۲
ایران قدرتمند؛ ایران سربلندایران، فقط یک سرزمین نیست؛ایران یک تاریخ است، یک فرهنگ است، یک هویت است؛ یک ارادهی بزرگ و ماندگار.
ایران، سرزمین مردمانی است که از دل سختیها برخاستهاند،از خاکستر حوادث دوباره ساختهاندو هر بار با امیدی بزرگتر به آینده نگریستهاند.
ایران قدرتمند یعنی ایرانی که علم را میآموزد،فناوری را میسازد،اقتصادش را توانمند میکند،تولیدش را رونق میدهد،جوانش را امیدوار میسازدو برای فرزندانش آیندهای روشن میآفریند.
ایران قدرتمند یعنیکارکنان توانمند، جوانان خلاق، مدیران شایسته، اقتصاد پویا، تولید ملی، فناوری پیشرفته و مردمی متحد.
ما وارث سرزمینی هستیم کهروزگاری دانش و تمدن را به جهان هدیه کرده است؛پس شایسته نیست آینده را به دست ناامیدی بسپاریم.
ایران را باید ساخت؛با دانش، با کار، با صداقت، با همدلی و با امید.
نه با شعار تنها،بلکه با عمل؛نه با انتظار،بلکه با تلاش؛نه با ترس از آینده،بلکه با ساختن آینده.
از البرز تا زاگرس،از خلیج فارس تا دریای خزر،از آذربایجان تا سیستان و بلوچستان،یک ایران است و یک سرنوشت.
ایران زمانی قدرتمند است که هر ایرانی خود را سازندهی ایران بداند.
ایران قوی، ایران آباد، ایران سربلند؛ایران برای همه، با آیندهای روشنتر.ایران میماند؛ایران میسازد؛و ایران، دوباره میدرخشد.
هوش مصنوعی (Artificial Intelligence یا AI) یعنی توانایی یک سیستم رایانهای برای انجام کارهایی که معمولاً به تواناییهای انسانی مانند یادگیری، درک، استدلال، پیشبینی، تصمیمگیری و تولید محتوا نیاز دارند.
اجزای اصلی هوش مصنوعی
دادههاماده اولیه هوش مصنوعی؛ مثل اطلاعات مشتریان، تصاویر، متن، صدا و سوابق تراکنشها.
یادگیری ماشین (Machine Learning)سیستم از دادههای گذشته الگو پیدا میکند و بر اساس آن پیشبینی میکند.
یادگیری عمیق (Deep Learning)استفاده از شبکههای عصبی چندلایه برای مسائل پیچیده مانند تصویر، صدا و زبان.
هوش مصنوعی مولد (Generative AI)تولید متن، تصویر، صدا، ویدئو، کد و سایر محتواها.
مدلهای زبانی بزرگ (LLM)مانند مدلهایی که میتوانند زبان انسان را تحلیل و تولید کنند.
بینایی ماشین (Computer Vision)فهم تصاویر و ویدئوها؛ مثلاً تشخیص نوشته روی یک مرسوله.
پردازش زبان طبیعی (NLP)فهم و تولید زبان انسان.
عاملهای هوشمند (AI Agents)سیستمهایی که علاوه بر پاسخگویی، میتوانند برنامهریزی کنند، ابزار به کار بگیرند و یک فرایند را تا رسیدن به هدف اجرا کنند.
اجزای اصلی هوش مصنوعیدادهها
ماده اولیه هوش مصنوعی؛ مثل اطلاعات مشتریان، تصاویر، متن، صدا و سوابق تراکنشها.یادگیری ماشین (Machine Learning)سیستم از دادههای گذشته الگو پیدا میکند و بر اساس آن پیشبینی میکند.
یادگیری عمیق (Deep Learning)استفاده از شبکههای عصبی چندلایه برای مسائل پیچیده مانند تصویر، صدا و زبان.
هوش مصنوعی مولد (Generative AI)
تولید متن، تصویر، صدا، ویدئو، کد و سایر محتواها.مدلهای زبانی بزرگ (LLM)مانند مدلهایی که میتوانند زبان انسان را تحلیل و تولید کنند.
بینایی ماشین (Computer Vision)
فهم تصاویر و ویدئوها؛ مثلاً تشخیص نوشته روی یک مرسوله.پردازش زبان طبیعی (NLP)
فهم و تولید زبان انسان.عاملهای هوشمند (AI Agents)
سیستمهایی که علاوه بر پاسخگویی، میتوانند برنامهریزی کنند، ابزار به کار بگیرند و یک فرایند را تا رسیدن به هدف اجرا کنند. ۷ لایه عمیق هوش مصنوعی۱. لایه داده (Data)دادههای خام: متن، تصویر، صدا، ویدئو، سنسورها و اطلاعات سازمانی.
۲. لایه ادراک (Perception)تبدیل داده خام به اطلاعات قابل فهم؛ مانند تشخیص متن، چهره، شیء، صدا یا الگو.
۳. لایه یادگیری (Learning)مدل از دادهها الگو میآموزد؛ شامل یادگیری ماشین، یادگیری عمیق و مدلهای زبانی بزرگ.
۴. لایه استدلال (Reasoning)ارتباط دادن اطلاعات، تحلیل روابط، مقایسه گزینهها و حل مسئله.
۵. لایه دانش و حافظه (Knowledge & Memory)نگهداری و بازیابی دانش، سوابق و زمینه لازم برای پاسخ دقیقتر.
۶. لایه تصمیمگیری (Decision)انتخاب اقدام مناسب بر اساس هدف، محدودیتها و اطلاعات موجود.
۷. لایه اقدام و عامل هوشمند (Action / Agent)هوش مصنوعی از «پاسخ دادن» فراتر میرود و میتواند با ابزارها و سامانههای دیگر تعامل کرده و یک فرایند را اجرا کند.
تفاوت هوش مصنوعی معمولی و هوش مصنوعی عمیقAI سنتی:داده → تحلیل → پاسخ
AI مدرن:داده → ادراک → یادگیری → دانش → استدلال → تصمیم → اقدام → بازخورد و یادگیری مجدد
بازار جهانی کشمش برای تجارت و صادرات
اندازه بازار جهانی کشمش
کشمش در آمار تجارت بینالمللی با کد HS 080620 ثبت میشود. طبق گزارش International Organisation of Vine and Wine، در سال ۲۰۲۴ حدود ۹۳۳ هزار تن کشمش در جهان صادر شده و ارزش تجارت بینالمللی آن حدود ۱.۸ میلیارد یورو بوده است. نکته مهم اینکه حجم تجارت تقریباً ثابت مانده، اما ارزش آن ۲۵.۲٪ افزایش یافته؛ یعنی قیمت متوسط صادراتی به حدود ۱.۹۶ یورو به ازای هر کیلو رسیده است.
صادرکنندگان اصلی ۲۰۲۴
کشور صادرات تقریبی
ترکیه ۲۰۶ هزار تن ایران ۱۳۴ هزار تن چین ۷۶ هزار تنسایر کشورها حدود ۵۱۷ هزار تن
بنابراین ایران از نظر حجم، یکی از سه صادرکننده بزرگ جهان است.
---
وضعیت ایران؛ بسیار مهم
ایران مزیت بسیار جدی در کشمش دارد، چون هم تولید انگور متنوع است و هم انواع مختلف کشمش ایرانی در بازارهای منطقه شناخته شدهاند.
در سال ۲۰۲۴، خریداران خارجی حدود ۱۳۴ هزار تن کشمش ایرانی خریداری کردهاند.
مقاصد مهم عبارتاند از:
اتحادیه اروپا: حدود ۱۳.۹ هزار تن
ترکیه: حدود ۱۱.۴ هزار تن
آلمان: حدود ۲.۳ هزار تن
آذربایجان: حدود ۲.۸ هزار تن
الجزایر: حدود ۱.۷ هزار تن
قزاقستان: حدود ۸.۵ هزار تن
اوکراین: حدود ۳.۸ هزار تن
ارزش صادرات کشمش ایران به اتحادیه اروپا در همان سال حدود ۳۴.۷ میلیون دلار بوده است.
نکته بسیار جالب برای شما: آذربایجان در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۸ میلیون کیلوگرم کشمش ایران به ارزش تقریبی ۵.۱۵ میلیون دلار وارد کرده است.
یعنی بازار آذربایجان برای کشمش ایرانی واقعاً وجود دارد و صرفاً یک بازار فرضی نیست.
---
چرا ترکیه رقیب بسیار قدرتمندی است؟
ترکیه در کشمش، خصوصاً Sultana / Seedless Raisins، یک قدرت جهانی است.
در ۲۰۲۴ ترکیه حدود:
۲۰۵.۹ هزار تن
کشمش صادر کرده و ارزش صادراتش حدود:
۵۹۹.۳ میلیون دلار
بوده است.
مقاصد اصلی ترکیه:
انگلستان: ۵۵.۹ هزار تن
هلند: ۲۶.۸ هزار تن
آلمان: ۱۹.۳ هزار تن
ایتالیا: ۱۵.۲ هزار تن
فرانسه: ۱۲.۳ هزار تن
ژاپن: ۷.۹ هزار تن
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
ترکیه خودش هم از ایران کشمش میخرد.
در ۲۰۲۴ ترکیه حدود ۱۱.۴ میلیون کیلوگرم کشمش از ایران وارد کرده که ارزش آن حدود ۲۶.۷ میلیون دلار بوده است.
این یعنی بخشی از کشمش ایرانی میتواند وارد زنجیره فرآوری/بازرگانی ترکیه شود و بعد با ارزش افزوده بالاتر به بازارهای دیگر برسد.
---
نکته مهم درباره قیمت
در ۲۰۲۴ حجم تجارت جهانی تقریباً ثابت بود اما ارزش تجارت ۲۵٪ افزایش پیدا کرد. این اتفاق برای تاجر کشمش مهم است:
رشد بازار الزاماً از افزایش حجم نمیآید؛ افزایش قیمت و ارزش افزوده محصول نقش بسیار مهمی دارد.
بنابراین فروش:
> کشمش فلهای معمولی
با فروش:
> کشمش سورتشده + تمیزشده + بستهبندیشده + استاندارد صادراتی
اقتصاد کاملاً متفاوتی دارد.
---
بازارهای جذاب
از نظر ساختار تقاضا، چند بازار اهمیت ویژه دارند:
1. اروپا
اروپا بزرگترین بازار منطقهای برای کشمش است. انگلستان، آلمان، هلند، ایتالیا و فرانسه از خریداران مهم هستند.
در مورد ترکیه نیز اروپا حدود ۴۰٪ صادرات کشمش این کشور را در یک دوره آماری اخیر جذب کرده است.
اما اروپا بازار سختی است؛ چون روی:
باقیمانده سموم
آفلاتوکسین و آلودگیهای میکروبی
ردیابی محصول
بستهبندی
استانداردهای بهداشتی
گواهیهای لازم
حساسیت بالایی دارد.
---
2. روسیه و کشورهای CIS
برای ایران بسیار جذاب هستند:
روسیه قزاقستان ارمنستان اوکراین ازبکستان
مزیت این بازارها برای ایران، فاصله کمتر و هزینه حمل پایینتر نسبت به اروپا است.
---
3. آذربایجان
این بازار را من برای یک تجارت منطقهای جدی میدانم.
هممرزی، حمل زمینی، نزدیکی فرهنگی و وجود تجارت ایران–آذربایجان باعث میشود صادرات کشمش از آذربایجان شرقی به این کشور قابل بررسی باشد.
داده ۲۰۲۴ هم نشان میدهد که آذربایجان حدود ۵.۱۵ میلیون دلار کشمش ایرانی وارد کرده است.
برای کسی که در منطقه شمالغرب ایران فعالیت میکند، این مزیت جغرافیایی مهم است.
---
🟢 کدام نوع کشمش ارزش بیشتری دارد؟
همه کشمشها یک بازار ندارند.
انواع مهم:
کشمش سبز قلمی
مناسب بازارهای:
هند پاکستان امارات افغانستانکشورهای CIS
---
کشمش طلایی
مناسب:
اروپا امارات ترکیهکشورهای عربی
---
کشمش تیزابی
بیشتر بازارهای منطقهای و صنعتی.
---
کشمش آفتابی
معمولاً برای بازارهای حساس به قیمت و صنایع غذایی.
---
Sultana / Thompson Seedless
بازار بسیار بزرگ جهانی و رقابت مستقیم با ترکیه و آمریکا.
---
فرصت بزرگتر: فقط کشمش نفروش
اندازه بازار جهانی کشمشکشمش در آمار تجارت بینالمللی با کد HS 080620 ثبت میشود. طبق گزارش International Organisation of Vine and Wine، در سال ۲۰۲۴ حدود ۹۳۳ هزار تن کشمش در جهان صادر شده و ارزش تجارت بینالمللی آن حدود ۱.۸ میلیارد یورو بوده است. نکته مهم اینکه حجم تجارت تقریباً ثابت مانده، اما ارزش آن ۲۵.۲٪ افزایش یافته؛ یعنی قیمت متوسط صادراتی به حدود ۱.۹۶ یورو به ازای هر کیلو رسیده است.
صادرکنندگان اصلی ۲۰۲۴
کشور صادرات تقریبی
ترکیه ۲۰۶ هزار تن ایران ۱۳۴ هزار تن چین ۷۶ هزار تنسایر کشورها حدود ۵۱۷ هزار تنبنابراین ایران از نظر حجم، یکی از سه صادرکننده بزرگ جهان است.
---
وضعیت ایران؛ بسیار مهمایران مزیت بسیار جدی در کشمش دارد، چون هم تولید انگور متنوع است و هم انواع مختلف کشمش ایرانی در بازارهای منطقه شناخته شدهاند.
در سال ۲۰۲۴، خریداران خارجی حدود ۱۳۴ هزار تن کشمش ایرانی خریداری کردهاند.
مقاصد مهم عبارتاند از:
اتحادیه اروپا: حدود ۱۳.۹ هزار تن ترکیه: حدود ۱۱.۴ هزار تن آلمان: حدود ۲.۳ هزار تن آذربایجان: حدود ۲.۸ هزار تن الجزایر: حدود ۱.۷ هزار تن قزاقستان: حدود ۸.۵ هزار تن اوکراین: حدود ۳.۸ هزار تنارزش صادرات کشمش ایران به اتحادیه اروپا در همان سال حدود ۳۴.۷ میلیون دلار بوده است.
نکته بسیار جالب برای شما: آذربایجان در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۸ میلیون کیلوگرم کشمش ایران به ارزش تقریبی ۵.۱۵ میلیون دلار وارد کرده است.
یعنی بازار آذربایجان برای کشمش ایرانی واقعاً وجود دارد و صرفاً یک بازار فرضی نیست.
---
چرا ترکیه رقیب بسیار قدرتمندی است؟ترکیه در کشمش، خصوصاً Sultana / Seedless Raisins، یک قدرت جهانی است.
در ۲۰۲۴ ترکیه حدود:
۲۰۵.۹ هزار تن
کشمش صادر کرده و ارزش صادراتش حدود:
۵۹۹.۳ میلیون دلار
بوده است.
مقاصد اصلی ترکیه:
انگلستان: ۵۵.۹ هزار تن هلند: ۲۶.۸ هزار تن آلمان: ۱۹.۳ هزار تن ایتالیا: ۱۵.۲ هزار تن فرانسه: ۱۲.۳ هزار تن ژاپن: ۷.۹ هزار تناما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
ترکیه خودش هم از ایران کشمش میخرد.
در ۲۰۲۴ ترکیه حدود ۱۱.۴ میلیون کیلوگرم کشمش از ایران وارد کرده که ارزش آن حدود ۲۶.۷ میلیون دلار بوده است.
این یعنی بخشی از کشمش ایرانی میتواند وارد زنجیره فرآوری/بازرگانی ترکیه شود و بعد با ارزش افزوده بالاتر به بازارهای دیگر برسد.
---
نکته مهم درباره قیمتدر ۲۰۲۴ حجم تجارت جهانی تقریباً ثابت بود اما ارزش تجارت ۲۵٪ افزایش پیدا کرد. این اتفاق برای تاجر کشمش مهم است:
رشد بازار الزاماً از افزایش حجم نمیآید؛ افزایش قیمت و ارزش افزوده محصول نقش بسیار مهمی دارد.
بنابراین فروش:
> کشمش فلهای معمولی
با فروش:
> کشمش سورتشده + تمیزشده + بستهبندیشده + استاندارد صادراتی
اقتصاد کاملاً متفاوتی دارد.
---
بازارهای جذاباز نظر ساختار تقاضا، چند بازار اهمیت ویژه دارند:
1.
اروپااروپا بزرگترین بازار منطقهای برای کشمش است. انگلستان، آلمان، هلند، ایتالیا و فرانسه از خریداران مهم هستند.
در مورد ترکیه نیز اروپا حدود ۴۰٪ صادرات کشمش این کشور را در یک دوره آماری اخیر جذب کرده است.
اما اروپا بازار سختی است؛ چون روی:
باقیمانده سموم
آفلاتوکسین و آلودگیهای میکروبی
ردیابی محصول
بستهبندی
استانداردهای بهداشتی
گواهیهای لازم
حساسیت بالایی دارد.
---
2.
روسیه و کشورهای CISبرای ایران بسیار جذاب هستند:
روسیه قزاقستان ارمنستان اوکراین ازبکستانمزیت این بازارها برای ایران، فاصله کمتر و هزینه حمل پایینتر نسبت به اروپا است.
---
3.
آذربایجاناین بازار را من برای یک تجارت منطقهای جدی میدانم.
هممرزی، حمل زمینی، نزدیکی فرهنگی و وجود تجارت ایران–آذربایجان باعث میشود صادرات کشمش از آذربایجان شرقی به این کشور قابل بررسی باشد.
داده ۲۰۲۴ هم نشان میدهد که آذربایجان حدود ۵.۱۵ میلیون دلار کشمش ایرانی وارد کرده است.
برای کسی که در منطقه شمالغرب ایران فعالیت میکند، این مزیت جغرافیایی مهم است.
---
🟢 کدام نوع کشمش ارزش بیشتری دارد؟
همه کشمشها یک بازار ندارند.
انواع مهم:
کشمش سبز قلمی
مناسب بازارهای:
هند پاکستان امارات افغانستانکشورهای CIS---
کشمش طلایی
مناسب:
اروپا امارات ترکیهکشورهای عربی---
کشمش تیزابی
بیشتر بازارهای منطقهای و صنعتی.
---
کشمش آفتابی
معمولاً برای بازارهای حساس به قیمت و صنایع غذایی.
---
Sultana / Thompson Seedless
بازار بسیار بزرگ جهانی و رقابت مستقیم با ترکیه و آمریکا.
---
فرصت بزرگتر: فقط کشمش نفروشیم
به نظرم این قسمت برای شما از خود بازار کشمش مهمتر است.
مدل سنتی:
انگور → کشمش → فروش فلهای
حاشیه سود محدودتری دارد.
مدل حرفهای:
انگور → خشککردن استاندارد → سورت → شستوشو → کنترل کیفیت → بستهبندی → برند → صادرات
و حتی مدل بالاتر:
کشمش → محصول غذایی با ارزش افزوده
مثلاً:
کشمش ۲۵۰ گرمی
کشمش ۵۰۰ گرمی
کشمش ارگانیک
کشمش بدون هسته
کشمش طلایی ممتاز
Mix خشکبار
کشمش + بادام
کشمش + گردو
بستههای کوچک برای مدارس و محل کار
محصول مخصوص قنادیها و کارخانههای غذایی
---
یک فرصت بسیار جالب
با توجه به اینکه منطقه شناختهشده انگور است، میتوان یک زنجیره تجاری محلی ایجاد کرد:
«از تاکستان تا بازار جهانی»
تولیدکننده انگورخرید تضمینی/قراردادی خشککردن استاندارد سورت و درجهبندی بستهبندی برند واحد آذربایجان ترکیه روسیه قزاقستان امارات هند اروپا
این مدل میتواند به جای اینکه کشاورز فقط محصول خام بفروشد، زنجیره ارزش کشمش ملکان را ایجاد کند.
---
ریسکهای بازار
بازار کشمش البته بدون ریسک نیست.
سه ریسک اصلی امروز:
۱. آبوهوا و خشکسالیتولید انگور به شدت تحت تأثیر آب و دماست.
۲. استانداردهای صادراتیمخصوصاً برای اروپا.
۳. ژئوپلیتیک و حملونقل
گزارشهای ۲۰۲۶ نیز درباره شکنندگی زنجیره تأمین کشمش و تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی و نوسان اقلیمی بر عرضه هشدار دادهاند.
---
بازار
تولید انگور: سرمایهبر و وابسته به زمین و آبخرید کشمش از کشاورز: سرمایه متوسطسورت و بستهبندی: جذابترصادرات فلهای: گردش مالی بالا ولی حاشیه سود محدودتربرند صادراتی: حاشیه سود بالقوه بالاترتجارت منطقهای ایران–آذربایجان–ترکیه: فرصت بسیار قابل بررسی
و یک نکته مهم: منطقه میتواند مزیت جغرافیایی بسیار خوبی برای ورود به تجارت کشمش داشته باشد؛ بهخصوص اگر به جای رقابت صرفاً قیمتی، روی کیفیت، سورت، بستهبندی و بازار آذربایجان/CIS تمرکز شود.
به نظرم این قسمت برای شما از خود بازار کشمش مهمتر است.
مدل سنتی:
انگور → کشمش → فروش فلهای
حاشیه سود محدودتری دارد.
مدل حرفهای:
انگور → خشککردن استاندارد → سورت → شستوشو → کنترل کیفیت → بستهبندی → برند → صادرات
و حتی مدل بالاتر:
کشمش → محصول غذایی با ارزش افزوده
مثلاً:
کشمش ۲۵۰ گرمی
کشمش ۵۰۰ گرمی
کشمش ارگانیک
کشمش بدون هسته
کشمش طلایی ممتاز
Mix خشکبار
کشمش + بادام
کشمش + گردو
بستههای کوچک برای مدارس و محل کار
محصول مخصوص قنادیها و کارخانههای غذایی
---
یک فرصت بسیار جالب با توجه به اینکه منطقه شناختهشده انگور است، میتوان یک زنجیره تجاری محلی ایجاد کرد:
«از تاکستان تا بازار جهانی»
تولیدکننده انگور
خرید تضمینی/قراردادی خشککردن استاندارد سورت و درجهبندی بستهبندی برند واحد آذربایجان ترکیه روسیه قزاقستان امارات هند اروپااین مدل میتواند به جای اینکه کشاورز فقط محصول خام بفروشد، زنجیره ارزش کشمش ملکان را ایجاد کند.
---
ریسکهای بازاربازار کشمش البته بدون ریسک نیست.
سه ریسک اصلی امروز:
۱. آبوهوا و خشکسالیتولید انگور به شدت تحت تأثیر آب و دماست.
۲. استانداردهای صادراتیمخصوصاً برای اروپا.
۳. ژئوپلیتیک و حملونقل
گزارشهای ۲۰۲۶ نیز درباره شکنندگی زنجیره تأمین کشمش و تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی و نوسان اقلیمی بر عرضه هشدار دادهاند.
---
بازار
تولید انگور: سرمایهبر و وابسته به زمین و آبخرید کشمش از کشاورز: سرمایه متوسطسورت و بستهبندی: جذابترصادرات فلهای: گردش مالی بالا ولی حاشیه سود محدودتربرند صادراتی: حاشیه سود بالقوه بالاترتجارت منطقهای ایران–آذربایجان–ترکیه: فرصت بسیار قابل بررسی
و یک نکته مهم: منطقه میتواند مزیت جغرافیایی بسیار خوبی برای ورود به تجارت کشمش داشته باشد؛ بهخصوص اگر به جای رقابت صرفاً قیمتی، روی کیفیت، سورت، بستهبندی و بازار آذربایجان/CIS تمرکز شود.