بر کرانه آیهها #نکات_نگارشی_و_علامتگذاری (بقره/5) اُولـٰٓئِكَ:در مورد این کلمه که در آیه 5 سوره مبارکه بقره دو مرتبه تکرار شده، دو نکته در حوزه #رسم مطرح است: حرف «واو» بعد از الف: این حرف در #کتابت میبایست حتما نوشته شود ولی در #قرائت ، ناخواناست. اما چرا باید حرفی را که نمیخوانیم بنویسیم؟!✓ میدانیم که قرآن کریم در ابتدای شکلگیری و کتابت، بدون #نقطه و #علامت ، نگارش میشده و تشخیص قرائت صحیح کلمات، بیشتر بهواسطهٔ #حفظ آیات میسّر بوده است.در این میان، کاتبان وحی نیز تا حد امکان، تلاش میکردند تا #نگارش_خاص کلمات به صحیحخوانی قرآن کمک کند.
✓ در کلمهٔ «اُولـٰٓئِكَ» حرف واو، زائد است و خوانده نمیشود و #تنها_دلیل وجود آن، ایجاد تفاوت با کلمهٔ «اِلَيكَ» است که با توجه به مطالب بالا، اگر آن را بدون نقطه در نظر بگیریم (الىك) بسیار شبیه «اولىك» میشود و تنها #وجه_تفاوت بین این دو کلمه، حرف «واو» بین الف و لام است.
حرف الف بعد از لام: در این خصوص اتفاق نظر میان همهٔ علمای رسمالمصحف و کاتبان متقدم و متأخر قرآن بر این است که این کلمه در تمام متون عربی، چه قرآن و چه غیر قرآن به این شکل نگارش میشود و صدای #الف_مدی در آن، با #الف_کوچک نشان داده میشود، که به ضبطالمصحف مربوط است.✓ در زمینهٔ قرائت این کلمه و کلمات مشابه آن مانند «اُولاء»، «اُولوا»، «اُولي» و ... میبایست به #ناخوانا بودن حرف واو، دقت ویژه داشت که دخالتی در کلمه نداشته و #صدای_کوتاه ضمه در الف، تبدیل به #صدای_کشیده واو مدی نشود.
✓ ضبط واو:در ضبط مصری، روی واو، علامتی شبیه صفر به نشانه ناخوانا بودن حرف گذاشته شده است.در ضبط هندی، ترکی، ایرانی و کمعلامت، هیچ علامتی روی واو وجود ندارد.
✓ ضبط «الف کوچک»:#الف_کوچک با علامت مد در ضبط مصری، هندی، ایرانی و ضبط کمعلامت، در #سمت_چپ لام، و قبل از دندانهٔ پایهٔ همزه گذاشته شده است.در ضبط ترکی، برخی کاتبان این الف کوچک را در #سمت_راست حرف لام و علامت مد را بالای حرف لام نوشتهاند و برخی ابتدا علامت مد را روی حرف لام و سپس الف کوچک را در بالای علامت مد نوشتهاند همچنانکه در تصویر مشاهده میشود.
✓ ضبط «همزه روی دندانه»:علامتگذاری این حرف در ضبط مصری و هندی به این صورت است که همزه و حرکت کسره، هر دو در زیر دندانه نوشته شده است.در ضبط ایرانی، برخی کاتبان، علامت همزه را روی دندانه و حرکت کسره را در زیر همزه (بین دندانه و علامت همزه) نوشتهاند؛ برخی دیگر نیز علامت همزه را روی دندانه و کسره را زیر دندانه نوشتهاند.در ضبط ترکی و کمعلامت، همزه روی دندانه و حرکت کسره زیر دندانه نوشته شده است (مطابق تصویر).
کانال رسمی مرکز طبع و نشر قرآن کریم @moshaf_org۳:۳۷