۱۲ شهریور؛ سالروز شهادت رئیس‌علی دلواری | قهرمان مقاومت جنوب ایرانرئیسعلی دلواری از چهره‌های ماندگار مبارزه با استعمار در تاریخ معاصر ایران و از رهبران قیام مردم جنوب علیه حضور و اشغالگری نیروهای انگلیسی بود. او در فاصله سال‌های ۱۲۶۰ تا ۱۲۶۳ شمسی در روستای دلوار از توابع تنگستان بوشهر به دنیا آمد. پدرش، زائرمحمد، کدخدای دلوار بود و خانواده او اصالتاً از نورآباد ممسنی و از طایفه لُر بودند.
زندگی رئیس‌علی تنها به مبارزه با انگلیس محدود نمی‌شود. او در جریان نهضت مشروطه نیز در تحولات سیاسی جنوب ایران نقش داشت و به مشروطه‌خواهان بوشهر پیوست. رئیس‌علی با سید مرتضی مجتهد اهرمی، از رهبران روحانی نهضت مشروطه در بوشهر، ارتباط نزدیکی داشت. پس از به‌توپ‌بستن مجلس شورای ملی، با دستور سید مرتضی، رئیس‌علی و همراهانش بوشهر را در اختیار گرفتند و او مدتی حدود ۹ ماه اداره شهر و گمرک بوشهر را بر عهده داشت. در همین دوره نیز زمینه نخستین درگیری‌های جدی او با انگلیسی‌ها شکل گرفت.
با آغاز جنگ جهانی اول، شرایط جنوب ایران وارد مرحله تازه‌ای شد. در سال ۱۲۹۴ شمسی نیروهای انگلیسی بوشهر را اشغال کردند. این اقدام با اعتراض مردم و علمای منطقه روبه‌رو شد و شماری از علمای بوشهر حکم و فتوای جهاد علیه اشغالگران را صادر کردند. رئیس‌علی دلواری در کنار دیگر مجاهدان تنگستان، وارد میدان مبارزه شد و یکی از مهم‌ترین چهره‌های مقاومت مردمی جنوب در برابر نیروهای انگلیسی شد.
شیوه مبارزه رئیس‌علی و یارانش بر شناخت دقیق منطقه، تحرک بالا و شبیخون‌های شبانه استوار بود. مبارزان تنگستانی بارها به نیروهای انگلیسی ضربه زدند و برای آنان تلفات و مشکلات جدی ایجاد کردند. انگلیسی‌ها نیز برای مقابله با مقاومت مردم به دلوار حمله کردند؛ مردم پیش از حمله روستا را ترک کردند، اما نیروهای مهاجم خانه‌ها را ویران و بخشی از نخل‌ها را قطع کردند. با این حال، مقاومت متوقف نشد و نبرد مردم جنوب علیه اشغالگران ادامه پیدا کرد.
سرانجام در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ شمسی، رئیس‌علی دلواری هنگام عملیات علیه نیروهای انگلیسی، از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید. درباره انگیزه فردی که به او شلیک کرد روایت‌های متفاوتی وجود دارد، اما اصل شهادت او در جریان مبارزه با نیروهای اشغالگر مورد تأکید منابع تاریخی است. پیکر رئیس‌علی پس از مدتی به نجف منتقل شد و در قبرستان وادی‌السلام به خاک سپرده شد. شهادت او نه‌تنها پایان مبارزه مردم جنوب نبود، بلکه به گفته پژوهشگران، انگیزه بسیاری از مبارزان برای ادامه نبرد با انگلیس را افزایش داد.
امروز ۱۲ شهریور به یاد این مجاهد جنوبی، «روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس» نام‌گذاری شده است؛ روزی برای یادآوری مردی که در برابر قدرت بزرگ استعماری زمان خود ایستاد و نشان داد دفاع از خاک، استقلال و عزت ایران به تعداد نفرات و امکانات وابسته نیست.
بیش از یک قرن از شهادت رئیس‌علی می‌گذرد، اما نام دلوار هنوز برای مردم جنوب یادآور ایستادگی است. از رئیس‌علی دلواری تا شهدای دفاع از خلیج فارس و دریادار شهید علیرضا #تنگسیری، نسل‌ها تغییر کرده‌اند، اما یک معنا باقی مانده است: پاسداری از ایران و جنوب ایران.
راه دلواری‌ها با شهادت یک نفر تمام نمی‌شود.تا وقتی این خاک خانه ماست، پرچم ایران را زمین نمی‌گذاریم.ما مردم ایران، پاکار جنوب کشوریم؛پای خلیج فارس، پای عزت ایران، پای این خاک. پیوستن: ایتا | بله | ویراستی | روبیکا | آپارات