خودرو سازان چگونه آیندهٔ اقتصاد ایران را به گروگان میگیرند؟!
نعمتالله اکبریاستاد اقتصاد دانشگاه اصفهان
طی یکی دو دهه گذشته، در مورد یارانه بنزین و خودرو در ایران، مطالعات متعددی انجام داده ام و گاه یادداشت هایی در این باب منتشر کرده ام. از جملهٔ مقالهٔ "یارانه بنزین به نام چه کسی؟ به کام چه کسی؟" http://pooyeshfekri.comو نیز "یارانه بنزین را دولت می پردازد یا مردم" (روزنامه اعتماد ۱۶مرداد ۱۳۸۷)و "یارانه بنزین به خودرو سازان میرسد" (روزنامه اعتماد ۱۵مرداد ۱۳۸۷).
در روزهای اخیر "طرح مشارکت در تولید خودرو" از طرف خودرو سازان به متقاضیان خودرو پیشنهاد شده است.در نگاه اول احساس میکنید طرحی پسندیده و در جهت رفاه مصرف کنندگان است. در پیوست طرح سعی شده است در جهت ایجاد سوگیری های شناختی مصرف کنندگان، بر برخی توصیه ها و ضوابط که نه کور میکند و نه شفا میدهد تاکید کند.حال باید این سؤال جدی را پرسید که:در میان این همه غوغای تورم و گرانی این طرح مشارکت یعنی چه؟ و چه چیزی را دنبال میکند؟اگر به ذهنتان خطور کند که خودرو ساز به دنبال رفاه مصرف کنندگان است، کاملا دچار اشتباه هستید! واقعیت تلخ آن است که مدتهاست بوی الرحمان تجاوز و دشمنی دو قدرت مهاجم به کشورمان، به مشام خودرو سازان رسیده و پس از سالها بهرهبرداری از شرایط ناگوار تحریم، اکنون که بار دیگر سخن از توافق بر سر آتش بس و پایان جنگ به میان آمده، خودروسازان نگرانند که گشایش های پس از جنگ و احتمالا ظهور دیپلماسی متفاوت، بهشت برین آنان برای عرضه خودروی بی کیفیت و بد عهدی های تحویل خودرو به مردم را دچار مشکل جدی کند و فضای امن تحمیل خودرو به مردم و محدودیت ضوابط ورود خودروی خارجی از بین برود!لذا خودرو سازان تصمیم گرفته اند با طرحی به ظاهرا به نفع مردم، آینده اقتصاد خودروی داخلی را به گروگان بگیرند به گونهای که هیچ مدیر و سیاست گذار دولتی جرات ورود به تغییر ریل تولید خودرو در داخل و یا تصمیم گیری در مورد ساختار حاکمیت بر تولید بی کیفیت خودروی داخلی را نداشته باشد.چگونه؟وقتی صدها هزار نفر در پیش خرید خودرو شرکت کرده اند و صدها هزار نفر نیز در طرح مشارکت در تولید خودرو شرکت کردهاند، دل شیر میخواهد که در آینده به جنگ شرکت خودرو ساز بروید؛ زیرا لشکر انسانی را در مقابل شما به عنوان سپر قرار داده است!سابقهٔ به گروگان گرفتن اقتصاد و جامعه در ایران، توسط نهادهای مالی، مانند مؤسسات مالی و اعتباری و برخی بانک های خصوصی و حتی موسسات علمی دیرینه است. بطوری که یک مؤسسه علمی در حال حاضر توانسته است با وابسته کردن اکثر خانوادهها و کارشناسان و مدیران کشور به مدرک صادر شده توسط آن نهاد، سپر انسانی گستردهای را در مقابل تمام بی قانونی ها و عدم رعایت ضوابط حاکم بر ساختار علمی کشور ایجاد کند و به هیچ کس پاسخگو نباشد!یک سال دیگر نتیجه به گروگان گرفتن اقتصاد کشور را توسط خودرو سازان به تماشا خواهیم نشست!
https://ble.ir/akbari_economy
نعمتالله اکبریاستاد اقتصاد دانشگاه اصفهان
طی یکی دو دهه گذشته، در مورد یارانه بنزین و خودرو در ایران، مطالعات متعددی انجام داده ام و گاه یادداشت هایی در این باب منتشر کرده ام. از جملهٔ مقالهٔ "یارانه بنزین به نام چه کسی؟ به کام چه کسی؟" http://pooyeshfekri.comو نیز "یارانه بنزین را دولت می پردازد یا مردم" (روزنامه اعتماد ۱۶مرداد ۱۳۸۷)و "یارانه بنزین به خودرو سازان میرسد" (روزنامه اعتماد ۱۵مرداد ۱۳۸۷).
در روزهای اخیر "طرح مشارکت در تولید خودرو" از طرف خودرو سازان به متقاضیان خودرو پیشنهاد شده است.در نگاه اول احساس میکنید طرحی پسندیده و در جهت رفاه مصرف کنندگان است. در پیوست طرح سعی شده است در جهت ایجاد سوگیری های شناختی مصرف کنندگان، بر برخی توصیه ها و ضوابط که نه کور میکند و نه شفا میدهد تاکید کند.حال باید این سؤال جدی را پرسید که:در میان این همه غوغای تورم و گرانی این طرح مشارکت یعنی چه؟ و چه چیزی را دنبال میکند؟اگر به ذهنتان خطور کند که خودرو ساز به دنبال رفاه مصرف کنندگان است، کاملا دچار اشتباه هستید! واقعیت تلخ آن است که مدتهاست بوی الرحمان تجاوز و دشمنی دو قدرت مهاجم به کشورمان، به مشام خودرو سازان رسیده و پس از سالها بهرهبرداری از شرایط ناگوار تحریم، اکنون که بار دیگر سخن از توافق بر سر آتش بس و پایان جنگ به میان آمده، خودروسازان نگرانند که گشایش های پس از جنگ و احتمالا ظهور دیپلماسی متفاوت، بهشت برین آنان برای عرضه خودروی بی کیفیت و بد عهدی های تحویل خودرو به مردم را دچار مشکل جدی کند و فضای امن تحمیل خودرو به مردم و محدودیت ضوابط ورود خودروی خارجی از بین برود!لذا خودرو سازان تصمیم گرفته اند با طرحی به ظاهرا به نفع مردم، آینده اقتصاد خودروی داخلی را به گروگان بگیرند به گونهای که هیچ مدیر و سیاست گذار دولتی جرات ورود به تغییر ریل تولید خودرو در داخل و یا تصمیم گیری در مورد ساختار حاکمیت بر تولید بی کیفیت خودروی داخلی را نداشته باشد.چگونه؟وقتی صدها هزار نفر در پیش خرید خودرو شرکت کرده اند و صدها هزار نفر نیز در طرح مشارکت در تولید خودرو شرکت کردهاند، دل شیر میخواهد که در آینده به جنگ شرکت خودرو ساز بروید؛ زیرا لشکر انسانی را در مقابل شما به عنوان سپر قرار داده است!سابقهٔ به گروگان گرفتن اقتصاد و جامعه در ایران، توسط نهادهای مالی، مانند مؤسسات مالی و اعتباری و برخی بانک های خصوصی و حتی موسسات علمی دیرینه است. بطوری که یک مؤسسه علمی در حال حاضر توانسته است با وابسته کردن اکثر خانوادهها و کارشناسان و مدیران کشور به مدرک صادر شده توسط آن نهاد، سپر انسانی گستردهای را در مقابل تمام بی قانونی ها و عدم رعایت ضوابط حاکم بر ساختار علمی کشور ایجاد کند و به هیچ کس پاسخگو نباشد!یک سال دیگر نتیجه به گروگان گرفتن اقتصاد کشور را توسط خودرو سازان به تماشا خواهیم نشست!
https://ble.ir/akbari_economy
۲۹متاستاز تورم در اقتصاد ایراننعمت الله اکبریاستاد اقتصاد دانشگاه اصفهاندر دانش پزشکی، "متاستاز" به معنای گسترش و انتشار سلولهای سرطانی از محل اولیه (تومور مادر) به سایر بافتها و اندامهای بدن است. تشخیص به موقع در درمان بیماری، مانند سرطان، بسیار مؤثر است. طبعاً سرطان در بدن انسان از یک بافت یا عضو شروع و پس از مدتی که عضو درگیر بود و با بیماری مقابله نشد، به سایر بافت ها و اندام های بدن متاستاز داده و به سرعت تمامی اندام های اساسی انسان را درگیر میکند.متاستاز، باعث ایجاد تومورهای ثانویه، در نقاط مختلف بدن میشود و سرانجام به عنوان سرطان پیشرفته یا مرحله ی ۴ شناخته میشود. فرآیند گسترش متاستاز در سرطان دارای چهار مرحله است: • تهاجم: سلولهای سرطانی به بافتهای سالم اطراف تومور اصلی حمله میکنند.• ورود: این سلولها به دیواره ی عروق خونی یا سیستم لنفاوی نفوذ کرده و وارد جریان خون میشوند.• حرکت: سلولهای سرطانی از طریق جریان خون یا لنف به سایر قسمتهای بدن منتقل میشوند.•متاستاتیک: بیماری وارد مرحله ی چهار شده و تمامی بافت و اندام بدن را درگیر می کند. سلولهای سرطانی، معمولاً به اندامهای خاصی بیشتر تمایل دارند؛ مانند استخوانها، کبد، ریهها و مغز.وقتی بیمار در مرحله ی چهارم قرار دارد، پزشکان معالج تنها سعی در کاهش درد و رنج بیمار دارند؛ چرا که امیدی به درمان ندارند.سیستم اقتصادی یک جامعه، بشدّت شبیه بدن انسان است و تورم، بیشترین شباهت را به سرطان در بدن انسان دارد. تورم بسیار شبیه به سلولهای سرطانی عمل میکند: در مرحله ی تهاجم، تورم، یک عضو اصلی اقتصاد کشور را که شرایط مبتلا شدن دارد، انتخاب میکند؛ سپس در مرحله ی ورود، اندام انتخاب شده را درگیر افزایش قیمت میکند و وارد شریان های آن بخش اقتصادی میشود. در مرحله ی حرکت، تورم موجود در آن بخش، به سایر اندام های در دسترس و مرتبط مانند بخش های فرادست و فرودست از طریق جریان نقدینگی سرایت کرده و در نهایت، مرحله ی متاستاتیک شکل میگیرد و تمام اندام های اصلی اقتصاد را درگیر میکند.تورم در اقتصاد ایران، بشدّت تمایل به عناصری مانند ارز ، سکه، مِلک، مسکن و خودرو دارد. تورم که پیش از این، بافتهای مناسب مانند ارز و طلا را برای مرحله ی تهاجم و ورود انتخاب کرده بود، در شرایط کنونی که سایه ی جنگ از سر کشور در حال برطرف شدن است، به بافت های مجاور و در دسترس، مانند خودرو و مسکن طی یک ماه گذشته سرایت کرده و اقتصاد را وارد مرحله ی سوم و چهارم کرده است؛ یعنی وارد شریانهای اصلی اقتصاد کشور شده و تمامی خانوارها بخصوص خانوارهایی با دریافتی و حقوق ثابت را بشدت تحت فشار اقتصادی قرار داده است.تورم در ایران از مرحله ی تهاجم و ورود، عبور کرده و به سرعت در حال انتشار و گسترش یا همان متاستاز دادن است. نمونهٔ آشکار آن بازار خودرو است. در حالی که قیمت دلار و طلا در ثَبات نسبی قرار داشتند، قیمت خودرو با بهانهٔ کمبود ورق خودرو ناشی از آسیب دیدن فولاد کشور، یکباره جهش یافته و در پی آن، قیمت قطعات و هزینه ی تعمیرات خودرو تا چند برابر یک ماه قبل افزایش پیدا میکند!این شرایط تورمی بسرعت وارد مرحله ی ورود به زندگی روزمره ی مردم شده است. طبعاً اگر دولت قصد درمانگری داشته باشد، تلاش میکند با کالا برگ و پرداختهای یارانهای بخشی از درد و رنج ناشی از متاستاز تورم را کاهش دهد؛ ولی هرگز از این درمان، شِفای کامل حاصل نخواهد شد.دولت درمانگر، اگر در مرحله ی تشخیص، دقّت کافی کرده بود، هرگز اجازه نمیداد یک شبه خودرو سازان با انفجار قیمت، آن هم با بهانهٔ واهی کمبود ورق فولاد، تا این اندازه قیمت خودرو را افزایش دهند و در پی این افزایش قطعه سازان که منتظر فرصت بودند، افزایش بیش از صد درصدی را به بازار تحمیل کنند. در صورت کنترل دولت بر رفتار خودروسازان، تورم به بخش خدمات خودرو متاستاز نمیداد.وقتی یک خودروی یک میلیاردی، سه میلیارد معامله میشود، تعمیرکاران و سایر بخش های خدمات خودرو، برای باز نماندن از قافلهٔ درآمد بادآورده، با هم مسابقه افزایش قیمت برگزار کردهاند... . جناب رئیس جمهور!شما اگر برای مقابله با گرمای هوا کت از تن بیرون میکنید، ما نزدیک است از فشار ناشی از تورم گریبان چاک کنیم!
نشانی کانال در تلگرامhttps://t.me/Akbari_economyنشانی کانال در بلهhttps://ble.ir/akbari_economy
۲۶۶۱
دوست عزیزی پس از مطالعه یادداشت "خودرو سازان چگونه آیندهٔ اقتصاد ایران را به گروگان میگیرند" این تصویر و طنز را ساخته است.سپاس فراوان از این دوست گرامی.@akbari_economy
۹۲۱
گر چه با تو شه نشیند بر زمین . . .نعمتالله اکبریاستاد اقتصاد دانشگاه اصفهانتشریفات، فرآيند ارتباطات غير كلامی و حركات، اشارات و احساسات ماست كه به عنوان پيامهای غير كلامی به تكميل، تائید و يا جايگزينی پيامهاي كلامي میانجامد. به عبارت دیگر بخش قابل ملاحظه و حساس تشریفات، زبان رفتار است تا زبان گفتار. گاه آنقدر که زبان رفتار مورد توجه خبرنگارها و اهالی مطبوعات قرار میگیرد، زبان گفتار مورد توجه نیست. پیام های مثبت و منفی در زبان گفتار معمولا واضح و روشن است، ولی زبان رفتار الکن و مستعد بد فهمیده شدن است.تشريفات به طور بسيار خلاصه؛ مجموعه اي از آداب: شامل حسن سلوک، نزاكت و رعايت ترتيبات، قوانين، مقررات و كنوانسيونهای داخلي و بين المللی است.نگارندهٔ این سطور، قریب به ۷ سال رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان اصفهان، یعنی همان سازمان برنامه و بودجه سابق بوده است. سازمانی حاکمیتی که بودجهٔ دستگاهها و نهادها را در اختیار داشت و تمامی دستگاههایی که سهمی از بودجه استانی داشتند، با آن ارتباط مستمر با آن داشتند و تلاش میکردند با این سازمان و رئیس آن ارتباط عمیقتری بر قرار کنند. هیچگاه یاد ندارم یکی از روسای دانشگاه برتر استان از من قرار ملاقاتی بخواهد و من به خودم اجازه داده باشم که او به دفتر من بیاید و همواره اجازه میخواستم که در زمان مناسبی من خدمت ایشان برسم و این کار را اگر چه ممکن بود بر خلاف تشریفات اداری باشد، بر اساس اخلاق علمی انجام میدادم و من در محضر انها حضور مییافتم.یکی از ناخوشایندترین زمانها برای من رخدادهایی بود که در زمان بازدیدهای مقامات از استان صورت میگرفت و آن هم مربوط به رؤسای دانشگاهها و مراکز علمی بود؛ بخصوص روسای دانشگاههای برتر استان. در جلسات اداری ترتیب نشستن افرادی که مدعو بودند، معمولا توسط تشریفات و روابط عمومی استانداری تعیین میشد و تابع مقررات و اصول تشریفات اداری و عمومی بود. ترتیب نشستن افراد در دیدارهای رسمی و بازدیدها، چنبن بود که ردیفهای اول متعلق به مقامات لشکری، امنیتی و سیاسی بود و رؤسای دانشگاهها به لحاظ روحیه فرهیختگی و علمی و تواضع، اشتیاقی برای دیده شدن نداشتند. این پدیده، باعث شده بود که دانشگاهیان به تدریج از صف اول به صف دوم تا چندم پس زده شوند و تیمهای تشریفات، شأن مناسبی برای ترتیب نشستن رؤسای دانشگاهها در مراسمات و جلسات در نظر نگیرند. این رخداد همیشه باعث اعتراض من به استانداران و تیم های تشریفات میشد. این ترتیب نشستن افراد در مراسمات رسمی و اداری به هر دلیل هنجار شده است و مقامات علمی دانشگاهی بر خلاف علمای حوزوی پذیرفتهاند که یا در این مراسمات شرکت نکنند یا ترتیب نشستن افراد این گونه خواهد بود. همین مسئله همواره مورد اعتراض من بود که یا رؤسای دانشگاههای استان را در مراسم دعوت نکنید یا اگر دعوت کردید بر صدر نشانید.عکسی که از دیدار رئیس دانشگاه صنعتی شریف و رئیس ستاد اجرایی فرمان امام این روزها منتشر شده است، از زاویهٔ دوربین عکاس و رسانه ستاد اجرایی فرمان امام است، یعنی همان زبان رفتار که میتوان هر تفسیری بر آن نگاشت. اما باید به رسانه و روابط عمومی دستگاه مربوط متذکر شد که اگر چه زبان رفتار رئیس دانشگاه صنعتی شریف با وجود شأن و جایگاه علمی، تواضع و فروتنی افراطی، و برخلاف تشریفات اداری و دیپلماسی است،؛اما این رسانه است که باید خویشتن میشناخت و نیکوتر عکسی منتشر میکرد. به قول مولوی:گر چه با تو شه نشیند بر زمینخویشتن بشناس و نیکوتر نشین!
@akbari_economy
۱۰۴۲ موفقیت یا پیروزی در جنگ؟نعمتالله اکبری
این روزها در فضای مجازی و رسانهها، ارزیابی از جنگ رمضان مورد مناقشهٔ جدی است .هر دو طرف جنگ سعی دارند خود را پیروز میدان معرفی کنند و همین تصور، توافق و برنامهٔ مذاکرات بین ایران و امریکا را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.توجه به دو مفهوم "پیروزی" و "موفقیت" میتواند تا حدودی تبین کنندهٔ آن باشد که تا چه حد برای هر کدام از دو طرف جنگ، پیروزی رخ داده یا موفقیت حاصل شده است. بسیاری از اندیشمندان موفقیت را به معنای دستیابی به اهداف و احساس رضایت درونی می دانند، در حالی که پیروزی غلبه بر یک چالش یا رقیب در یک موقعیت خاص است. موفقیت یک مسیر پایدار و درونی است، اما پیروزی معمولاً یک دستاورد بیرونی و کوتاهمدت است. توجه به درک تفاوت و همپوشانی این دو واژه برای درک این که کدامیک از آن دو در چه شرایطی رخ میدهد، بسیار مفید است. اگرچه هر دو مفهوم پیروزی و موفقیت میتواند با توجه به نسبی بودن آن نزد افراد مختلف، متفاوت باشد. اجازه بدهید با یک مثال مفهوم موفقیت یا پیروزی را تشریح کنم: در یک بازی فوتبال اگر به حریف گل بزنید و در مقابل گل نخورید، شما پیروز شده اید، ولی آیا با همین یک نتیجه بازی در لیگ، موفقیت هم کسب کردهاید؟ قطعا پاسخ منفی است. وقتی در یک بازی فوتبال، شما سعی در این دارید که با توجه به شرایط حاکم بر لیگ و هدف حریف، گل نخورید طبعا از منظر برد و باخت پیروز نشدهاید، ولی در تحقق هدف مورد نظر به :موفقیت" دست یافتهاید در منازعات و جنگ های نامتقارن که یک طرف منازعه به لحاظ سطوح اطلاعاتی، تجهیزاتی و عملیاتی برتری دارد، احساس پیروزی کردن درک نادرستی است و به دنبال پیروزی بودن با توجه مفهومی که از آن ارائه شد نه مقدور است و نه در دسترس. لذا این که در رسانه ها و در تریبون های تبلیغاتی بخصوص در تجمعهای شبانه، سعی داریم حس پیروزی را القا کنیم، میتواند باعث توقعاتی در جمعیت مخاطب شود که پس از ایجاد فراشناخت از واقعیتها، از یکطرف باعث از بین رفتن اعتماد و همدلی شود و از طرف دیگر با ایجاد فشار بر مسئولین و تیم مذاکره کننده از طریق رسانه ها یا افراد ذی نفوذ،اختلال در روند مذاکرات به وجود آورند و تا حدودی، شواهد حاکی از این موضوع نیز هست. باید بپذیریم در یک جنگ نامتقارن هرگز پیروزی به معنی برد و باخت رخ نخواهد داد، ولی آنچه تحت عنوان موفقیت است، برای ایران محقق شده است. موفقیت هایی که در صورت صیانت از آن میتواند در آینده دستاوردهای بسیار شگرفی را به همراه داشته باشد. به ۱۰ مورد از مهمترین موفقیت های که در جنگ رمضان و حوادث پس از آن برای کشور ما محقق شده است اشاره میکنم:
۱.موفقیت در حفظ تمامیت ارضی و مانع از تجزیه کشور۲.موفقیت در عدم فروپاشی نظام و پایداری در حاکمیت۳.حفظ همبستگی مردم و ناکام ماندن شورش های داخلی۴.جسارت و اراده استفاده از ابزار ژئوپولیتیک تنگه هرمز۵.شکست هژمونی امریکا در دنیا و حمله به تمامی پایگاههای نظامی امریکا در منطقه۶.موفقیت در همراهی نکردن ناتو با امریکا در حمله به ایران۷.ناپایدار کردن تعادل اقتصادی دنیا و دیکته کردن نقش جغرافیایی اقتصادی ایران بر بازارهای جهانی۸.متوجه کردن دنیا به نقشی متفاوت برای ایران در معادلات سیاسی۹. تحقق بخشیدن به جایگاه ایران به عنوان کشوری مستقل و مقاوم در مقابل تهدیدات دو ابر قدرت اتمی بدون داشتن سلاح اتمی.۱۰. مجبور کردن دشمن به توقف جنگ و تحمیل آتش بس
این مجموعه موفقیت های بسیار بزرگی هستند که در پی تجاوز امریکا و اسرائیل برای ایران حاصل شدهاند. دستاورد این موفقیت زمانی منجر به نتیجه خواهد شد که حاکمیت بتواند از کارت های مناسبی که در دست دارد، امتیاز لازم را کسب کند. شرط تحقق امتیاز کارتهای در اختیار ایران، وجود تدبیر و خرد دیپلماسی در تیم مذاکره کننده است. استفادهٔ به موقع و شناخت زمان و پرهیز از هر گونه خطای شناختی شرط نتیجه بخش بودن آن موفقیت هاست. باید دقت داشت که طولانی شدن شرایط نه جنگ و نه صلح قطعا منجر به کاهش اثر بخشی موفقیتهای بر شمرده خواهد شد.با توجه به شرایط تحریم دریایی و آشکار شدن آثار تورمی ( نگاه کنید به یاداشت متاستاز تورم در اقتصاد ایران" در همین کانال) ناشی از کسری ۲۰۰ همتی در بودجهٔ ماهیانهٔ دولت تورمی را به همراه خواهد داشت که منجر به افزایش نارضایتی مردم و اعتراضات داخلی و آسیب دیدن همبستگی داخلی خواهد شد و یکی از اهدافی که امریکا و بخصوص اسرائیل بر آن حساب ویژه ای باز کرده است، همین اعتراضات و شورشهای داخلی است.حاکمیت باید مراقب شکست و پیروزی در پسا مذاکرات و پساجنگ باشد. ما در جنگ موفقیتهای زیادی بدست آوردیم ولی باید مراقب شکست در پساجنگ باشیم.
@akbari_economy
۱۲۷