️ بنزین؛ یک روایت و دو بحراندر روایت رسمی، بحران بنزین با یک عدد آغاز میشود:۱۴ میلیون لیتر کسری در روز.اما اگر کمی دقیقتر به اعداد نگاه کنیم، یک عدد بسیار بزرگتر ظاهر میشود:۶۵ تا ۸۵ میلیون لیتر مصرف مازاد بر الگوی بهینه در هر روز.اینجاست که سؤال اصلی تغییر میکند:آیا بحران بنزین ایران واقعاً بحران «کمبود» است یا بحران «مصرف ساختاری»؟وقتی خودروی پرمصرف، انحصار صنعت خودرو، فرسودگی ناوگان، ضعف حملونقل عمومی و استفاده ناکافی از CNG دستنخورده باقی ماندهاند، گران کردن بنزین سادهترین بخش سیاستگذاری است.
سؤال من در این یادداشت این است:چرا همیشه درباره پولی که باید مردم برای بنزین بدهند صحبت میکنیم، اما درباره هزینهای که ساختار ناکارآمد خودرو و حملونقل به کشور تحمیل میکند، کمتر حرف میزنیم؟
یادداشت من با عنوان«بنزین؛ یک روایت و دو بحران»در خبرآنلاین منتشر شده است.
مهدی عربصادقکارشناس ارشد انرژیhttps://www.khabaronline.ir/news/2260178/بنزین-یک-روایت-و-دوبحران
۵
۱۰
۱۵
۱۳
۱۲ هزار مگاوات برق که هر شب در آسمان ایران دود میشود!مهدی عرب صادق در #خبرآنلاین نوشت:
روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز را در مشعلهای میدانهای نفتی سوزانده میشود؛ چیزی نزدیک به ۱۸.۴ میلیارد مترمکعب در سال. همین رقم، ایران را بعد از روسیه به دومین فلرسوز جهان تبدیل کرده است. طرحی که قرار بود این گاز را جمعآوری کند، فقط ۵ درصد پیش رفته. یعنی ۹۵ درصد این ثروت، همچنان دارد در هوا میسوزد. ارزش دلاریاش؟ حدود ۵ میلیارد دلار در سال.حالا این عدد را با برق مقایسه کنید.راهحل، کشیدن خط لوله نیست. راهحل، بردن نیروگاه به کنار مشعل است.فناوریای به اسم «تبدیل گاز به برق در محل» (Gas-to-Wire) وجود دارد: توربینهای گازی کوچک و قابلحمل، بین یک تا بیستوپنج مگاواتی، که مستقیماً کنار مشعل نصب میشوند. نیازی به خط لوله نیست. گاز همانجا میسوزد، اما این بار داخل یک توربین، نه در آسمان باز. نیجریه این کار را کرده. عراق این کار را کرده. برق حاصل، یا مستقیم به شبکه تزریق میشود، یا مصرف داخلی همان میدان نفتی را تأمین میکند و برقی که قبلاً از شبکه سراسری میگرفت، آزاد میشود. متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید:khabaronline.ir/xqj4n@KhabarOnline_ir | khabaronline.ir
۷۲۱ ۱۲ هزار مگاوات برق که هر شب در آسمان ایران دود میشود!مهدی عرب صادق در #خبرآنلاین نوشت:
روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز را در مشعلهای میدانهای نفتی سوزانده میشود؛ چیزی نزدیک به ۱۸.۴ میلیارد مترمکعب در سال. همین رقم، ایران را بعد از روسیه به دومین فلرسوز جهان تبدیل کرده است. طرحی که قرار بود این گاز را جمعآوری کند، فقط ۵ درصد پیش رفته. یعنی ۹۵ درصد این ثروت، همچنان دارد در هوا میسوزد. ارزش دلاریاش؟ حدود ۵ میلیارد دلار در سال.حالا این عدد را با برق مقایسه کنید.راهحل، کشیدن خط لوله نیست. راهحل، بردن نیروگاه به کنار مشعل است.فناوریای به اسم «تبدیل گاز به برق در محل» (Gas-to-Wire) وجود دارد: توربینهای گازی کوچک و قابلحمل، بین یک تا بیستوپنج مگاواتی، که مستقیماً کنار مشعل نصب میشوند. نیازی به خط لوله نیست. گاز همانجا میسوزد، اما این بار داخل یک توربین، نه در آسمان باز. نیجریه این کار را کرده. عراق این کار را کرده. برق حاصل، یا مستقیم به شبکه تزریق میشود، یا مصرف داخلی همان میدان نفتی را تأمین میکند و برقی که قبلاً از شبکه سراسری میگرفت، آزاد میشود. متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید:khabaronline.ir/xqj4n@KhabarOnline_ir | khabaronline.ir
۴
تنش در تنگه هرمز؛ چالش «ناوگان سایه» ایرانمهدی عرب صادق، تحلیلگر ژئواکونومی، در گفتوگو با الجزیره تأکید میکند که تشدید تنش در آبهای خلیج فارس فراتر از هدف قراردادن نفتکشهاست و در واقع تلاشی برای بر هم زدن نظم امنیت انرژی و محدودسازی صادرات نفت ایران محسوب میشود؛ صادراتی که اکنون به یکدهم سطح معمول خود کاهش یافته است.
به گفته او، محدودسازی صادرات نفت از مسیر تنگه هرمز هزینهای سنگین برای همه طرفها بههمراه دارد، نه فقط ایران؛ و تهران بهعنوان بزرگترین کشور ساحلی این آبراه اجازه نخواهد داد این تنگه به ابزاری علیه منافع ملیاش بدل شود.
عرب صادق ماهیت «ناوگان سایه» ایران را شبکهای گسترده و پراکنده از کشتیها، شرکتها، پرچمها و واسطههای متعدد میداند که فاقد نقطهی واحد آسیبپذیر است؛ به همین دلیل معتقد است هرگونه اقدام نظامی گسترده علیه این ناوگان، هزینه سنگینی برای اقتصاد دریایی جهانی — از جمله برای غرب و آمریکا — در پی خواهد داشت. https://www.aljazeera.net/ebusiness/2026/9/8/عندما-تصبح-الناقلات-هدفا-عسكريا-كيف منبع: الجزیره
تعلیق ۱۰ درصدی عوارض کشتیهای خارجی؛ یک تصمیم مالی یا بخشی از «اقتصاد جنگ»؟ در گفتوگویی با الجزیره ، درباره یکی از ابعاد کمتر دیدهشده جنگ در خلیج فارس صحبت کردم؛ اینکه در شرایطی که هزینه بیمه و حملونقل دریایی بهشدت افزایش یافته و ریسک عبور از تنگه هرمز بالا رفته، تهران چگونه تلاش میکند با «مهندسی هزینهها» شریان صادرات انرژی را زنده نگه دارد.به اعتقاد من، تعلیق ۱۰ درصدی عوارض را نباید صرفاً یک تصمیم مالیاتی دید. این اقدام در واقع پیامی اقتصادی به شرکتهای کشتیرانی است: در شرایطی که ریسک باقی ماندن در بازار ایران افزایش یافته، بخشی از هزینه حضور شما را کاهش میدهیم.اما مسئله اصلی جای دیگری است.۱۰ درصد کاهش هزینه حمل، در برابر تحریمهای بانکی، محدودیت دسترسی به نظام مالی بینالمللی و ریسک امنیتی در دریا، «تاکتیک بقا» است، نه راهحل ریشهای.
نگرانی مهمتر، نفت است. اگر تعطیلی چاهها و میادین برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، بخشی از ظرفیت تولید ممکن است حتی پس از پایان جنگ نیز بهسادگی قابل بازگشت نباشد؛ یعنی هزینه جنگ میتواند از یک شوک موقت به یک آسیب ساختاری در اقتصاد انرژی ایران تبدیل شود.تنگه هرمز فقط یک مسیر دریایی نیست؛ یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان است. مسئله امروز ایران، علاوه بر صادرات، حفظ ظرفیت تولید، بازگشت ارز و جلوگیری از تبدیل ریسک امنیتی به هزینه دائمی اقتصاد است.متن کامل گفتوگو با الجزیره:https://www.aljazeera.net/ebusiness/2026/9/13/كيف-يؤثر-التعليق-المؤقت-للرسوم-على#مهدی_عرب_صادق #دیپلماسی_انرژی #تنگه_هرمز #نفت #اقتصاد_جنگ #انرژی
۱
ناترازی کم نشد؛ اقتصاد کوچک شد!
یادداشت مهدی عرب صادق در روزنامه شرق با یک سؤال ساده آغاز میشود:اگر ناترازی برق واقعاً کاهش یافته، چرا همچنان خاموشی صنایع ادامه دارد و چرا همزمان نشانههای رکود و افت سرمایهگذاری را میبینیم؟وزارت نیرو از کاهش ناترازی به کمتر از ۱۰ هزار مگاوات سخن گفته است، که البته عدد صحیحی نیست و حداقل ۵۵ درصد خطا دارد. اما برای فهم این عدد باید فقط به سمت عرضه نگاه نکرد؛ سمت تقاضا را هم دید.اگر بخشی از تقاضای برق به دلیل کاهش تولید صنعتی، خاموشی کارخانهها، افت فعالیت پتروشیمی و فولاد و رکود اقتصادی از بین رفته باشد، یا دچار خاموشی اجباری شده اند و کاهش مصرف از این مسیرها حاصل شده الزاماً به معنای افزایش ظرفیت واقعی شبکه نیست.
در این یادداشت، این موضوع را از چند زاویه بررسی شده است:• تفاوت ظرفیت اسمی نیروگاهها با توان واقعی و قابل اتکای شبکه• شکاف میان عرضه و تقاضای اوج برق• اثر خاموشی صنایع بر تولید• هزینه اقتصادی خاموشی و مقایسه آن با هزینه رفع کسری• افت تشکیل سرمایه ثابت و ارتباط آن با بحران انرژی سالهای آینده• زنجیره بههمپیوسته گاز، نیروگاه و صنعت• محدودیتهای واقعی توسعه خورشیدی• ظرفیت تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی• و پنج پیشنهاد مشخص برای مدیریت برق و گازبهنظر من، مسئله اصلی را باید در یک جمله خلاصه کرد:اقتصادی که کمتر تولید میکند، انرژی کمتری هم مصرف میکند؛ اما این کاهش مصرف را نباید با حل ناترازی اشتباه گرفت.ناترازیای که با کوچکشدن اقتصاد کم شود، حل نشده است؛ فقط بخشی از صورتمسئله از جلوی چشم ما کنار رفته است.حساب برق را میشود با تعطیلکردن کارخانه بست؛ حساب رشد را نه. متن کامل یادداشت من در روزنامه شرق: شرحی بر یک ادعای دولت؛ ناترازی کم نشد، اقتصاد کوچک شده است!از لینک زیر بخوانید:https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/1129895-ناترازی-کم-نشد-اقتصاد-کوچک-شده-است
یادداشت مهدی عرب صادق در روزنامه شرق با یک سؤال ساده آغاز میشود:اگر ناترازی برق واقعاً کاهش یافته، چرا همچنان خاموشی صنایع ادامه دارد و چرا همزمان نشانههای رکود و افت سرمایهگذاری را میبینیم؟وزارت نیرو از کاهش ناترازی به کمتر از ۱۰ هزار مگاوات سخن گفته است، که البته عدد صحیحی نیست و حداقل ۵۵ درصد خطا دارد. اما برای فهم این عدد باید فقط به سمت عرضه نگاه نکرد؛ سمت تقاضا را هم دید.اگر بخشی از تقاضای برق به دلیل کاهش تولید صنعتی، خاموشی کارخانهها، افت فعالیت پتروشیمی و فولاد و رکود اقتصادی از بین رفته باشد، یا دچار خاموشی اجباری شده اند و کاهش مصرف از این مسیرها حاصل شده الزاماً به معنای افزایش ظرفیت واقعی شبکه نیست.در این یادداشت، این موضوع را از چند زاویه بررسی شده است:• تفاوت ظرفیت اسمی نیروگاهها با توان واقعی و قابل اتکای شبکه• شکاف میان عرضه و تقاضای اوج برق• اثر خاموشی صنایع بر تولید• هزینه اقتصادی خاموشی و مقایسه آن با هزینه رفع کسری• افت تشکیل سرمایه ثابت و ارتباط آن با بحران انرژی سالهای آینده• زنجیره بههمپیوسته گاز، نیروگاه و صنعت• محدودیتهای واقعی توسعه خورشیدی• ظرفیت تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی• و پنج پیشنهاد مشخص برای مدیریت برق و گازبهنظر من، مسئله اصلی را باید در یک جمله خلاصه کرد:اقتصادی که کمتر تولید میکند، انرژی کمتری هم مصرف میکند؛ اما این کاهش مصرف را نباید با حل ناترازی اشتباه گرفت.ناترازیای که با کوچکشدن اقتصاد کم شود، حل نشده است؛ فقط بخشی از صورتمسئله از جلوی چشم ما کنار رفته است.حساب برق را میشود با تعطیلکردن کارخانه بست؛ حساب رشد را نه.
متن کامل یادداشت من در روزنامه شرق: شرحی بر یک ادعای دولت؛ ناترازی کم نشد، اقتصاد کوچک شده است!از لینک زیر بخوانید:https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/1129895-ناترازی-کم-نشد-اقتصاد-کوچک-شده-است۵