بله | کانال اندیشکده مرصاد

۷ آبان

گزارش نشست «بازی قدرت در زمین سوخته سودان»
جنگ داخلی سودان از نگاه دیپلمات و متفکر برجسته سودانی

دبیر نشست: ایمان محمدی
#باز_نشر

مقدمه

در میان تحولات سریع منطقه بویژه پس از عملیات طوفان الاقصی در 7 اکتبر 2023، رخدادهایی موازی وجود دارد که به دلایل مختلف مورد توجه قرار نمی‌گیرند. جنگ داخلی سودان از جمله این تحولات است که منجر به از بین رفتن بسیاری از زیرساخت‌ها، قتل عام و بی‌خانمان شدن مردم، تنزل شدید جایگاه اقتصادی و... در این کشور آفریقایی شده است.

جنگی که در این کشور بین دو قطب اصلی یعنی ارتش ملی به عنوان نماینده دولت انتقالی مورد تایید نهادهای بین‌المللی به رهبری عبدالفتاح البرهان و نیروهای واکنش سریع به فرماندهی محمد حمدان دقلو(حمیدتی) از 15 آوریل 2023 شکل گرفته، در ماه‌های گذشته تغییرات محسوسی داشته است. نیروهای البرهان که حمایت‌های کشورهایی همانند عربستان، مصر، ترکیه و ایران را با خود دارند، توانستند بخش‌های مهم کشور سودان از جمله پایتخت، مرکز استان الجزیره، بخش‌هایی از مناطق النهر الابیض، کردفان و شمال دارفور را بگیرند، اما مجددا حمیدتی که مورد حمایت امارات و برخی از کشورهای همسایه سودان است، تجدید قوا کرده و با جنایت‌های سهمگین، بخش‌های از سرزمین‌های از دست داده را بازپس گرفته است.

همچنین حمیدتی با حمایت امارات در تلاش بود که با برگزاری نشست سیاسی و تجمیع مخالفان غیرنظامی دولت انتقالی سودان در نایروبی کنیا بر مشروعیت سیاسی خویش بیافزاید. در همین راستا، نشست نایروبی با بازنویسی قانون اساسی و تشکیل دولت موازی به عنوان دو نکته اصلی نشست نهایی به کار خود پایان داد، اما نتوانست جریان‌سازی که به دنبال آن بود را ایجاد کند. این در حالی است که نیروهای واکنش سریع در طول تاریخ خویش به عنوان نیروهای سرکوب‌گر دولت مرکزی بر ضد قبائل جنوب غرب سودان شناخته شده و مقبولیتی در اراضی باقی مانده در اختیار خویش ندارند.
اردیبهشت ۱۴۰۴

نشست فوق در ماه اردیبهشت برگزار شده است، اما بسیاری از مطالب رد و بدل شده و همچنین پیوست این نشست که به بازیگران قدرت در سودان می‌پردازد، می‌تواند بخش‌های قابل توجهی از پرسش‌ها در مورد تحولات امروز سودان را پاسخ دهد.

#باز_نشر

متن کامل این نشست را در اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۸:۵۵

۹ آبان

�ین و بین الملل - مهرماه 1404.pdf

۵.۱۳ مگابایت

چهل و هشتمین شماره «ماهنامه دین و بین‌الملل» منتشر شد.
در این شماره می‌خوانید:

پایان عصر ارباش؛ آرپاگوش و بازسازی اعتماد به سازمان دیانت

توطئه‌های ضدشیعی در مالزی: نیاز به مطالعه آخرالزمان

کشیش‌های هوش مصنوعی و خیزش معنویت دیجیتال

از وحی تا صفحه‌ نمایش: نوادگان رسول خدا و دین‌داری دیجیتال

نخستین اسقف اعظم زن؛ استثنایی در میان رهبران دینی جهان

ناسیونالیسم هندو در آمریکا: شش نکته‌ای که همه باید بدانند

چرا اردن مرکز امام البانی را بست؟

غرب و بازاندیشی در چندهمسری

حضور صدها خاخام اروپایی در همایش تاریخی آذربایجان

مسیحیت در سیطره جنبش «ماگا»

بازگشایی مدرسه ارتدوکس هیبلی‌آدا؛ چالش‌ها و امیدها پس از دیدار کاخ سفید

بازگشت رفاعی به عراق خشم شیعیان را برانگیخته است؛ معامله سیاسی یا اجرای حکم قضایی؟

@mersadcss

۱۸:۱۲

۱۳ آبان

دکترین جدید ابوظبی: محکومیت جنایت با پول نقد!

نویسنده: وحید اخوت

سودان امروز به نماد آشکار تقابل استراتژی‌های منطقه‌ای تبدیل شده است. در یک سو، فاجعه‌ای انسانی در جریان است و در سوی دیگر، امارات متحده عربی همزمان در دو جبهه متضاد فعالیت می‌کند: در شورای امنیت مدعی صلح‌سازی و در میدان نبرد، متهم به حمایت نظامی همه‌جانبه از نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) است. شواهد اطلاعاتی آمریکا و افشاگری‌های میدانی نشان می‌دهند که حمایت نظامی امارات، با هدف نجات RSF پس از شکست در خارطوم و از طریق یک شبکه مخفی تسلیحات و مزدور، عامل اصلی طولانی شدن یک نسل‌کشی است.

اما انگیزه این بازی دوگانه چیست؟ آیا امارات واقعاً نگران بقای RSF است؟ پاسخ در سه کلان‌راهبرد نهفته است: دوری از دموکراسی و تکیه بر "جنگ‌سالاران مطیع"، تسلط بر طلا و آبراه‌های حیاتی دریای سرخ برای امنیت اقتصاد تجاری خود، و تنبیه سودان به خاطر شکست پروژه عادی‌سازی و گرایش به رقبای منطقه‌ای.

این استراتژی در پی جنایات الفاشر، به یک بحران علنی دیپلماتیک تبدیل شده است. امارات چگونه تلاش می‌کند تا با محکومیت جنایات و اعلام کمک ۱۰۰ میلیون دلاری، این تناقض اخلاقی را مدیریت کند؟ و چرا این تضاد، که توسط منتقدان به عنوان "امارات، امارات را محکوم می‌کند" به تمسخر گرفته شده، نهایتاً بهای سنگینی برای اعتبار جهانی ابوظبی در پی خواهد داشت؟

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۱:۳۰

۱۶ آبان

پل یمن-جیبوتی، نمونه‌ای برای دیپلماسی فعالانه ایران در پرونده یمن

نویسنده: ایمان محمدی

از دلِ جنگ‌های شش‌گانه صعده و تحولات پیش از آن تا طوفان الاقصی، جنبش انصارالله مسیری را پیموده که امروز از یک گروه مقاومت محلی به بازیگری مؤثر در تحولات منطقه‌ای بدل شده است. زمانی دولت علی عبدالله صالح با حمایت آمریکا و عربستان، جنگ‌های شش‌گانه را برای خاموش کردن این نهال آغاز کرد؛ اما اکنون همان نهال به درختی تنومند تبدیل شده که دولت صنعا را در مرکز قدرت یمن مستقر کرده است.

انصارالله با بهره‌گیری از تحولات منطقه‌ای، از انقلاب ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۴ تا عملیات طوفان الاقصی در ۲۰۲۳، توانسته است نه تنها در جغرافیای یمن بلکه در معادلات امنیتی دریای سرخ، شاخ آفریقا و مدیترانه نیز نقش‌آفرینی کند. دولت صنعا اکنون نه صرفاً یک دولت محلی، بلکه نمادی از پایداری و کنشگری فعال در برابر ائتلاف‌های نظامی غربی و عربی است که نیاز به مرحله‌ای جدید از حمایت‌ها در مسیر مشروعیت‌بخشی به خود دارد.

در برابر این واقعیت، عربستان که پس از جنگی چند ساله و به بن‌بست رسیدن جنگ در یمن، در ۲۰۲۲ به سوی آتش‌بس رفت، امروز در پی «فریز کردن» تحولات است تا آنچه از مسیر جنگ نتوانست به دست بیاورد، از مسیر شرایط موسوم به «نه صلح و نه جنگ» به دست بیاورد؛ اما ضعف ساختاری دولت عدن و ناکامی‌های پیاپی، ریاض را در برابر واقعیت انصارالله قرار داده است که این شرایط، اوضاع را برای کنشگری فعال ایران آماده کرده است.

در این میان، ایران باید با عبور از سیاست‌های صرفاً حمایتی، به کنشگری فعال در مشروعیت‌بخشی به دولت صنعا و میانجیگری میان صنعا و ریاض بپردازد. طرح‌هایی چون کریدور زمینی آسیا–آفریقا و پل «جسرالنور» می‌توانند بستری برای همگرایی منافع ایران، عربستان و یمن فراهم کنند؛ طرحی که نه تنها صلحی پایدار برای یمن به ارمغان می‌آورد، بلکه مسیر پیوند هرچه بیشتر خاورمیانه با آفریقا و آسیا را هموار می‌سازد.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۳:۲۷

۱۷ آبان

بررسی ابعاد امضاى توافقنامه آبى ميان عراق وتركيه

نویسنده: شهاب نورانی‌فر

توافق‌نامه‌ای که میان ترکیه وعراق امضا شده، شامل چند بند اساسی است و از نوع خود برای عراق بی‌سابقه به شمارمی‌آید. از جمله، رهاسازی آب‌ها تحت نظارت و مدیریت ترکیه انجام خواهد شد و همچنینمدیریت زیرساخت‌های آبی – از جمله سدها و نحوه توزیع و مدیریت آب – به‌طور کامل به ترکیهواگذار می‌شود. این مدیریت به مدت پنج سال می‌باشد.

خود دولت عراق نیز در تضعیف موقعیتش در برابرترکیه نقش داشت. یکی از معدود اهرم‌های فشار بغداد علیه آنکارا، حضور نیروهای حزبکارگران کردستان (پ.ک.ک) در خاک عراق بود. اما با اعلام ممنوعه بودن فعالیت اینحزب در خاک عراق، بغداد در عمل هم به ترکیه اجازه و مشروعیت به عملیات نظامی واشغال بخشی از خاک کشور را داد و هم یکی از ابزارهای فشار خود علیه آنکارا را ازدست داد.

هدف ترکیه این است که عراق را همواره از نظرمنابع آبی به خود وابسته نگه دارد، بدون آن‌که ضابطه یا توافق الزام‌آوری در اینباره وجود داشته باشد. در نتیجه، مقامات عراقی ناچار می‌شوند هر چند وقت یک‌باربرای درخواست افزایش سهم آب خود به آنکارا بروند. از نگاه ترکیه، حتی اگر اینتوافق‌نامه امضا نمی‌شد، همین وضعیت فعلی باج‌خواهی بدون ضابطه برایش بهتر هم بود.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۳:۱۳

۲۵ آبان

تحلیل نتایج اولیه انتخابات عراق؛ پیچیده‌تر شدن معادلات برای دوره دوم نخست‌وزیری سودانی

نویسنده: شهاب نورانی‌فر

هدف سودانی از کسب بیشترین تعداد کرسی‌ها، هموار کردن مسیر خود برای دستیابی به دوره دوم نخست‌وزیری بود تا از این طریق و با حداقل اتکا به حمایت قدرت‌های خارجی و تنها با تکیه بر عدم مخالفت آنها به این منصب دست‌یابد. همچنین تجربه‌های انتخاباتی عراق نشان می‌دهد که کسب بیشترین کرسی‌ها، هرچند تنها شرط تعیین‌کننده‌ نیست، اما به عنوان یکی از شروط پیش‌نیاز و مهم برای رسیدن به نخست‌وزیری ضروری است.

بی‌تردید، پیروزی چشمگیر سودانی در بغداد ــ که میدان رقابت شدید میان او و نوری المالکی بود ــ اهمیت خاصی از نظر رسانه‌ای و افکار عمومی دارد. او با کسب ۱۵ کرسی، بیش از ۹۲ هزار رأی شخصی و ۴۱۱ هزار رأی برای ائتلافش، بالاتر از مالکی قرار گرفت که تنها ۶۸ هزار رأی شخصی و ۲۲۸ هزار رأی برای ائتلافش آورد و در رتبه سوم قرار گرفت. اما این دستاورد، بیش از آنکه تأثیر عملی بر معادلات قدرت در سطح ملی داشته باشد، بیشتر جنبه رسانه‌ای و تبلیغاتی دارد؛ زیرا تصمیم‌گیری سیاسی بر اساس نتایج ۱۵ استان فدرال صورت می‌گیرد، نه تنها بغداد.

در بیت سنّی، پیروز اصلی این انتخابات حزب «تقدّم» بود. این حزب با وجود انشقاق‌های سال‌های اخیر ـ از جمله خروج نمایندگانی بانفوذ مانند رعد الدهلكی (دارای نفوذ در دیالی)، زیاد الجنابی (دارای نفوذ در بغداد) و شعلان کریم (دارای نفوذ در صلاح‌الدین) ـ توانست ۳۶ کرسی کسب کند و تنها یک کرسی نسبت به دوره قبل از دست داد. این حزب در دو پایگاه اصلی خود ـ بغداد و الانبار ـ توانست جایگاهش را تثبیت کند. در بغداد تعداد کرسی‌هایش حفظ شده (۱۱ کرسی) و در الانبار یک کرسی بیشتر به‌دست آورده است (۱۱ کرسی).

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۸:۳۵

۱ آذر

سراب اف-۳۵، جنگنده‌هایی که هرگز نمی‌رسند

نویسنده: وحید اخوت

موافقت جنجالی دونالد ترامپ با فروش «پیشرفته‌ترین» نسخه جنگنده اف-۳۵ به عربستان، زلزله‌ای در محافل امنیتی تل‌آویو و واشنگتن به راه انداخته است. در حالی که ترامپ با نگاهی کاسب‌کارانه به دنبال دلارهای نفتی است و رژیم صهیونیستی ظاهراً نگران از دست رفتن برتری نظامی خود است، واکاوی لایه‌های عمیق‌تر نشان می‌دهد که این معامله بیش از آنکه یک واقعیت نظامی قریب‌الوقوع باشد، یک بازی پیچیده روانی و دیپلماتیک است.

تجربه تلخ امارات و اخراج ترکیه از این پروژه، درس‌های بزرگی برای ریاض داشته است. واقعیت‌های بوروکراتیک واشنگتن، از سد محکم کنگره و قوانین حفظ برتری کیفی رژیم صهیونیستی (QME) گرفته تا خط قرمزهای پنتاگون درباره نشت تکنولوژی به چین، عملاً تحویل این جنگنده را به ماموریتی غیرممکن تبدیل کرده است. آمریکا می‌خواهد با طعمه اف-۳۵، ریاض را به بازی عادی‌سازی کشانده، وادار به قطع روابط استراتژیک با پکن کند، بدون آنکه تضمینی واقعی برای تحویل سلاح بدهد.

اما آیا محمد بن سلمان در این دام گرفتار شده است؟ رفتار ریاض نشان می‌دهد که آنها اف-۳۵ را نه به عنوان «پاداش عادی‌سازی»، بلکه به عنوان «پیش‌شرط» آن روی میز گذاشته‌اند. عربستان با تعریف شروط سه‌گانه و سنگین (هسته‌ای، پیمان دفاعی و اف-۳۵) و آگاهی از استراتژی «فاصله نسلی» آمریکا، توپ را به زمین واشنگتن انداخته و منتظر ادامه روند این بازی است.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۹:۰۸

۱۳ آذر

سلاح حزب الله ، تضمین گر موجودیت شیعه در لبنان

نویسنده: محمد سامان اقدامی

در آستانه پایان سال ۲۰۲۵، بحث درباره سرنوشت سلاح حزب‌الله دوباره در لبنان داغ شده است. یکی از مباحث کلیدی این دوره، بحث «تغییر کارکرد» سلاح حزب‌الله از حالت تهاجمی به تدافعی است. تاریخ چهار دهه‌ای حزب‌الله نشان می‌دهد که این سازمان از یک گروه چریکی داخلی به بازیگری فراملی تبدیل شد و سلاح آن نیز بر اساس تحولات محیطی و منطقه‌ای تغییر کارکرد داده است. این سیالیت رفتاری، برخلاف ساختارهای سنتی نظامی، ویژگی خاص گروه‌های فروملی است که ظرفیت انطباقی بالایی در برابر تحولات ژئوپلیتیک دارند.

لبنان از دیرباز با سرنوشت فلسطین پیوند خورده و طبیعی است که مسئله فلسطین در هویت سیاسی و فرهنگی مردم و جریان‌های مبارز لبنانی حضور محوری داشته باشد. حزب‌الله نیز، پس از آزادی جنوب در سال ۲۰۰۰، همکاری با گروه‌های فلسطینی و آمادگی برای نقش‌آفرینی در معادلات فلسطین را بخشی از رسالت خود دانست. دکترین‌هایی همچون «حمله به الجلیل» نیز در همین چارچوب قابل فهم‌اند. حتی اگر حزب‌الله در رویدادهایی مانند هفت اکتبر وارد عملیات تمام‌عیار نشد، اما حمله هشتم اکتبر را باید در امتداد همان آرمان قدس تحلیل کرد؛ مرحله‌ای که سلاح حزب‌الله کارکردی کاملاً تهاجمی داشت.

تحولات منطقه پس از سقوط سوریه و ضربات سنگینی که حزب‌الله در پی طوفان الاقصی دریافت کرد، معادله امنیتی شیعیان لبنان را وارد مرحله‌ای تازه کرد. بازگشت گفتمان‌های ضدشیعی، تحرکات جریان‌های رقیب و انتشار اخبار مربوط به مسلح‌ شدن برخی احزاب لبنانی، خاطره تاریخی ستم علیه شیعیان را زنده کرد. در چنین فضایی، وحدت بی‌سابقه میان شیعیان و نزدیکی کم‌نظیر میان امل و حزب‌الله شکل گرفت. اکنون اولویت اصلی سلاح حزب‌الله نه محور مقاومت و نه حتی آرمان فلسطین است، بلکه صیانت از موجودیت شیعه در لبنان است؛ سلاحی که به باور بسیاری تضمین‌کننده بقا، امنیت و وزن سیاسی جامعه شیعه است.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۱:۱۰

۱۶ آذر

اخوان المسلمین در دوگانه‌ای سخت؛ بازگشت به سمت انصارالله یا حذف تدریجی از تحولات یمن

نویسنده: ایمان محمدی

شاید بتوان انقلاب جوانان 2011 در یمن را اوج تاثیرگذاری و قدرت اخوان المسلمین در یمن دانست، تحولی که با تصمیم اشتباه انقلابیون و اعتماد به کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله عربستان به بیراهه رفت و به جای تغییر روند اشتباه دولت علی عبدالله صالح در یمن و بازسازی این کشور، با قبول توافق «المبادرة الخلیجیه» باعث شد تا اخراج شدگان از درب، مجددا از پنجره به عرصه سیاسی بازگردند و یمن نیز به عنوان حیات خلوت سعودی باقی بماند.

انقلاب 21 سپتامبر 2014 اقدام دیگری بود که با رهبری انصارالله برای رسیدن به استقلال یمن و کوتاه کردن دست سعودی‌ها و آمریکایی‌ها از یمن صورت گرفت، اما رهبران حزب اصلاح که در آن زمان بخش قابل توجهی از حکومت را تشکیل می‌دادند، باز در سمت اشتباه تاریخ قرار گرفتند و به جای حمایت از انقلاب، به عربستان فرار کرده و مقدمات حمله ائتلاف موسوم به عربی به کشورشان را مهیا کردند تا جنایتی بیش از 10 ساله در یمن آغاز شود و این کشور را وارد آینده‌ای مبهم کند.

روند اشتباه در فهم تحولات و تصمیم‌گیری همواره در رهبران حزب اصلاح و چهره‌های اخوان المسلمین یمن وجود داشته است. اخوان المسلمین به دلیل ذات اسلامگرایی که دارد، طبیعتا در لیست دشمنان سعودی و امارات طبقه بندی می‌شود، اما یمن استثنایی بود که به دلیل قدرت روی زمین حزب اصلاح لازم بود که حذف آن به صورت گام به گام صورت گیرد تا علاوه از بهره بردن از ظرفیت‌های آن، از سوق دادن آن به سمت انصارالله در زمان اوج قدرت جلوگیری شود. اما این بدان معنا نبود که دشمنی این دو کشور با آن جریان فراموش شده، بلکه به صورت موازی با نبرد با انصارالله از 2015 به صورت گام به گام دنبال می‌شد.
گام اول این اخراج....

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۹:۵۲

اندیشکده مرصاد

�ین و بین الملل - مهرماه 1404.pdf

و بین الملل - آبان‌ماه 1404.pdf

۶.۴۱ مگابایت

چهل و نهمین شماره «ماهنامه دین و بین‌الملل» منتشر شد.

در این شماره می‌خوانید:

کلیسای کاتولیک و دولت ترامپ بر سر سازش نیستند

نیجریه و میراث تلخ انجیل و امپراتوری در آفریقا

پنج واقعیت کلیدی درباره وضعیت دین در نیجریه

مسیحیان و مخالفان کمونیسم در کره جنوبی

افتتاحیه مجتمع زینبیه در استانبول؛ نقطه تلاقی تشیع و ملی‌گرایی ترکی

کارزار تحریک علیه شیعیان در منطقه سیده زینب دمشق

چرا تگزاس اخوان‌المسلمین را سازمان تروریستی اعلام کرد؟

یک پژوهش: جوانان مسلمان فرانسه شریعت را بر قوانین جمهوری ترجیح می‌دهند

پیروزی ممدانی و پنج ادعای ضد مسلمانان

نگاهی به کتاب «واقعیت گرایی سیاسی آیت‌الله سیستانی»

«تجملی‌سازی امر مقدس»: پروژهٔ جدید بزرگ‌مقیاس در مکه

چرا اپوزیسیون لیبرال روسیه تا این حد ضد فلسطینی است؟

اسلام چینی، زاده اسلام ایرانی

«دست فاطمه» امتداد فرهنگ فاطمی در ایتالیا

@mersadcss

۱۲:۴۷

۳۰ آذر

نگاهی خُرد و کلان به تحولات شرق یمن و رویکرد ما

نویسنده: ایمان محمدی

اوایل دسامبر بود که تنش میان شورای انتقالی جنوب مورد حمایت امارات و حلف قبایل حضرموت مورد حمایت ریاض پس از یک دوره لفاظی بر علیه یکدیگر، شدت گرفت. ائتلاف قبایل به ریاست عمرو بن حبریش به منطقه نفتی المسیله حضرموت به عنوان مهمترین تاسیسات نفتی یمن نیروکشی کرد و کنترل آن را به دست گرفت. این مسئله، بهانه را برای نیروکشی انتقالی به وادی حضرموت را ایجاد کرد و این شورا با گسیل نیروهای خود به سمت شرق، ابتدا بر مناطق گسترده‌ای از حضرموت و سپس بر المهره در مرز مشترک عمان و یمن مسلط شد.

در مور داین تحرکات، مطالب و نوشته‌های متعددی منتشر شده است، اما به طور کلی، تحولات شرق یمن در دو هفته گذشته که باعث دگرگونی سریع جغرافیایی نیروهای ضدانصارالله و بازچینش قدرت در جنوب یمن شده است را می‌توان به دو صورت مورد ارزیابی قرار داد.

رویکرد اول، تحلیل این تحولات به صورت خُرد و با توجه به تنش‌های صورت گرفته میان نیروهای مورد حمایت عربستان و امارات در جنوب یمن، بدون گره زدن آن با تحولات کلان منطقه‌ای است که می‌توان آن را به صورت خلاصه به عنوان «جنگ قدرت ریاض-ابوظبی در جنوب یمن» نام‌گذاری کرد.

رویکرد دوم اما فراتر از تنش در جنوب یمن است و با تحولات پسا 7 اکتبر و پرونده‌های کلان منطقه‌ای مرتبط خواهد بود که در این صورت، امارات و عربستان هر دو به عنوان بازوان غرب در منطقه تفسیر خواهند شد و هر گونه اقدام آن‌ها در راستای تامین برنامه‌های غرب می‌باشد. در این رویکرد، تحولات شرق یمن مقدمه حرکت برای تضعیف انصارالله است.

سعی می‌شود در این نوشتار، هر دو رویکرد مورد ارزیابی قرار گرفته و راهبرد مناسب برای مواجهه با این تحولات استخراج شود.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۲:۰۷

۵ دی

بسمه تعالی

درخواست سرمایه‌گذاری
با عرض سلام ‏و ادب خدمت دوستان و همراهان عزیز
چنانکه می‌دانید اندیشکده مطالعات راهبردی مرصاد بیش از یک دهه است که با حضور و فعالیت جمعی از جوانان دغدغه‌مند در حوزه سیاست‌پژوهی و مطالعات راهبردی ‏جهان اسلام مشغول فعالیت است.‏
در این سال‌ها و در طی این مسیر همواره تلاش ما این بوده است تا دیده‌بان تحولات و روندها و نشانه‌ها باشیم و نه تریبون و نه ستاد ‏و نه بلندگوی این نهاد و آن نهاد. مستقل باشیم و نه وابسته. کوشیده‌ایم تا با درکی آینده‌پژوهانه بحران‌‌‌های ‏پیش رو را پیش از آن که به ‏تیتر رسانه‌ها مبدل شوند را از دل لایه‌های خاموش جامعه، مذهب و قدرت ردیابی و فهم کنیم. سعی کرده‌ایم تا به جای تولید انبوه ‏گزارش‌‌‌های ‏سطحی یا درافتادن در هیاهوهای رسانه‌ای، به‌موقع و مستند و فارغ از مصلحت‌اندیشی و خوش‌آمد تصمیم‌گیران و ‏اصحاب قرار، تحلیل‌‌‌هایی ‏را در اختیار ایشان قرار دهیم که به بهتر شدن سیاست‌‌‌های ‏رسمی کمک کند.‏
طبیعتا این انتخاب ساده نبوده و حفظش هزینه داشته و هنوز هم دارد؛ با این حال کوشیده‌ایم تا ‏حفظ استقلال فکری و پرهیز از قبول ‏تحلیل‌های سفارشی، همواره اصل بنیادین فعالیت‌های اندیشکده باشد. عهد کرده‌ایم که از چاهی که برای کشور آبی نجوشد، نانی ‏نخوریم.‏
در این سال‌ها و با ترکیبی از کمک‌‌‌های ‏مردمی، وجوهات شرعیه و کمابیش پذیرش برخی از پروژه‌‌‌های ‏نهادهای دولتی و عمومی ‏چرخ اندیشکده را گردانده‌ایم. باور ما از ابتدا بر این بوده است که پژوهش راهبردیِ مستقل، بدون اتکا به حمایت‌های مردمی امکان ‏تداوم ندارد. اگر این مسیر برای شما هم معنا دارد و باور دارید کار فکری مستقل، حرفه‌ای و سیاست‌نزده، سرمایه‌گذاری بلندمدت است ‏و نه خرجی اضافی، حمایت شما می‌تواند به ادامه این راه کمک کند. همراهی شما تنها یک کمک مالی صرف نیست؛ روشن نگه داشتن ‏چراغ محفلی چند ده متری است که در آن قریب به بیست پژوهشگر در حوزه‌‌‌های ‏مختلف فکری و منطقه‌ای مشغول هم‌فکری و دانش‌افزایی ‏هستند؛ زنده نگه داشتن صدایی است که نمی‌خواهد وام‌دار اصحاب قدرت و ثروت باشد.‏
همچون همیشه اعتماد و همراهی شما سرمایه ماست.‏
شماره حساب:`3100009772974`
شماره شبا:`IR030150000003100009772974`
به نام اندیشکده مطالعات راهبردی مرصاد

http://mersadcss.com

info@mersadcss.com

+982537830553

@mersadcss

ارتباط با ادمین@Mers_ad

۱۵:۵۲

۷ دی

ن و بین الملل - آذر‌ماه 1404.pdf

۵.۸۶ مگابایت

پنجاهمین شماره «ماهنامه دین و بین‌الملل» منتشر شد.
در این شماره می‌خوانید:

چرا شیخ الازهر در برابر جنایات امارات سکوت کرده است؟!

سکوی دیجیتال «منهاج» و دیپلماسی مذهبی عربستان سعودی

دلایل اولین سفر خارجی پاپ به ترکیه و لبنان

افشای روابط نگران‌کننده نهضت العلماء با اسرائیل

نهضة العلماء اندونزی در تلاطم

غسل تعمید قدرت: پیوند مسیحیت ارتدوکس و دولت پوتین

راز اقبال جوانان آلمانی به اسلام چیست؟

چگونه در فرانسه «اسلام‌هراسی» می‌شود؟

گفت‌وگوی «فلسفی» در قلب ریاض

«عبدول السید»؛ ظهران ممدانی دوم؟!

عصر طلایی سرمایه‌داران اسلام‌گرا؛

گزارشی از پیمایش افکار عمومی جهان عرب در قبال ایران

شکل‌گیری الیگارشی مذهبی در ترکیه

صلح نوبل در برابر صلح الهی؛ دو روایت از بحران ونزوئلا

@mersadcss

۱۴:۴۹

۱۰ دی

سامانۀ کانتکت تشکلهای بین‌الملل

در حوزه فعالیت‌های بین‌المللی، داده‌های ارتباطی به‌ویژه شماره‌های تماس، به‌عنوان یکی از ارزشمندترین دارایی‌های کنشگران شناخته می‌شوند. با این حال، ماهیت حساس این داده‌ها، ریسک‌های امنیتی بالا و هزینه‌های سنگین ایجاد و نگهداری شبکه‌های ارتباطی سبب شده است که آگاهی از موجودی این داده‌ها یا تبادل آن‌ها میان تشکل‌ها و فعالان، با محدودیت‌ها و دشواری‌های جدی همراه باشد. در بسیاری از موارد، نگرانی از افشای اطلاعات، مانعی اساسی برای همکاری و هم‌افزایی میان کنشگران این حوزه ایجاد می‌کند.

این وضعیت موجب می‌شود ظرفیت واقعی داده‌های ارتباطی، علی‌رغم ارزش بالقوه بالا، به‌طور کامل مورد بهره‌برداری قرار نگیرد. در چنین شرایطی، وجود سازوکاری که امکان نمایش ارزش، گستره و کارکرد داده‌های ارتباطی را بدون افشای اصل داده‌ها فراهم کند، می‌تواند نقش مهمی در کاهش بی‌اعتمادی، تسهیل همکاری و افزایش بهره‌وری ایفا نماید. پروژۀ کانتکت‌های مجمع تشکل‌های بین‌الملل در پاسخ به این مسئله طراحی و توسط اندیشکده مرصاد اجرا شده است. این محصول خدمتی فناورانه است که ضمن حفظ محرمانگی داده‌ها، تصویری روشن از ظرفیت‌های ارتباطی موجود ارائه داده و برای زیست‌بوم فعالان بین‌الملل بستر شبکه‌سازی بهینه، همکاری مؤثر و بهره‌برداری حداکثری از دارایی‌های ارتباطی را فراهم ساخته است.

در این پروژه برای نخستین بار علاوه بر متن تحلیلی، پایگاه داده، و نسخۀ دسکتاپ گراف که در اختیار سفارش دهنده قرار می‌‌گیرد، گراف به صورت محصول تحت وب و تعاملی در دسترس کاربران نیز قرار گرفته است. شرح مشخصات کلی محصولات این پروژه را می‌توانید در صفحۀ اختصاصی این محصولات ملاحظه کنید.

گراف تعاملی

پایگاه داده

@mersadcss

۱۸:۲۴

۱۴ دی

بازآفرینی نقش منطقه‌ای ایران: دال مشترک «دکترین مقاومت» و «سیاست همسایگی»

نویسنده: وحید اخوت

تحولات شگرف سال ۲۰۲۵ و پیامدهای جنگ دوازده‌روزه، تصویر «رژیم صهیونیستیِ عاقل و مهارشده» را در ذهن پایتخت‌های عربی فرو ریخت. در حالی که پیش از این، «سیاست همسایگی» و «محور مقاومت» دو خط متصادم دیده می‌شدند، امروز جنون نظامی تل‌آویو و حمله به حاکمیت کشورهایی نظیر قطر، ضرورت یک همگرایی جدید را ایجاد کرده است. ایران که زمانی از سوی همسایگان بازیگری ستیزه‌جو قلمداد می‌شد، حالا با دیپلماسی مسئولانه در قبال ریاض و ایستادگی در برابر آنارشی صهیونیستی، به «لنگرگاه ثبات منطقه» تغییر وضعیت داده است.

در این میان، امارات متحده عربی با خروج از زیر سایه سعودی، به «پیمانکار امنیتی» نظم صهیونیستی تبدیل شده است. از دسیسه علیه حاکمیت ریاض در یمن و واقعه المکلا، تا محاصره ژئوپلیتیک ترکیه در قبرس و سودان؛ ابوظبی بقای خود را در تضعیف قدرت‌های تمدنی منطقه تعریف کرده است. این تعجیل برای تثبیت نظم جدید در «پنجره زمانی دولت ترامپ»، امنیت ملی تمام بازیگران سنتی منطقه را هدف گرفته و نزاع را به سطح خصمانه و عیان کشانده است.

دال مشترک جدید سیاست خارجی ایران، دعوتی برای مشارکت عملگرایانه جهت صیانت از حاکمیت منطقه است. ایران امروز نه یک تهدید، بلکه «دیوار آخر» امنیتی است؛ دیواری که اگر در برابر نظم تحمیلی خارجی ترک بخورد، استقلال و تمامیت ارضی ریاض و آنکارا نیز بی‌دفاع خواهد بود. این رویکرد، تلاشی زیربنایی برای ایجاد کنسرت قدرت‌های اصیل (ایران، عربستان، ترکیه) علیه پیمانکاران آشوب در غرب آسیاست.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۳:۴۰

۴ بهمن

خلاصه سیاستی «بسط الگوی عراقی در همگرایی با کردها»

نویسنده: حمید عظیمی

با توجه به تحولات چشمگیر حوزۀ کردی و سقوط سریع قسد در شرق فرات متن سیاستی «بسط الگوی عراقی در همگرایی با کردها» انتشار عمومی یافت. این متن تحت قالب کاربرگ سیاستی (working paper) ظرف شش ماه گذشته در حال طرح و بازخوردگیری از نهادهای تصمیم‌گیر و جریانات کارشناسی مختلف بود. بر اساس این فرضیه که شکست ستون فقرات محور مقاومت در سوریه دستگاه ادراکی ما را آمادۀ تغییر جهت‌های راهبردی کرده است، این بستۀ سیاستی کردها را به عنوان یک گزینۀ اصلی در تغییر همپیمانی‌ها برجسته ساخته و تلاش می‌کند نسخه‌ای متوازن برای تدارک چنین ائتلافی را پیشنهاد دهد.

اکنون پس از بسته شدن زودهنگام پنجرۀ فرصت روژاوا، هرچند فوری‌ترین توصیۀ این بسته از موضوعیت سیاستی افتاده است، مبانی و راهبرد کلی آن همچنان می‌تواند مورد ارزیابی و گفتگو و استناد جامعۀ تحلیلی و سیاسی قرارگیرد. درواقع این کاربرگ با نظر به فوریت شرایط و ضرب‌آهنگ سریع پیشروی برنامۀ ترامپ علیه مقاومت، اختصاصا حاکمیت در ایران را مخاطب توصیه‌ها قرار داد. صرف‌نظر از فشار این فوریت روشن بود که انگاره‌های ملی‌گرایانۀ حاضر در محیط‌های رسمی چنان در احاطۀ دولت‌گرایی قرار گرفته است که جنبش‌های کرد خطری به مراتب بزرگتر از دولت‌های ترک‌ به چشم‌ می‌آید. تحول پارادایم در مسئلۀ کردی به میزان زیادی تابع شکل‌گیری جریانی خارج از دوائر حاکمیتی و رسمی است. امید است که این بستۀ سیاستی بتواند در شکستن تابوهای موجود و پا گرفتن این جریان بدیل مساهمت موثر داشته باشد.

متن کامل خلاصه سیاستی را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۶:۱۶

۸ بهمن

اقتصاد سیاسی منازعه ایران و آمریکا، تغییر معادله‌ی رویارویی

نویسنده: وحید اخوت

در این روزها نشانه‌ها و اخباری در مورد احتمال حمله آمریکا به ایران شنیده می‌شود‌. اخباری که ناشی از حمل و نقل‌های هوایی نظامی و گفته‌ها و شنیده‌های غیر رسمی در رسانه‌ها است. چه اینکه در دو مقطع در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز این اخبار شدت پیدا کرد و در یک مقطع تمرینات نظامی گسترده‌ای در ایران اتفاق افتاد و حمله‌ی خارجی صورت نگرفت و در مقطع دیگر، حمله رژیم صهیونیستی به ایران به وقوع پیوست.

مورد عجیبی که این روزها در کنار اخبار جنگ به گوش می‌رسد، خبر از کشورهای منطقه و حتی رژیم صهیونیستی است که در تماس‌هایی با ایالات متحده با حمله قریب الوقوع مخالفت کرده و به آمریکا برای تعویق حمله با بهانه‌های مختلف فشار آورده‌اند. خبرها می‌گوید ایران با کشورهای منطقه اتمام حجت رسمی و جدی کرده و به این واسطه به آمریکا پیام فرستاده که جنگ محدودی در کار نخواهد بود و ایران دایره جنگ را گسترش خواهد داد.

این مورد از آن سو عجیب است که عادت کرده‌ایم، همواره از سوی رژیم صهیونیستی و کشورهای عربی برای حمله و فشار به ایران اصرار باشد و از سوی آمریکا، انکار...

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۰:۳۲

۱۲ بهمن

گزارش تصویری نشست: "قیمت یا مالکیت: ریشه بحران در اقتصاد سیاسی"
با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین قنبریان و ارائه حجت الاسلام و المسلمین اخوت۱ بهمن ۱۴۰۴اندیشکده مرصاد@mersadcss

۹:۵۷

گزارش نشست «قیمت یا مالکیت: منشأ بحران اقتصاد سیاسی ایران کدام است؟»

دبیر نشست: حمید عظیمی
ارائه دهندگان: حجج اسلام قنبریان و اخوت
گزارش خبری نشست سیاستی اندیشکده مرصاد

در پی ناآرامی های خونین پس از آزادسازی نرخ ارز توسط دولت مسعود پزشکیان، یکم بهمن اندیشکدۀ مرصاد میزبان نشستی جهت واکاوی یکی از مهمترین عناصر موثر در اقتصاد سیاسی بحرانی ایران بود. این نشست با حضور استاد محسن قنبریان و ارائۀ وحید اخوت و دبیری حمید عظیمی، در واقع نقدی بود بر تمرکز فضای تحلیلی کشور بر نامسئله قیمت و غفلت از عناصر زیرساختی تر اقتصاد سیاسی در ایران و منطقه. مشارکت کنندگان بر اساس این نقطۀ عزیمت مشترک، که مسئلۀ واقعی در نظام توزیع «مالکیت» است، به نقد و بررسی راهکارهای موجود جهت رفع این خلل پرداختند.

وحید اخوت که اخیرا مقالۀ مرتبطی با عنوان «پس از دولت رانتیر» را نگاشته است در این نشست به ارائۀ مباحث این مقاله در امکان‌های دو مفهوم مشارکت و وقف برای جراحی اقتصاد ایران پرداخت. بخش اول ارائۀ او که بر ایدۀ مشارکت متمرکز بود با تطبیقی میان اخرین گونۀ سرمایه‌داری مالی و فقه سنتی، چارچوبی از تسهیم ریسک را پیشنهاد می دهد که چالش های هر دو نظام یاد شده را برطرف می کند.

مشارکت استاد قنبریان در این بخش و ادامه‌ی نشست عمدتاً متمرکز بر نقد طرح‌های موجود بر اساس فقدان پیوست اجتماعی است. وی با ارجاع به تجربه‌های ناموفقی چون تعاونی‌ها و کارگاه‌های کوچک زودبازده یا سهام عدالت، استدلال کرد که شکست این طرح‌ها ناشی از ندیدن جامعه و شبکه‌های انسانی هنجارساز است. قنبریان تأکید داشت که بدون قدرتِ نهادینه‌ی مردم، هرگونه تغییر در فرم حقوقی مالکیت شکست خواهد خورد؛ چرا که «مردم» نه به معنای توده‌ای از افراد پراکنده، بلکه به مثابه موجودیتی دارای صدا و قدرت چانه‌زنی در برابر دولت و بازار تعریف می‌شوند و در غیاب این پیوست، حتی واگذاری مالکیت نیز در نهایت به ربایشِ دارایی توسط غول‌های بازار منجر می‌شود.

در ادامه‌ی نشست ایده‌ی رادیکال‌تر وقفی‌سازی محور بحث گردید. عظیمی با اشاره به اینکه در اقتصاد ایران، دولت خود به مانع اصلی تبدیل شده و حتی سرمایه‌داران بزرگ نیز به دلیل نبود نظم حقوقی پایدار، به جای تولید به سمت مصرفِ دارایی سوق یافته‌اند، پیشنهاد کرد که به جای «خصوصی‌سازی»، باید به دنبال گونه‌ای «وقفی‌سازی» و اقتصاد تولیتی حرکت کرد. در این مدل که وحید اخوت آن را به پدیدۀ بنیادهای صنعتی و نمونه‌های جهانی نظیر «بنیاد بوش» تطبیق داد، مالکیت بنگاه‌های بزرگ دولتی به بنیادهایی بدون مالک منتقل می‌شود که تحت تولیت هیئت‌امنایی اداره شده و دارایی را از چرخه‌ی خرید و فروش و طمعِ سیاسی خارج می‌کنند تا پایداری تولید تضمین شود.

استاد قنبریان در قبال طرح بحث دوم، علاوه بر همان ملاحظه‌ی پیوست اجتماعی، به چالش‌های عمیق‌تر آن با فقه سنتی پرداخت. وی با به چالش کشیدن امکان وقف انفال توسط دولت هشدار داد که استفاده از عنوان «وقف» برای اموال عمومی، ایده را به سنگ سخت مخالفت‌های فقهی خصوصا در دستگاه نجفی حاکم بر قم می‌زند. وی اشاره نمود مفهوم مالکیت شرعی با لحاظ مراتب خود استعداد آن را دارد تا هم‌زمان با موازین شرعی، جلوی احتکار و مصرف غیرمولد ثروت ملی را بگیرد.

عظیمی در پاسخ به چالش‌های مطرح شده، ضمن صحه گذاشتن بر مسائل طرح شده به ضرورت افراز عاملیت‌محور و نگاه سیاستی به موضوع تأکید نمود. وی خاطرنشان کرد که در جایگاه یک اندیشکده، طرفِ خطاب اصلی «حاکمیت» است و هدف، ارائه‌ی یک نقشه‌ی خروج حقوقی و تجربه‌شده برای دولتی است که فضاهای اقتصادی را اشغال کرده است. از نظر عظیمی، دولت برای عقب‌نشینی نیازمند ادبیاتی است که توامان حقوق عرفی و مفاهیم شرعی را در نظر داشته باشد. به‌علاوه برای تدارک پیوست اجتماعی، دریافت کنندۀ دارایی‌ها را نمی‌توان مستقیما مخاطب تجویز قرار داد و باید مسیری غیر از سیاست‌سازی برای آن دنبال شود. لذا وقفی‌سازی نه به عنوان یک فرم فقهی صلب یا راهکار صرفا دولتی، بلکه به مثابه یک جراحی حقوقی در اقتصاد سیاسی پیشنهاد می‌شود تا فضای لازم برای شکل‌گیری همان نهادهای اجتماعی که مورد تأکید استاد قنبریان است، فراهم آید.
بهمن ۱۴۰۴

متن کامل نشست را می‌توانید در اینجا مشاهده کنید. همچنین فایل چاپی نشست نیز از طریق این صفحه در دسترس است.

@mersadcss

۹:۵۸

۱۳ بهمن

آمریکا از جان دنیا چه می‌خواهد؟ خسته از هژمونی، ناتوان از انزوا

نویسنده: وحید اخوت

این یادداشت بخش دوم از یک سری یادداشت سه قسمتی است. در یادداشت قبلی با عنوان « اقتصاد سیاسی منازعه ایران و آمریکا، تغییر معادله‌ی رویارویی» اشاره کردیم که منازعه ایران و آمریکا دیگر ذیل یک پرونده منطقه‌ای معنی نمی‌شود و تبدیل به بخشی از منازعه میان آمریکا و چین شده است. در این یادداشت می‌خواهیم تصویر بزرگتر را مرور کنیم و به طور بنیادین از منازعه میان آمریکا و چین به عنوان دو قدرت جهانی سر دربیاوریم و بفهمیم که در جهان امروز چه تغییراتی در جریان است و چرا این تحول در مکان‌یابی پرونده منازعه میان ایران و آمریکا روی داده است. در یادداشت بعدی نیز که به زودی منتشر خواهد شد، پیشنهادات سیاستی خود را ارائه خواهیم داد.

آمریکا امروز در موقعیتی متناقض ایستاده است: نه می‌تواند مانند گذشته جهان را مدیریت کند و نه توان کناره‌گیری از آن را دارد. از یک‌سو خستگی هژمونیک، فشارهای داخلی و فرسایش اقتصادی، و از سوی دیگر ظهور رقیبی که دقیقاً در دل نظم آمریکایی رشد کرده است. پرسش اصلی این است: این بن‌بست چگونه شکل گرفت و پیامدهای آن برای نظم جهانی چیست؟

این یادداشت با عبور از روایت‌های رسانه‌ای و جهت‌دار، ریشه‌های ساختاری این وضعیت را واکاوی می‌کند؛ از منطق واقع‌گرایی ساختاری و بحران ۲۰۰۸ گرفته تا چرخش آمریکا از لیبرالیسم اقتصادی به نومرکانتیلیسم، جنگ تعرفه‌ای، سیاست انرژی و بازتعریف امنیت. در این چارچوب، رقابت آمریکا و چین نه یک منازعه مقطعی، بلکه ستون فقرات تحولات امروز جهان معرفی می‌شود.

در چنین تصویری، پرونده‌هایی مانند منازعه آمریکا با ایران دیگر مسئله‌ای مستقل یا صرفاً ایدئولوژیک نیستند، بلکه در دل منازعه بزرگ‌تر قدرت‌ها معنا پیدا می‌کنند. این یادداشت می‌کوشد نشان دهد آمریکا «از جان دنیا چه می‌خواهد»، و چرا نتیجه این وضعیت، سیاستی پرتناقض است: قدرتی خسته از هژمونی، اما ناتوان از انزوا.

متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید.

@mersadcss

۱۰:۲۷