موفقیت یک روایت تاریخی است: کتاب تمام میشود، اما کنجکاوی خواننده نه. او را به جستوجو وامیدارد، به سراغ آدمها و اتفاقات واقعی میفرستد و میل دانستن را در او زنده نگه میدارد.
کتاب را هفت روز امانت میدهم تا شما هم لذت همراهی با فرهاد صفا و درگیری ذهنی با زکیه را تجربه کنید.
به نظرم یک نرگس آبیار میخواهد؛ کسی که بتواند بدون آنکه روایت را به یک عاشقانه تصویری تقلیل دهد، قهرمانی را در میانه کشمکشهای تاریخی و مبارزه به تصویر بکشد. این کتاب ظرفیت آن را دارد که از دل روایت مستند و شخصیتپردازی داستانی، به یک اثر تصویری ماندگار تبدیل شود.
برای مرجان عزیزم آرزو میکنم مسیرش همیشه پر باشد از نوشتنهای ناب؛ از آدمهای بیتاب، از زندگیهایی که باید روایت شوند و از قصههایی که اگر کسی آنها را ننویسد، بخشی از حافظه تاریخی ما ناگفته باقی میماند.
_
۹۹
۸:۲۴