سوالات درس ۹ مطالعات اجتماعی پایه نهم
1-اوضاع سیاسی ایران هنگام تأسیس حکومت صفوی چگونه بود؟
حکومت واحد و قدرتمندی نداشت و دچار تفرقه و تجزیه شده بود. حاکمان بخش هایمختلف ایران با هم در جنگ بودند. به همین دلیل، امنیت و آرامش شهرها و روستاهااز بین رفته و امور کشور مختل شده بود سلطان عثمانی خود را خلیفهٔ مسلمانان می دانست و علاوه بر سرزمین های همجوار،به ایران نیز طمع داشت. در شمال شرق ایران ) ماوراءالنهر(، ازبک ها قدرت گرفته بودند و به مرزهای ایران می تاختند.
2-حکومت صفوی چه زمانی شکل گرفت؟در ابتدای قرن 10 ق با به قدرت رسیدن به نام اسماعیل ،یکی از نوادگان شیخ صفیالدین اردبیلی.
3-شیخ صفی الدین اردبیلی که بود و مهمترین طرفدارانش که بودند؟شیخ صفی) 735 650 ق(که از صوفیان معروف زمان خود بود، خانقاهش دراردبیل مورد توجه مردم و حاکمان محلی بود. صوفیان بیشتر وقتشان را در خانقاه بهذکر گفتن و انجام دادن مراسم خاص خود می گذراندند. پس از شیخ صفی، ادارهٔ خانقاه در خانوادهٔ او موروثی شد. مهم ترین طرفداران خانقاه شیخ صفی ا یل هایمختلف ترک بودند که به قزلباش شهرت داشتند.
4-شاه اسماعیل صفوی چگونه به قدرت رسید واقدامات وی پس از تاجگذاری چه بود؟اسماعیل صفوی به کمک نیروی نظامی قزلباش ها، نخست شروانشاهان و آققویونلوها را شکست داد و پس از تسلط یافتن بر تبریز، خود را شاه ایران خواند.یکی از اقدام های مهم وی پس از تاج گذاری، رسمی کردن مذهب شیعه بود. سپسحاکمان مناطق مختلف را یکی پس از دیگری از میان برداشت و با شکست دادنازبک ها در خراسان، بر سراسر ایران مسلط شد.
5-موفقیت های سیاسی ونظامی شاه اسماعیل صفوی چه نتایجی داشت؟
حکومت کشور ما یکپارچه و نیرومند شد؛ به طوری که قلمرو آن به حدود قلمرودورهٔ ساسانیان رسید. حکومت صفوی همچنین همهٔ اقوام ایرانی را زیر حاکمیت خود گرفت و موجب هم بستگی و اتحاد بیشتر ایرانیان شد.
6-چرا عثمانی ها به ایران حمله کردند وعلت شکست صفویان از آنان چه بود؟
سلطان عثمانی که از شکل گیری سلسلهٔ قدرتمند و شیعه مذهب صفویه ناخشنود بود،با سپاهی عظیم راهی ایران شد. در چالدران )در نزدیکی شهر خوی امروزی (سپاه عثمانی به کمک سلاحهای آتشین مانند توپ و تفنگ که سپاه ایران از آنها بی بهره بود، پیروز شد. پس از جنگ چالدران، تبریز به اشغال عثمانی ها در آمد اما مقاومت و مبارزهٔ مردمآنها را وادار به عقب نشینی کرد.
7-چه کسی حکومت صفوی را تثبیت کرد وعلت جابجایی پایتخت توسط او چه بود؟تهماسب،( پسر شاه اسماعیل) با سر و سامان دادن به اوضاع داخلی و دفع حملههای ازبکان و دولت عثمانی،سبب تثبیت حکومت شد او پایتخت را از تبریز بهقزوین انتقال داد؛ زیرا تبریز همواره در معرض هجوم سپاه عثمانی بود.
8-زمان کدام شاه اوج قدرت صفویان است و چند نمونه از اقدامات وی را ذکر کنید.شاه عباس اوّل(پنجمین شاه صفوی) شکست ازبک ها و عثمانیانانتقال پایتخت از قزوین به اصفهان و تلاش برای آبادانی آن
9-علل ضعف و سقوط سلسله صفوی چه بود؟ناتوانایی وبی لیاقتی پادشاهان صفوی پس از شاه عباس اوّل- سیاست کشتن و کور کردن شاهزادگان- بازداشتن شاهزادگان از حکومت ولایت ها و آموختن شیوهٔ کشورداری- اختلاف و درگیری میان مقام های کشوری و لشکری وبازماندن از انجام مسئولیتهای مهم خود- فراگیری هرج و مرج در کشورو مختل شدن امور حکومت
10-اوضاع نابسامان اواخر دوره صفویه سبب سلطه چه کسانی بر قسمتی از ایران شد؟گروهی از افغان ها در قندهار سر به شورش برداشتند و پس از پیروزی بر حاکم آنولایت، به سوی اصفهان حرکت کردند. سلطان حسین صفوی تسلیم شد و محمودافغان، بر پایتخت و قسمت هایی از ایران مسلط شد.
11-صفویان کشور را چگونه اداره می کردند ؟در رأس حکومت شاه قرار داشت. شاهان صفوی، اختیارات زیادی داشتند و بااستبداد بر کشور حکومت می کردند. همهٔ مقام های کشوری و لشکری مطیع فرمان شاه بودند و اجازه نداشتند مخالف خواست و ارادهٔ او عمل کنند
بعد از شاه، وزیر بزرگ قرار داشت که به او اعتمادالدوله نیز می گفتند. او مسئولامور اداری و مالی کشور بود اما در مقابل شاه قدرت و اختیار چندانی نداشت.
فرماندهان نظامی نیز در ادارهٔ حکومت صفوی نقش بسیار مهمی داشتند و علاوه برفرماندهی سپاه، معمولاً حاکم ولایت های مهم نیز بودند.
12-قزلباش ها چه جایگاهی در دولت صفوی داشتند؟(چرا شاه عباس از حکومت قزلباشها کاست؟)
تا زمان شاه عباس اوّل، سران ا یل های قزلباش حاکم ولایت های مختلف ایران بودند
. شاه عباس اوّل برای تقویت حکومت مرکزی و جلوگیری از نافرمانی و بی نظمیسران ا یل های قزلباش، حکومت ولایت ها را از آنان از گرفت و به افرادی غیر ازقزلباش ها سپرد. همچنین در کنار سپاه قزلباش، سپاه جدیدی از افراد غیر قزلباش تشکیل داد و .....
ادامه
1-اوضاع سیاسی ایران هنگام تأسیس حکومت صفوی چگونه بود؟
حکومت واحد و قدرتمندی نداشت و دچار تفرقه و تجزیه شده بود. حاکمان بخش هایمختلف ایران با هم در جنگ بودند. به همین دلیل، امنیت و آرامش شهرها و روستاهااز بین رفته و امور کشور مختل شده بود سلطان عثمانی خود را خلیفهٔ مسلمانان می دانست و علاوه بر سرزمین های همجوار،به ایران نیز طمع داشت. در شمال شرق ایران ) ماوراءالنهر(، ازبک ها قدرت گرفته بودند و به مرزهای ایران می تاختند.
2-حکومت صفوی چه زمانی شکل گرفت؟در ابتدای قرن 10 ق با به قدرت رسیدن به نام اسماعیل ،یکی از نوادگان شیخ صفیالدین اردبیلی.
3-شیخ صفی الدین اردبیلی که بود و مهمترین طرفدارانش که بودند؟شیخ صفی) 735 650 ق(که از صوفیان معروف زمان خود بود، خانقاهش دراردبیل مورد توجه مردم و حاکمان محلی بود. صوفیان بیشتر وقتشان را در خانقاه بهذکر گفتن و انجام دادن مراسم خاص خود می گذراندند. پس از شیخ صفی، ادارهٔ خانقاه در خانوادهٔ او موروثی شد. مهم ترین طرفداران خانقاه شیخ صفی ا یل هایمختلف ترک بودند که به قزلباش شهرت داشتند.
4-شاه اسماعیل صفوی چگونه به قدرت رسید واقدامات وی پس از تاجگذاری چه بود؟اسماعیل صفوی به کمک نیروی نظامی قزلباش ها، نخست شروانشاهان و آققویونلوها را شکست داد و پس از تسلط یافتن بر تبریز، خود را شاه ایران خواند.یکی از اقدام های مهم وی پس از تاج گذاری، رسمی کردن مذهب شیعه بود. سپسحاکمان مناطق مختلف را یکی پس از دیگری از میان برداشت و با شکست دادنازبک ها در خراسان، بر سراسر ایران مسلط شد.
5-موفقیت های سیاسی ونظامی شاه اسماعیل صفوی چه نتایجی داشت؟
حکومت کشور ما یکپارچه و نیرومند شد؛ به طوری که قلمرو آن به حدود قلمرودورهٔ ساسانیان رسید. حکومت صفوی همچنین همهٔ اقوام ایرانی را زیر حاکمیت خود گرفت و موجب هم بستگی و اتحاد بیشتر ایرانیان شد.
6-چرا عثمانی ها به ایران حمله کردند وعلت شکست صفویان از آنان چه بود؟
سلطان عثمانی که از شکل گیری سلسلهٔ قدرتمند و شیعه مذهب صفویه ناخشنود بود،با سپاهی عظیم راهی ایران شد. در چالدران )در نزدیکی شهر خوی امروزی (سپاه عثمانی به کمک سلاحهای آتشین مانند توپ و تفنگ که سپاه ایران از آنها بی بهره بود، پیروز شد. پس از جنگ چالدران، تبریز به اشغال عثمانی ها در آمد اما مقاومت و مبارزهٔ مردمآنها را وادار به عقب نشینی کرد.
7-چه کسی حکومت صفوی را تثبیت کرد وعلت جابجایی پایتخت توسط او چه بود؟تهماسب،( پسر شاه اسماعیل) با سر و سامان دادن به اوضاع داخلی و دفع حملههای ازبکان و دولت عثمانی،سبب تثبیت حکومت شد او پایتخت را از تبریز بهقزوین انتقال داد؛ زیرا تبریز همواره در معرض هجوم سپاه عثمانی بود.
8-زمان کدام شاه اوج قدرت صفویان است و چند نمونه از اقدامات وی را ذکر کنید.شاه عباس اوّل(پنجمین شاه صفوی) شکست ازبک ها و عثمانیانانتقال پایتخت از قزوین به اصفهان و تلاش برای آبادانی آن
9-علل ضعف و سقوط سلسله صفوی چه بود؟ناتوانایی وبی لیاقتی پادشاهان صفوی پس از شاه عباس اوّل- سیاست کشتن و کور کردن شاهزادگان- بازداشتن شاهزادگان از حکومت ولایت ها و آموختن شیوهٔ کشورداری- اختلاف و درگیری میان مقام های کشوری و لشکری وبازماندن از انجام مسئولیتهای مهم خود- فراگیری هرج و مرج در کشورو مختل شدن امور حکومت
10-اوضاع نابسامان اواخر دوره صفویه سبب سلطه چه کسانی بر قسمتی از ایران شد؟گروهی از افغان ها در قندهار سر به شورش برداشتند و پس از پیروزی بر حاکم آنولایت، به سوی اصفهان حرکت کردند. سلطان حسین صفوی تسلیم شد و محمودافغان، بر پایتخت و قسمت هایی از ایران مسلط شد.
11-صفویان کشور را چگونه اداره می کردند ؟در رأس حکومت شاه قرار داشت. شاهان صفوی، اختیارات زیادی داشتند و بااستبداد بر کشور حکومت می کردند. همهٔ مقام های کشوری و لشکری مطیع فرمان شاه بودند و اجازه نداشتند مخالف خواست و ارادهٔ او عمل کنند
بعد از شاه، وزیر بزرگ قرار داشت که به او اعتمادالدوله نیز می گفتند. او مسئولامور اداری و مالی کشور بود اما در مقابل شاه قدرت و اختیار چندانی نداشت.
فرماندهان نظامی نیز در ادارهٔ حکومت صفوی نقش بسیار مهمی داشتند و علاوه برفرماندهی سپاه، معمولاً حاکم ولایت های مهم نیز بودند.
12-قزلباش ها چه جایگاهی در دولت صفوی داشتند؟(چرا شاه عباس از حکومت قزلباشها کاست؟)
تا زمان شاه عباس اوّل، سران ا یل های قزلباش حاکم ولایت های مختلف ایران بودند
. شاه عباس اوّل برای تقویت حکومت مرکزی و جلوگیری از نافرمانی و بی نظمیسران ا یل های قزلباش، حکومت ولایت ها را از آنان از گرفت و به افرادی غیر ازقزلباش ها سپرد. همچنین در کنار سپاه قزلباش، سپاه جدیدی از افراد غیر قزلباش تشکیل داد و .....
ادامه۵:۲۱
ادامه سوالات متن درس ۱۱ مطالعات اجتماعی پایه نهم 12_ روسیه از چه زمانی قدرتمند شد و پس از آن چه اهدافی را دنبال کرد و یکی از هدفهای استعماریش چه بود؟
بعد از فرمانروایی پتر و در نتیجهٔ برنامه ها و فعّالیت های او به کشوری قدرتمند واستعمارگر تبدیل شد. پس از آن نیز با حمله به کشورهای همسایه، قلمرو خود را گسترش داد
یکی از اهداف استعماری این کشور رسیدن به آبهای آزاد و گرم خلیج فارس واقیانوس هند بود.
13-عهدنامه گلستان چرا میان ایران وروسیه بسته شد و به موجب این قرارداد کدام مناطق از ایران جدا شد؟
در زمان فتحعلی شاه، روسیه با ارتشی مجهز به سلاح های جدید و آشنا با فنون جنگی تازه به قلمرو ایران در قفقاز حمله کرد. سپاه ایران با جنگاوران ایلهای مختلفولی با سلاح های ابتدایی به مقابله پرداخت. سرانجام پس از ده سال ، روسیه پیروز شد و عهدنامۀ گلستان را به ایران تحمیل کرد وبه موجب آن، ایالتهای گرجستان وداغستان و شهرهای باکو و گنجه از حاکمیت ایران خارج شدند و تحت حاکمیت روسیه قرار گرفتند.
14-چرا عهدنامه ترکمان چای میان ایران وروسیه بسته شد و چه مفادی داشت؟
جنگاوران ایل ها و نیروهای داوطلب مردمی برای جبران عهدنامهٔ گلستان با فتوای علما به سرعت مناطق اشغال شده را آزاد کردند روسیه با تمام قوا وارد جنگ شد و با شکست دادن سپاه ایران، عهدنامۀ ترکمان چای را که ننگین تر از قرارداد گلستان بود به کشور ما تحمیل کرد. بر اساس آن سرزمین های ایرانیِ شمال رود ارس به تصرف روسیه درآمد؛ ایران از کشتی رانی در دریای مازندران محروم گردید ومجبور به پرداخت غرامت شد.
15_شکست ایران و معاهدات گلستان و ترکمان چای تحت تاثیر چه عواملی رخ داد؟ ضعف در فرماندهی و بخشی از لشکر، خیانت برخی از درباریان، انزوای برخی شخصیتهای کارآمد مانند قائم مقام، فریبکاری روسها و میانجیگری خائنانه انگلیس
16_مهمترین هدف انگلستان از رابطه با حکومت قاجار چه بود؟
جلوگیری از دسترسی کشورهای رقیب به هندوستان (مهمترین مستعمره انگلستان) از طریق ایران
17_ تعهدات ایران و انگلستان در عهدنامه های مرتبط با موضوع هند در زمان فتحعلی شاه چه بود؟
- حکومت قاجار تعهد کرد که به هیچ کشوری اجازه ندهد از خاک ایران به هندوستان لشکرکشی کند.
-انگلیسی ها نیز متعهد شدند که در صورت حملهٔ کشورهای دیگر به ایران، به حکومت قاجار کمک های مالی و نظامی کنند.
18_ افغانستان و بخشی از سیستان و بلوچستان چه زمانی از ایران جدا شد؟
انگلستان در طول جنگ های روسیه با ایران، به تعهدات خود عمل نکرد. این کشور، در دوران محمدشاه و ناصرالدین شاه با لشکرکشی به خلیج فارس و حمله به جزایر وبنادر ایران، حکومت قاجار را مجبور کرد که به جدایی افغانستان از ایران رضایت دهد. انگلیسی ها همچنین ناصرالدین شاه را وادار کردند که با جدایی قسمت شرقی سیستان و بلوچستان از ایران موافقت کند. علاوه بر اینها، تعدادی از جزایر ایرانی خلیج فارس را اشغال و به پایگاه نظامی خود تبدیل کردند.
۶:۰۰