PART I
در هر کار جدی ای،حفظ کردنِ روح فلسفی اساسی است.اما روح فلسفی چیست؟بخشی از آن در این است که در فلسفه، ما به نحو جدی پروای این امر را داریم که گزاره های ایجابی ای که ادعا می شوند،تا چه میزان موجه اند؟ منبع این گزاره ها چه بوده است؟ و استدلال های مطرح شده برای موجه بودن این گزاره ها چه اند؟ با چه روش مندی ای این گزاره ها پدید آمده اند؟ پیش فرض های آشکار و پنهان مرتبط با این گزاره ها چه است؟ محدودیت روش مندی ای که این گزاره ها از آن بنیاد یافته اند چه است؟ و در نهایت دامنه ی موجه بودنِ این گزاره ها کجاست؟.چنین پرسش هایی اگر بخواهد ذیلِ پرسش کلی ای از هر محتوایی قرار بگیرد،چنین می شود:
الف) شرطِ امکانِ ممکن شدنِ چنین محتوایی چه است؟
و بعد با یافتن شرط امکان،پرسش بعدی پدیدار می شود:
ب) این شرط امکان،تا کجا از حیثِ عقلانی موجه است؟.در آنجا که روح فلسفی رو به ضعف نهد،پرسش گری انتقادی نیز خاموش می شود و آنچه ادعا شده است،چونان امری که واقعا درست است و بدیهی،در نظر گرفته می شود.و این،آغاز به خطا رفتن است و آغاز پدید آمدنِ گزاره هایی که به ظاهر بدیهی اند و کم کم،چنان پخش می شوند که حقیقتِ امر در نظر گرفته شوند..فلسفه به نحو فشرده ای،همین کنشِ گام به جلو(برای دریافتنِ ادعایی در باب حقیقت) و گام به عقب(برای دریافتنِ بنیانی است که آن ادعا بر مبنای آن ممکن شده است)..پس فلسفه ورزی گام به جلو،گام به عقب مداوم است....و نا-پروردگی در فلسفه،و ضعفِ عقلانیت،رفتن و غرق شدنِ بی پرسش گری در امور است و بدیهی دانستن آن ها..در باب تفسیر های رایج شده در ایران از سوگند نامه ی بقراطی هم چنین امری در کار است..البته چنین تفسیر های رایجی در جهان نیز در بین متفکران فعال در حیطه ی اخلاق زیستی نیز،در کار است.چنان که در جنابِ Veatch نیز چنین امری دیده می شود..مثلا ویچ ادعایی دارد که تئوری هنجاری اخلاق زیستی ای که از بقراط بدست می آید،یک نتیجه گرایی فردگرایانه است که سود و زیان بیمار را در نظر می گیرد نه همه ی طرف های درگیر را(چنین تفسیری در کتاب های مختلفِ استاندارد در حیطه ی اخلاق زیستی،در کار است.لااقل من خودم دو مورد رو دیدم...).در حالی که چنین ادعایی لااقل نمی تواند چونان امری قطعی در نظر گرفته شود،چرا که در سوگند نامه ی بقراطی واژه ی ἀδικίῃ آمده است که از δίκη می آید(dikē).و این واژه برای یونانی،به معنی عدالت است و امر درست به نحوی که در آن قوانینِ استیت(قوانین انسان ها) با قوانینِ تعلیم دیده شده از سوی خدایان،در یک هارمونی ای قرار می گیرد تا حیاتِ اخلاقیِ یونانی ممکن شود.پس یک وجهِ اجتماعی برای کنشِ پزشکیدن برای یونانی،می توان در نظر گرفت و به نحو قطعی نمی توان به گزاره ی ویچ رسید یا آن را بدیهی دانست..دو امر دیگری که در ایران و جهان بدیهی پنداشته می شود،گزاره های زیر است:
در سوگند بقراطی:
الف) کمک به بیمار در انجام اتانازی منع شده است..ب) سقط جنین منع شده است..هیچ کدام از دو گزاره بالا بدیهی نیستند!!!.می توان نشان داد هر دو از این روی شایع شدند که سوگند منسوب به بقراط با توجه متفکران مسیحی در قرون میانه،مجدد مورد ارجاع قرار گرفت و یک تمِ مسیحی برای تفسیرِ این سوگند نامه،رایج شد و این چنین شد که متفکران بعدی نیز،برخی شان به غلط بدین گونه سوگند نامه را فهم کردند..در اینجا پرسش فلسفی این است که آیا می شود از دو گزاره ی زیر در سوگند نامه،چنین نتایج الف و ب ای را استنتاج کرد؟ روش موجه برای مواجهه با گزاره های تاریخی چیست؟ و...
A. And I will not give a drug that is deadly to anyone if asked [for it],nor will I suggest the way to such a counsel. B. And likewise I will not give a woman a destructive pessary.
باز هم می توان نشان داد که چنین پرش های استنتاجی ای که از A and B، به استنتاج های کلیِ الف و ب می رسند،نا-موجه،بسیار مشکل دار و بر پایه ی بنیان های بسیار سستی اند....(اینکه چگونه می توان با روح فلسفی که ذکرش رفت با متون تاریخی نسبت گرفت و به نحو موجه ای استنتاج های موجه کرد و دچار زمان پریشی و تحمیل پیش فرض ها بر متن نشد،بحث دیگری ست که در اینجا مطرح نمی شود.)
در باب سوگندنامه ی منسوب به بقراط-یک
" />مصدق مرادی
در هر کار جدی ای،حفظ کردنِ روح فلسفی اساسی است.اما روح فلسفی چیست؟بخشی از آن در این است که در فلسفه، ما به نحو جدی پروای این امر را داریم که گزاره های ایجابی ای که ادعا می شوند،تا چه میزان موجه اند؟ منبع این گزاره ها چه بوده است؟ و استدلال های مطرح شده برای موجه بودن این گزاره ها چه اند؟ با چه روش مندی ای این گزاره ها پدید آمده اند؟ پیش فرض های آشکار و پنهان مرتبط با این گزاره ها چه است؟ محدودیت روش مندی ای که این گزاره ها از آن بنیاد یافته اند چه است؟ و در نهایت دامنه ی موجه بودنِ این گزاره ها کجاست؟.چنین پرسش هایی اگر بخواهد ذیلِ پرسش کلی ای از هر محتوایی قرار بگیرد،چنین می شود:
الف) شرطِ امکانِ ممکن شدنِ چنین محتوایی چه است؟
و بعد با یافتن شرط امکان،پرسش بعدی پدیدار می شود:
ب) این شرط امکان،تا کجا از حیثِ عقلانی موجه است؟.در آنجا که روح فلسفی رو به ضعف نهد،پرسش گری انتقادی نیز خاموش می شود و آنچه ادعا شده است،چونان امری که واقعا درست است و بدیهی،در نظر گرفته می شود.و این،آغاز به خطا رفتن است و آغاز پدید آمدنِ گزاره هایی که به ظاهر بدیهی اند و کم کم،چنان پخش می شوند که حقیقتِ امر در نظر گرفته شوند..فلسفه به نحو فشرده ای،همین کنشِ گام به جلو(برای دریافتنِ ادعایی در باب حقیقت) و گام به عقب(برای دریافتنِ بنیانی است که آن ادعا بر مبنای آن ممکن شده است)..پس فلسفه ورزی گام به جلو،گام به عقب مداوم است....و نا-پروردگی در فلسفه،و ضعفِ عقلانیت،رفتن و غرق شدنِ بی پرسش گری در امور است و بدیهی دانستن آن ها..در باب تفسیر های رایج شده در ایران از سوگند نامه ی بقراطی هم چنین امری در کار است..البته چنین تفسیر های رایجی در جهان نیز در بین متفکران فعال در حیطه ی اخلاق زیستی نیز،در کار است.چنان که در جنابِ Veatch نیز چنین امری دیده می شود..مثلا ویچ ادعایی دارد که تئوری هنجاری اخلاق زیستی ای که از بقراط بدست می آید،یک نتیجه گرایی فردگرایانه است که سود و زیان بیمار را در نظر می گیرد نه همه ی طرف های درگیر را(چنین تفسیری در کتاب های مختلفِ استاندارد در حیطه ی اخلاق زیستی،در کار است.لااقل من خودم دو مورد رو دیدم...).در حالی که چنین ادعایی لااقل نمی تواند چونان امری قطعی در نظر گرفته شود،چرا که در سوگند نامه ی بقراطی واژه ی ἀδικίῃ آمده است که از δίκη می آید(dikē).و این واژه برای یونانی،به معنی عدالت است و امر درست به نحوی که در آن قوانینِ استیت(قوانین انسان ها) با قوانینِ تعلیم دیده شده از سوی خدایان،در یک هارمونی ای قرار می گیرد تا حیاتِ اخلاقیِ یونانی ممکن شود.پس یک وجهِ اجتماعی برای کنشِ پزشکیدن برای یونانی،می توان در نظر گرفت و به نحو قطعی نمی توان به گزاره ی ویچ رسید یا آن را بدیهی دانست..دو امر دیگری که در ایران و جهان بدیهی پنداشته می شود،گزاره های زیر است:
در سوگند بقراطی:
الف) کمک به بیمار در انجام اتانازی منع شده است..ب) سقط جنین منع شده است..هیچ کدام از دو گزاره بالا بدیهی نیستند!!!.می توان نشان داد هر دو از این روی شایع شدند که سوگند منسوب به بقراط با توجه متفکران مسیحی در قرون میانه،مجدد مورد ارجاع قرار گرفت و یک تمِ مسیحی برای تفسیرِ این سوگند نامه،رایج شد و این چنین شد که متفکران بعدی نیز،برخی شان به غلط بدین گونه سوگند نامه را فهم کردند..در اینجا پرسش فلسفی این است که آیا می شود از دو گزاره ی زیر در سوگند نامه،چنین نتایج الف و ب ای را استنتاج کرد؟ روش موجه برای مواجهه با گزاره های تاریخی چیست؟ و...
A. And I will not give a drug that is deadly to anyone if asked [for it],nor will I suggest the way to such a counsel. B. And likewise I will not give a woman a destructive pessary.
باز هم می توان نشان داد که چنین پرش های استنتاجی ای که از A and B، به استنتاج های کلیِ الف و ب می رسند،نا-موجه،بسیار مشکل دار و بر پایه ی بنیان های بسیار سستی اند....(اینکه چگونه می توان با روح فلسفی که ذکرش رفت با متون تاریخی نسبت گرفت و به نحو موجه ای استنتاج های موجه کرد و دچار زمان پریشی و تحمیل پیش فرض ها بر متن نشد،بحث دیگری ست که در اینجا مطرح نمی شود.)
در باب سوگندنامه ی منسوب به بقراط-یک" />مصدق مرادی۲