صلاحیت دادگاه خانواده فرید کشاورز مویدی
بخش سوم دوره آموزش قضایی ( فسخ نکاح ) با تدریس جناب آقای دکتر عبدالحمید مرتضوی قاضی دیوان عالی کشور 11 خرداد 1405 دادگستری اصفهان شباهت های فسخ نکاح با طلاق هر دو از موجبات انحلال عقد نکاح هستند قانون مدنی > باب دوم: در انحلال عقد نکاح ( ماده 1120 ) ماده 1120 - عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می شود . در هر دو مورد این انحلال تاثیری در گذشته ندارد و عمدتا ناظر به آینده است عده هردو عمدتا یکسان است قانون مدنی > مبحث سوم: در عده ماده 1151 - عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است مگر اینکه زن با اقتضای سن ، عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است . ماده 1153 - عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضا آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است . ماده 1155 - زنی که بین او و شوهر خود نزدیکی واقع نشده و همچنین زن یائسه ، نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نکاح ولی عده وفات در هر مورد باید رعایت شود. هر دو ایقاع هستند احکام مهریه تقریبا در هر دو یکسان است قانون مدنی > فصل هفتم: در مهر ماده 1092 - هرگاه شوهر قبل از نزدیکی ، زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند . ماده 1093 - هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است و اگر بعد از آن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهد بود. ماده 1101 - هرگاه عقد نکاح قبل از نزدیکی به جهتی فسخ شود زن حق مهر ندارد مگر در صورتی که موجب فسخ ، عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح ، زن مستحق نصف مهر است . در هر دو مورد تا حکمی از دادگاه صادر نشود به مرحله اجرا در نمی آید
بخش سوم دوره آموزش قضایی ( فسخ نکاح ) با تدریس جناب آقای دکتر عبدالحمید مرتضوی قاضی دیوان عالی کشور 11 خرداد 1405 دادگستری اصفهان شباهت های فسخ نکاح با طلاق هر دو از موجبات انحلال عقد نکاح هستند قانون مدنی > باب دوم: در انحلال عقد نکاح ( ماده 1120 ) ماده 1120 - عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می شود . در هر دو مورد این انحلال تاثیری در گذشته ندارد و عمدتا ناظر به آینده است عده هردو عمدتا یکسان است قانون مدنی > مبحث سوم: در عده ماده 1151 - عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است مگر اینکه زن با اقتضای سن ، عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است . ماده 1153 - عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضا آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است . ماده 1155 - زنی که بین او و شوهر خود نزدیکی واقع نشده و همچنین زن یائسه ، نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نکاح ولی عده وفات در هر مورد باید رعایت شود. هر دو ایقاع هستند احکام مهریه تقریبا در هر دو یکسان است قانون مدنی > فصل هفتم: در مهر ماده 1092 - هرگاه شوهر قبل از نزدیکی ، زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند . ماده 1093 - هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است و اگر بعد از آن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهد بود. ماده 1101 - هرگاه عقد نکاح قبل از نزدیکی به جهتی فسخ شود زن حق مهر ندارد مگر در صورتی که موجب فسخ ، عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح ، زن مستحق نصف مهر است . در هر دو مورد تا حکمی از دادگاه صادر نشود به مرحله اجرا در نمی آید فسخ نکاح 4 دکتر عبدالحمید مرتضوی قاضی دیوان عالی کشور 11 خرداد 1405 دادگستری اصفهان.mp3
۰۷:۴۸-۱۰.۷۱ مگابایت
بخش چهارم دوره آموزش قضایی ( فسخ نکاح )
با تدریس جناب آقای دکتر عبدالحمید مرتضوی قاضی دیوان عالی کشور
11 خرداد 1405 دادگستری اصفهان
تفاوت های فسخ نکاح با طلاق
طلاق مستلزم رعایت تشریفات خاص است
قانون مدنی > مبحث اول: در کلیات
ماده 1134 - طلاق باید به صیغه طلاق
و در حضور لااقل دو نفر مرد عادل که طلاق را بشنوند واقع گردد .
ماده 1140 - طلاق زن
در مدت عادت زنانگی یا در حال نفاس
صحیح نیست
مگر اینکه
زن حامل باشد
یا طلاق قبل از نزدیکی با زن واقع شود
یا شوهر غایب باشد بطوری که اطلاع از عادت زنانگی بودن زن نتواند حاصل کند .
قانون مدنی > فصل اول: در مورد امکان فسخ نکاح
ماده 1132 - در فسخ نکاح
رعایت ترتیباتی که برای طلاق مقرر است شرط نیست .
در شرایط فعلی در طلاق حتما باید از حاکم اذن گرفته شود ولی در فسخ در بیرون اعمال ولی تأیید آن در دادگاه مطرح می شود
قانون مدنی > مبحث اول: در کلیات
ماده 1133 - مرد می تواند
با رعایت شرایط مقرر در این قانون
با مراجعه به دادگاه
تقاضای طلاق همسرش را بنماید .
تبصره - زن نیز می تواند با وجود شرایط مقرر در مواد ( 1119 ) ، ( 1129 ) و ( 1130 ) این قانون ، از دادگاه تقاضای طلاق نماید .
در فسخ نکاح بر خلاف طلاق ، الزامی به تلاش جهت صلح و سازش و ارجاع به داوری وجود ندارد
قانون حمایت خانواده > فصل چهارم - طلاق
ماده 27 - در کلیه موارد درخواست طلاق ،
به جز طلاق توافقی ،
دادگاه باید به منظور ایجاد صلح و سازش
موضوع را به داوری ارجاع کند .
دادگاه در این موارد باید با توجه به نظر داوران رأی صادر و چنانچه آن را نپذیرد ،
نظریه داوران را با ذکر دلیل رد کند .
در فسخ نکاح حکم با قرار صادر می شود اما در طلاق حکم یا گواهی عدم امکان سازش صادر می گردد
قانون حمایت خانواده > فصل چهارم - طلاق
ماده 26 - در صورتی که طلاق ، توافقی یا به درخواست زوج باشد ،
دادگاه به صدور گواهی عدم امکان سازش اقدام
و اگر به درخواست زوجه باشد ،
حسب مورد ، مطابق قانون به صدور حکم الزام زوج به طلاق یا احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق مبادرت می کند .
طلاق رجعی با بائن است اما در مورد فسخ ، رجعی نداریم
قانون مدنی > مبحث دوم: در اقسام طلاق
ماده 1143 - طلاق بر دو قسم است:
بائن و رجعی .
ماده 1148 - در طلاق رجعی برای شوهر در مدت عده حق رجوع است .
در صورتی که مرد زن خود را قبل از نزدیکی طلاق دهد ، زن مستحق نصف مهریه است ولی در فسخ
قانون مدنی > فصل هفتم: در مهر
ماده 1092 - هرگاه شوهر
قبل از نزدیکی ،
زن خود را طلاق دهد
زن مستحق نصف مهر خواهد بود
و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند .
ماده 1101 - هرگاه عقد نکاح
قبل از نزدیکی
به جهتی فسخ شود
زن حق مهر ندارد
مگر در صورتی که موجب فسخ ، عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح ، زن مستحق نصف مهر است .
محدودیت در طلاق برای مرتبه
قانون مدنی > فصل سوم: در موانع نکاح
ماده 1057 - زنی که سه مرتبه متوالی زوجه یک نفر بوده و مطلقه شده
بر آن مرد حرام می شود
مگر اینکه به عقد دائم به زوجیت مرد دیگری درآمده
و پس از وقوع نزدیکی با او
به واسطه طلاق یا فسخ یا فوت ، فراق حاصل شده باشد .
طلاق مخصوص عقد دائم است اما فسخ نکاح هم در عقد دائم و هم در عقد موقت وجود دارد
قانون مدنی > مبحث اول: در کلیات
ماده 1139 - طلاق مخصوص عقد دائم است
و زن منقطعه با انقضا مدت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج می شود .
طلاق بوسیله مردم انجام می شود حتی در مواردی که طلاق به درخواست زوجه است
اعمال حق فسخ فوری است اما در طلاق خیر
قانون مدنی > فصل اول: در مورد امکان فسخ نکاح
ماده 1131 - خیار فسخ فوری است
و اگر طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع به علت فسخ ،
نکاح را فسخ نکند
خیار او ساقط می شود
به شرط اینکه علم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد تشخیص مدتی که برای امکان استفاده از خیار لازم بوده به نظر عرف و عادت است.
اسقاط حق فسخ نکاح ممکن است اما حق طلاق خیر
با تدریس جناب آقای دکتر عبدالحمید مرتضوی قاضی دیوان عالی کشور 11 خرداد 1405 دادگستری اصفهان تفاوت های فسخ نکاح با طلاق طلاق مستلزم رعایت تشریفات خاص است قانون مدنی > مبحث اول: در کلیات ماده 1134 - طلاق باید به صیغه طلاق و در حضور لااقل دو نفر مرد عادل که طلاق را بشنوند واقع گردد .
ماده 1140 - طلاق زندر مدت عادت زنانگی یا در حال نفاس
صحیح نیست
مگر اینکه
زن حامل باشد
یا طلاق قبل از نزدیکی با زن واقع شود
یا شوهر غایب باشد بطوری که اطلاع از عادت زنانگی بودن زن نتواند حاصل کند .
قانون مدنی > فصل اول: در مورد امکان فسخ نکاح ماده 1132 - در فسخ نکاحرعایت ترتیباتی که برای طلاق مقرر است شرط نیست .
در شرایط فعلی در طلاق حتما باید از حاکم اذن گرفته شود ولی در فسخ در بیرون اعمال ولی تأیید آن در دادگاه مطرح می شود قانون مدنی > مبحث اول: در کلیات ماده 1133 - مرد می تواندبا رعایت شرایط مقرر در این قانون
با مراجعه به دادگاه
تقاضای طلاق همسرش را بنماید .
تبصره - زن نیز می تواند با وجود شرایط مقرر در مواد ( 1119 ) ، ( 1129 ) و ( 1130 ) این قانون ، از دادگاه تقاضای طلاق نماید . در فسخ نکاح بر خلاف طلاق ، الزامی به تلاش جهت صلح و سازش و ارجاع به داوری وجود ندارد قانون حمایت خانواده > فصل چهارم - طلاق ماده 27 - در کلیه موارد درخواست طلاق ،به جز طلاق توافقی ،
دادگاه باید به منظور ایجاد صلح و سازش
موضوع را به داوری ارجاع کند .
دادگاه در این موارد باید با توجه به نظر داوران رأی صادر و چنانچه آن را نپذیرد ،
نظریه داوران را با ذکر دلیل رد کند .
در فسخ نکاح حکم با قرار صادر می شود اما در طلاق حکم یا گواهی عدم امکان سازش صادر می گردد قانون حمایت خانواده > فصل چهارم - طلاق ماده 26 - در صورتی که طلاق ، توافقی یا به درخواست زوج باشد ،دادگاه به صدور گواهی عدم امکان سازش اقدام
و اگر به درخواست زوجه باشد ،
حسب مورد ، مطابق قانون به صدور حکم الزام زوج به طلاق یا احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق مبادرت می کند .
طلاق رجعی با بائن است اما در مورد فسخ ، رجعی نداریم قانون مدنی > مبحث دوم: در اقسام طلاق ماده 1143 - طلاق بر دو قسم است:بائن و رجعی .
ماده 1148 - در طلاق رجعی برای شوهر در مدت عده حق رجوع است . در صورتی که مرد زن خود را قبل از نزدیکی طلاق دهد ، زن مستحق نصف مهریه است ولی در فسخ قانون مدنی > فصل هفتم: در مهر ماده 1092 - هرگاه شوهر قبل از نزدیکی ،
زن خود را طلاق دهد
زن مستحق نصف مهر خواهد بود
و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند .
ماده 1101 - هرگاه عقد نکاحقبل از نزدیکی
به جهتی فسخ شود
زن حق مهر ندارد
مگر در صورتی که موجب فسخ ، عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح ، زن مستحق نصف مهر است .
محدودیت در طلاق برای مرتبه قانون مدنی > فصل سوم: در موانع نکاح ماده 1057 - زنی که سه مرتبه متوالی زوجه یک نفر بوده و مطلقه شدهبر آن مرد حرام می شود
مگر اینکه به عقد دائم به زوجیت مرد دیگری درآمده
و پس از وقوع نزدیکی با او
به واسطه طلاق یا فسخ یا فوت ، فراق حاصل شده باشد .
طلاق مخصوص عقد دائم است اما فسخ نکاح هم در عقد دائم و هم در عقد موقت وجود دارد قانون مدنی > مبحث اول: در کلیات ماده 1139 - طلاق مخصوص عقد دائم استو زن منقطعه با انقضا مدت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج می شود .
طلاق بوسیله مردم انجام می شود حتی در مواردی که طلاق به درخواست زوجه است اعمال حق فسخ فوری است اما در طلاق خیر قانون مدنی > فصل اول: در مورد امکان فسخ نکاح ماده 1131 - خیار فسخ فوری استو اگر طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع به علت فسخ ،
نکاح را فسخ نکند
خیار او ساقط می شود
به شرط اینکه علم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد تشخیص مدتی که برای امکان استفاده از خیار لازم بوده به نظر عرف و عادت است.
اسقاط حق فسخ نکاح ممکن است اما حق طلاق خیر