فصل ۴۳:
دویدن و سلامت روان
قسمت ۴:
حالتِ «جریان» (Flow State)؛ هنرِ غرق شدن در لحظه
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
مقدمه
تا اینجا بررسی کردیم که دویدن چگونه با «مواد شیمیایی» (اندوکانابینوئیدها)، «ساختار عصبی» (BDNF) و «سیستم کنترل» (ANS)، بیولوژیِ ما را ارتقا می‌دهد. اما یک بُعدِ دیگر هم وجود دارد که مربوط به «نرم‌افزارِ ذهن» ماست.
آیا تا به حال تجربه کرده‌اید که حین دویدن، گذرِ زمان را فراموش کنید، صدایِ منتقدِ درونی‌تان خاموش شود و فقط با حرکت یکی شوید؟ این وضعیت، در روانشناسیِ عملکرد با نامِ «حالتِ جریان» (Flow State) شناخته می‌شود.
۱ . خاموشیِ موقتِ کورتکسِ پیش‌پیشانی (Transient Hypofrontality)
از منظرِ مهندسیِ مغز، حالتِ جریان زمانی رخ می‌دهد که مغز، منابعِ انرژیِ خود را از بخش‌هایِ غیرضروری بازتوزیع می‌کند. در حالتِ عادی، «کورتکس پیش‌پیشانی» (Prefrontal Cortex) – همان بخشی که مسئولِ نگرانی‌هایِ آینده، تحلیل‌هایِ وسواسیِ کاری و منتقدِ درونی است – بیش از حد فعال است. وقتی شما با ریتمِ مناسب می‌دوید، مغز به طور موقت فعالیتِ این بخش را کاهش می‌دهد تا منابعِ بیشتری به سیستم‌هایِ حرکتی و حسی اختصاص دهد. این پدیده را هیپوفرونتیالیته گذرا می‌نامند؛ به زبانِ ساده یعنی: ذهنِ «ناظر» شما برای مدتی کوتاه خاموش می‌شود تا ذهنِ «عمل‌کننده» شما شکوفا شود.
۲. دویدن به مثابهِ مدیتیشنِ فعال (Mindfulness)
بسیاری فکر می‌کنند «ذهن‌آگاهی» یعنی نشستن در سکوت و تلاش برای فکر نکردن. اما برای ما که ذهنِ تحلیلی و مهندسی داریم، این کار دشوار است. دویدن، نوعی ذهن‌آگاهیِ فعال است. وقتی شما رویِ ضرب‌آهنگِ پاها، تنفس و مسیرِ پیشِ رو تمرکز می‌کنید، عملاً دارید «نویزهایِ اضافیِ» ذهنی را فیلتر می‌کنید. این تمرکزِ تک‌بعدی، مغز را از چرخه‌ی «نشخوارِ فکری» (Rumination) که عاملِ اصلیِ استرس‌هایِ کاری است، خارج می‌کند.
۳. پیوندِ «جریان» با کاراییِ شغلی
حالتِ جریان در حینِ دویدن، یک تمرینِ آموزشی برایِ ذهنِ شماست. وقتی یاد می‌گیرید چگونه در حینِ فعالیت، تمرکزِ خود را رویِ «لحظه» قفل کنید، این مهارت را به محیطِ کار هم می‌برید. کسی که می‌تواند در کوه یا مسیرِ دو، در وضعیتِ جریان قرار بگیرد، در مواجهه با یک پروژه‌ی سنگینِ کاری هم می‌تواند «غرقِ در کار» شود و بدونِ حواس‌پرتی، خروجیِ باکیفیتی داشته باشد. این یعنی دویدن، تواناییِ شما برایِ ورود به حالتِ Deep Work را افزایش می‌دهد.
نتیجه‌گیری
«حالتِ جریان» در حینِ دویدن، پاداشِ نهاییِ ذهنِ شماست. این وضعیت، تنها یک تجربه‌ی لذت‌بخش نیست، بلکه یک «تمرینِ شناختی» برایِ مدیریتِ تمرکز است. با ورود به این حالت، شما به مغزتان یاد می‌دهید که چگونه منتقدِ درونی را ساکت کند، از نگرانی‌هایِ بیهوده فاصله بگیرد و به سادگی، بر «انجام دادنِ درستِ کار» تمرکز کند.
-------------------------------------------
این مطلب به صورت اختصاصی توسط باشگاه دوومیدانی | Running Academy تهیه و تدوین شده است. بازنشر این محتوا با ذکر منبع بلامانع است.
در قسمت بعدی، یعنی بخشِ نهاییِ این فصل، به سراغِ «پروتکل اجرایی» خواهیم رفت؛ اینکه چگونه این دانستنی‌های علمی را در قالب یک برنامه‌ی عملیاتیِ ۳ تا ۴ روزه در هفته، برایِ یک زندگیِ کارمندی تنظیم کنیم تا هم سلامتِ روان حفظ شود و هم عملکردِ ورزشی‌مان افت نکند.
دویدن و سلامت روان
قسمت ۴:
حالتِ «جریان» (Flow State)؛ هنرِ غرق شدن در لحظه
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
مقدمه
تا اینجا بررسی کردیم که دویدن چگونه با «مواد شیمیایی» (اندوکانابینوئیدها)، «ساختار عصبی» (BDNF) و «سیستم کنترل» (ANS)، بیولوژیِ ما را ارتقا می‌دهد. اما یک بُعدِ دیگر هم وجود دارد که مربوط به «نرم‌افزارِ ذهن» ماست.
آیا تا به حال تجربه کرده‌اید که حین دویدن، گذرِ زمان را فراموش کنید، صدایِ منتقدِ درونی‌تان خاموش شود و فقط با حرکت یکی شوید؟ این وضعیت، در روانشناسیِ عملکرد با نامِ «حالتِ جریان» (Flow State) شناخته می‌شود.
۱ . خاموشیِ موقتِ کورتکسِ پیش‌پیشانی (Transient Hypofrontality)
از منظرِ مهندسیِ مغز، حالتِ جریان زمانی رخ می‌دهد که مغز، منابعِ انرژیِ خود را از بخش‌هایِ غیرضروری بازتوزیع می‌کند. در حالتِ عادی، «کورتکس پیش‌پیشانی» (Prefrontal Cortex) – همان بخشی که مسئولِ نگرانی‌هایِ آینده، تحلیل‌هایِ وسواسیِ کاری و منتقدِ درونی است – بیش از حد فعال است. وقتی شما با ریتمِ مناسب می‌دوید، مغز به طور موقت فعالیتِ این بخش را کاهش می‌دهد تا منابعِ بیشتری به سیستم‌هایِ حرکتی و حسی اختصاص دهد. این پدیده را هیپوفرونتیالیته گذرا می‌نامند؛ به زبانِ ساده یعنی: ذهنِ «ناظر» شما برای مدتی کوتاه خاموش می‌شود تا ذهنِ «عمل‌کننده» شما شکوفا شود.
۲. دویدن به مثابهِ مدیتیشنِ فعال (Mindfulness)
بسیاری فکر می‌کنند «ذهن‌آگاهی» یعنی نشستن در سکوت و تلاش برای فکر نکردن. اما برای ما که ذهنِ تحلیلی و مهندسی داریم، این کار دشوار است. دویدن، نوعی ذهن‌آگاهیِ فعال است. وقتی شما رویِ ضرب‌آهنگِ پاها، تنفس و مسیرِ پیشِ رو تمرکز می‌کنید، عملاً دارید «نویزهایِ اضافیِ» ذهنی را فیلتر می‌کنید. این تمرکزِ تک‌بعدی، مغز را از چرخه‌ی «نشخوارِ فکری» (Rumination) که عاملِ اصلیِ استرس‌هایِ کاری است، خارج می‌کند.
۳. پیوندِ «جریان» با کاراییِ شغلی
حالتِ جریان در حینِ دویدن، یک تمرینِ آموزشی برایِ ذهنِ شماست. وقتی یاد می‌گیرید چگونه در حینِ فعالیت، تمرکزِ خود را رویِ «لحظه» قفل کنید، این مهارت را به محیطِ کار هم می‌برید. کسی که می‌تواند در کوه یا مسیرِ دو، در وضعیتِ جریان قرار بگیرد، در مواجهه با یک پروژه‌ی سنگینِ کاری هم می‌تواند «غرقِ در کار» شود و بدونِ حواس‌پرتی، خروجیِ باکیفیتی داشته باشد. این یعنی دویدن، تواناییِ شما برایِ ورود به حالتِ Deep Work را افزایش می‌دهد.
نتیجه‌گیری
«حالتِ جریان» در حینِ دویدن، پاداشِ نهاییِ ذهنِ شماست. این وضعیت، تنها یک تجربه‌ی لذت‌بخش نیست، بلکه یک «تمرینِ شناختی» برایِ مدیریتِ تمرکز است. با ورود به این حالت، شما به مغزتان یاد می‌دهید که چگونه منتقدِ درونی را ساکت کند، از نگرانی‌هایِ بیهوده فاصله بگیرد و به سادگی، بر «انجام دادنِ درستِ کار» تمرکز کند.
-------------------------------------------
این مطلب به صورت اختصاصی توسط باشگاه دوومیدانی | Running Academy تهیه و تدوین شده است. بازنشر این محتوا با ذکر منبع بلامانع است. در قسمت بعدی، یعنی بخشِ نهاییِ این فصل، به سراغِ «پروتکل اجرایی» خواهیم رفت؛ اینکه چگونه این دانستنی‌های علمی را در قالب یک برنامه‌ی عملیاتیِ ۳ تا ۴ روزه در هفته، برایِ یک زندگیِ کارمندی تنظیم کنیم تا هم سلامتِ روان حفظ شود و هم عملکردِ ورزشی‌مان افت نکند.۱۰