ا
اندیشکده رستا هوش مصنوعی روی سیستم شخصی (نصب آفلاین بدون نیاز به اینترنت بینالملل) بخش اول تا قبل از شروع جنگ و دسترسی به اینترنت بینالملل یکی از ابزارهایی که به احتمال زیاد روزانه از آن استفاده میکردیم، هوش مصنوعی بود. پس از اعمال محدودیتهای اینترنت بینالملل دسترسی به سایتهای هوش مصنوعی خارجی قطع شد.ابزارهای هوش مصنوعی داخلی هم تا حدی توانستند پاسخگوی نیازهای اولیه باشند اما کندی اتصال، کیفیت حداقلی و در برخی موارد هزینههای بالا موجب شده تا نتوانند به طور قطع به عنوان گزینه مناسبی برای جایگزین نمونههای خارجی عمل کنند. تیم راهکارهای دیجیتال اندیشکده رستا، سندی کوتاه، ساده و روان برای نصب و راهاندازی دو نسخه قابل نصب روی دستگاههای معمولی (حداقل ۸ گیگابایت رم) آماده کرده است که برای نصب آنها نیاز به اینترنت بینالملل نیست و با استفاده از سایتهای داخلی میتوانید به نصب و راهاندازی این برنامهها بپردازید.
ابزار Ollamaاین ابزار یکی از کاربردیترین ابزارهای فعالسازی هوش مصنوعی به صورت آفلاین روی سیستمهای شخصی است. برای دانلود این ابزار میتوانید به سایتهای دانلود ایرانی مانند سافت ۹۸ به آدرس زیر مراجعه کنید.https://soft98.ir/software/programming/16864-ollama.html
مراحل نصب:۱. ابتدا نسخه مناسب سیستم عامل خود (ویندوز یا مکینتاش) را دانلود کنید.۲. پس از دانلود مراحل نصب را طبق دستورالعمل بیان شده در سایت انجام دهید.۳. در سایت سافت ۹۸ سه مدل Deep Seek، Gemma و Qwen برای دانلود موجود هستند. (توجه داشته باشید که برای دانلود هر یک از این مدلها باید سه فایل مربوطه به هر مدل را دانلود کنید)۴. بعد از دانلود موفق هر سه فایل آنها را درون یک پوشه کنار هم قرار دهید.۵. ابزار WinRAR را در صورتی که روی سیستم عاملتان وجود ندارد از آدرس زیر دانلود کرده و نصب کنید.https://soft98.ir/software/compress/21-winrar-full.html۶. روی اولین فایل دانلود شده از مدل کلیک کرده و آن را از حالت فشرده خارج کنید. (با توجه به این که هر سه فایل کنار هم هستند به صورت خودکار برنامه WinRAR هر سه فایل را به صورت یک فایل نهایی از حالت فشرده خارج میکند.)7. برنامه Ollama را اجرا کنید. ۸. در بخش Load Model از داخل فولدری که مدل را از حالت فشرده خارج کردهاید فایل مدل مد نظر خود را انتخاب کرده و آن را لود کنید.۹. حالا میتوانید به راحتی از مدل مد نظر خود استفاده کنید. (سوال کنید و منتظر تولید و ارائه پاسخ باشید) ۱۰. توجه داشته باشید که بسته به مشخصات فنی سیستم شما ممکن است پاسخها خیلی سریع و بدون وقفه و یا با کمی وقفه تولید و ارائه شوند.
آموزش فعالسازی مدل به صورت دستی:۱. فایل دانلود شده را با استفاده از نرم افزار WinRAR از حالت فشرده خارج کنید.۲. به منوی Setting رفته تا مسیر مدلها که در قسمت Model location نمایش داده میشود را مشاهده کنید و میتوانید مسیر را به پوشه دلخواه خود تغییر دهید.۳. پوشههای blobs و manifests را در مسیر زیر کپی کنید.( آدرس زیر را کپی و در آدرس بار پوشه دلخواه Paste کنید و Enter بزنید )%HOMEPATH%\.ollama\models۴. نرم افزار را اجرا کنید و از لیست مدلهای هوش مصنوعی، مدلی که دانلود و نصب کردید را انتخاب کنید.
#اندیشکده_رستا #کارگروه_راهکارهای_دیجیتال
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۵:۰۲
اندیشکده رستا هوش مصنوعی روی سیستم شخصی (نصب آفلاین بدون نیاز به اینترنت بینالملل)بخش دومتا قبل از شروع جنگ و دسترسی به اینترنت بینالملل یکی از ابزارهایی که به احتمال زیاد روزانه از آن استفاده میکردیم، هوش مصنوعی بود. پس از اعمال محدودیتهای اینترنت بینالملل دسترسی به سایتهای هوش مصنوعی خارجی قطع شد.ابزارهای هوش مصنوعی داخلی هم تا حدی توانستند پاسخگوی نیازهای اولیه باشند اما کندی اتصال، کیفیت حداقلی و در برخی موارد هزینههای بالا موجب شده تا نتوانند به طور قطع به عنوان گزینه مناسبی برای جایگزین نمونههای خارجی عمل کنند. تیم راهکارهای دیجیتال اندیشکده رستا، سندی کوتاه، ساده و روان برای نصب و راهاندازی دو نسخه قابل نصب روی دستگاههای معمولی (حداقل ۸ گیگابایت رم) آماده کرده است که برای نصب آنها نیاز به اینترنت بینالملل نیست و با استفاده از سایتهای داخلی میتوانید به نصب و راهاندازی این برنامهها بپردازید.
ابزار LM Studioاین ابزار یکی دیگر از ابزارهای فعالسازی هوش مصنوعی به صورت آفلاین روی سیستمهای شخصی است. برای دانلود این ابزار میتوانید به سایتهای دانلود ایرانی مانند سافت ۹۸ به آدرس زیر مراجعه کنید.https://soft98.ir/software/programming/279-lm-studio.html
مراحل نصب:۱. ابتدا نسخه مناسب سیستم عامل خود (ویندوز، لینوکس یا مکینتاش) را دانلود کنید.۲. پس از دانلود مراحل نصب را طبق دستورالعمل بیان شده در سایت انجام دهید.۳. در سایت سافت ۹۸ سه مدل Deep Seek، Gemma و Qwen برای دانلود موجود هستند. (توجه داشته باشید که برای دانلود هر یک از این مدلها باید سه فایل مربوطه به هر مدل را دانلود کنید)۴. بعد از دانلود موفق هر سه فایل آنها را درون یک پوشه کنار هم قرار دهید.۵. ابزار WinRAR را در صورتی که روی سیستم عاملتان وجود ندارد از آدرس زیر دانلود کرده و نصب کنید.https://soft98.ir/software/compress/21-winrar-full.html۶. روی اولین فایل دانلود شده از مدل کلیک کرده و آن را از حالت فشرده خارج کنید. (با توجه به این که هر سه فایل کنار هم هستند به صورت خودکار برنامه WinRAR هر سه فایل را به صورت یک فایل نهایی از حالت فشرده خارج میکند)7. برنامه Ollama را اجرا کنید. ۸. در بخش Load Model از داخل فولدری که مدل را از حالت فشرده خارج کردهاید فایل مدل مد نظر خود را انتخاب کرده و آن را لود کنید.۹. حالا میتوانید به راحتی از مدل مد نظر خود استفاده کنید. (سوال کنید و منتظر تولید و ارائه پاسخ باشید) ۱۰. توجه داشته باشید که بسته به مشخصات فنی سیستم شما ممکن است پاسخها خیلی سریع و بدون وقفه و یا با کمی وقفه تولید و ارائه شوند.
آموزش فعالسازی مدل به صورت دستی:۱. نرم افزار را نصب کنید.۲. به مسیر زیر رفته و پوشهای با نام lmstudio-community بسازید. ( آدرس زیر را کپی و در آدرس بار پوشه دلخواه Paste کنید و Enter بزنید )%HOMEPATH%\.lmstudio\models\۳. به روی فایل دانلود شده مدل، با استفاده از نرم افزار WinRAR کلیک راست کنید و Extract Here را بزنید و از حالت فشرده خارج کنید.۴. پوشهای که انتهای نام آن GGUF است را در مسیر زیر کپی کنید. ( آدرس زیر را کپی و در آدرس بار پوشه دلخواه Paste کنید و Enter بزنید )%HOMEPATH%\.lmstudio\models\lmstudio-community\۵. نرم افزار را اجرا کنید و در قسمتی که تایپ میکنید، دکمه Pick a model را بزنید و از لیست مدلهای هوش مصنوعی، مدلی که دانلود کردید را انتخاب کنید.
#اندیشکده_رستا #کارگروه_راهکارهای_دیجیتال
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۵:۰۴
تابآوری دیجیتال کسبوکارها در شرایط بحران؛"یادداشتی بر طرح «حمایت دیجیتال برای تقویت تابآوری کسبوکارها در دوره جنگ» منتشرشده توسط مرکز پژوهشهای مجلس"
" /> یاسمن حاجیان _ اندیشکده رستا مقدمه: ضرورت مداخله هوشمند سیاستی در اقتصادِ بحرانزدهدر شرایط جنگ و نااطمینانی فراگیر، یکی از نخستین بخشهایی که تحت فشار قرار میگیرد، شبکه گسترده کسبوکارهای خرد و متوسط است؛ کسبوکارهایی که سهم بالایی در اشتغال، معیشت خانوار و پایداری اجتماعی دارند. در چنین وضعیتی، سیاستگذاری اقتصادی بیش از هر زمان دیگر نیازمند اقدامات سریع، کمهزینه و منعطف است. طرح «حمایت دیجیتال به منظور تقویت تابآوری کسبوکارها در دوره جنگ» که از سوی مرکز پژوهشهای مجلس ارائه شده، تلاشی قابلتوجه در همین راستاست و نشاندهنده توجه سیاستگذار به ظرفیتهای اقتصاد دیجیتال در مدیریت شرایط بحرانی است. ظرفیتهای کلیدی طرح: چرا این گام، گامی رو به جلوست؟این طرح از چند جهت واجد اهمیت سیاستی است. نخست آنکه بهدرستی فضای دیجیتال را بهعنوان بستری برای تداوم فعالیت اقتصادی در شرایط اختلالهای فیزیکی، لجستیکی و امنیتی شناسایی میکند. دوم، تمرکز آن بر کسبوکارهای خرد است؛ بخشی که اگرچه آسیبپذیرتر است، اما در صورت حمایت هدفمند، میتواند سریعتر خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.ایده ایجاد یک بستر فروش دیجیتال، همراه با مشوقهایی مانند کاهش هزینههای مبادله، حمایت لجستیکی و تسهیل دسترسی به بازار، میتواند به حفظ جریان حداقلی درآمد برای هزاران واحد اقتصادی کمک کند. از این منظر، طرح مذکور را میتوان نمونهای از سیاستگذاری واکنشی هوشمند دانست که بهجای مداخلات پرهزینه، بر ابزارهای دیجیتال تکیه دارد. چارچوب مفهومی: تابآوری دیجیتال کسبوکارها چیست؟برای تحلیل دقیقتر این طرح، میتوان از مفهوم تابآوری دیجیتال کسبوکارها (Digital Business Resilience) استفاده کرد. تابآوری دیجیتال به معنای توانایی یک کسبوکار برای حفظ فروش، ارتباط با مشتری و زنجیره تأمین از طریق ابزارهای دیجیتال در شرایط شوک و بحران است.این تابآوری معمولاً بر سه ستون اصلی استوار است:۱- دسترسی به کانالهای فروش دیجیتال۲- توانمندیهای مهارتی و مدیریتی در استفاده از ابزارهای آنلاین۳- زیرساخت لجستیک و اعتماد مصرفکنندهطرح مرکز پژوهشها، ستون اول را بهخوبی هدف گرفته است، اما برای اثرگذاری پایدار، نیازمند تقویت دو ستون دیگر نیز هست.چالشهای اجرایی: نقاطی که نیازمند توجه تکمیلیاندنخستین چالش، ریسک تمرکز پلتفرمی است. ایجاد یک پلتفرم جدید دولتی، اگر بدون اتصال به زیستبوم موجود تجارت الکترونیک انجام شود، ممکن است با استقبال محدود کسبوکارها یا مصرفکنندگان مواجه شود. استفاده یا همافزایی با پلتفرمهای فعال میتواند هزینه اجرا و زمان اثربخشی را کاهش دهد.چالش دوم، شکاف مهارتی دیجیتال است. بسیاری از کسبوکارهای خرد تجربه کافی در عکاسی محصول، مدیریت سفارش، پاسخگویی آنلاین و بازاریابی دیجیتال ندارند. بدون پشتیبانی حداقلی آموزشی، صرفاً ایجاد بستر فروش، به تابآوری واقعی منجر نخواهد شد.چالش سوم به لجستیک و اعتماد مصرفکننده بازمیگردد؛ عواملی مانند زمان تحویل، امکان مرجوعی و کیفیت خدمات که در شرایط بحران اهمیت دوچندان پیدا میکنند. پیشنهادهای تکمیلی برای افزایش اثربخشی طرحبرای تقویت اثر سیاستی این طرح، سه پیشنهاد قابل طرح است:۱- همافزایی با پلتفرمهای موجود بهجای تمرکز صرف بر یک بستر جدید، با هدف افزایش سرعت اجرا و جذب کاربران.۲- راهاندازی پشتیبانیهای مهارتی سریع (کلینیکهای دیجیتال کوتاهمدت یا آموزشهای فشرده آنلاین) برای کسبوکارهای مشمول طرح.۳- پیوند حمایت از عرضه با تحریک تقاضا از طریق ابزارهایی مانند اعتبار خرید دیجیتال یا کوپن الکترونیکی هدفمند. جمعبندی: از حمایت مقطعی تا تابآوری پایدارطرح حمایتی دیجیتال مرکز پژوهشهای مجلس، پاسخی بهموقع به شرایط جنگ و نااطمینانی اقتصادی است. با این حال، اگر این مداخله در چارچوب «تابآوری دیجیتال کسبوکارها» تکمیل شود، میتواند از یک اقدام مقطعی فراتر رفته و به الگویی برای سیاستگذاری اقتصادی در شرایط بحرانهای آینده تبدیل شود. این دقیقاً همان مسیری است که اقتصاد ایران برای عبور کمهزینهتر از شوکهای پیشرو به آن نیاز دارد.#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۵:۰۸
طراحی مشارکت مردمی هوشمند: خوانشی بر پیشنهاد مرکز پژوهشهای مجلس برای «نشاندار کردن» کمکهای داوطلبانه دوران جنگ
" /> یاسمن حاجیان _ اندیشکده رستا مسئلهای که باید بازطراحی شودجنگهای نوین دیگر تنها در میدان نبرد تعریف نمیشوند. ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آنها بهقدری گسترش یافته که سازوکارهای سنتی تأمین مالی داوطلبانه، پاسخگوی پیچیدگیهای موجود نیستند. مردم آماده مشارکتند، اما نه به شکل کور و انتزاعی؛ آنها میخواهند بدانند کمکشان «به کجا» میرود و «چه اثری» دارد.مرکز پژوهشهای مجلس در تحلیل اخیر خود، این شکاف را بهدرستی شناسایی کرده است. سازوکار «نشاندار کردن» پیشنهادی این مرکز، در واقع پاسخی است به یک مسئله بدساختار: چگونه میتوان اراده مردمی برای مشارکت را به منابع هدفمند، شفاف و قابل رصد تبدیل کرد؟ از منظر تفکر طراحی، این پرسش نقطه آغاز یک فرآیند طراحی واقعی است. کاربر در مرکز طراحی: شهروند عامل، نه اهداکننده منفعلیکی از اصول بنیادین تفکر طراحی، قرار دادن کاربر در مرکز فرآیند است. در این سازوکار، «کاربر» همان شهروندی است که میخواهد مشارکت کند. او دیگر صرفاً یک اهداکننده منفعل نیست؛ بلکه عاملی است که انتظار دارد انتخاب کند، ردیابی کند و نتیجه را ببیند.«نشاندار کردن» دقیقاً این نیاز را هدف میگیرد: هر کمک به یک «نشان» مشخص گره میخورد، از تأمین تجهیزات رزمندگان تا حمایت از خانواده شهدا. این رویکرد، حس عاملیت (Sense of Agency) را در مشارکتکننده زنده نگه میدارد و انگیزه مشارکتهای آتی را تقویت میکند. طراحی خوب، رفتار مطلوب را آسان میکند؛ این سازوکار دقیقاً همین کار را میکند. آزمون قبل از اجرا: درسهایی از طراحی خدمتپیشنهاد مرکز پژوهشها برای ایجاد یک پلتفرم دیجیتال جامع، منطقی و ضروری است. اما از منظر طراحی خدمت (Service Design)، پیش از ساخت پلتفرم کامل، باید یک نمونه اولیه (Prototype) در مقیاس کوچک آزمون شود. این رویکرد، که در ادبیات نوآوری به MVP یا نسخه آزمایشی اولیه شناخته میشود، اجازه میدهد فرضیههای کلیدی سازوکار، پیش از سرمایهگذاری کلان، در واقعیت سنجیده شوند.پرسشهایی مانند: آیا مردم واقعاً «نشان» خاصی را انتخاب میکنند یا به هر نشانی کمک میکنند؟ کدام دستهبندی نشانها بیشترین مشارکت را جذب میکند؟ چه سطحی از گزارشدهی برای اهداکننده کافی است؟ اینها سؤالاتی هستند که تنها با آزمون واقعی پاسخ میگیرند، نه با برنامهریزی پشت میز. نقشه سفر مشارکتکننده: از انگیزه تا اطمیناندر طراحی تجربه کاربر، «نقشه سفر» (User Journey Map) مسیر کامل تجربه را از لحظه آگاهی تا پس از استفاده ترسیم میکند. برای این سازوکار، سفر مشارکتکننده باید در چهار ایستگاه طراحی شود:• آگاهی: شهروند از وجود نشانها و امکان انتخاب مطلع میشود• انتخاب: نشان مورد نظر را با اطلاعات کافی انتخاب میکند• مشارکت: پرداخت را با اطمینان از امنیت و شفافیت انجام میدهد• بازخورد: نتیجه مشارکت خود را میبیند و احساس تأثیرگذاری میکندهر نقطه اصطکاک در این مسیر، احتمال ریزش مشارکتکننده را افزایش میدهد. طراحی پلتفرم باید این نقشه را محور قرار دهد، نه صرفاً قابلیتهای فنی را. طراحی مشترک: نهادها و مردم در کنار همپیشنهاد مرکز پژوهشها برای تعریف نشانها توسط نهادهای مسئول، گامی درست است. اما رویکرد طراحی مشترک (Co-design) پیشنهاد میکند که خود مردم نیز در تعریف اولویتها نقش داشته باشند. نظرسنجیهای دورهای، امکان پیشنهاد نشان جدید توسط کاربران، و شفافیت در اولویتبندی، میتوانند مشروعیت سازوکار را تعمیق بخشند و اعتماد عمومی را به سطحی پایدار برسانند. جمعبندی: طراحی، پیششرط اجراپیشنهاد «نشاندار کردن» یک ایده نوآورانه و قابل دفاع است. اما موفقیت آن به کیفیت طراحی وابسته است، نه صرفاً به اراده اجرایی. سازوکاری که کاربر را در مرکز قرار دهد، با پروتوتایپ آغاز کند، سفر مشارکتکننده را بدون اصطکاک طراحی کند و پاسخگویی را به تجربهای ملموس تبدیل نماید، میتواند از یک پیشنهاد سیاستی به یک زیرساخت اعتماد ملی تبدیل شود.#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۵:۱۷
از صفحه شطرنج تا میدان نبرد؛ بازخوانی تکنیک گامبی در طراحی نبردهای نامتقارنچرا هزینه دادن میتواند برتری آفرین باشد؟" /> یاسمن حاجیان اندیشکده رستا گشایش: از شطرنج تا استراتژیدر شطرنج، «گامبی» به گشایشی گفته میشود که بازیکن در آن، آگاهانه یک مهره را قربانی میکند تا موقعیت برتری به دست آورد. این قربانی نه از ضعف، بلکه از محاسبه دقیق ناشی میشود: بازیکن میداند که از دست دادن یک مهره، در ازای کنترل مرکز صفحه، تحرک بیشتر، یا فشار روانی بر حریف، ارزشمند است.
این منطق تنها به صفحه شطرنج محدود نمیماند. در نبردهای نامتقارن، جایی که یک طرف از نظر منابع، تجهیزات یا نیروی انسانی در موقعیت ضعفتر قرار دارد، «گامبی استراتژیک» میتواند هندسه کل بازی را تغییر دهد. سؤال اصلی این است: چگونه میتوان با هزینه دادن هوشمند، برتری ساختاری ایجاد کرد؟
منطق قربانی آگاهانهتفاوت بنیادین میان «هزینه اجباری» و «هزینه طراحیشده» در همینجاست. در جنگهای سنتی، طرف ضعیفتر معمولاً ناچار است تلفات بدهد؛ اما در منطق گامبی، هزینه دادن یک انتخاب محاسبهشده است که هدف مشخصی دارد: تغییر قواعد بازی.
وقتی یک طرف آگاهانه از یک دارایی، موقعیت یا حتی اطلاعات خود میگذرد، در واقع دارد «هندسه نبرد» را بازطراحی میکند.
این قربانی میتواند به شکلهای مختلفی ظاهر شود:
قربانیکردن پایگاههای ثابت برای دستیابی به تحرکقربانیکردن پنهانکاری برای غافلگیری استراتژیکقربانیکردن برخی منابع برای متمرکز کردن قدرت در نقطه حساسقربانی کردن سرعت برای دقت بیشتردر همه این موارد، طرف ضعیفتر با پذیرش یک هزینه کوتاهمدت، حریف را مجبور میکند در زمینی بازی کند که برتری او در آن کمرنگتر است. این دقیقاً همان چیزی است که در شطرنج اتفاق میافتد: بازیکن گامبی، حریف را از منطقه امن خود بیرون میکشد.
پاد-طراحی: مات کردن از طریق مدیریت هزینهتاریخ نبردهای نامتقارن، پر از نمونههایی است که در آنها طرف ضعیفتر با استفاده از منطق گامبی، طرف قویتر را به دام انداخته است.
جنگ ویتنام نمونهای کلاسیک است: نیروهای ویتنامی آگاهانه از کنترل شهرها و پایگاههای ثابت گذشتند تا تحرک کامل در جنگلها را به دست آورند. این قربانی، ارتش آمریکا را مجبور کرد در زمینی بجنگد که برتری تکنولوژیک و هواییاش در آن بیاثر بود.
مقاومت افغانستان در برابر شوروی و بعدها ناتو، همین منطق را تکرار کرد: قربانی کردن کنترل شهرها و جادهها در ازای حفظ تحرک کوهستانی و طولانی کردن جنگ تا نقطهای که هزینه آن برای حریف غیرقابل تحمل شود.
در عرصههای معاصر نیز این منطق کاربرد دارد:
_جنگهای سایبری: یک کشور یا سازمان ممکن است آگاهانه یک شبکه را در معرض نفوذ قرار دهد تا مهاجم را شناسایی کند، روشهای او را بیاموزد، و در نهایت او را به دام بیندازد. این قربانی کوتاهمدت، امنیت بلندمدت را تضمین میکند.جنگ اقتصادی: پذیرش تحریمهای کوتاهمدت برای ساخت زیرساختهای خودکفایی، نوعی گامبی اقتصادی است. کشوری که این مسیر را انتخاب میکند، آگاهانه از رشد سریع میگذرد تا استقلال استراتژیک به دست آورد.جنگ اطلاعاتی: انتشار برخی اطلاعات حساس برای گمراه کردن حریف یا کشاندن او به واکنشهای اشتباه، نوعی گامبی اطلاعاتی است که در جنگهای مدرن بسیار رایج شده است.نکته کلیدی در همه این موارد این است که قربانی بدون محاسبه، خودکشی است؛ نه استراتژی. گامبی تنها زمانی کارآمد است که طرف ضعیفتر دقیقاً بداند چه چیزی را، چرا، و برای چه هدفی قربانی میکند.
جمعبندی: عقلانیت طراحی در برابر قدرت خامدرس اصلی گامبی برای تصمیمگیران استراتژیک این است: در نبردهای نامتقارن، برتری همیشه با قدرت خام تعریف نمیشود. طرف ضعیفتر میتواند با طراحی هوشمند هزینهها، هندسه نبرد را به نفع خود تغییر دهد.این رویکرد مستلزم سه شرط است: اول، شناخت دقیق از نقاط قوت و ضعف خود و حریف. دوم، جسارت پذیرش هزینه کوتاهمدت برای منافع بلندمدت. سوم، انعطافپذیری برای تغییر استراتژی اگر محاسبات اولیه اشتباه از آب درآمد.در دنیای امروز که جنگها دیگر تنها در میدان نبرد تعریف نمیشوند، منطق گامبی میتواند در عرصههای اقتصادی، سایبری، اطلاعاتی و دیپلماتیک نیز به کار رود. آنچه اهمیت دارد، توانایی تبدیل ضعف به فرصت از طریق طراحی هوشمند است. در نهایت، برنده کسی است که بهتر بازی را طراحی کند، نه لزوماً کسی که مهرههای بیشتری دارد.#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۶:۱۱
استراتژی انقباضی در شرایط جنگی برای کسبوکارهای دیجیتال" /> کارگروه راهکارهای دیجیتال _ اندیشکده رستا زمانی که یک کشور وارد شرایط جنگی یا بحرانی میشود، اولین واکنش طبیعی کسبوکارها تلاش برای بقاست. بازار کوچکتر میشود، نقدینگی کم میشود، رفتار کاربران تغییر میکند و ریسکهای عملیاتی بالاتر میرود. در چنین فضایی چیزی که میتواند یک کسبوکار دیجیتال را از فروپاشی نجات دهد، «استراتژی انقباضی» است؛ یعنی کوچک کردن هوشمندانه برای زنده ماندن. استراتژی انقباضی به معنی بستن درها یا تسلیم شدن نیست. بیشتر شبیه جمع کردن بادبانها در طوفان است؛ سرعت کم میشود، اما کشتی سالم میماند.این استراتژی سه محور اصلی دارد: نیروی انسانی، هزینهها و تمرکز عملیاتی. نیروی انسانیدر محور نیروی انسانی، مهمترین اصل این است که تیم را بر اساس ارزش واقعی هر نقش بازآرایی کنید. در شرایط بحرانی، سازمان دیگر توان تحمل نقشهای کماثر را ندارد. به جای تعدیلهای کور، باید یک «ارزیابی نقشمحور» انجام شود:️چه کسی ارزش ملموس میسازد؟️چه نقشی جایگزینپذیر است؟️کدام فعالیتها حیاتیاند؟هدف این نیست که افراد حذف شوند؛ هدف این است که اتلاف از بین برود. گاهی با تغییر نقش یا ترکیب وظایف میتوان منابع انسانی را حفظ کرد و همزمان هزینه را پایین آورد. کاهش هزینههادر بخش کاهش هزینهها، رویکرد انقباضی باید بر مبنای اولویتبندی باشد. هزینهها به سه دسته تقسیم میشوند: ضروری، تقویتی و تزئینی. در شرایط جنگی، هزینههای تزئینی باید فوری قطع شوند: کمپینهای کمبازده، رویدادهای غیرضروری، خریدهای تشریفاتی. هزینههای تقویتی مثل ابزارهای تحلیل داده یا زیرساختهای امنیتی به طور معمول باید حفظ شوند، چون در بحران ارزشآفریناند. هزینههای ضروری—مثل سرورها، تیم فنی، پشتیبانی مشتری—نباید قطع شوند، بلکه باید بهینه شوند.در عمل این یعنی بازنگری در قراردادهای ارائهدهندگان سرویس، مذاکره برای کاهش قیمت سرویسهای ابری، انتقال پردازشهای سنگین به ساعات کمترافیک، و استفاده بیشتر از اتوماسیون. تمرکز عملیاتیبخش سوم، تمرکز عملیاتی است: یعنی حذف هر کاری که درآمد نمیسازد (درآمد منظور الزاما مالی نیست) یا به بقا کمک نمیکند. یک کسبوکار دیجیتال باید محصولات و ویژگیها را رتبهبندی کند:️کدام ویژگی بیشترین درآمد یا بیشترین ارزش دفاعی دارد؟️چه بخشی از محصول فقط منابع میخورد؟️کجا میشود نسخه سادهتری ارائه کرد؟در شرایط ناآرام، زمان اجرای پروژههای بلندپروازانه نیست. باید سادهسازی کرد، ویژگیهای جدید را کوچک کرد و روی ارزشهای کوتاهمدت و اثربخش متمرکز شد.
راهکار مهم دیگر، تقویت جریان نقدی است. شرایط جنگی یعنی پیشبینیناپذیری، و نقدینگی مثل اکسیژن میماند. فروشهای کوتاهمدت، طرحهای اشتراک ارزانتر، بستههای اقتصادی، یا همکاری با شرکای مکمل میتواند جریان پول را حفظ کند. مهم این است که سرعت ورود پول بیشتر از سرعت خروج باشد.در نهایت، استراتژی انقباضی یک رویکرد کوتاهمدت نیست؛ مهارتی برای مدیریت بحران است. کسبوکاری که یاد بگیرد چگونه در زمان ناپایداری کوچک، چابک و متمرکز عمل کند، در زمان آرامش قدرتمندتر برمیگردد. این استراتژی هنر حذف نیست، هنر زندهماندن هوشمندانه است.توجه داشته باشید که شرایط جنگی مانند یک ضربه به همه کسبوکارهاست، آنهایی که زودتر از پریشانی و گیجی بعد از ضربه بیرون میآیند، به احتمال زیاد کسبوکارهای موفقتری در آینده خواهند بود. ضمن حفظ بقا نسبت به رقبا نیز جلوتر هستند.
#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا#کارگروه_راهکارهای_دیجیتال
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۴:۲۴
تابآوری دیجیتال در شرایط قطع اینترنت بینالملل" /> کارگروه راهکارهای دیجیتال اندیشکده رستا وقتی یک بحران بزرگ مثل درگیریها (جنگ) یا وضعیت اضطراری رخ میدهد و دسترسی به اینترنت بینالملل برای مدتی از بین میرود، همه چیز از حالت طبیعی خارج میشود. این شرایط قطعاً مطلوب نیست، اما وقتی به هر دلیل پیش میآید، بهترین کار این است که با سرعت خودمان را وفق بدهیم تا زندگی و کسبوکار از حرکت نایستند. تابآوری دیجیتال یعنی همین؛ ادامه دادن در سختترین لحظهها با استفاده از مسیرهای جایگزین. در این وضعیت، چهار بخش اصلی زندگی دیجیتال باید دوباره طراحی شوند:۱. فایلها و دسترسی آفلاین۲. ابزارها و سامانههای داخلی۳. ارتباطات و همکاری۴. کسبوکار و تداوم فعالیت
در ادامه هر بخش را راهکارمحور مرور میکنیم.۱ ) مدیریت فایلها: ذخیرهسازی محلی و چند نسخهایوقتی اینترنت خارجی قطع است، اتکا به سرویسهای ابری خارجی تقریباً از بین میرود. برای همین باید یک ساختار هوشمندانه فایل داشته باشیم:
نسخه آفلاین اسناد حیاتی شامل PDF، قراردادها، صورتحسابهاایجاد مخزن فایل روی هارد اکسترنال، فلش یا حتی یک NAS کوچک خانگی/اداری (هارد تحت شبکه)استفاده از سرویسهای ذخیرهسازی ابری داخلی برای فایلهایی که باید بین تیمها جابهجا شوندتهیه نسخه تکثیرشده از فایلهای حساس در دو یا چند جای مختلفاین ساختار ساده باعث میشود اگر هر سرویسی قطع شد، کار متوقف نشود.۲ ) استفاده از سایتها و سامانههای داخلیدر نبود اینترنت بینالملل، بخش زیادی از نیازهای روزمره را میتوان از طریق پلتفرمهای داخلی پیش برد. بسته به نیاز، میشود از دستههای زیر کمک گرفت:
موتورهای جستجوگر داخلی: ابزارهایی مانند گردو و ذرهبین در چنین شرایطی میتوانند جایگزینی برای موتورهای جستجوگر جهانی باشند.ابزارهای پرداخت و بانکی: اپهای رسمی بانکها، درگاههای پرداخت داخلی، سامانههای شاپرکابزارهای دولتی و خدماتی: سامانههای خدمات عمومی، پست، آموزش، سلامت و…سرویسهای نقشه و مسیریابی داخلی مانند نشان و بلدپلتفرمهای میزبانی فایل، پیامرسان و همکاری تیمی داخلیفروشگاههای آنلاین داخلی برای تأمین کالا یا ارسال سفارش مانند اکالا، دیجی کالا، اسنپ و تپسیایده اصلی این است که مسیر اصلی قطع شده، اما مسیر جایگزین هنوز وجود دارد و باید فعالانه از آن استفاده کرد.۳ ) ارتباطات و همکاری: بازتعریف مسیرهای ارتباطیارتباط ستون اصلی همه فعالیتهای دیجیتال است. در شرایط اختلال شدید، باید چند کانال پشتیبان تعریف کنیم:
پیامرسانهای داخلی که در شبکه داخلی پایدار هستند مانند سروشپلاس، بله، روبیکا، آیگپ و ایتا️انتقال فایل از طریق شبکه محلی، Wi‑Fi Direct یا حافظه قابلحملایجاد گروههای هماهنگی در سرویسهای داخلی مانند پیامرسانها یا ابزاهای مدیریت کار محلی مانند میزیتو و ...داشتن «سناریوی اضطراری» برای هماهنگی بدون اینترنت خارجی (تماس تلفنی، SMS، شبکه محلی، دفترکار و …)این کار باعث میشود تیمها حتی در سختترین شرایط، از هم جدا نشوند.۴ ) کسبوکار: توقف ممنوع – مسیر جایگزین پیدا کنبرای کسبوکارها، قطع ارتباط جهانی یعنی احتمال توقف فروش، پشتیبانی یا ارتباط با مشتریان. اما توقف کامل مساوی عقبافتادن از رقباست. در چنین شرایطی، چند اقدام حیاتی است:
انتقال بخشی از خدمات به سایت روی سرور داخلی، اپ داخلی یا پلتفرم داخلیفروش و پشتیبانی از طریق کانالهای داخلیایجاد دفترچه ابزارهای جایگزین: راههای جدید پرداخت، تحویل کالا، پشتیبانیساخت نسخه آفلاین اطلاعات مشتریان، سفارشها و گزارشهاارتقای مهارت تیمها برای استفاده از ابزارهایی که بدون اینترنت خارجی هم کار میکنند.هدف این است که جریان درآمد هرچقدر هم کُند، متوقف نشود تا کسبوکار بتواند تا بازگشت شرایط عادی زنده و فعال بماند.
جمعبندیشرایط قطع اینترنت بینالملل شرایط ایدهآلی نیست؛ هیچکس این را نمیخواهد. اما وقتی چنین محدودیتی بهوجود میآید، میتوان با چند راهکار ساده اما هوشمندانه، زندگی را در جریان نگه داشت. تابآوری دیجیتال یعنی قدرت پیدا کردن برای ادامه دادن، حتی وقتی مسیرهای آشنا بسته شدهاند. با طراحی درست فایلها، استفاده از سامانههای داخلی، بازتعریف روشهای ارتباطی و فعال نگهداشتن کسبوکار، میشود این دوره را با کمترین آسیب پشت سر گذاشت.#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۸:۲۸
کنوانسیون هرمز؛ چرا یک سند حقوقی کافی نیست؟بازخوانی یادداشت بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، درباره حکمرانی ژئوپلیتیکی تنگه هرمز از منظر «تفکر طراحی»
" /> یاسمن حاجیان _ اندیشکده رستا مسئلهتنگه هرمز سالهاست در وضعیت «ابزار واکنش» مانده است؛ هر بار که تنشهای منطقهای بالا میگیرد، این تنگه به عنوان اهرم فشار یا نقطه آسیبپذیر در مرکز توجه قرار میگیرد، نه به عنوان یک دارایی راهبردی فعال. این وضعیت نه به نفع ایران است، نه به نفع منطقه، و نه به نفع اقتصاد جهانی که روزانه حدود ۲۰ درصد از نفت مصرفیاش از این آبراه عبور میکند.مرکز پژوهشهای مجلس در یادداشت «حکمرانی ژئوپلیتیکی تنگه هرمز» این شکاف را بهدرستی شناسایی کرده است. پیشنهاد «کنوانسیون هرمز» که بابک نگاهداری مطرح کرده، پاسخی به یک «مسئله سرکش» (Wicked Problems) است: چگونه میتوان تنگه هرمز را از یک نقطه بحران به یک نقطه ثبات تبدیل کرد؟ از منظر تفکر طراحی، این پرسش نقطه آغاز یک فرآیند طراحی واقعی است. معماری سهلایهپیشنهاد نگاهداری بر یک طراحی سهلایه استوار است؛ الهامگرفته از کنوانسیون مونترو (۱۹۳۶):لایه اول، حقوقی-امنیتی: تعریف رسمی حقوق عبور و به رسمیت شناختن حاکمیت ایران و عمان.لایه دوم، ژئواکونومیک: کنسرسیوم مشترک برای مدیریت عوارض ناوبری و نقش عمان به عنوان بازیگر میانجی.لایه سوم، اجرایی: «کریدور سبز مشروط» که عبور ایمن را در ازای تعهدات مشخص تضمین کند.این پیشنهاد از جهت تفکر سیستمی، یک گام جدی در ادبیات سیاستگذاری ایران است. شکاف: طرح بدون فرآیند طراحیاما یک طرح خوب به تنهایی کافی نیست. آنچه کمتر دیده میشود، پرداختن به فرآیند طراحی این طرح است.مسائلی مثل کنوانسیون هرمز «مسائل سرکش» هستند؛ مسائلی که تعریفشان خود بخشی از مسئله است و هر اقدامی پیامدهای غیرقابل پیشبینی دارد. سه نکته قابل تکمیل است:روششناسی: چه فرآیندی سه لایه را به هم وصل میکند و چه نهادی هماهنگی بین آنها را برعهده دارد؟نقاط اهرم: در نظریه سیستمهای پیچیده، تغییر در برخی نقاط خاص (نقاط اهرم) میتواند کل سیستم را متحول کند. کدام نقطه در معماری سهلایه، بیشترین اهرم تغییر را دارد؟ آیا لایه ژئواکونومیک است که اگر درست طراحی شود، دو لایه دیگر را هم به حرکت درمیآورد؟مکانیزم یادگیری: کنوانسیون مونترو در طول دههها بارها تفسیر و بازتفسیر شده. یک کنوانسیونِ هرمزِ پایدار نیاز به مکانیزمهایی دارد که بتواند از تجربه یاد بگیرد و خودش را بهروز کند. پیشنهاد: سه مرحله فرآیند طراحیمرحله اول، کشف مسئله: ذینفعان واقعی این سیستم فقط دولتها نیستند؛ شرکتهای کشتیرانی، بیمه دریایی، کشورهای واردکننده انرژی، و جوامع ساحلی همه بخشی از این سیستم هستند. یک فرآیند «طراحی مشارکتی» (Participatory Design) که صدای این ذینفعان را لحاظ کند، پایهای محکمتر از یک سند یکطرفه خواهد داشت.مرحله دوم، «پروتوتایپ» (Prototyping): به جای طراحی یک کنوانسیون کامل، میتوان با پایلوتهای کوچک شروع کرد؛ مثلاً یک توافق آزمایشی برای کریدور سبز در یک بازه زمانی محدود.مرحله سوم، «طراحی برای گذار»(Transition Design): این مفهوم به ما میگوید که تغییرات سیستمی بزرگ نیاز به یک نقشه راه گذار دارند؛ نه فقط یک تصویر از وضعیت مطلوب نهایی. کنوانسیون هرمز باید مشخص کند که از وضعیت فعلی (ابزار واکنش) به وضعیت مطلوب (تغییردهنده بازی) از چه مسیری عبور میکند و در هر مرحله چه شاخصهای ارزیابی و چه نشانههای موفقیتی وجود دارد. جمعبندیطرح سهلایۀ پیشنهادی رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، نشان میدهد که تفکر سیستمی دارد در ادبیات سیاستگذاری ایران جایگاه پیدا میکند؛ و این کم نیست. به درستی تبیین شده که مسئله هرمز نه صرفاً حقوقی است، نه صرفاً امنیتی، بلکه یک سیستم پیچیده با لایههای بههمتنیده است. اما فاصلهای میان یک طرح خوب و یک سیستم پایدار وجود دارد، و این فاصله را فرآیند طراحی پر میکند. کنوانسیون هرمز اگر بخواهد مثل کنوانسیون مونترو دههها دوام بیاورد، باید از همان ابتدا با یک روششناسی طراحی همراه باشد؛ روششناسیای که ذینفعان را شناسایی کند، مسیر گذار را ترسیم کند، و مکانیزم یادگیری داشته باشد. بنابراین این کنوانسیون میتواند از یک پیشنهاد تحلیلی به یک پروژه طراحی واقعی تبدیل شود؛ اگر فرآیند طراحیاش با همان جدیتی که طرحش تدوین شده، پیگیری شود.#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۶:۱۱
از هائیتی تا اوکراین؛ چگونه پلتفرمهای مشارکتمحور در بحران پایدار میمانند؟" /> یاسمن حاجیان _ اندیشکده رستا بحرانهای دهه اخیر نشان دادهاند که نظامهای رسمی پاسخ به بحران — از دولتها تا سازمانهای بینالمللی — بهتنهایی توان پوشش کامل نیازهای اضطراری را ندارند. در این خلأ، پلتفرمهای مشارکتمحور ظهور یافتهاند که با بسیج داوطلبان، دادههای مکانی و شبکههای اجتماعی، نقش واسطهای میان جامعه و سازوکارهای رسمی امداد ایفا میکنند.پرسش اصلی این است: چه طراحیای میتواند مشارکت داوطلبانه را نه فقط در اوج بحران، بلکه در طول زمان پایدار نگه دارد؟ شش تجربه، یک درس مشترکاین یادداشت شش نمونه را بررسی میکند: «Ushahidi» در زلزله هائیتی، «Missing Maps» بهعنوان مدل نقشهسازی پیشابحران، «Airbnb.org» در بحران آوارگان افغانستان و اوکراین، «TeleHelp Ukraine» در حوزه سلامت از راه دور، «Local Heroes Project» در مدیریت زنجیره تأمین پزشکی در هند، و «Banua Siaga» در آمادگی در برابر بلایای طبیعی در اندونزی.این موارد طیفی از بحرانهای طبیعی، همهگیری و جنگ را پوشش میدهند. با وجود تفاوت در زمینه و فناوری، همگی بر یک اصل بنیادین تأکید دارند: موفقیت در طراحی نهادی و حکمرانی است، نه صرفاً در ابزار فناورانه. فناوری ابزار است، حکمرانی تعیینکنندهوجه مشترک هر شش تجربه این است که هیچکدام بدون یک «نهاد لنگرگاه» — چه دانشگاه، چه صلیبسرخ، چه شرکت فناور — به حیات خود ادامه ندادهاند. اما این نهاد بهتنهایی کافی نیست؛ کیفیت رابطه آن با دولت، داوطلبان و کاربران نهایی است که سرنوشت پلتفرم را تعیین میکند.در همه موارد، مشارکت بهصورت چندلایه سازماندهی شده: کار پیچیده میدانی به ریزوظایف قابلتوزیع تبدیل میشود تا هم ورود گسترده برای تازهکاران ممکن باشد و هم وظایف تخصصی به افراد باتجربهتر سپرده شود. این معماری مشارکتی، بسیج سریع و کیفیت بلندمدت را همزمان ممکن میسازد. چهار درس برای سیاستگذار️نخست، مشارکت باید لایهبندی شود. پلتفرمهایی موفقتر بودهاند که میان «مشارکت سبک» برای بسیج سریع و «مشارکت تخصصی» برای اعتبارسنجی و هماهنگی تمایز گذاشتهاند. این تمایز، هم آستانه ورود را پایین نگه میدارد و هم کیفیت خروجی را تضمین میکند.دوم، حکمرانی داده باید از ابتدا بخشی از طراحی پلتفرم باشد. دادههای تولیدشده توسط شهروندان، بدون سازوکارهای اعتبارسنجی، بهسرعت دچار افت کیفیت میشوند. در حوزههایی مانند سلامت یا نقشهبرداری آسیبپذیری، هر خطا میتواند به تصمیمگیری نادرست و آسیب واقعی منجر شود.سوم، تداوم کنش جمعی به انگیزش اولیه محدود نیست. فرسودگی داوطلبانه، جابهجایی تیمهای آغازگر و پایان بودجه میتواند کل سامانه را تضعیف کند. حمایت روانی از داوطلبان، تعریف شفاف مسئولیتها و طراحی مسیرهای خروج باید بخشی از معماری اصلی باشد، نه ملاحظهای ثانویه.چهارم، دولتها باید این پلتفرمها را بهعنوان ظرفیتهای مکمل در حکمرانی بحران به رسمیت بشناسند. برای ادغام آنها در سازوکارهای رسمی، چارچوب همکاری، تبادل داده و مسئولیتپذیری متقابل باید تعریف شود. بدون این بهرسمیتشناسی، پلتفرمهای مشارکتمحور در حاشیه باقی میمانند. جمعبندیمسئله اصلی برای سیاستگذار نه انتخاب میان دولت یا جامعه، بلکه طراحی سازوکارهایی است که این دو را در یک معماری مشترک و پاسخگو به هم متصل کند. پلتفرمهای مشارکتمحور تنها زمانی به ظرفیت پایدار تبدیل میشوند که از ابتدا برای سه سطح همزمان طراحی شده باشند: حکمرانی، زیرساخت مشارکت، و پایداری نهادی. #یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۶:۰۰
پرداخت آفلاین مهم و ضروری در شرایط جنگی (بررسی شرایط موجود ایران) " /> کارگروه راهکارهای دیجیتال _ اندیشکده رستا در دنیای امروز، ابزارهای پرداخت دیجیتال بخش جداییناپذیر زندگی ما شدهاند. اما وقتی شرایط بحرانی، مثل جنگ یا بحرانهای شدید، رخ میدهد، وضعیت این ابزارها چطور است؟ پرداخت آنلاین، رایجترین نوع پرداخت در جهان است. ارتباط مستقیم با سرورهای بانکی و سیستمهای مالی، باعث میشود تراکنشها سریع، امن و قابل ردگیری باشند. از همین رو، در اکثر کشورها و به خصوص در ایران، دستگاههای پوز و کارتخوانها چون نیاز به اینترنت دارند، در وضعیتهای عادی و سلامت زیرساختها، به راحتی کار میکنند.
اما در شرایط جنگی یا زمانی که اینترنت قطع (به طور کامل نه فقط اینترنت بینالملل) میشود، مشکلات بزرگی پیش میآید. چون تراکنشها به صورت آنلاین تایید نمیشوند و عملاً دستگاههای پوز نمیتوانند عملیات پرداخت را انجام دهند. حال سوال اینجاست که چه چیزی جایگزین آن وجود دارد؟ ممکن است سیستمهای آفلاین یا همان پرداختهای به اصطلاح «بدون اینترنت» بتوانند مورد استفاده قرار بگیرند، اما در عمل، بیشتر این سیستمها محدود هستند و امکان استفاده گسترده ندارند.
همینطور، جایگاههای سوخت و دیگر زیرساختهای حیاتی هم در صورت قطع ارتباط، نمیتوانند تراکنشهای آنلاین را انجام دهند. بنابراین، در شرایط بحران و جنگ، نیازمند راهکارهای جدید، مثل سیستمهای مبتنی بر کارتهای مغناطیسی یا تراکنشهای آفلاین داخلی هستیم تا مردم بتوانند نیازهای ضروری خود را برطرف کنند. در نتیجه، باید به این نکته توجه کنیم که در مواقع بحرانی، ابزارهای پرداخت آنلاین محدود و قابل استفاده نیستند، و آیندهای که بتوان بدون نیاز به اینترنت تراکنش انجام داد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
چرا پرداختهای آفلاین اهمیت پیدا میکند؟در هر کشور و در هر شرایطی، نیاز به پرداختهای آفلاین زمانی بیشتر خودش را نشان میدهد که زیرساختهای اینترنت یا شبکههای بانکی غیرقابل دسترس باشند.
در زمان جنگ، درگیریهای مسلحانه، یا بحرانهای انسانی، اینترنت ممکن است دچار قطعیهای گسترده یا اختلال شود. در این شرایط، بقاء و ادامه فعالیتهای اقتصادی، نیازمند سیستمهایی است که بتوانند بدون نیاز به ارتباط آنلاین، عملیات مالی و پرداخت را انجام دهند.
کشورهای پیشرفته در این حوزه، با توسعه سیستمهای پرداخت مقاوم و آفلاین، سعی در کاهش تاثیرات منفی بحرانها دارند. مثلا، در بعضی کشورها، کارتهای اعتباری تولید میشوند که قابلیت تراکنشهای آفلاین دارند و فقط هنگام اتصال مجدد به شبکه، تراکنشها ثبت میشوند.
برای مقابله با این چالشها، چند راهکار میتواند مورد توجه قرار بگیرد: 1 . توسعه سیستمهای پرداخت آفلاین مقاوم: ساخت کارتهای اعتباری با قابلیت تراکنش در حالت آفلاین و ثبت آنها در شبکه هنگام اتصال مجدد.
2 . استفاده از فناوریهای نوین: همانند فناوریهای مبتنی بر تراکنشهای آفلاین و کیف پولهای دیجیتال با حالت آفلاین، که در زمانهای بحرانی کارایی دارند.
3 . آموزش و فرهنگسازی: آشنایی مردم و کسبوکارها با روشهای پرداخت مقاوم و آمادهسازی زیرساختهای امن.
4 . ایجاد سامانههای پشتیبان و شبکههای مستقل: راهاندازی شبکههایی که در زمان قطعی اینترنت، بتوانند تراکنشها را به صورت آفلاین انجام دهند و به محض وصل شدن، ثبت شوند.
#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۴:۱۱
معرفی کتاب کتاب تابآوری در زندگی روزمره اثر: گیل گزل
ترجمه: زینب قهرمانی
انتشارات: مهرگان خرد
توضیحات کتاب:اگر به دنبال یک راهنمای عملی برای مواجهه با چالشهای زندگی هستید مطالعه این کتاب را به شما پیشنهاد میکنیم. کتاب تاب آوری در زندگی روزمره (Everyday Resilience) برای تقویت و پرورش تابآوری روزانهی شما طراحی شده است. در این کتاب با مفاهیم جذابی مواجه میشوید، شاید یکی از مهمترین مفاهیم، ذهنآگاهی است، یعنی آگاهی از آنچه در لحظه در ذهن ما میگذرد. بعد از آن با مفهوم تمرکز آشنا خواهید شد، جایی که مغز نشان داده با تمرکز بر هر چیز انسان میتواند به آن دسترسی پیدا کند. مفهوم انعطافپذیری مغز نیز یکی دیگر از مفاهیم مهمی است که در این کتاب به آن اشاره شده است، و این یعنی ذهن ما همچنان امکان پرورش تابآوری را دارد ...
برای دسترسی به کتاب آنلاین کلیک کنید!#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۳:۱۳
برگِ برنده روانشناختی ایران در جنگ رمضان" /> ساناز پناهی _ اندیشکده رستا در میانه تحولات جنگ رمضان، بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم از خود بپرسیم پشتوانه روانی جامعه ایرانی برای عبور از بحران چیست و چگونه میتوان آن را تقویت کرد. تابآوری در روانشناسی به توانایی افراد و جوامع برای حفظ یا بازیابی کارکرد هیجانی، شناختی و اجتماعی نسبتاً سالم در دل بحران گفته میشود؛ ظرفیتی که نه به معنای نادیدهگرفتن رنج، بلکه به معنای تبدیل آن به انطباق و رشد سازنده است. ایده اصلی این یادداشت آن است که فرهنگ ایرانی، با ترکیب خاصی از معنویت، مناسک جمعی، شبکههای خانوادگی و حافظه تاریخی، یک «برگ برنده روانشناختی» در اختیار سیاستگذار میگذارد که میتواند تابآوری را در شرایط جنگی تقویت کند.در چارچوب نظری تابآوری، مقیاس کانر و دیویدسون نشان میدهد که تابآوری مجموعهای از مؤلفهها مانند احساس شایستگی فردی، تحمل هیجانهای منفی، پذیرش تغییر، روابط امن و تجربه تأثیرات معنوی است. مفهوم «سرسختی» کوباسا – شامل تعهد، کنترل و نگاهِ چالشمحور – توضیح میدهد چرا برخی افراد و جوامع در برابر فشارهای شدید کمتر فرسوده میشوند و بحران را به فرصتی برای بازتعریف خود تبدیل میکنند. در سطح معنابخشی، ویکتور فرانکل یادآور میشود انسانی که در دل رنج معنایی برای ادامهدادن پیدا میکند، از درون فرو نمیپاشد؛ او شاید نتواند خودِ بحران را حذف کند، اما میتواند نسبتش را با آن تغییر دهد.اگر این چارچوبها را به زمینه ایرانی بیاوریم، تصویر روشنتری از مزیتهای فرهنگی ایران در تابآوری به دست میآید. مردمی که در روایتهای تاریخی و مذهبیشان بارها با الگوهای «ایستادگی تا آخر» و «پایداری بر ارزشها» مواجه شدهاند، بالقوه میتوانند مؤلفههای تعهد، احساس کنترل و نگاهِ چالشمحور را در سطح جمعی نیز تجربه کنند.فرهنگ ایرانی با ترکیب ویژهای از اسطورهها، مناسک و ادبیات، این منابع معنوی را تقویت کرده است. از روایتهای عاشورایی و ادبیات حماسی که رنج را در افق کرامت و سرافرازی بازخوانی میکنند، تا غزلهای عارفانهای که از دل تاریکترین شبها «صبح امید» را نوید میدهند، همه و همه به ایرانیان الگوهایی برای معنا دادن به درد و تبدیل آن به استقامت ارائه کردهاند. مناسک جمعی و حضور میدانی مردم – از گردهماییها و راهپیماییهای شبانه تا آیینهای مذهبی و اجتماعی – با ایجاد احساس تعلق، گسترش شبکههای حمایت و نوعی تنظیم هیجان جمعی، ستون «حمایت اجتماعی» در تابآوری را مستحکم میکنند. در کنار این، شبکههای خانوادگی و محلهای در ایران همچنان یکی از مهمترین تکیهگاهها در زمان فشارهای اقتصادی و بحراناند و به افراد اجازه میدهند در دل نااطمینانی، حس «پشتگرمی» و امنیت نسبی را تجربه کنند.از منظر سیاستگذاری، همه این عناصر نشان میدهند که فرهنگ ایرانی صرفاً زمینهای خنثی برای مداخلات روانشناختی نیست، بلکه خود حامل سرمایههای تابآوری است. سیاست اجتماعی، رسانهای و سلامت روان میتواند با تقویت معنادار این سرمایهها – از طریق حمایت از فعالیتها و کنشهای جمعی داوطلبانه، تقویت شبکههای محلی و خانوادگی، و بازنمایی مسئولانه روایتهای استقامت در هنر و رسانه – تابآوری را از یک واژه در اسناد رسمی به تجربهای زیسته در میدان و زندگی روزمره تبدیل کند. به این معنا، فرهنگ ایرانی نه فقط بستر تابآوری، بلکه برگِ برنده روانشناختی آن در مواجهه با شرایط جنگی است؛ مزیتی که اگر با نگاه علمی و مشارکتی دیده شود، میتواند پشتوانهای مهم برای تصمیمگیریهای امروز و فردا باشد.#یادداشت_سیاستی#اندیشکده_رستا
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۳:۴۲
معرفی کتابکتاب تابآوری در سیلی واقعیت
اثر: راس هریس
ترجمه: یاسمین قریب، کتایون دانشوریان
انتشارات: سبزان
توضیحات کتاب:فاصله ما با واقعیت برابر است با میزان رنجی که تحمل میکنیم، شاید جمله سنگینی باشد اما همه کتاب بسط همین جمله است. همه ما در زندگی دچار مشکل و اتفاقات ناگوار میشویم، خیلی وقتها همه چیز در اختیار ما نیست و مصیبتها و ناراحتیها بر ما هجوم میآورند.این کتاب مسیر انکار، خشم، چانهزنی، افسردگی و پذیرش را در مواجه با واقعیتهای سخت و تلخ شرح میدهد، از دست دادن عزیز گرفته تا جنگ و ...تفاوت میان حقیقت و واقعیت به تفضیل در کتاب شرح داده شده است و نویسنده در بخشهای مختلف کتاب با ارائه راهکارهای عملی پیشنهادهایی برای پذیرش درد و رنج و سپس استفاده از فرصتهای موجود را ارائه کرده است ...برای دسترسی به کتاب آنلاین کلیک کنید!#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۳:۴۲
از شایعه تا عملیات روانی؛ وقتی شبکههای اجتماعی بحران را بزرگتر میکنند" /> کارگروه راهکارهای دیجیتال؛ اندیشکده رستا در گذشته اگر بحرانی رخ میداد، مردم منتظر اخبار ساعت ۲۱ میماندند. امروز اما بحران اول در دستان ما و تلفنهای همراه اتفاق میافتد. هنوز معلوم نیست که دقیق چه اتفاقی افتاده، اما ویدئوها و پیامها در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشوند. بعضی واقعیاند، بعضی قدیمی، بعضی هم به طور کامل ساختگی. همینجا است که مرز بین «*اطلاعرسانی*» و «*عملیات روانی*» کمرنگ میشود.در شرایط بحران، مردم بیش از همیشه دنبال خبر هستند. این عطش دانستن طبیعی است. اما وقتی خبر رسمی کم باشد یا دیر برسد، شایعه خیلی سریع جای آن را میگیرد. یک پیام در یک کانال یا یک توییت هیجانی کافی است تا هزاران بار بازنشر شود. هرچه محتوا ترسناکتر یا خشمبرانگیزتر باشد، سریعتر پخش میشود. چون الگوریتمهای شبکههای اجتماعی عاشق محتواهای پرتعاملاند؛ و چه چیزی بیشتر از ترس و خشم تعامل میگیرد؟اینجا پای رباتها و حسابهای هماهنگ هم وسط میآید. گاهی یک روایت خاص بهصورت مصنوعی تقویت میشود. یعنی تعداد زیادی حساب کاربری، همزمان یک پیام را تکرار میکنند تا آن را به «ترند» تبدیل کنند. کاربر عادی وقتی میبیند یک موضوع همهجا تکرار میشود، ناخودآگاه تصور میکند حتماً حقیقت دارد. این همان جایی است که شایعه به ابزار جهتدهی افکار عمومی تبدیل میشود.
اما تقصیر فقط گردن کاربران نیست. پلتفرمها هم بیتأثیر نیستند. مدل کسبوکار بسیاری از شبکههای اجتماعی بر پایه جلب توجه است. هرچه کاربر بیشتر بماند و بیشتر واکنش نشان دهد، درآمد تبلیغاتی بیشتر میشود. بنابراین ساختار این فضا بهطور طبیعی به سمت محتوای هیجانی متمایل است. در زمان بحران، این ویژگی میتواند اوضاع را ملتهبتر کند.
در مقابل، همین شبکههای اجتماعی میتوانند ابزار مدیریت بحران هم باشند. اطلاعرسانی سریع، انتشار آموزشهای ضروری، یا حتی پیدا کردن افراد گمشده در حوادث طبیعی، همه از کارکردهای مثبت این فضاست. تفاوت در نحوه استفاده است. اگر نهادهای رسمی سریع، شفاف و مستمر اطلاعرسانی کنند، فضا برای شایعه کمتر میشود. در دنیای دیجیتال، سکوت طولانی یعنی واگذاری میدان به دیگران.
اینجا نقش سواد رسانهای بسیار مهم است. هرکدام از ما یک رسانه کوچک هستیم. قبل از فوروارد کردن یک پیام، باید چند سؤال ساده بپرسیم: منبعش کجاست؟ تاریخش چیست؟ آیا رسانه معتبر هم آن را تأیید کرده؟ همین چند ثانیه مکث میتواند جلوی یک موج شایعه را بگیرد.
واقعیت این است که در عصر تحول دیجیتال، جنگها و بحرانها فقط در میدان فیزیکی رخ نمیدهند. بخشی از آنها در ذهن ما شکل میگیرد؛ در خبرهای آنلاین، استوریها و پیامرسانها. اگر نتوانیم روایتها را درست تشخیص دهیم، ممکن است ناخواسته بخشی از بحران شویم.
شبکههای اجتماعی نه کاملاً مقصرند و نه کاملاً مثبت. آنها ابزارند. این ما هستیم که با سواد رسانهای، شفافیت و مسئولیتپذیری میتوانیم تعیین کنیم این ابزار، بحران را مدیریت کند یا آن را شعلهورتر سازد.#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۹:۰۹
چرا باید کتاب «طراحی گمانی» را همین حالا بخوانیم؟" /> یاسمن حاجیان؛ اندیشکده رستا ایران به تازگی حدود چهل روز جنگ را پشت سر گذاشتهاست؛ جنگی که ممکن است ادامه پیدا کند. در این میانه، پهپادهای ارزانقیمت توانستند سامانههای دفاعی میلیارد دلاری را به چالش بکشند و معادلات استراتژیک را بازنویسی کنند. این لحظه، لحظه «طراحی بزرگ» است—زمانی که باید برای آیندههایی که هنوز رخ ندادهاند، فکر کنیم و طراحی کنیم.کتاب «طراحی گمانی: طراحی، تخیل و رویاپردازی اجتماعی» نوشته آنتونی دان و فیونا ریبی، ترجمه مهدی مقیمی و سجاد شفیعیفر (نشر کتاب وارش)، دقیقاً برای همین لحظه نوشته شده است. این کتاب درباره «طراحی تفکرناپذیرها» است—درباره اینکه چگونه میتوانیم از طراحی فراتر از حل مسئله استفاده کنیم و به رویاها، تخیلات و سناریوهای آینده بپردازیم.فراتر از حل مسئلهتیم براون، مدیرعامل آیدیو، میگوید: «در دورانی که سامانههای موجود به انتهای مرزهای اثرگذاری خود نزدیک میشوند، طراحی گمانی نقشی گسترده و روحافزا را برای طراحی ترسیم میکند.» دان و ریبی نشان میدهند که طراحی گمانی چگونه میتواند بحثبرانگیز باشد و گزینههایی را نمایان سازد که فراتر از قیدهای فعلی رویکردهای بازار، اجتماع و فناوری است.کارل دیسالوو، نویسنده کتاب «طراحی مخالف»، هم میگوید: «دان و ریبی پیشنهاد میدهند که به جای اینکه طراحی را به عنوان حل کردن مسئله یا سبکدهی پس بزنیم، از طراحی استفاده پرشوری برای تجسم و آزمودن جهانبینیها و آیندههای مختلف کنیم. طراحی گمانی کمکی مهم به حوزه طراحی است و باید عمیق خوانده شود.»چرا الان؟امروز، ایران در مواجهه با «عدمتقارن هزینه–اثر» قرار دارد. فناوریهای ارزان—پهپادها، سایبر، اتوماسیون—قواعد بازی را تغییر دادهاند. دیگر نمیتوان با منطق سنتی «هزینه بیشتر = قدرت بیشتر» فکر کرد. باید سناریوهای جدید طراحی کرد: چه اتفاقی میافتد وقتی یک پهپاد ۲۰ هزار دلاری بتواند یک موشک ۲ میلیون دلاری را خنثی کند؟ چه اتفاقی میافتد وقتی هوش مصنوعی بتواند تصمیمگیریهای استراتژیک را خودکار کند؟«طراحی گمانی» ابزاری است برای پرسیدن این سؤالات. این کتاب به ما میآموزد که چگونه از طراحی برای کاوش در آیندههای ممکن، محتمل و مطلوب استفاده کنیم. چگونه میتوانیم مفاهیم انتزاعی—مانند امنیت، قدرت، فناوری—را به واقعیتهای ملموس تبدیل کنیم.برای چه کسانی؟اگر به سیاستگذاری، طراحی راهبردی، یا آیندهپژوهی علاقهمندید، این کتاب برای شماست. اگر فکر میکنید ایران باید برای دهههای آینده طراحی کند—نه فقط برای بحرانهای امروز—این کتاب برای شماست. اگر میخواهید بدانید چگونه تخیل میتواند به ابزار قدرت تبدیل شود، این کتاب برای شماست.ما در لحظهای تاریخی ایستادهایم. فناوریهای ارزان در حال بازنویسی قواعد هستند. سؤال این است: آیا آمادهایم برای آیندهای که هنوز نیامده، طراحی کنیم؟ «طراحی گمانی» راهنمای شماست.#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۱:۳۰
اقتصاد در زمان جنگ؛ تحول دیجیتال چگونه ضربه بحران را کمتر میکند؟" /> کارگروه راهکارهای دیجیتال؛ اندیشکده رستا وقتی بحران یا جنگ رخ میدهد، اولین نگرانی تنها امنیت نیست؛ اقتصاد بسیار مهم است. کسبوکارها تعطیل میشوند، رفتوآمد محدود میشود، زنجیره تأمین مختل میشود و ناگهان جریان عادی پول کند یا متوقف میشود. اما در سالهای اخیر، یک متغیر جدید وارد معادله شده است: تحول دیجیتال.
تحول دیجیتال یعنی استفاده هوشمندانه از فناوری برای ادامه دادن کارها، حتی وقتی شرایط عادی نیست. در زمان بحران، این موضوع دیگر یک انتخاب لوکس نیست؛ یک ضرورت است.️اولین نمونه ملموس، پرداختهای دیجیتال است. وقتی دسترسی فیزیکی به بانکها محدود میشود یا جابهجایی پول نقد دشوار است، ابزارهای پرداخت آنلاین، کیف پولهای دیجیتال و خدمات بانکداری اینترنتی کمک میکنند چرخ مبادلات مالی از حرکت نایستد. مردم میتوانند خرید کنند، قبض پرداخت کنند و کسبوکارها میتوانند پول دریافت کنند؛ بدون اینکه وابسته به حضور فیزیکی باشند. این موضوع ساده به نظر میرسد، اما در شرایط بحران میتواند از ایجاد صفهای طولانی و بینظمی مالی جلوگیری کند.️دومین عامل مهم، دورکاری است. تا چند سال پیش، بسیاری از سازمانها تصور میکردند حضور فیزیکی شرط اصلی بهرهوری است. اما تجربههای جهانی نشان داد که زیرساختهای ابری، ابزارهای مدیریت پروژه آنلاین و ارتباطات ویدئویی میتوانند بخش بزرگی از فعالیتهای اداری و خدماتی را از راه دور ممکن کنند. این یعنی تداوم کسبوکار. آنهایی که زیرساخت دیجیتال آماده دارند، سریعتر خود را با شرایط جدید تطبیق میدهند و کمتر آسیب میبینند.تجارت الکترونیک هم نقش مهمی دارد. وقتی فروشگاههای فیزیکی با محدودیت مواجه میشوند، فروش آنلاین میتواند مسیر جایگزین باشد. حتی کسبوکارهای کوچک، اگر در بسترهای دیجیتال حضور داشته باشند، شانس بیشتری برای بقا دارند. بحران نشان میدهد داشتن یک صفحه در شبکه اجتماعی یا یک فروشگاه اینترنتی ساده، فقط یک ابزار تبلیغاتی نیست؛ یک کانال حیاتی فروش است.در کنار اینها، اقتصاد پلتفرمی نیز اهمیت پیدا میکند. پلتفرمهای حملونقل، توزیع کالا، خدمات فریلنسری و آموزش آنلاین و موتورهای جستجوگر میتوانند فرصتهای جدید درآمدی ایجاد کنند. وقتی بازار سنتی دچار رکود میشود، پلتفرمها امکان اتصال سریع عرضه و تقاضا را فراهم میکنند. این انعطافپذیری، مزیت اقتصاد دیجیتال است.با این حال، باید واقعبین بود. تحول دیجیتال بدون زیرساخت پایدار اینترنت، امنیت سایبری و اعتماد عمومی کار نمیکند. اگر شبکه ارتباطی پایدار نباشد یا مردم به خدمات آنلاین اعتماد نداشته باشند، ابزارهای دیجیتال هم کارایی خود را از دست میدهند. بنابراین تابآوری اقتصادی در عصر دیجیتال، به سرمایهگذاری مستمر در زیرساخت و آموزش وابسته است.
در نهایت، بحرانها نشان میدهند که فناوری فقط برای راحتی بیشتر نیست؛ برای بقا است. هرچه اقتصاد یک کشور دیجیتالیتر، متنوعتر و متصلتر باشد، انعطافپذیری آن در برابر شوکهای ناگهانی بیشتر خواهد بود. تحول دیجیتال شاید جلوی بحران را نگیرد، اما میتواند شدت ضربه آن را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
البته، نباید تصویر رمانتیک از اقتصاد دیجیتال در زمان بحران داشت. همین ابزارهایی که میتوانند نجاتبخش باشند، اگر زیرساخت و سرمایهگذاری کافی نداشته باشند، به نقطه ضعف تبدیل میشوند. پرداخت دیجیتال بدون شبکه پایدار و امن، تجارت الکترونیک بدون لجستیک هوشمند، و دورکاری بدون اینترنت باکیفیت و ابزارهای زیرساختی، فقط روی کاغذ کار میکنند.
تجربه بحرانها نشان داده کشورهایی که پیش از وقوع بحران روی زیرساخت ابری، امنیت سایبری، مراکز داده بومی و پایداری شبکه سرمایهگذاری کردهاند، هزینه اقتصادی کمتری پرداخت کردهاند. بنابراین تحول دیجیتال باید بخشی از راهبرد امنیت اقتصادی کشور باشد، نه پروژهای مقطعی و نمایشی.
از سوی دیگر، این مسئولیت فقط بر دوش دولت نیست. بخش خصوصی نیز باید نگاه کوتاهمدت را کنار بگذارد و سرمایهگذاری در فناوری، آموزش نیروی انسانی و توسعه پلتفرمهای بومی را به عنوان بیمه آینده خود ببیند. همکاری دولت و کسبوکارها برای تدوین استانداردهای امنیتی، حمایت از استارتاپهای زیرساختی و ایجاد مشوقهای مالیاتی برای دیجیتالیسازی میتواند اقتصاد را در برابر شوکهای آینده مقاومتر کند.
بحرانها میآیند و میروند، اما سرمایهگذاری در زیرساخت دیجیتال، سرمایهگذاری برای تابآوری بلندمدت است.
#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۵:۳۶
طراحی گمانی (Speculative Design) و عدمتقارن هزینه–اثر؛ وقتی فناوریِ ارزان قواعد بازی را بازنویسی میکند" /> یاسمن حاجیان؛ اندیشکده رستا مقدمه: لحظه تاریخی و پرسش طراحیایران به تازگی حدود چهل روز جنگ را پشت سر گذاشتهاست؛ جنگی که ممکن است ادامه پیدا کند. این درگیری، فراتر از یک رویداد نظامی، آینهای است که در آن میتوان معماری قدرت را از نو دید و این پرسش را مطرح کرد که چرا فناوریهای ارزانتر توانستند معادلات راهبردی را دگرگون کنند. پهپادهایی با هزینه چند هزار دلار، سامانههای دفاعی میلیوندلاری را به چالش کشیدند. مفهوم «برتری تکنولوژیک» دیگر آنچیزی نیست که بود. برای فهم این تحول، به ابزاری نیاز داریم که بتواند آیندههای ممکن را تصور کند—نه فقط آیندههای محتمل. این ابزار، «طراحی گمانی» است؛ رویکردی که آنتونی دان و فیونا ریبی برای کاوش در تفکرناپذیرها و بازطراحی واقعیت توسعه دادند. عدمتقارن هزینه–اثر: بازنویسی معادلات قدرتمنطق «عدمتقارن هزینه–اثر» ساده اما برنده است: وقتی یک پهپاد دو هزار دلاری میتواند یک موشک دفاعی دو میلیون دلاری را فعال کند، طرف کمهزینهتر میتواند طرف پرهزینهتر را در یک جنگ فرسایشی از پا دربیاورد.در جنگ اخیر، پهپادها نشان دادند که حجم و هزینه پایین میتواند جایگزین پیچیدگی و قیمت بالا شود.گزارش CSIS درباره کمپین پهپادی شاهد روسیه نشان میدهد که «اشباع پهپادی» میتواند پیشرفتهترین سامانههای دفاعی را خنثی کند. تحلیل RAND نیز تأکید میکند که عدمتقارن هزینه، ابزاری راهبردی برای متعادلسازی قدرت است. نتیجه روشن است: برتری نظامی دیگر تابع بودجه نیست، بلکه تابع طراحی هوشمند سیستم است. طراحی گمانی؛ تخیل در خدمت واقعیتطراحی گمانی، رویکردی است که به جای حل مسائل موجود، آیندههای ممکن را میسازد. دان و ریبی آن را «طراحی برای بحث، نه مصرف» تعریف میکنند—ابزاری برای پرسیدن «اگر چه؟» به جای «چگونه؟». این رویکرد، ریشه در «طراحی بزرگ» دارد؛ تفکری که درباره آیندههایی میاندیشد که هنوز رخ ندادهاند و باید برایشان طراحی کرد. این نوع طراحی، فراتر از حل مسائل امروز است و به ساختن چارچوبهایی میپردازد که بتوانند با تحولات بنیادین و ناگهانی مواجه شوند. تیم براون، مدیرعامل آیدیو، میگوید: «طراحی گمانی به ما اجازه میدهد تا آیندههایی را که هنوز وجود ندارند، تجربه کنیم». برای سیاستگذار، این یعنی توانایی دیدن سناریوهای غیرخطی—مثلاً اینکه چگونه یک فناوری ارزان میتواند معماری دفاعی یک کشور را بازتعریف کند. کارل دیسالوو در کتاب «طراحی مخالف» نشان میدهد که طراحی میتواند ابزار سیاسی برای چالش با وضع موجود باشد. در لحظه کنونی، طراحی گمانی دعوتی است به تصور آیندهای که در آن قدرت، دیگر تابع بودجه نیست. از فناوری به سیستم: درس برای سیاستگذارفناوری ارزان، تنها ابزار است؛ طراحی سیستم، تعیینکننده. درس اصلی این جنگ برای ایران این نیست که پهپاد بسازد، بلکه این است که چگونه یک اکوسیستم یکپارچه از فناوری، حکمرانی، و مشارکت بسازد. دونلا مدوز در کتاب «تفکر سیستمی» میگوید: «نقطه اهرم در یک سیستم، جایی است که تغییر کوچک، اثر بزرگ دارد». عدمتقارن هزینه، دقیقاً چنین نقطه اهرمی است. ریچارد بوکانان در مقاله کلاسیک خود درباره «مسائل بدساختار» تأکید میکند که طراحی، نه حل مسئله، بلکه بازتعریف مسئله است. برای ایران، این یعنی بازطراحی معماری دفاعی از «خرید تکنولوژی» به «طراحی سیستم». این نیازمند تفکر سیستمی است: یکپارچگی تولید داخلی، شبکههای توزیعشده، و مشارکت بخش خصوصی و دانشگاه. نتیجهگیری: دعوت به عملاین لحظه، فرصتی برای بازاندیشی است. طراحی گمانی به ما میآموزد که آینده را نمیتوان پیشبینی کرد، اما میتوان طراحی کرد. برای سیاستگذاران، طراحان راهبردی و آیندهپژوهان، این یعنی گذار از واکنش به پیشبینی، و از پیشبینی به ساختن. طراحی آینده، امروز شروع میشود.#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۷:۰۱
از تهدید تا فرصت: استفاده راهبردی از پیامرسانها و سامانههای بومی در دوران اختلال اینترنت" /> کارگروه راهکارهای دیجیتال اندیشکده رستا قطع یا اختلال گسترده در اینترنت بینالملل در ماهها و سالهای اخیر به یکی از دغدغههای اصلی کسبوکارهای آنلاین در ایران تبدیل شده است. بر کسی پوشیده نیست که قطع دسترسی به سرویسها و پلتفرمهای بینالمللی، تبعات اقتصادی، ارتباطی و حتی روانی جدی برای فعالان فضای مجازی دارد. با این حال، با توجه به شرایط جنگی و تنشهای منطقهای و جهانی، احتمال تکرار و حتی طولانیتر شدن این نوع اختلالها وجود دارد؛ واقعیتی که نادیده گرفتن آن میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به کسبوکارهای اینترنتی وارد کند. در چنین شرایطی، استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای داخلی میتواند به راهحلی «برد–برد» برای کسبوکارها و کاربران تبدیل شود. در حال حاضر، طیف قابلتوجهی از پیامرسانها، شبکههای اجتماعی بومی، موتورهای جستوجوی داخلی و صدها وبسایت و سامانه خدماتی بر بستر زیرساخت ملی اطلاعات فعال هستند. این پلتفرمها در زمان قطعی اینترنت بینالملل، نه تنها در دسترس باقی میمانند، بلکه اغلب با تقاضای بیشتری از سوی کاربران مواجه میشوند؛ زیرا مردم برای تأمین نیازهای روزمره، اطلاعرسانی، خرید آنلاین و تعامل اجتماعی، ناگزیر به استفاده از همین ابزارها هستند. در چنین فضایی، حداقل کاری که یک کسبوکار میتواند انجام دهد، حضور فعال و برنامهریزیشده در همین بسترهاست تا از افت شدید ارتباط با مشتریان و کاهش جدی درآمد جلوگیری کند. تجربه نشان داده است که بسیاری از کسبوکارها صرفاً بر بسترهای بینالمللی برای بازاریابی و تبلیغات خود تکیه کردهاند؛ در نتیجه، با اولین قطعی جدی اینترنت، عملاً کانالهای اصلی ارتباطیشان با مخاطب از بین میرود. در مقابل، کسبوکارهایی که بهموقع بخشی از بودجه تبلیغاتی و محتوایی خود را به سمت پیامرسانهای داخلی، پلتفرمهای محتوایی و فروشگاهی بومی و موتورهای جستوجوی داخلی هدایت کردهاند، توانستهاند در دورههای بحران، ارتباط خود با مشتری را حفظ کرده و از افت شدید فروش جلوگیری کنند. جایگزینی یا تکمیل فضاهای تبلیغاتی قبلی با ظرفیتهای فعلی داخلی، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت چالشها و محدودیتهایی داشته باشد، اما در میانمدت میتواند به یک راهکار دیجیتال پایدار و واقعبینانه تبدیل شود.از منظر استراتژیک، حضور در پلتفرمهای داخلی صرفاً یک واکنش اضطراری به قطع اینترنت نیست، بلکه اقدامی پیشگیرانه برای تابآوری (Resilience) کسبوکار در برابر ریسکهای بیرونی است. به بیان دیگر، تنوعبخشی به کانالهای ارتباطی و تبلیغاتی – شامل پیامرسانهای داخلی، وبسایتها و پورتالهای بومی پرمخاطب، موتورهای جستوجوی داخلی و سامانههای خدمات آنلاین ایرانی – به کسبوکار کمک میکند حتی در صورت استمرار اختلالهای بینالمللی، چرخه اطلاعرسانی، فروش و خدمات پس از فروش قطع نشود.باید این نکته را مد نظر داشت که در مسیر حضور در پلتفرمهای داخلی نیز باید تنوعبخشی انجام شود. بدین معنا که موضوع تنوعبخشی باید در سیاستگذاریهای کلان کسبوکار لحاظ شود نه فقط یک اقدام فنی یا مقطعی. در واقع حاکمیت باید با ارائه مشوقهای عملیاتی کسبوکارها را به سمت پلتفرمها سوق دهد و مدیران کسبوکارها نیز باید به عنوان جایگزین (حداقل) و به عنوان یک مسیر آگاهانه تمامی بخشهای کسبوکار را در مسیر تنوعبخشی مدیریت کنند.برای مثال همانطور که نباید فقط به یک شبکه اجتماعی یا پیامرسان تکیه کرد، در تبلیغات هم بهتر است بودجه بین چند بستر مختلف توزیع شود. در سطح زیرساخت هم داشتن گزینههای جایگزین برای میزبانی و دسترسی کاربران اهمیت پیدا میکند. در عملیات هم باید سناریوهای جایگزین برای زمان اختلال از قبل تعریف شده باشد.در نهایت، هرچند هیچ جایگزینی نمیتواند بهطور کامل خلأ دسترسی پایدار به اینترنت بینالملل و سرویسهای جهانی را پر کند، اما نادیده گرفتن ظرفیتهای داخلی در شرایط فعلی، خود به یک عامل تشدیدکننده بحران تبدیل میشود. پذیرش واقعیتهای جدید فضای دیجیتال کشور و بهرهگیری از سامانههایی که امروز بخش مهمی از فعالیت آنلاین مردم در آنها جریان دارد، میتواند حداقلِ لازم برای کاهش آسیبها و حفظ تداوم کسبوکار در دوران بیثباتی ارتباطی باشد. این رویکرد نهتنها به حفظ حیات اقتصادی کسبوکارها کمک میکند، بلکه میتواند به بلوغ و ارتقای اکوسیستم دیجیتال داخلی نیز منجر شود؛ وضعیتی که در نهایت به نفع کسبوکارها، کاربران و اقتصاد ملی خواهد بود.#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۶:۴۳
خلیجفارس در دام بازی منفی؛از تشخیص ساختار بازی با نظریه بازیها تا طراحی نظم همکارانه با تفکر طراحی
" /> یاسمن حاجیان؛ اندیشکده رستامقدمه: لحظه تاریخی و پرسش طراحیخلیجفارس در یک لحظه استراتژیک تاریخی قرار دارد. آتشبس شکننده پس از درگیریهای نظامی، نفت برنت بالای ۱۰۰ دلار و اثبات توان بازدارندگی ایران در کنترل تنگههرمز، پارادایم قدرت در منطقه را جابهجا کرده است. سرنگونی جنگندههای پیشرفتهآمریکایی و احتیاط بازیگرانی چون امارات و عربستان، نشانه تحول در توازن قوایمنطقهای است. پرسش محوری این است: چگونه میتوان این «موقعیت قدرت» را به یک «نظم منطقهای پایدار» پیوند زد؟ این یادداشت با ترکیب نظریه بازیها برای تحلیل بنبستهای موجود و تفکر طراحی برای بازمهندسی نفوذ، نقشه راهی برای عبور از وضعیت فعلی ترسیممیکند.تحلیل موقعیت: ایران در نقطه عطف استراتژیکدستاوردهای مرحله بازدارندگی: ایران توانسته توان نظامی خود را به اثبات برساند. استفاده از میادین مین هوشمند، پهپادهای انتحاری و سامانههای ضدکشتی، بیش از ۲۰۰۰ شناور را متوقف یا مجبور به تغییر مسیر نمود. این «قفل آهنین» تنگه هرمز، همراه با سرنگونی سرنگونی جنگندههای F-35 و F-15، معادلات منطقهای را تغییر داد (Gause, 2022).چالش مرحله بعد: علیرغم موفقیتهای بازدارنده، استمرار این وضعیت با منطق هزینه-فایده سازگار نیست. خلیجفارس اکنون در وضعیت بازی با مجموع منفی قرار دارد (Dixit & Skeath, 2015). تداوم این بنبست بازیگران را در معضل زندانی گرفتار کرده که خروجی آن بهینه نیست.آمریکا نمیتواند حمله بیشتری کند (خطر بستن شریان انرژی)، ایران نمیتواند عقبنشینی کند (از دست دادن دستاوردهای استراتژیک). اما این بحران میتواند نقطه عزیمت برای تغییر پارادایم باشد. تبدیل «قدرت سخت» به یک «نهاد امنیتی بومی» تحت مدیریت ایران، دقیقاً همان مسیری است که جرویس (۱۹۷۸) برای برونرفت از معضل امنیتی (Security dilemma) و کاهش ادراک تهدید پیشنهاد میدهد.طراحی: از بازدارندگی به رهبری منطقهایتفکر طراحی متدولوژی هوشمندی برای بازنگری در ساختارهای سنتی قدرت است (Bason, 2018). بهکارگیری این رویکرد در دیپلماسی، به معنای عبور از واکنشهای صرفاً نظامی و حرکت به سمت «طراحی» یک نظم منطقهای با محوریت ایران است.همدلی استراتژیک: امنیت، رفع تحریم و نقشآفرینی فعال، نیازهای بنیادین ایران است؛ همانطور که ثبات و امنیت دریایی، نیاز حیاتی همسایگان است. نقطه پیوند این منافع، «باز ماندن تنگه هرمز» است (Kamrava, 2020).بازتعریف مسئله: تنگه هرمز نباید صرفاً یک «اهرم فشار نظامی» باشد، بلکه باید به «منبع نفوذ پایدار» تبدیل شود. الگوی پیشنهادی، عبور از ایده «انسداد» و حرکت به سمت «مدیریت هوشمند» است.ایدهپردازی: (۱) تشکیل سازوکار امنیت دریایی با مشارکت ایران و عمان؛ (۲) تدوین رژیم حقوقی نوین که مفهوم «مشارکت در هزینه امنیت» را جایگزین عوارض سنتی کند؛ (۳) تأسیس صندوق توسعه منطقهای از درآمدهای تنگه.
نقشه راه عملیاتیفاز ۱ (۶ ماه): تبدیل آتشبس شکننده به «توافق موقت پایدار» و آغاز گفتوگوهای فنی. کانالهای دیپلماتیک عمان و پاکستان نقش کلیدی در کاهش ادراک تهدید ایفا میکنند.فاز ۲ (۱ تا ۲ سال): تأسیس «کمیته مشترک امنیت دریایی» با حضور ایران و کشورهای حاشیه خلیجفارس. استقرار دبیرخانه در بندرعباس، نماد رهبری منطقهای ایران خواهد بود.فاز ۳ (۵ سال): گذار به «سازمان همکاریهای امنیتی خلیجفارس» با الهام از الگوی آسهآن. نفوذ ایران از قالب نظامی به قالبی ساختاری و نهادین ارتقا مییابد.نتیجهگیریایران در موقعیت قدرت قرار دارد و فرصت تاریخی برای تبدیل قدرت نظامی به رهبریمنطقهای پیش روی دارد. نظریه بازیها ابزار تحلیل دقیق موقعیت استراتژیک را فراهممیکند و تفکر طراحی راهبرد بلندمدت برای خروج از «تله بازدارندگی» و ورود به «نظمهمکارانه» را ترسیم مینماید.منابعAxelrod, R. (1984). The Evolution of Cooperation.Basic Books.Bason, C. (2018). Leading Public SectorInnovation. Policy Press.Dixit, A. K., & Skeath, S. (2015). Games ofStrategy (4th ed.). W.W. Norton.Gause, F. G. (2022). The Gulf States inInternational Political Economy. Cambridge University Press.Jervis, R. (1978). Cooperation Under the SecurityDilemma. World Politics, 30(2), 167-214.Kamrava, M. (2020). The Security Architecture of thePersian Gulf. Oxford University Press.#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۹:۵۶
قدرتِ نامرئی: چگونه تحول دیجیتال قواعد جنگ را بازنویسی میکند" /> کارگروه راهکارهای دیجیتال؛ اندیشکده رستا در جهان امروز، رسانه دیگر صرفاً ابزار انتقال خبر نیست؛ بلکه به یکی از اصلیترین میدانهای قدرت تبدیل شده است. اگر در گذشته، جنگها در میدانهای فیزیکی و با سلاحهای سخت تعریف میشدند، امروز بخش مهمی از تقابلها در بستر رسانه و در ذهن مخاطبان شکل میگیرد. این تغییر، بیش از هر چیز، محصول «تحول دیجیتال» است؛ تحولی که قواعد بازی را از اساس دگرگون کرده است.سواد رسانهای در چنین فضایی، دیگر یک مهارت لوکس یا دانشگاهی نیست؛ بلکه به یک ضرورت عمومی تبدیل شده است. مخاطب امروز، در معرض حجم عظیمی از اطلاعات قرار دارد که بخش قابل توجهی از آن، هدفمند و جهتدار تولید میشود. بدون توانایی تحلیل، تفکیک و ارزیابی این محتوا، فرد بهراحتی میتواند به بخشی از پازل یک جنگ رسانهای تبدیل شود، بدون آنکه خود بداند. به بیان ساده، کسی که سواد رسانهای ندارد، نهتنها مصرفکننده محتواست، بلکه ناخواسته بازتولیدکننده آن نیز هست.اما آنچه این فضا را پیچیدهتر کرده، نقش تحول دیجیتال است. پلتفرمها، شبکههای اجتماعی، الگوریتمها و دادههای کلان، همه در کنار هم، یک زیستبوم جدید رسانهای ساختهاند که در آن، سرعت، مقیاس و دقت اثرگذاری به شکل بیسابقهای افزایش یافته است. در این زیستبوم، دیگر نیازی به رسانههای بزرگ و پرهزینه برای اثرگذاری نیست؛ یک حساب کاربری با استراتژی درست میتواند موجی ایجاد کند که میلیونها نفر را درگیر کند.جنگ رسانهای در این بستر، دیگر صرفاً انتشار خبر یا حتی شایعه نیست؛ بلکه طراحی روایت است. بازیگران این حوزه تلاش میکنند با ترکیب داده، روانشناسی مخاطب و ابزارهای دیجیتال، و هوش مصنوعی، ادراک عمومی را شکل دهند. در واقع، هدف اصلی، تغییر واقعیت نیست، بلکه تغییر «برداشت از واقعیت» است. اینجاست که مرز بین حقیقت و روایت، بیش از پیش کمرنگ میشود.تحول دیجیتال همچنین باعث شده که جنگها، از حالت متمرکز خارج شوند. اگر در گذشته، دولتها بازیگران اصلی بودند، امروز بازیگران غیردولتی، شرکتهای فناوری و حتی افراد عادی نیز میتوانند نقشآفرین باشند. این توزیع قدرت، هم فرصت است و هم تهدید. از یک سو، امکان بیان و مشارکت عمومی افزایش یافته و از سوی دیگر، کنترل و مدیریت فضا دشوارتر شده است.
در چنین شرایطی، سیاستگذاری در حوزه رسانه نیز نیازمند بازنگری جدی است. نمیتوان با نگاه سنتی، پدیدهای را مدیریت کرد که ماهیت آن مبتنی بر تغییر، و حتی تحول است. راهکار، نه در محدودسازی صرف، بلکه در تقویت زیرساختهای بومی، ارتقای سواد رسانهای عمومی و توسعه روایتهای قابل رقابت است.در نهایت، باید پذیرفت که در عصر تحول دیجیتال، جنگها به جز این که در میدان اتفاق میافتند، در ذهن مخاطب نیز شکل میگیرند. هر جامعهای که بتواند روایت خود را بهتر بسازد و بهتر منتقل کند، دست برتر را خواهد داشت. اینجا، دیگر سلاح اصلی، نه تانک و موشک، بلکه «داده، روایت و اعتماد» است.
#اندیشکده_رستا #یادداشت_سیاستی
اندیشکده رستا را در [ بله / سروش پلاس ] دنبال کنید!۱۷:۲۱