33. قسمت 2:
دردهای حاد و مزمن؛
پاتوفیزیولوژیِ هشدار در سیستم عصبی
در پست قبل بررسی کردیم که آسیب‌های شایع چگونه به عنوان خروجیِ عدم تعادل بین «بار» و «ظرفیت» بروز می‌کنند. اما پرسش اصلی اینجاست: چگونه بفهمیم دردی که حس می‌کنیم، یک واکنش فیزیولوژیکِ نرمال است یا یک بحران بافتی در حال وقوع؟
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
برای پاسخ به این سؤال، باید نگاهی عمیق به فرآیندهای عصبی و التهابی داشته باشیم.
۱) درد حاد:
پاسخِ محافظتیِ سیستم عصبی
درد حاد (Acute Pain) یک خروجیِ بیولوژیک است. وقتی بافتی دچار آسیب میکروسکوپی (تخریب کلاژن، فشار روی استخوان یا کشش رباط) می‌شود، گیرنده‌های درد (Nociceptors) فعال می‌شوند. این گیرنده‌ها سیگنال‌های الکتریکی را به نخاع و سپس مغز می‌فرستند.مغز در پاسخ، استراتژی‌های محافظتی را فعال می‌کند:
تحریک پاسخ‌های التهابی:ورود ماکروفاژها و سیتوکین‌ها برای پاکسازی ضایعات.
تغییر در الگوهای حرکتی: برای دور کردن بار از بافتِ آسیب‌دیده، مغز به‌طور ناخودآگاهِ عضلات هم‌تراز را «سفت» (Guard) می‌کند یا الگوهای بیومکانیکی را تغییر می‌دهد تا درد کمتر شود.
این درد، دوستِ شماست؛ چون به شما می‌گوید: «به این نقطه فشار نیاور!»
۲) تفاوت دردهای «تطابقی» با «پاتولوژیک»
یک دونده پیشرفته می‌داند که تمرینات سنگین همیشه با درد همراه است. اما تمایز بین این دو کلیدی است:
دردِ تطابقی (DOMS/Fatigue):
معمولاً دوطرفه است (هر دو ساق یا هر دو زانو)، با استراحت بهبود می‌یابد، در حین فعالیت (پس از گرم شدن) کاهش می‌یابد و بعد از چند روز خودبه‌خود محو می‌شود. این نشانه‌ی «سازگاری» است.
دردِ پاتولوژیک (Injury):
معمولاً موضعی (Point-specific) است. اگر می‌توانید با یک انگشت جای دقیق درد را نشان دهید، این یک «Red Flag» است. این درد با گذشت زمان یا استراحت کوتاه‌مدت بهبود نمی‌یابد و در حین دویدن، به‌جای گرم شدن، تندتر یا تیزتر می‌شود.
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
۳) فریبِ «گرم‌شدن»؛ تله‌ی نوروفیزیولوژیک
بسیاری از دوندگان دچار این اشتباه می‌شوند: «اگر با دویدن درد کمتر می‌شود، پس آسیب جدی نیست!»
این یک خطای محاسباتی بزرگ است. در بسیاری از تاندونوپاتی‌ها (مثل آشیل)، افزایش جریان خون و دمای بافت در حین دویدن، ویسکوزیته تاندون را تغییر داده و گیرنده‌های درد را «بیش‌حساس‌زدایی» می‌کند. اما در لایه‌های زیرین، فرآیند تخریبِ کلاژن (Degeneration) در حال پیشروی است.
شما با دویدن روی تاندونِ آسیب‌دیده، فقط دارید «علائم» را ماسکه می‌کنید، در حالی که «علت» (تخریب ساختاری) به قوت خود باقی است.
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
دردهای حاد و مزمن؛
پاتوفیزیولوژیِ هشدار در سیستم عصبی
در پست قبل بررسی کردیم که آسیب‌های شایع چگونه به عنوان خروجیِ عدم تعادل بین «بار» و «ظرفیت» بروز می‌کنند. اما پرسش اصلی اینجاست: چگونه بفهمیم دردی که حس می‌کنیم، یک واکنش فیزیولوژیکِ نرمال است یا یک بحران بافتی در حال وقوع؟
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
برای پاسخ به این سؤال، باید نگاهی عمیق به فرآیندهای عصبی و التهابی داشته باشیم.
۱) درد حاد:
پاسخِ محافظتیِ سیستم عصبی
درد حاد (Acute Pain) یک خروجیِ بیولوژیک است. وقتی بافتی دچار آسیب میکروسکوپی (تخریب کلاژن، فشار روی استخوان یا کشش رباط) می‌شود، گیرنده‌های درد (Nociceptors) فعال می‌شوند. این گیرنده‌ها سیگنال‌های الکتریکی را به نخاع و سپس مغز می‌فرستند.مغز در پاسخ، استراتژی‌های محافظتی را فعال می‌کند:
تحریک پاسخ‌های التهابی:ورود ماکروفاژها و سیتوکین‌ها برای پاکسازی ضایعات.
تغییر در الگوهای حرکتی: برای دور کردن بار از بافتِ آسیب‌دیده، مغز به‌طور ناخودآگاهِ عضلات هم‌تراز را «سفت» (Guard) می‌کند یا الگوهای بیومکانیکی را تغییر می‌دهد تا درد کمتر شود.
این درد، دوستِ شماست؛ چون به شما می‌گوید: «به این نقطه فشار نیاور!»
۲) تفاوت دردهای «تطابقی» با «پاتولوژیک»
یک دونده پیشرفته می‌داند که تمرینات سنگین همیشه با درد همراه است. اما تمایز بین این دو کلیدی است:
دردِ تطابقی (DOMS/Fatigue):
معمولاً دوطرفه است (هر دو ساق یا هر دو زانو)، با استراحت بهبود می‌یابد، در حین فعالیت (پس از گرم شدن) کاهش می‌یابد و بعد از چند روز خودبه‌خود محو می‌شود. این نشانه‌ی «سازگاری» است.
دردِ پاتولوژیک (Injury):
معمولاً موضعی (Point-specific) است. اگر می‌توانید با یک انگشت جای دقیق درد را نشان دهید، این یک «Red Flag» است. این درد با گذشت زمان یا استراحت کوتاه‌مدت بهبود نمی‌یابد و در حین دویدن، به‌جای گرم شدن، تندتر یا تیزتر می‌شود.
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
۳) فریبِ «گرم‌شدن»؛ تله‌ی نوروفیزیولوژیک
بسیاری از دوندگان دچار این اشتباه می‌شوند: «اگر با دویدن درد کمتر می‌شود، پس آسیب جدی نیست!»
این یک خطای محاسباتی بزرگ است. در بسیاری از تاندونوپاتی‌ها (مثل آشیل)، افزایش جریان خون و دمای بافت در حین دویدن، ویسکوزیته تاندون را تغییر داده و گیرنده‌های درد را «بیش‌حساس‌زدایی» می‌کند. اما در لایه‌های زیرین، فرآیند تخریبِ کلاژن (Degeneration) در حال پیشروی است.
شما با دویدن روی تاندونِ آسیب‌دیده، فقط دارید «علائم» را ماسکه می‌کنید، در حالی که «علت» (تخریب ساختاری) به قوت خود باقی است.
باشگاه دوومیدانی | Running Academy
۶