بازارسال شده از باشگاه علوم آزمایشگاهی پزشکی ایران
#روشهایتخمینبایاسدرآزمایشگاه ۱
منظور از روش اجرایی اندازه گیری چیست؟مجموعه چیزهایی که باعث میشود یک عدد بهعنوان نتیجه آزمایش تولید شود، نه فقط اسم دستگاه. مثل:- آنالیت (مثلاً گلوکز، ALT، کراتینین)- تکنیک اندازهگیری (فتومتری، ISE، ایمونواسی و…)- ریجنت و کالیبراتور (برند، لات نامبر، نحوه کالیبراسیون)- دستگاه و تنظیماتش- نوع نمونه و ماتریکس (سرم یا پلاسما یا ادرار، ضدانعقاد، همولیز و…)- پروتکل اجرایی (حجم نمونه یا ریجنت، زمان و دما، طول موج، مراحل انکوباسیون)- محاسبات و نحوه گزارشدهی (واحد، رُند کردن، فاکتور تبدیل)- کنترل کیفیت و شرایط محیطی و اپراتور حالا باید ببینیم نتیجه روش اجرایی اندازه گیری چقدر از مقدار واقعی فاصله دارد؟ به این فاصله بایاس میگن که هرچه کمتر باشه نتیجه روش صحیح تر هست.برای ارزیابی بایاس 4 رویکرد زیر با هم بررسی می کنیم.1-*مقایسه روشها (Method Comparison)*یعنی روش جدید (دستگاه یا کیت) را با یک روش مرجع مقایسه میکنیم تا ببینیم نتایجش چقدر به آن روش نزدیک است و آیا بایاس دارد یا خیر.یعنی اگر در این مقایسه روش جدید و روش مرجع تقریباً نتایج یکسان بدهند، روش جدید قابل قبول است. ولی اگر نتایجی همیشه بالاتر یا پایینتر بدهد، یعنی روش جدید بایاس دارد.نحوه انجام 1. از یکسری نمونه (40 نمونه و حداقل 20 نمونه) را با هر دو روش اندازهگیری میکنیم.2. آنالیز آماری رگرسیون دمینگ انجام می دهیم چرا که هر دو روش(روش جدید و روش مرجع) ممکن است دارای خطا باشند. در این آنالیز معادله خط به دست می آید که اسلوپ معادل خطای نسبی و عرض از مبدا معادل خطای ثابت است.
یک فرمول خیلی ساده برای بایاس: میانگین نتیجه روش مرجع - میانگین نتیجه روش جدید = بایاساگر عدد منفی شود یعنی روش جدید نسبت به روش مرجع نتایج پایین تری گزارش کرده و اگر مثبت شود یعنی روش جدید نسبت به روش مرجع نتایج بالاتری گزارش کرده.نکته مهمدر method comparisonمقایسه روش ها فقط “شباهت عددی” مهم نیست؛ باید ببینیم:- آیا اختلافها میلنگین نتایج ثابت هستند؟ یا درغلظت های بالا و پایین تغییر میکنند؟ و همچنین آیا این اختلاف از نظر بالینی قابل قبول است؟
منظور از روش اجرایی اندازه گیری چیست؟مجموعه چیزهایی که باعث میشود یک عدد بهعنوان نتیجه آزمایش تولید شود، نه فقط اسم دستگاه. مثل:- آنالیت (مثلاً گلوکز، ALT، کراتینین)- تکنیک اندازهگیری (فتومتری، ISE، ایمونواسی و…)- ریجنت و کالیبراتور (برند، لات نامبر، نحوه کالیبراسیون)- دستگاه و تنظیماتش- نوع نمونه و ماتریکس (سرم یا پلاسما یا ادرار، ضدانعقاد، همولیز و…)- پروتکل اجرایی (حجم نمونه یا ریجنت، زمان و دما، طول موج، مراحل انکوباسیون)- محاسبات و نحوه گزارشدهی (واحد، رُند کردن، فاکتور تبدیل)- کنترل کیفیت و شرایط محیطی و اپراتور حالا باید ببینیم نتیجه روش اجرایی اندازه گیری چقدر از مقدار واقعی فاصله دارد؟ به این فاصله بایاس میگن که هرچه کمتر باشه نتیجه روش صحیح تر هست.برای ارزیابی بایاس 4 رویکرد زیر با هم بررسی می کنیم.1-*مقایسه روشها (Method Comparison)*یعنی روش جدید (دستگاه یا کیت) را با یک روش مرجع مقایسه میکنیم تا ببینیم نتایجش چقدر به آن روش نزدیک است و آیا بایاس دارد یا خیر.یعنی اگر در این مقایسه روش جدید و روش مرجع تقریباً نتایج یکسان بدهند، روش جدید قابل قبول است. ولی اگر نتایجی همیشه بالاتر یا پایینتر بدهد، یعنی روش جدید بایاس دارد.نحوه انجام 1. از یکسری نمونه (40 نمونه و حداقل 20 نمونه) را با هر دو روش اندازهگیری میکنیم.2. آنالیز آماری رگرسیون دمینگ انجام می دهیم چرا که هر دو روش(روش جدید و روش مرجع) ممکن است دارای خطا باشند. در این آنالیز معادله خط به دست می آید که اسلوپ معادل خطای نسبی و عرض از مبدا معادل خطای ثابت است.
یک فرمول خیلی ساده برای بایاس: میانگین نتیجه روش مرجع - میانگین نتیجه روش جدید = بایاساگر عدد منفی شود یعنی روش جدید نسبت به روش مرجع نتایج پایین تری گزارش کرده و اگر مثبت شود یعنی روش جدید نسبت به روش مرجع نتایج بالاتری گزارش کرده.نکته مهمدر method comparisonمقایسه روش ها فقط “شباهت عددی” مهم نیست؛ باید ببینیم:- آیا اختلافها میلنگین نتایج ثابت هستند؟ یا درغلظت های بالا و پایین تغییر میکنند؟ و همچنین آیا این اختلاف از نظر بالینی قابل قبول است؟
۱
۱۶:۵۲