برای فهم آن فقط صورت مالی شرکت کافی نیست؛ باید کمی عقبتر ایستاد و صنعت را هم دید.
برای سهام چرخهای، پنج سؤال مهمتر از P/E است
اول اینکه سود امروز چقدر با سود معمول شرکت فاصله دارد؟
به نمودار سود و حاشیه سود چند ساله نگاه کنید. اگر شرکت امروز حاشیهای میسازد که فقط در چند مقطع استثنایی تاریخش دیده شده، ادامه آن را پیشفرض نگیرید.
دوم اینکه قیمت محصول کجای تاریخ ایستاده است؟
اینکه مس، روی، اوره یا متانول نسبت به شش ماه پیش ارزان شده یا گران، اطلاعات چندانی نمیدهد. نمودار ده یا پانزدهساله گاهی داستان دیگری تعریف میکند.
سوم اینکه رقبا چه میکنند؟
وقتی تقریباً همه شرکتهای یک صنعت همزمان طرح توسعه میدهند و پول زیادی به سمت افزایش ظرفیت میرود، شاید لازم باشد کمی محتاطتر شویم.
چهارم اینکه اگر قیمت محصول به یک سطح معمولی برگردد چه میشود؟
ارزشگذاری را فقط با قیمت امروز کالا انجام ندهید. یک سناریوی معمولی و یک سناریوی ضعیف هم بسازید.
اگر سهم فقط با فرض «همهچیز همینطور عالی میماند» جذاب باشد، احتمالاً حاشیه امن چندانی ندارید.
و پنجم:
این سود را شرکت ساخته یا چرخه؟
این سؤال شاید از همه مهمتر باشد.
یک مدیر خوب میتواند در دل یک صنعت بد، شرکت بهتری بسازد؛ هزینه را کنترل کند، بهرهوری را بالا ببرد، بدهی را کم کند یا ظرفیت مناسبی ایجاد کند.
اما هیچ مدیری نمیتواند قیمت جهانی مس، نفت یا روی را برای همیشه کنترل کند.
برای همین باید بین «کیفیت شرکت» و «شرایط مساعد محیط» فرق گذاشت.
بازار معمولاً درست در اوج چرخه این دو را با هم اشتباه میگیرد.
چند فصل سود فوقالعاده میبینیم و ناخودآگاه آن را به آینده تعمیم میدهیم.
بعد روی همان سود، نسبت P/E میگیریم و به نتیجهای بسیار دلچسب میرسیم:
سهم ارزان است.
در حالی که گاهی ترجمه درست همان عدد این است:
سود، غیرعادی بالاست.
و این دو اصلاً یک معنا ندارند.
شاید برای پیدا کردن «کالسیمینهای امروز» نباید صرفاً دنبال سهمهایی بگردیم که زیاد رشد کردهاند.
سؤال بهتر این است:
در کدام شرکتهای بورس تهران، بازار دارد سودی استثنایی را مثل یک سود دائمی قیمتگذاری میکند؟
آنجا احتمالاً ارزش دارد کمی بیشتر مکث کنیم.
چون در سهام چرخهای، مهمترین سؤال این نیست که:
شرکت امروز چقدر سود میسازد؟
مهمتر این است که:
این سود، کجای چرخه ساخته شده است؟
پشتِ عددجایی برای دیدن آنچه اعداد میگویند؛ و آنچه گاهی پنهان میکنند.
این نوشته با هدف آموزش و تحلیل تهیه شده و توصیه به خرید یا فروش هیچ سهمی نیست.
منابع پیشنهادی برای مطالعه بیشتر:Peter Lynch & John Rothchild — One Up on Wall StreetCFA Institute — مباحث ارزشگذاری شرکتهای چرخهای و سود نرمالشدهWorld Bank Commodity Markets — دادهها و مطالعات بلندمدت بازار کالاها
برای سهام چرخهای، پنج سؤال مهمتر از P/E است
اول اینکه سود امروز چقدر با سود معمول شرکت فاصله دارد؟
به نمودار سود و حاشیه سود چند ساله نگاه کنید. اگر شرکت امروز حاشیهای میسازد که فقط در چند مقطع استثنایی تاریخش دیده شده، ادامه آن را پیشفرض نگیرید.
دوم اینکه قیمت محصول کجای تاریخ ایستاده است؟
اینکه مس، روی، اوره یا متانول نسبت به شش ماه پیش ارزان شده یا گران، اطلاعات چندانی نمیدهد. نمودار ده یا پانزدهساله گاهی داستان دیگری تعریف میکند.
سوم اینکه رقبا چه میکنند؟
وقتی تقریباً همه شرکتهای یک صنعت همزمان طرح توسعه میدهند و پول زیادی به سمت افزایش ظرفیت میرود، شاید لازم باشد کمی محتاطتر شویم.
چهارم اینکه اگر قیمت محصول به یک سطح معمولی برگردد چه میشود؟
ارزشگذاری را فقط با قیمت امروز کالا انجام ندهید. یک سناریوی معمولی و یک سناریوی ضعیف هم بسازید.
اگر سهم فقط با فرض «همهچیز همینطور عالی میماند» جذاب باشد، احتمالاً حاشیه امن چندانی ندارید.
و پنجم:
این سود را شرکت ساخته یا چرخه؟
این سؤال شاید از همه مهمتر باشد.
یک مدیر خوب میتواند در دل یک صنعت بد، شرکت بهتری بسازد؛ هزینه را کنترل کند، بهرهوری را بالا ببرد، بدهی را کم کند یا ظرفیت مناسبی ایجاد کند.
اما هیچ مدیری نمیتواند قیمت جهانی مس، نفت یا روی را برای همیشه کنترل کند.
برای همین باید بین «کیفیت شرکت» و «شرایط مساعد محیط» فرق گذاشت.
بازار معمولاً درست در اوج چرخه این دو را با هم اشتباه میگیرد.
چند فصل سود فوقالعاده میبینیم و ناخودآگاه آن را به آینده تعمیم میدهیم.
بعد روی همان سود، نسبت P/E میگیریم و به نتیجهای بسیار دلچسب میرسیم:
سهم ارزان است.
در حالی که گاهی ترجمه درست همان عدد این است:
سود، غیرعادی بالاست.
و این دو اصلاً یک معنا ندارند.
شاید برای پیدا کردن «کالسیمینهای امروز» نباید صرفاً دنبال سهمهایی بگردیم که زیاد رشد کردهاند.
سؤال بهتر این است:
در کدام شرکتهای بورس تهران، بازار دارد سودی استثنایی را مثل یک سود دائمی قیمتگذاری میکند؟
آنجا احتمالاً ارزش دارد کمی بیشتر مکث کنیم.
چون در سهام چرخهای، مهمترین سؤال این نیست که:
شرکت امروز چقدر سود میسازد؟
مهمتر این است که:
این سود، کجای چرخه ساخته شده است؟
پشتِ عددجایی برای دیدن آنچه اعداد میگویند؛ و آنچه گاهی پنهان میکنند.
این نوشته با هدف آموزش و تحلیل تهیه شده و توصیه به خرید یا فروش هیچ سهمی نیست.
منابع پیشنهادی برای مطالعه بیشتر:Peter Lynch & John Rothchild — One Up on Wall StreetCFA Institute — مباحث ارزشگذاری شرکتهای چرخهای و سود نرمالشدهWorld Bank Commodity Markets — دادهها و مطالعات بلندمدت بازار کالاها
۱