ا
«دانشگاه؛ سنگرِ بازسازی ایرانِ پس از جنگ»سیدمحمدمهدی باقرزاده — دانشآموخته مدیریت دولتی و کارآفرینی دانشگاه تهران و مدیرعامل مجموعه رسانهای «نمایه»جنگ فقط ساختمانها را ویران نمیکند؛ گاهی «افق آینده» را هم هدف میگیرد. جامعهای که هر روز زیر فشار خبر، التهاب، نااطمینانی و جنگ روایتها قرار دارد، بیش از هرچیز ممکن است امید و تصویر روشن آینده را از دست بدهد. در چنین شرایطی، مسئله فقط حفظ زیرساختها نیست؛ مسئله، حفظ «روح جامعه» و جلوگیری از فرسایش ذهن مردم است.در چنین وضعیتی، دانشگاه دیگر نمیتواند صرفاً یک نهاد آموزشیِ بیطرف باشد؛ دانشگاه در روزهای بحران، بخشی از میدان است. اگر دانشگاه نتواند برای مسائل واقعی جامعه تحلیل، امید، راهحل و نیروی انسانیِ مؤثر تولید کند، آرامآرام از جایگاه تاریخی خود فاصله خواهد گرفت. روزهای سخت، دقیقاً همان لحظههایی هستند که عیار حقیقی دانشگاه و دانشجو مشخص میشود.امروز مسئله کشور فقط عبور از یک جنگ نظامی یا اقتصادی نیست؛ مسئله اصلی، حفظ انسجام اجتماعی و توان حرکت یک ملت است. دشمن، فقط زیرساختها را هدف قرار نمیدهد؛ بلکه تلاش میکند جامعه را دچار خستگی، تردید، بیاعتمادی و ناامیدی کند. اگر موشکها شهرها را هدف میگیرند، جنگ روایتها ذهن مردم را هدف گرفته است.در این میان، نقش دانشگاه از همیشه مهمتر میشود. دانشگاه باید بتواند برای جامعه «فهم» تولید کند؛ باید بتواند فضای غبارآلود و پر از اخبار ضد و نقیض را شفاف کند و نگذارد ذهن جوان ایرانی، میدان عملیات روانی دشمن شود. دانشگاهی که نسبت به افکار عمومی، امید اجتماعی و وضعیت مردم بیتفاوت باشد، آرامآرام به نهادی منزوی و بیاثر تبدیل خواهد شد.از طرف دیگر، ایرانِ پس از جنگ فقط به پروژههای عمرانی و بازسازی فیزیکی نیاز ندارد. کشورها بعد از جنگ، قبل از آنکه در خیابانها و کارخانهها دوباره ساخته شوند، در ذهن مردم و خصوصاً جوانانشان بازسازی میشوند. اگر امید، اعتماد و انگیزه حرکت در جامعه احیا نشود، حتی بزرگترین پروژههای اقتصادی نیز نمیتوانند یک کشور را به حرکت درآورند.اینجاست که دانشجو معنایی فراتر از یک آموزشگیرنده پیدا میکند. دانشجو باید خود را بخشی از ظرفیت حل مسئله کشور بداند؛ چه در میدان علم، چه در میدان رسانه، چه در عرصه کارآفرینی و چه در بستر فعالیتهای اجتماعی. امروز دانشگاه بیش از هر زمان دیگری نیازمند پیوند میان «علم، مسئولیت و میدان» است. دانشگاهی که فقط مدرک تولید کند، در بزنگاههای تاریخی عملاً کارکرد خود را از دست خواهد داد.در این میان، رسانه نیز بخشی از همین میدان است. جامعهای که روایت خود را نسازد، روایت خواهد شد.اگر دانشگاه نتواند تصویر آینده را برای مردم ترسیم کند و امید عقلانی ایجاد نکند، دیگران با روایتهای جعلی و ناامیدکننده ذهن جامعه را شکل خواهند داد. امروز، تولید امید و حفظ انسجام اجتماعی، کمتر از تولید فناوری و پیشرفت علمی نیست.**
شاید مهمترین وظیفه دانشگاه در این روزها، ساختن «امیدِ مسئولانه» باشد؛ امیدی که نه بر پایه هیجانهای زودگذر، بلکه بر پایه فهم، مشارکت و احساس مسئولیت جمعی شکل میگیرد. دانشگاه زمانی میتواند «مبدأ تحول» باشد که خودش را درگیر واقعیترین مسائل مردم و آینده کشور بداند؛ نه صرفاً در کلاسها و مقالهها، بلکه در متن میدان و در کنار جامعه*.*
ایرانِ پس از جنگ، بیش از هرچیز به نسلی نیاز دارد که بلد باشد دوباره بسازد؛* نسلی که هم قدرت تحلیل داشته باشد، هم توان ایستادن، هم جرئت ساختن آینده. و اگر قرار باشد این نسل شکل بگیرد، بدون تردید یکی از مهمترین سنگرهای آن، دانشگاه خواهد بود.با افق دانشگاه همراه باشید:@ofogh_daneshgah۱۴۶۱۱