اصول دین در واقع مربوط به مسائل فکری و اعتقادی است و شامل موارد زیر می شود:
1- توحید :به معنای یگانگی خداوند متعال است.
2- معاد :به معنای آن است که روزی همه مکلفان برای بازخواست و حساب در پیشگاه الهی گرد هم می آیند و هر کس به پاداش و کیفر خویش می رسد. (قیامت)
3- نبوت :به معنای پیامبری محمد بن عبدالله و دیگر پیامبران الهی است.
4- عدل :به معنای آن است که افعال خداوند متعال از سر دادگری و شایستگی است و به هیچ کس ستم نمی کند و هر چیزی را در جای خویش نگه می دارد و با هر موجودی، چنانکه شایسته اَست رفتار می کند.
5- امامت :بدین معنا که پس از پیامبر اسلام دوازده امام معصوم منصب خلافت و امامت را بر عهده دارند و آنان منصوب خداوند متعال اند.
منظور از اصول دین، اصولی است که انسان باید ابتدا به آنان علم و یقین پیدا کند تا وارد اسلام شده، آنگاه دستورات عملی اسلام را فرا روی خود می بیند.
1- توحید :به معنای یگانگی خداوند متعال است.
2- معاد :به معنای آن است که روزی همه مکلفان برای بازخواست و حساب در پیشگاه الهی گرد هم می آیند و هر کس به پاداش و کیفر خویش می رسد. (قیامت)
3- نبوت :به معنای پیامبری محمد بن عبدالله و دیگر پیامبران الهی است.
4- عدل :به معنای آن است که افعال خداوند متعال از سر دادگری و شایستگی است و به هیچ کس ستم نمی کند و هر چیزی را در جای خویش نگه می دارد و با هر موجودی، چنانکه شایسته اَست رفتار می کند.
5- امامت :بدین معنا که پس از پیامبر اسلام دوازده امام معصوم منصب خلافت و امامت را بر عهده دارند و آنان منصوب خداوند متعال اند.
منظور از اصول دین، اصولی است که انسان باید ابتدا به آنان علم و یقین پیدا کند تا وارد اسلام شده، آنگاه دستورات عملی اسلام را فرا روی خود می بیند.
۷۱نماز مهمترین عمل عبادی مسلمانان که مشتمل بر اذکار و حرکات خاصی است. در روایات از آن به عنوان «ستون دین» و «شرط قبولی دیگر اعمال» یاد شده است. نماز احکام و آداب خاصی دارد؛ از جمله اینکه باید با وضو و رو به قبله خوانده شود. همچنین به دو شکل فُرادا و جماعت خوانده میشود و به جماعتخواندن آن توصیه شده است.
نمازها به واجب و مستحب تقسیم میشوند: نمازهای واجب عبارتاند از: نمازهای یومیه، نماز آیات، نماز طواف، نماز میت، نماز قضای والدین و نمازی که به سبب نذر، عهد و قسم واجب شده است. نافلههای یومیه و نماز شب هم از نمازهای مستحباند.
در روایات، برای ترک و سهلانگاری در نماز پیامدهایی ذکر شده است که از جملهٔ آنها محرومیت از شفاعت اهلبیت است. به تأخیر انداختن نماز از اول وقت و خواندن نماز بدون خضوع و خشوع از مصادیق سبکشمردن نماز شمرده شدهاند. همچنین یاد خدا، مبارزه با شرک و بتپرستی، جلوگیری از فساد از حکمتهای وجوب آن ذکر شده است.
نماز در ادیان دیگر نیز وجود دارد؛ هرچند که شیوه آن بر حسب شریعتها متفاوت است.
نمازها به واجب و مستحب تقسیم میشوند: نمازهای واجب عبارتاند از: نمازهای یومیه، نماز آیات، نماز طواف، نماز میت، نماز قضای والدین و نمازی که به سبب نذر، عهد و قسم واجب شده است. نافلههای یومیه و نماز شب هم از نمازهای مستحباند.
در روایات، برای ترک و سهلانگاری در نماز پیامدهایی ذکر شده است که از جملهٔ آنها محرومیت از شفاعت اهلبیت است. به تأخیر انداختن نماز از اول وقت و خواندن نماز بدون خضوع و خشوع از مصادیق سبکشمردن نماز شمرده شدهاند. همچنین یاد خدا، مبارزه با شرک و بتپرستی، جلوگیری از فساد از حکمتهای وجوب آن ذکر شده است.
نماز در ادیان دیگر نیز وجود دارد؛ هرچند که شیوه آن بر حسب شریعتها متفاوت است.
۷۱نَفْس در لغت به معنی جان، روح، روان و نشاندهندهٔ زنده بودن است.[۱] در علوم اسلامی و قرآن، به عنوان جهتدهنده حرکت و اندیشه انسان شناخته میشود و بسیاری از کردارها و رفتارهای انسان به پیروی از نفس او شکل میگیرد. در قرآن به چهار گونه نفس انسانی اشاره شدهاست.[۲] در تعریفی از نفس آمدهاست؛ نفس آن چیزی است که تعیین موجودیت میکند در ظاهر و باطن و نشانهاش این است که خواسته دارد.[۳]گاهی افرادی برای انسان از نفس هم با ارزشتر میشوند و سودا زندگی آن میشوند.
نفس امّاره (روان بَدفَرما)[۴]: در آیه ۵۳ از سوره یوسف به این نفس اشاره شدهاست. نفس اماره انسان را به سوی کارهای زشت هدایت میکند.[۵]نفس لَوّامه (روان سرزنشگر): در آیه ۲ سوره قیامت به این نفس اشاره شدهاست. این نفس انسان را به خاطر اعمال زشتی که مرتکب میشود، سرزنش میکند. از این نفس به وجدان تعبیر شدهاست. بر اثر تکرار کردارهای زشت و گناهان، این نفس کارکرد خود را از دست میدهد.نفس مُلهَمه (روان الهامگیرنده): در آیه ۷ و ۸ سوره شمس به این نفس اشاره شدهاست. این نفس، موجب نوعی پیوند میان انسان و عالم غیب است و از عالم غیب به آن الهام میشود.نفس مُطمَئنّه (روان بیگمان): در آیه ۲۷ سوره فجر، به این نفس اشاره شدهاست. این نفس متصل به خدا است و به واسطه این پیوند، دارای اطمینان است. کسی که این نفس در او بیدار میشود، راه و روش خود را مییابد و به دنبال یقین حرکت میکند.در نوشتههای اسلامی گونههای دیگری از نفس را نیز ذکر میکنند:
نفس راضیه (روان خرسند): در این مرحله، جان فرد از آنچه بر او میگذرد خرسند است.نفس مَرضیه (روان خرسندییافته): جانی که خدا از او خرسند است.نفس صافیه (روان پالوده): جانی که به کمال رسیدهاست.
نفس امّاره (روان بَدفَرما)[۴]: در آیه ۵۳ از سوره یوسف به این نفس اشاره شدهاست. نفس اماره انسان را به سوی کارهای زشت هدایت میکند.[۵]نفس لَوّامه (روان سرزنشگر): در آیه ۲ سوره قیامت به این نفس اشاره شدهاست. این نفس انسان را به خاطر اعمال زشتی که مرتکب میشود، سرزنش میکند. از این نفس به وجدان تعبیر شدهاست. بر اثر تکرار کردارهای زشت و گناهان، این نفس کارکرد خود را از دست میدهد.نفس مُلهَمه (روان الهامگیرنده): در آیه ۷ و ۸ سوره شمس به این نفس اشاره شدهاست. این نفس، موجب نوعی پیوند میان انسان و عالم غیب است و از عالم غیب به آن الهام میشود.نفس مُطمَئنّه (روان بیگمان): در آیه ۲۷ سوره فجر، به این نفس اشاره شدهاست. این نفس متصل به خدا است و به واسطه این پیوند، دارای اطمینان است. کسی که این نفس در او بیدار میشود، راه و روش خود را مییابد و به دنبال یقین حرکت میکند.در نوشتههای اسلامی گونههای دیگری از نفس را نیز ذکر میکنند:
نفس راضیه (روان خرسند): در این مرحله، جان فرد از آنچه بر او میگذرد خرسند است.نفس مَرضیه (روان خرسندییافته): جانی که خدا از او خرسند است.نفس صافیه (روان پالوده): جانی که به کمال رسیدهاست.
۷۱علم همراه با اخلاق؛ رمز موفقیت واقعی
علم و دانش، یکی از بزرگترین نعمتهای الهی و عامل پیشرفت انسان و جامعه است. اما اگر علم با اخلاق همراه نباشد، ممکن است به جای خدمت به مردم، موجب آسیب و مشکلات فراوان شود. تاریخ نشان داده است که بسیاری از پیشرفتهای بزرگ زمانی به سود بشریت بودهاند که در کنار دانش، اخلاق، مسئولیتپذیری و وجدان نیز وجود داشته است.
دانشجو، معلم، پزشک، قاضی، مهندس و هر فردی که از علم و تخصص برخوردار است، باید از دانش خود در مسیر عدالت، خدمت و خیرخواهی استفاده کند. اگر انسان از علم خود برای فریب، ظلم یا سوءاستفاده از دیگران بهره ببرد، نه تنها به جامعه آسیب میرساند، بلکه ارزش واقعی علم را نیز از بین میبرد. به همین دلیل، اخلاق و علم همواره باید در کنار یکدیگر باشند.
در آموزههای اسلامی نیز بر ارزش علم و اخلاق تأکید فراوان شده است. پیامبر اکرم (ص) انسانها را به فراگیری دانش تشویق کردهاند و در کنار آن، خوشاخلاقی، امانتداری و خدمت به مردم را از نشانههای انسان مؤمن دانستهاند. دانشی که با اخلاق همراه باشد، باعث رشد فرد، پیشرفت جامعه و رضایت خداوند خواهد شد.
بیایید در کنار تلاش برای افزایش دانش و مهارت، اخلاق نیک را نیز در زندگی خود تقویت کنیم. موفقیت واقعی زمانی به دست میآید که انسان علاوه بر آگاهی و تخصص، از صداقت، انصاف، مهربانی و مسئولیتپذیری نیز برخوردار باشد. چنین علمی نهتنها آینده فرد را میسازد، بلکه آینده جامعه را نیز روشنتر خواهد کرد.
علم و دانش، یکی از بزرگترین نعمتهای الهی و عامل پیشرفت انسان و جامعه است. اما اگر علم با اخلاق همراه نباشد، ممکن است به جای خدمت به مردم، موجب آسیب و مشکلات فراوان شود. تاریخ نشان داده است که بسیاری از پیشرفتهای بزرگ زمانی به سود بشریت بودهاند که در کنار دانش، اخلاق، مسئولیتپذیری و وجدان نیز وجود داشته است.
دانشجو، معلم، پزشک، قاضی، مهندس و هر فردی که از علم و تخصص برخوردار است، باید از دانش خود در مسیر عدالت، خدمت و خیرخواهی استفاده کند. اگر انسان از علم خود برای فریب، ظلم یا سوءاستفاده از دیگران بهره ببرد، نه تنها به جامعه آسیب میرساند، بلکه ارزش واقعی علم را نیز از بین میبرد. به همین دلیل، اخلاق و علم همواره باید در کنار یکدیگر باشند.
در آموزههای اسلامی نیز بر ارزش علم و اخلاق تأکید فراوان شده است. پیامبر اکرم (ص) انسانها را به فراگیری دانش تشویق کردهاند و در کنار آن، خوشاخلاقی، امانتداری و خدمت به مردم را از نشانههای انسان مؤمن دانستهاند. دانشی که با اخلاق همراه باشد، باعث رشد فرد، پیشرفت جامعه و رضایت خداوند خواهد شد.
بیایید در کنار تلاش برای افزایش دانش و مهارت، اخلاق نیک را نیز در زندگی خود تقویت کنیم. موفقیت واقعی زمانی به دست میآید که انسان علاوه بر آگاهی و تخصص، از صداقت، انصاف، مهربانی و مسئولیتپذیری نیز برخوردار باشد. چنین علمی نهتنها آینده فرد را میسازد، بلکه آینده جامعه را نیز روشنتر خواهد کرد.
۷۱اخلاق نیک؛ سرمایهای ماندگار برای زندگی
اخلاق نیک، گرانبهاترین سرمایهای است که انسان میتواند در طول زندگی خود به دست آورد. ثروت، قدرت و شهرت ممکن است روزی از بین بروند، اما شخصیت و اخلاق نیک همواره در ذهن و قلب مردم باقی میماند. انسانی که با صداقت، مهربانی، انصاف و احترام با دیگران رفتار میکند، نهتنها محبوب مردم میشود، بلکه آرامش و رضایت درونی را نیز تجربه خواهد کرد.
اخلاق نیک در تمام ابعاد زندگی تأثیرگذار است. در خانواده باعث افزایش محبت و صمیمیت میشود، در محیط کار و تحصیل اعتماد و همکاری را تقویت میکند و در جامعه زمینهساز همدلی، عدالت و امنیت خواهد بود. بسیاری از مشکلات و اختلافها با رعایت اصول اخلاقی مانند احترام، صبر، گذشت، خوشقولی و مسئولیتپذیری قابل حل هستند.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «همانا من برای کامل کردن مکارم اخلاق مبعوث شدهام.» این سخن نشان میدهد که اخلاق نیک، یکی از مهمترین اهداف تعالیم اسلام و رمز سعادت انسان در دنیا و آخرت است.
بیایید از امروز تلاش کنیم تا اخلاق نیک را در رفتار، گفتار و تصمیمهای خود به کار بگیریم. هر لبخند، هر رفتار محترمانه، هر کمک به دیگران و هر گذشت از خطای دیگران، گامی در مسیر انسانیت و بندگی خداوند است. اگر هر یک از ما از خود آغاز کنیم، جامعهای خواهیم ساخت که در آن محبت، احترام، عدالت و آرامش جایگزین کینه، بیاعتمادی و اختلاف خواهد شد. اخلاق نیک نهتنها زندگی فردی ما را زیباتر میکند، بلکه آیندهای روشنتر برای جامعه نیز رقم خواهد زد.
اخلاق نیک، گرانبهاترین سرمایهای است که انسان میتواند در طول زندگی خود به دست آورد. ثروت، قدرت و شهرت ممکن است روزی از بین بروند، اما شخصیت و اخلاق نیک همواره در ذهن و قلب مردم باقی میماند. انسانی که با صداقت، مهربانی، انصاف و احترام با دیگران رفتار میکند، نهتنها محبوب مردم میشود، بلکه آرامش و رضایت درونی را نیز تجربه خواهد کرد.
اخلاق نیک در تمام ابعاد زندگی تأثیرگذار است. در خانواده باعث افزایش محبت و صمیمیت میشود، در محیط کار و تحصیل اعتماد و همکاری را تقویت میکند و در جامعه زمینهساز همدلی، عدالت و امنیت خواهد بود. بسیاری از مشکلات و اختلافها با رعایت اصول اخلاقی مانند احترام، صبر، گذشت، خوشقولی و مسئولیتپذیری قابل حل هستند.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «همانا من برای کامل کردن مکارم اخلاق مبعوث شدهام.» این سخن نشان میدهد که اخلاق نیک، یکی از مهمترین اهداف تعالیم اسلام و رمز سعادت انسان در دنیا و آخرت است.
بیایید از امروز تلاش کنیم تا اخلاق نیک را در رفتار، گفتار و تصمیمهای خود به کار بگیریم. هر لبخند، هر رفتار محترمانه، هر کمک به دیگران و هر گذشت از خطای دیگران، گامی در مسیر انسانیت و بندگی خداوند است. اگر هر یک از ما از خود آغاز کنیم، جامعهای خواهیم ساخت که در آن محبت، احترام، عدالت و آرامش جایگزین کینه، بیاعتمادی و اختلاف خواهد شد. اخلاق نیک نهتنها زندگی فردی ما را زیباتر میکند، بلکه آیندهای روشنتر برای جامعه نیز رقم خواهد زد.
۷۱عدالت و انصاف؛ پایه استواری جامعه
عدالت و انصاف از مهمترین ارزشهای اخلاقی هستند که نقش اساسی در ایجاد اعتماد، آرامش و پیشرفت جامعه دارند. انسان عادل کسی است که در قضاوت، رفتار و تصمیمگیری، حق را رعایت میکند و میان افراد بر اساس حقیقت و انصاف برخورد میکند، نه بر اساس منفعت شخصی، احساسات یا روابط. اگر عدالت در جامعه حاکم باشد، بسیاری از اختلافها، بیاعتمادیها و نارضایتیها از بین خواهد رفت.
انصاف به این معناست که انسان همانگونه که برای خود حق قائل است، حقوق دیگران را نیز محترم بشمارد. در خانواده، محل کار، دانشگاه و حتی در روابط دوستانه، رعایت انصاف باعث تقویت محبت و اعتماد میان افراد میشود. انسان منصف، پیش از قضاوت درباره دیگران، سخنان هر دو طرف را میشنود و از پیشداوری و بیعدالتی پرهیز میکند.
خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ»؛ یعنی: «همانا خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان میدهد.» این آیه نشان میدهد که عدالت یکی از مهمترین دستورهای الهی و از پایههای یک جامعه سالم است.
بیایید در همه مراحل زندگی، عدالت و انصاف را سرلوحه رفتار خود قرار دهیم. اگر هر یک از ما در تصمیمها، گفتار و رفتار خود منصف باشیم و حق دیگران را رعایت کنیم، جامعهای خواهیم ساخت که در آن اعتماد، امنیت، آرامش و احترام متقابل جایگاه ویژهای خواهد داشت.
عدالت و انصاف از مهمترین ارزشهای اخلاقی هستند که نقش اساسی در ایجاد اعتماد، آرامش و پیشرفت جامعه دارند. انسان عادل کسی است که در قضاوت، رفتار و تصمیمگیری، حق را رعایت میکند و میان افراد بر اساس حقیقت و انصاف برخورد میکند، نه بر اساس منفعت شخصی، احساسات یا روابط. اگر عدالت در جامعه حاکم باشد، بسیاری از اختلافها، بیاعتمادیها و نارضایتیها از بین خواهد رفت.
انصاف به این معناست که انسان همانگونه که برای خود حق قائل است، حقوق دیگران را نیز محترم بشمارد. در خانواده، محل کار، دانشگاه و حتی در روابط دوستانه، رعایت انصاف باعث تقویت محبت و اعتماد میان افراد میشود. انسان منصف، پیش از قضاوت درباره دیگران، سخنان هر دو طرف را میشنود و از پیشداوری و بیعدالتی پرهیز میکند.
خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ»؛ یعنی: «همانا خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان میدهد.» این آیه نشان میدهد که عدالت یکی از مهمترین دستورهای الهی و از پایههای یک جامعه سالم است.
بیایید در همه مراحل زندگی، عدالت و انصاف را سرلوحه رفتار خود قرار دهیم. اگر هر یک از ما در تصمیمها، گفتار و رفتار خود منصف باشیم و حق دیگران را رعایت کنیم، جامعهای خواهیم ساخت که در آن اعتماد، امنیت، آرامش و احترام متقابل جایگاه ویژهای خواهد داشت.
۷۱ماه محرم الحرام
ماه محرم چه ماهی است؟
ماه محرم یا محرم الحرام نخستین ماه های دوازده گانه قمری و از جملهٔ ماههای حرام مسلمانان نیز می باشد.همان گونه که پیش از ظهور اسلام، در دوران جاهلیت، جنگ و خونریزی در این ماهها ممنوع بود ، حضرت محمد (ص) نیز همان را تأیید کرد.
.علت نامگذاری ماه محرم
تاسیس تاریخ برای مسلمانان در زمان خلافت خلیفه دوم مسلمین و با مشورت حضرت علی (علیهالسلام) در سال شانزدهم هجری صورت گرفته است. مبدا تاریخ را هجرت پیامبر و ماه نخست آن را محرم، سالی که هجرت روی داده بود گرفتند. علت نامگذاری ماه محرم آن بود که در ایام جاهلیت، جنگ در این ماه را حرام می دانستند.
.ماه محرم در قرآن
ماه محرم ، اگر با این عنوان در قرآن مجید نیامده است . و لیکن در قرآن ، آیات چندى است که درباره ماه هاى حرام و لزوم حرمت آن ها نازل شده است . ماه محرم نیز از جمله ماه هاى حرام است که در آیات قرآن کریم به آن ها پرداخته شده است .
ماه محرم چه ماهی است؟
ماه محرم یا محرم الحرام نخستین ماه های دوازده گانه قمری و از جملهٔ ماههای حرام مسلمانان نیز می باشد.همان گونه که پیش از ظهور اسلام، در دوران جاهلیت، جنگ و خونریزی در این ماهها ممنوع بود ، حضرت محمد (ص) نیز همان را تأیید کرد.
.علت نامگذاری ماه محرم
تاسیس تاریخ برای مسلمانان در زمان خلافت خلیفه دوم مسلمین و با مشورت حضرت علی (علیهالسلام) در سال شانزدهم هجری صورت گرفته است. مبدا تاریخ را هجرت پیامبر و ماه نخست آن را محرم، سالی که هجرت روی داده بود گرفتند. علت نامگذاری ماه محرم آن بود که در ایام جاهلیت، جنگ در این ماه را حرام می دانستند.
.ماه محرم در قرآن
ماه محرم ، اگر با این عنوان در قرآن مجید نیامده است . و لیکن در قرآن ، آیات چندى است که درباره ماه هاى حرام و لزوم حرمت آن ها نازل شده است . ماه محرم نیز از جمله ماه هاى حرام است که در آیات قرآن کریم به آن ها پرداخته شده است .
۶