واژه «فارسی» عربی نیست...از قدیم نوشتهاند واژهٔ «فارسی» عربیشدهٔ «پارسی» است؛ همین امروز هم این قولِ معروف اما بهراستی مشکوک بازگویی میشود. این را نمیتوان چشمبسته پذیرفت و بهسادگی تکرار کرد.در عربی به زبان موردبحثِ ما میگفتند «اللّغة الفارِسیّة». اینجا «لغة» بهمعنی «زبان» است. در عربیِ استانداردِ کلاسیک، «فارس» یا «فارسی» به شکلی که در #زبانهای_ایرانی تلفظ میشود قابل ادا کردن نیست.
اما آنچه به «ف» و «پ» مربوط میشود، منحصر به فارسی و عربی هم نیست. تحول آوایی «پ» به «ف» سابقهٔ دیرینه دارد، هم در زبانهای ایرانی و هم در بقیهٔ شاخههای زبانیِ زبانهای هندواروپایی«پ»، براساس قاعدهای آوایی و جهانشمول به نام «نرمشدگی» (lenition)، در مواردِ بسیار، به «ف» تبدیل شدهاست. در فارسی «سفارش» (از فعلِ سپاردن و سپردن) و «گوسفند/ گوسپند/ گوسبند» و «سفید/سپید»، «فیل/ پیل» (که غالباً تصور میشود معرّب است) و نمونههای بسیارِ دیگر از این دستاند.اصطلاحِ «نرمشدگی» معمولاً در مقابل «سختشدگی» (fortition) تعریف میشود. بر این اساس، میتوان با اطمينان گفت که «فارسی» فارسی است، نه عربی یا عربیشده.#درستنویسی_و_سادهنویسی#آیین_سخن👇🔻@AiNeSoKhAn
۱۳۵۱بازارسال شده از
واژهشناسیِ «خوشوقت» یکی از معانیِ قدیمیِ واژۀ «وقت» حالتِ روحیِ شخص در لحظۀ کنونی است. (بنگرید به فرهنگِ بزرگِ سخن، معنیِ شمارۀ ۸ مدخلِ «وقت».)️ در قدیم وقتی میگفتند «وقتِ فلانی خوش شد»، منظور این بود که حالتِ روحیِ خوبی به وی دست داد و خوشحال شد. صفتِ مرکبِ «خوشوقت» از همین تعبیرِ قدیمی گرفته شده است و نباید آن را با واژۀ «خوشبخت»، بهمعنیِ سعادتمند، اشتباه گرفت.️ وقتی میگوییم «از دیدنِ شما خوشوقتم»، منظورمان این است که از دیدنِ شما خوشحالم و حالتِ روحیِ خوبی به من دست داده است.(بهروز صفرزاده)پس هنگام آشنایی باید بگوییم « خوشوقتم » نه « خوشبختم»
#هر_ایرانی_نگهبان_زبان_فارسی
پایگاهی برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی @ainesokhanخوشهای از فرهنگ مردمیکی از کارهای جالبی که در بهرهبرداری زبانی و برنامهسازی رسانهای و هنری میشود انجام داد استفاده از تکیهکلامها، واژهها و اصطلاحاتِ کهن یا محلی است.واژههای بسیاری در کتابها، فرهنگنامهها، دیوانهای شعر، لغتنامههای قدیمی و زبانهای بومی وجود دارند که آنها را میتوان بیرون آورد، بازیابی و احیا کرد.خیلی از واژههایی که امروز ما به کار میبریم از کلمات قدیمی بودهاند و وارد زبان امروز ما شدهاند. مثلاً کلمه «آژیر» واژهای کهن است و توسط فرهنگستان به جای «آلرت» برگزیده شده و امروز برای ماشینهای آتشنشانی یا بیمارستانی به کار میرود و بسیار امروزی به نظر میرسد. در گوشهگوشهی کشور عزیزمان گویشها و زبانهای محلی وجود دارد که از واژههای آنها میتوان بهره گرفت و در زبان رسانهها و آثار هنری رادیویی و تلویزیونی به کار برد. چند واژه از این گونه برای نمونه:
واژهها و اصطلاحات قدیمی ومحلی:بِشکول=سرحال،خوشحال(فارسی)
سرمهخور کردن=خفه کردن(ادبی)
ایواره=غروب (لُری)
ویتویت کردن= آهسته و درگوشی حرف زدن
خواجهخبرکُن= قاصدک
پِرپِروک = پروانه
دُنگلوس= آویزان (بروجردی)
دَسبهبغل = مستاصل
ویجویجی = دمدمی مزاج
زُمبُلُق =چیزِ بسیارتلخ (اصطلاح سمنانی)
عهد شاویزویزَک=عهدِدقیانوس
یاردانبیل= مرکب از یاردانقلی و هردنبیل (آذری)
گریشتریخ= به هم ریخته
وَنگلاس = گیج (اصطلاح بختیاری)
دستمالِ نسوز= آدمِپررو
گربهرو =روزن، پنجره
آدم لیشلیش = آدم خیلیبد
آدم دَمهُوس = آدم گیج
آشتالو =نوعی هلو (مازندرانی)
آدم شِلِفت = آدم شل و ول
پیلغوش یا فیلگوش = اسم گُلی است
لیوِه =آدمِ شیرین عقل(لری)
از کتاب: نویسندگی با صدای بلند، چاپ دوم، انتشارات سروشلینک کتاب از وبگاه سروش#به_آیین_سخن_بپیوندید👇@Ainesokhan
۴۱۱#پیام_مخاطبان
«جهت» به معنی سمت و سو است به جای «برای» استفاده نکنیم
واژه «جهت» فقط برای نشان دادن سمت و سو به کار میرود استفاده از این واژه به جای «برای» مناسب نیست.
جهت پیروزی رزمندگان اسلام و شکست دشمنان دعا کنیم.
برای پیروزی رزمندگان اسلام و شکست دشمنان دعا کنیم.
#امرالله_عظیمی#درست_بنویسیم#فارسی_بنویسیم@ainesokhan
«جهت» به معنی سمت و سو است به جای «برای» استفاده نکنیم
واژه «جهت» فقط برای نشان دادن سمت و سو
به کار میرود استفاده از این واژه به جای «برای» مناسب نیست. جهت پیروزی رزمندگان اسلام و شکست دشمنان دعا کنیم. برای پیروزی رزمندگان اسلام و شکست دشمنان دعا کنیم.#امرالله_عظیمی#درست_بنویسیم#فارسی_بنویسیم@ainesokhan
۶سپاس از این مخاطب گرامی
شما نیز میتوانید نگرهها، نظرها و پیشنهادهای خود را به نشانی کانال آیین سخن بفرستید:@Ainesokhan_ir
شما نیز میتوانید نگرهها، نظرها و پیشنهادهای خود را به نشانی کانال آیین سخن بفرستید:
@Ainesokhan_ir۱۱بازارسال شده از
#آیین_سخن
اصطلاح «درد و دل» که گاهی به کار می رود نادرست و «دردِدل» درست است؛ دقیقاً مانند «دردِسر» که ترکیبِ اضافی است. درد ِدل پیشِ که گویم غمِ دل با که خورم/... (سعدی)
#من_نگهبان_زبان_فارسی_هستم #زبان_فارسی_زبان_همبستگی
@ainesokhan
اصطلاح «درد و دل» که گاهی به کار می رود نادرست و «دردِدل» درست است؛ دقیقاً مانند «دردِسر» که ترکیبِ اضافی است. درد ِدل پیشِ که گویم غمِ دل با که خورم/... (سعدی)#من_نگهبان_زبان_فارسی_هستم #زبان_فارسی_زبان_همبستگی
@ainesokhan
واژه «الاغ»برخی از واژهها، هنگامی که از زبانی به زبان دیگر وارد میشوند دقیقاً در همان معنایی که در زبان مبدأ داشتهاند بهکار نمیروند. بسیاری از واژههای عربی در فارسی معانی متفاوت و دیگری یافتهاند. نمونه دیگر کاربرد واژهٔ «الاغ» در زبان فارسی است. این واژه اصالتاً ترکی و به معنی «وسیلۀ نقلیه و مَرکَب» است که از فعل «اولانماق» به معنی استفادهکردن مشتق شده است. این فعل هماکنون دقیقاً به همین صورت در زبان ترکمنی به کار میرود و در ترکی استانبولی به صورت kullanmak تحول یافته و در ترکی آذربایجانی نیز حدود یکصدسال پیش کاربرد داشته، اما اکنون از رواج افتاده است. در جمهوری ترکمنستان واژهٔ «اتواولاغ» autoulag در معنای «خودرو» بهکار میرود.#سفر_واژه#به_آیین_سخن_بپیوندید
@Ainesokhan۷۱"گسترش معنایی" در زبانبه "گلولههای جنگی" به آن دلیل "گلوله" میگوییم که نخستین نمونههای آنها گِرد بودند.امروزه اگر این شیء گِرد هم نباشد، باز به آن گلوله میگوییم.
به این پدیده "گسترش معنایی" میگویند که در همۀ زبانها رایج است و سبب میشود پس از مدتی کمتر واژهای بهطور دقیق توصیفگر شئ مورد نظر خود باشد.
#گسترش_معنایی#آیین_سخن
@Ainesokhan۴۱