ی
از مشهورات نامعتبر
برای هر قومی سامری ایی هست.
به نقل طبرسی(د. 588) در احتجاج (ج1، ص171) از ابو یحیی الواسطی:
لَمَّا افْتَتَحَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَيْهِ وَ فِيهِمُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَ مَعَهُ الْأَلْوَاحُ فَكَانَ كُلَّمَا لَفَظَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) بِكَلِمَةٍ كَتَبَهَا فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) بِأَعْلَى صَوْتِهِ: مَا تَصْنَعُ؟ فَقَالَ: نَكْتُبُ آثَارَكُمْ لِنُحَدِّثَ بِهَا بَعْدَكُمْ فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): أَمَا إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ سَامِرِيٌّ وَ هَذَا سَامِرِيُّ هَذِهِ الْأُمَّةِ أَمَا إِنَّهُ لَا يَقُولُ لا مِساسَ وَ لَكِنْ يَقُولُ لَا قِتَالَ.
پس از آن که امیر مؤمنان (ع) بصره را فتح کرد گروهى از مردم نزد او گرد آمدند و در ميان ايشان حسن بصرى بود كه برگههایی به همراه داشت. هر گاه حضرت سخن میگفت او آنها را مینوشت. امير مؤمنان (ع) با صداى بلند به او گفت: چه میکنی؟ گفت: سخنان شما را مینویسم تا پس از شما به دیگران بگویم. امير مؤمنان (ع) فرمود: هشیار باشید همانا برای هر مردمی یک سامرى هست و اين فرد، سامرى اين امت است. بدانيد كه او نمیگويد به من نزديک نشويد؛ بلكه از جنگ نهى میکند.
میگویم: 1. این خبر از کتاب طبرسی به کتابهای بعدی مانند بحار الأنوار راه پیدا کرده است.2. روایت بیسند است و مرفوعاً از ابو یحیی الواسطی که نامش سهیل بن زیاد است و در زمان امام عسکری(ع) میزیسته (نجاشی، ص192) و توثیقی هم ندارد نقل شده است. بنابراین سندش ضعیف است.3. سند ضعیف و متن منفرد و برای قرن ششم؛ نتیجه این که روایت را نمیتوان معتبر دانست.4. مهمتر، اشکالی تاریخی است که در متن روایت پنهان است:حسن بصری در سال 21 ق در مدینه زاده شد و تا 16 سالگی یعنی تا سال 37 ق در همانجا زیست. سپس همراه خانواده به بصره هجرت کرد و تا پایان عمر همانجا ماند. این مهاجرت تقریباً همزمان با نبرد صفین، صورت گرفت. (ر.ک به دبا، مدخل حسن بصری).از سوی دیگر امام علی(ع) پس از پایان جنگ یک روزۀ جمل در سال 36 ق که در منطقۀ بصره رخ داد، به مدت ۱۵ شب در بصره اقامت کرد و سپس راهی کوفه شد؛ أقام علي بالبصرة خمس عشرة ليلة ثم انصرف إلى الكوفة (الطبقات الکبری، ج3، ص23).جنگ صفین در روز اول صفر سال 37 ق در منطقه صفین سوریه آغاز شد؛ فخرجوا أول يوم من صفين فاقتتلوا (تاریخ طبری، ج5، ص12) و تا صفر سال 38 ق ادامه یافت.
نتیجه: حسن بصری هیچگاه امام علی(ع) را در بصره ملاقات نکرده است و روایاتی که او را کاتب سخنان حضرت میشناسانند؛ مانند همین روایت، همگی دروغ و ساختۀ کسانی است که خواستهاند برای حسن بصری فضیلت بسازند.
کوتاه سخن: این روایت، یک روایت ساختگی است و هیچ اعتباری ندارد.
https://ble.ir/pishgar_ir
برای هر قومی سامری ایی هست.
به نقل طبرسی(د. 588) در احتجاج (ج1، ص171) از ابو یحیی الواسطی:
لَمَّا افْتَتَحَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَيْهِ وَ فِيهِمُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَ مَعَهُ الْأَلْوَاحُ فَكَانَ كُلَّمَا لَفَظَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) بِكَلِمَةٍ كَتَبَهَا فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) بِأَعْلَى صَوْتِهِ: مَا تَصْنَعُ؟ فَقَالَ: نَكْتُبُ آثَارَكُمْ لِنُحَدِّثَ بِهَا بَعْدَكُمْ فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): أَمَا إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ سَامِرِيٌّ وَ هَذَا سَامِرِيُّ هَذِهِ الْأُمَّةِ أَمَا إِنَّهُ لَا يَقُولُ لا مِساسَ وَ لَكِنْ يَقُولُ لَا قِتَالَ.
پس از آن که امیر مؤمنان (ع) بصره را فتح کرد گروهى از مردم نزد او گرد آمدند و در ميان ايشان حسن بصرى بود كه برگههایی به همراه داشت. هر گاه حضرت سخن میگفت او آنها را مینوشت. امير مؤمنان (ع) با صداى بلند به او گفت: چه میکنی؟ گفت: سخنان شما را مینویسم تا پس از شما به دیگران بگویم. امير مؤمنان (ع) فرمود: هشیار باشید همانا برای هر مردمی یک سامرى هست و اين فرد، سامرى اين امت است. بدانيد كه او نمیگويد به من نزديک نشويد؛ بلكه از جنگ نهى میکند.
میگویم: 1. این خبر از کتاب طبرسی به کتابهای بعدی مانند بحار الأنوار راه پیدا کرده است.2. روایت بیسند است و مرفوعاً از ابو یحیی الواسطی که نامش سهیل بن زیاد است و در زمان امام عسکری(ع) میزیسته (نجاشی، ص192) و توثیقی هم ندارد نقل شده است. بنابراین سندش ضعیف است.3. سند ضعیف و متن منفرد و برای قرن ششم؛ نتیجه این که روایت را نمیتوان معتبر دانست.4. مهمتر، اشکالی تاریخی است که در متن روایت پنهان است:حسن بصری در سال 21 ق در مدینه زاده شد و تا 16 سالگی یعنی تا سال 37 ق در همانجا زیست. سپس همراه خانواده به بصره هجرت کرد و تا پایان عمر همانجا ماند. این مهاجرت تقریباً همزمان با نبرد صفین، صورت گرفت. (ر.ک به دبا، مدخل حسن بصری).از سوی دیگر امام علی(ع) پس از پایان جنگ یک روزۀ جمل در سال 36 ق که در منطقۀ بصره رخ داد، به مدت ۱۵ شب در بصره اقامت کرد و سپس راهی کوفه شد؛ أقام علي بالبصرة خمس عشرة ليلة ثم انصرف إلى الكوفة (الطبقات الکبری، ج3، ص23).جنگ صفین در روز اول صفر سال 37 ق در منطقه صفین سوریه آغاز شد؛ فخرجوا أول يوم من صفين فاقتتلوا (تاریخ طبری، ج5، ص12) و تا صفر سال 38 ق ادامه یافت.
نتیجه: حسن بصری هیچگاه امام علی(ع) را در بصره ملاقات نکرده است و روایاتی که او را کاتب سخنان حضرت میشناسانند؛ مانند همین روایت، همگی دروغ و ساختۀ کسانی است که خواستهاند برای حسن بصری فضیلت بسازند.
کوتاه سخن: این روایت، یک روایت ساختگی است و هیچ اعتباری ندارد.
https://ble.ir/pishgar_ir