اشاره شهید پیش از آنکه با خون خویش گواهی دهد، با دل خویش گواهی داده است.شهادت، تنها رفتن از دنیا نیست؛ گذشتن از خویشتن است؛ از آن «من»ی که میان دل و حقیقت حجاب میشود.آدمی یکباره شهید نمیشود؛ سالها باید در درون خود از نفس، تعلق و دلبستگیهای بیحساب بگذرد تا اگر روزی لحظه موعود فرا رسید، چیزی جز حق برایش باقی نمانده باشد.شاید معنای عمیق شهادت همین باشد:خود را وانهادن و به حق سپردن؛ پیش از آنکه جان سپرده شود. علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۱شرح اشارهسالها در کنار آدمهای بسیاری ماندیم و رفتن آدمهای بسیاری را دیدیم؛ بعضی با رابطه آمدند، با رفاقت بالا رفتند و با رفتن همان رابطه، جایگاهشان هم رفت. اما آنچه میماند، نه پست است و نه پشتوانههای زمینی؛ آن چیزی است که میان انسان و خداست.چه نعمتی بالاتر از اینکه آدمی در تمام سالهای زندگی، پشتش به هیچکس جز خدا گرم نباشد؛ نه برای بالا رفتن به کسی آویزان شود و نه برای ماندن، دست نیاز به سوی کسی دراز کند. این بینیازی، خودش یک توفیق و لطف بزرگ الهی است.آدم اگر روزی و عزتش را از خلق بخواهد، ناگزیر دلش را به همانها گره میزند؛ اما کسی که خدا را کافی بداند، حتی اگر دستش از همه کوتاه باشد، دلش به جایی بند است که دست هیچکس به آن نمیرسد.و چه تلخ است که نام خدا بر زبان باشد، اما امید و چشمِ دل، جای دیگری.با خدا که باشی، محتاجِ هیچکس نیستی؛ و اگر دل به غیر خدا ببندی، هرچه به دست آوری، باز هم در بندِ دیگری.«با خدا باش، پادشاهی کن؛بیخدا باش، هرچه خواهی کن.»
علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۳۲شرح اشارهپناه میبریم به خدا از عیبی که امروز در خود میبینیم و دیروز، دیگری را به خاطر همان عیب ملامت کردهایم.یکی از ظریفترین دامهای نفس این است که عیب دیگران را با دقت میبیند، اما برای عیب خود هزار توجیه پیدا میکند. گاهی آنچه در دیگری میبینیم، نه برای محکوم کردن او، بلکه برای شناختن خودمان پیش روی ما قرار گرفته است.در سرزنش کردن باید محتاط بود؛ ما از گذشتهی هیچکس بهتمامی خبر نداریم و از آیندهی خود نیز مطمئن نیستیم. انسان ممکن است امروز در جایگاه قضاوت باشد و فردا در همان جایگاهِ آزمون قرار بگیرد.اهل معنا، وقتی لغزشی در دیگری میبینند، پیش از آنکه زبان به ملامت باز کنند، دلشان را به خدا میسپارند و از او عافیت میخواهند؛ چون میدانند اگر خدا پردهی عیبهای ما را کنار بزند، شاید برای قضاوت دیگران مجالی باقی نماند.پس به جای اینکه از لغزش دیگری برای بزرگ کردن خود استفاده کنیم، آن را آینهای برای خویش بدانیم.چه کسی میداند فردا، خودِ ما در همان امتحان خواهیم بود یا نه؟نه از دیروز دیگران خبر داریم و نه از فردای خودمان؛ پس در ملامت، اندکی سکوت و در قضاوت، اندکی تواضع. علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۱۱#تلنگردرخت نخل درخت عجیبی است! گویی این درخت اصلا نبات نیست! چیزی شبیه به آدمیزاد است.وقتی می خواهند نخلی را قطع کنند، می گویند بِکُشش! بی جهت نیست که واحد شمارش نخل هم چون آدمیان، «نفر»است... نخل تنها درختی است که اگر سَرش را قطع کنی می میرد! بر خلاف همه ی درختان که اگر سرشان را بزنی، بار و بَرگشان بیشتر هم می شود. اما نخل نه! سَرش را که قطع کردی می میرد. مهم نیست ریشه اش در خاک سالم باشد، نخلِ بی سر می میرد!آب هم اگر از سَر نخل بگذرد و به زیر آب فرو رود، خفه می شود و می میرد! مثل آدمیزاد. درخت مقدسی است... ﺍﯾﻦ ﺭﺍ ﺍﻭﻟﯿﻦ ﺑﺎﺭ ﺍﺯ «ﺩﮐﺘﺮ ﮐﺮﯾﻢ ﻣﺠﺘﻬﺪﯼ» ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻓﻠﺴﻔﻪ ی ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺁﻣﻮﺧﺘﻢ! استادم همیشه ﻣﯽ ﮔﻔﺖ: ﻓﺮﻫﻨﮓ، ﻣﺜﻞ ﺩﺭﺧﺖ ﻧﺨﻞ ﺍﺳﺖ! ﻣﻬﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﺭﯾﺸﻪ ﺍﺕ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﺧﺎﮎِ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺍﺳﺖ. ﻣﻬﻢ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳَﺮَﺕ ﻫﻢ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ ﻧِﻤﻮﺩِ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽِ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﺕ ﻫﻢ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﺪ. ﺍﮔﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﯼ ﺑﯿﻤﺎﺭ ﺷﺪ، ﺁﻥ ﻓﺮﻫﻨﮓ میمیرد، ﻭَﻟﻮ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺭﯾﺸﻪ ﺩﺍﺷﺘﻪ باشد...
https://ble.ir/aliasghardarviish
۲۱خدایا؛ای شنواترینِ بینیاز...ای خالق و محبوبی که وقتی بغض کردیم و لب باز نکردیم، شنیدی …https://ble.ir/aliasghardarviish
۴وقتی یک شهر، دو سبک زندگی میسازد و فاصله زندگیها از حد میگذردآسیبهای اجتماعی را نمیشود فقط با نصیحت، برخورد یا سرزنش افراد توضیح داد. پشت بسیاری از آسیبها، مجموعهای از شرایط اجتماعی و اقتصادی قرار دارد که آرامآرام انسان را تحت فشار قرار میدهد.در شهرهای بزرگ، فاصله میان سبک زندگی طبقات مختلف جامعه دیگر فقط تفاوت در میزان درآمد نیست؛ گاهی به تفاوت در کیفیت زندگی، فرصتها، امنیت اقتصادی، آموزش، مسکن و حتی امید به آینده تبدیل شده است.وقتی عدهای در یک سبک زندگی بسیار برخوردار زندگی میکنند و عدهای دیگر برای تأمین ابتداییترین نیازهای زندگی خود با مشکل مواجهاند، مسئله فقط حسرت و مقایسه نیست؛ این شکاف اگر عمیق و طولانی شود، میتواند اعتماد اجتماعی و احساس عدالت را نیز فرسوده کند.فردی که سالها برای تشکیل یک زندگی معمولی تلاش کرده اما از عهده اجاره خانه، هزینه ازدواج، درمان، آموزش فرزند و تأمین معیشت برنمیآید، ممکن است به تدریج احساس کند از زندگی عقب مانده است. این فشار فقط اقتصادی نمیماند؛ وارد خانه و خانواده میشود.بخشی از طلاقها را باید در همین فشارهای اقتصادی و ناتوانی زوجین در تأمین یک زندگی حداقلی جستوجو کرد. بخشی دیگر ممکن است به طلاق عاطفی تبدیل شود؛ زن و مرد زیر یک سقف بمانند، اما فشار مالی، خستگی، ناکامی و اختلافات انباشته، رابطه عاطفی آنها را فرسوده کند.در سطح اجتماعی نیز وقتی نابرابری شدید میشود و فرصتها برای همه یکسان نیست، زمینه برخی ناهنجاریها بیشتر میشود؛ از اعتیاد و خشونت و سرقت گرفته تا انواع انحرافات و فساد. البته فقر بهتنهایی علت جرم و آسیب نیست و نباید انسانهای کمبرخوردار را متهم کرد؛ اما فقر مزمن، محرومیت، احساس تبعیض و نابرابری شدید میتوانند بستر آسیب را مستعدتر کنند.مشکل از جایی جدیتر میشود که فرد احساس کند جامعه برای او راهی باقی نگذاشته است؛ نه امکان اشتغال مناسب دارد، نه توان تشکیل خانواده، نه امکان تأمین مسکن و نه چشمانداز روشنی برای آینده. در چنین شرایطی، اگر حمایت اجتماعی، امید و اعتماد هم ضعیف شده باشد، احتمال روی آوردن برخی افراد به رفتارهای پرخطر و ناهنجار افزایش پیدا میکند.جامعهای که فاصله میان «آنچه مردم میبینند» و «آنچه خودشان میتوانند داشته باشند» بیش از حد زیاد شود، باید منتظر پیامدهای اجتماعی آن باشد.آسیب اجتماعی همیشه از یک تصمیم غلط فردی شروع نمیشود؛ گاهی از سالها فشار، محرومیت، مقایسه، ناکامی و احساس بیعدالتی ساخته میشود و بعد خودش را در رفتار فرد نشان میدهد.برای همین، اگر واقعاً نگران افزایش اعتیاد، طلاق، خشونت، سرقت، فساد و دیگر ناهنجاریها هستیم، نباید فقط آخرین حلقه زنجیره را ببینیم.گاهی پشت یک رفتار آسیبزا، انسانی ایستاده که سالهاست زیر فشار اقتصادی و اجتماعی زندگی کرده و پیش از آنکه جامعه رفتار او را ببیند، خودش سالها فریاد زده و دیده نشده است.مسئله آسیبهای اجتماعی، مسئله یک محله، یک طبقه یا یک گروه خاص نیست؛ وقتی شکافهای اقتصادی و اجتماعی عمیق میشوند، دیر یا زود آثار آن به کل جامعه برمیگردد.جامعهای که دردِ محرومیت را نبیند، ممکن است روزی هزینه سنگین همان درد را در قالب آسیب اجتماعی پرداخت کند. علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۲۱«طلاق عاطفی؛ آسیب خاموش خانواده در جامعه امروز»یکی از آسیبهای خاموش خانواده، طلاق عاطفی است؛ زن و شوهری که هنوز زیر یک سقف زندگی میکنند، اما دیگر از نظر عاطفی، فکری و حتی گاهی ارزشی، فاصله زیادی از یکدیگر گرفتهاند.طلاق عاطفی معمولاً ناگهانی اتفاق نمیافتد. از جایی شروع میشود که گفتوگو کمتر میشود، دلخوریها روی هم میماند، محبت جای خود را به عادت میدهد و زن و مرد بهجای «همراه زندگی بودن»، فقط وظایفشان را انجام میدهند.در خانوادههای مذهبی، همکُف نبودن اعتقادی و ایمانی میتواند یکی از عوامل جدی این فاصله باشد. وقتی ایمان و ارزشهای دینی برای یکی از زوجین بخش مهمی از هویت و سبک زندگی است و برای دیگری به آن شدت اهمیت ندارد، اختلاف در تربیت فرزند، نوع معاشرت، پوشش، روابط خانوادگی و تصمیمهای مهم زندگی ممکن است به مرور رابطه را فرسوده کند. البته مشکل فقط تفاوت عقیده نیست؛ تحقیر و نپذیرفتن باورهای یکدیگر میتواند اختلاف را عمیقتر کند.در خانوادههای غیرمذهبی یا کماعتقاد نیز مسئله میتواند به شکل دیگری بروز کند؛ اختلاف در ارزشها، سبک زندگی، تعریف موفقیت، توقعات از ازدواج و نوع رابطه زن و مرد، اختیارات و آزادی های فردی که اگر مدیریت نشود، میتواند همان فاصله عاطفی را ایجاد کند.اما موضوع فقط اینها نیست. فشار اقتصادی، نابرابری اجتماعی، مشکلات مسکن، بیکاری، فرسودگی شغلی، تغییر سبک زندگی، مقایسه اجتماعی و توقعات غیرواقعی هم وارد خانه شدهاند. گاهی زن و شوهر آنقدر درگیر تأمین زندگی میشوند که دیگر فرصتی برای ساختن خودِ زندگی باقی نمیماند.
خطر طلاق عاطفی هم دقیقاً همینجاست؛ چون برخلاف طلاق رسمی، ممکن است سالها دیده نشود. خانواده از بیرون همچنان سالم به نظر میرسد، اما در درون، ارتباط عاطفی، اعتماد و صمیمیت در حال فرسایش است. در چنین شرایطی، احتمال تنهایی، افسردگی، خیانت، خشونت، آسیب به تربیت فرزندان و در نهایت طلاق رسمی میتواند بیشتر شود.به گمان من، همکُف بودن فقط به تحصیلات، درآمد یا خانواده و موقعیت اجتماعی مربوط نیست؛ همجهتی در ارزشهای بنیادین، اخلاق و تعریف از زندگی مشترک نیز اهمیت دارد.البته قرار نیست زن و شوهر در همه چیز شبیه هم باشند؛ اما باید در ستونهای اصلی زندگی، آنقدر به هم نزدیک باشند که زندگی مشترک برایشان تبدیل به تحمل کردن یکدیگر نشود.تلخترین شکل طلاق این نیست که دو نفر از هم جدا شوند؛گاهی تلختر این است که دو نفر کنار هم بمانند، اما دیگر برای یکدیگر پناه و همراه نباشند. علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۱وقتی ثروت از فرهنگ جلو میزنددر شهرهای بزرگ با پدیدهای روبهرو هستیم که میتوان آن را تحرک اقتصادی سریع بدون رشد متناسب سرمایه فرهنگی دانست؛ افرادی که در اثر جهش اقتصادی، معامله، کسبوکار یا تغییر ناگهانی ارزش داراییها در اقتصاد بیمار، یکشبه یا در مدت کوتاهی وارد طبقه مرفه میشوند، اما فرهنگ، مهارت اجتماعی و سبک زندگیشان متناسب با موقعیت اقتصادی جدید رشد نکرده است.مسئله فقر گذشته این افراد نیست؛ مسئله، فاصله میان ثروت جدید و سرمایه فرهنگی است. خانه و خودروی گرانقیمت، محله مرفه و قدرت خرید بالا ممکن است خیلی سریع به دست بیاید، اما رعایت حقوق دیگران، گفتوگوی اجتماعی، مدیریت مصرف، مسئولیتپذیری و آداب زندگی جمعی حاصل سالها آموزش و تجربه است.وقتی این فاصله زیاد باشد، گاهی ثروت به جای آرامش، به مصرف نمایشی، چشموهمچشمی، خودنمایی، طمع و تلاش دائمی برای اثبات جایگاه اجتماعی تبدیل میشود.این پدیده فقط یک مسئله فردی نیست؛ وقتی در مقیاس وسیع رخ دهد، میتواند به فرهنگ عمومی شهر آسیب بزند، احساس نابرابری را تشدید کند و رقابت ناسالم برای نمایش ثروت را گسترش دهد.البته نباید همه افراد تازهثروتمند را یکسان دید؛ اما از منظر جامعهشناختی، یک اصل روشن است:ثروت ممکن است در یک نسل جهش کند، اما سرمایه فرهنگی معمولاً جهشی نیست.اگر رشد اقتصادی از رشد فرهنگی و اجتماعی جلو بزند، ممکن است شهروندانی داشته باشیم که از نظر اقتصادی در بالای شهر زندگی میکنند، اما از نظر فرهنگ زندگی جمعی هنوز با قواعد گذشته خود زندگی میکنند. علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۲«مسئولیت؛ امانت است، نه غنیمت»مسئولیت، ملک شخصی و وسیلهای برای اثبات خود نیست؛ امانتی است که باید به شایستهترین فرد سپرده شود.اگر کسی بداند در جایگاهی که میخواهد، فردی شایستهتر از او وجود دارد و میتواند حق، عدالت و کار مردم را بهتر ادا کند، اما باز هم از روی منفعت، جاهطلبی یا دلبستگی به جایگاه بر گرفتن آن اصرار کند، باید بداند که مسئله دیگر فقط یک انتخاب نادرست نیست؛ پای حقالناس و خیانت در امانت به میان آمده است.گاهی کنار رفتنِ بهموقع، از جلو آمدنِ بیجا بزرگتر و شایسته تر است. انسانِ اهل تقوا همیشه نمیپرسد «چگونه به این جایگاه برسم؟»؛ گاهی باید از خود بپرسد: «آیا من شایستهترین کسی هستم که می توانند این امانت را به او بسپارند؟» علی اصغر درویشhttps://ble.ir/aliasghardarviish۳۱