م
اختلالات اضطرابیتغییرات DSM-5 نسبت به DSM-IV-TR در بحث طبقهبندی اختلالات اضطرابی
در DSM-5 بیشترین تغییر به لحاظ طبقهبندی در مورد اختلالات اضطرابی است. اختلالاتی که در DSM-IV-TR تحت عنوان اختلالات اضطرابی طبقهبندی میشدند در DSM-5 در سه دسته: اختلالات اضطرابیاختلال وسواس فکری-عملیاختلالات ناشی از تروما طبقهبندی شدهاند.
تریکوتیلومانیا در DSM-IV-TR جزو اختلالات کنترل تکانه طبقهبندی میشد.اختلال احتکار و پوستکنی جزو اختلالات جدید DSM-5 هستند و قبلاً اختلال محسوب نمیشدند.اختلال دلبستگی واکنشی و تعامل بیقیدوشرط از طبقه اختلالات کودکی به اختلالات اضطرابی انتقال یافتهاند.اضطراب جدایی و لالی انتخابی از طبقه اختلالات کودکی به اختلالات اضطرابی انتقال یافتهاند.
علائم اضطرابعلائم شناختی: انتظار آسیب قریبالوقوع و نگرانی ناشی از آن.علائم بدنی: مربوط به فعال شدن سیستم سمپاتیک (گشاد شدن مردمک و…).علائم هیجانی: احساس دلهره و دلشوره و علائم گوارشی (تهوع، بیاشتهایی، استفراغ و…).علائم رفتاری: اجتناب و گریز.
در DSM-5 بیشترین تغییر به لحاظ طبقهبندی در مورد اختلالات اضطرابی است. اختلالاتی که در DSM-IV-TR تحت عنوان اختلالات اضطرابی طبقهبندی میشدند در DSM-5 در سه دسته: اختلالات اضطرابیاختلال وسواس فکری-عملیاختلالات ناشی از تروما طبقهبندی شدهاند.
تریکوتیلومانیا در DSM-IV-TR جزو اختلالات کنترل تکانه طبقهبندی میشد.اختلال احتکار و پوستکنی جزو اختلالات جدید DSM-5 هستند و قبلاً اختلال محسوب نمیشدند.اختلال دلبستگی واکنشی و تعامل بیقیدوشرط از طبقه اختلالات کودکی به اختلالات اضطرابی انتقال یافتهاند.اضطراب جدایی و لالی انتخابی از طبقه اختلالات کودکی به اختلالات اضطرابی انتقال یافتهاند.
علائم اضطرابعلائم شناختی: انتظار آسیب قریبالوقوع و نگرانی ناشی از آن.علائم بدنی: مربوط به فعال شدن سیستم سمپاتیک (گشاد شدن مردمک و…).علائم هیجانی: احساس دلهره و دلشوره و علائم گوارشی (تهوع، بیاشتهایی، استفراغ و…).علائم رفتاری: اجتناب و گریز.
۱ملاکهای اضطراب ناهنجار: شدت، فراوانی، تناسب با موقعیت و پیامدها (تأثیر بر عملکرد).اضطراب صرفاً یک علامت است و مساوی با اختلال نیست؛ مجموعهای از علائم است.تفاوت بین استرس و اضطراب: علائم مشابه، منبع استرس مشخص و وابسته به موقعیتهای بیرونی است که منبع اضطراب واضح است، در اضطراب منبع کلی، درونی و نامشخص است.
انواع اضطراب از نظر فروید فروید: مادر تمام بیماریهای جسمانی و روانی اضطراب است.
مکانیسمهای دفاعی (ابزارهای ایگو) باعث کاهش اضطراب. فروید: اختلال GAD فروپاشی مکانیسمهای دفاعی.
انواع اضطراب: اضطراب واقعی(شبیه به ترس)، اضطراب روانرنجور (تعارض بین نهاد و خود) و اضطراب اخلاقی (تعارض بین نهاد و فراخود) وقتی فرد برخلاف ارزشهای اخلاقی خود عمل میکند.
اختلال اضطراب تعمیمیافته (GAD)نگرانی (worry) و اضطراب افراطی درباره اکثر امور زندگی (بهطوری که امور عادی یا روزمرگی مختل میشود)، تنش حرکتی، گوشبهزنگی مداوم، احساس خستگی و کاهش انرژی، بالا بودن سطح فعالیت سیستم سمپاتیک و تحریکپذیری، احساس بیقراری، محتوای نگرانی معمولاً پیشبینی یک اتفاق منفی در آینده است و تفاوت آن با نشخوار ذهنی این است که نشخوار ذهنی مربوط به اتفاقات گذشته است.
تصویر غالب در افراد مبتلا به GAD نگرانی مفرط درباره امور معمول زندگی.
مدت زمان علائم: حداقل ۶ ماه.
انواع اضطراب از نظر فروید فروید: مادر تمام بیماریهای جسمانی و روانی اضطراب است.
مکانیسمهای دفاعی (ابزارهای ایگو) باعث کاهش اضطراب. فروید: اختلال GAD فروپاشی مکانیسمهای دفاعی.
انواع اضطراب: اضطراب واقعی(شبیه به ترس)، اضطراب روانرنجور (تعارض بین نهاد و خود) و اضطراب اخلاقی (تعارض بین نهاد و فراخود) وقتی فرد برخلاف ارزشهای اخلاقی خود عمل میکند.
اختلال اضطراب تعمیمیافته (GAD)نگرانی (worry) و اضطراب افراطی درباره اکثر امور زندگی (بهطوری که امور عادی یا روزمرگی مختل میشود)، تنش حرکتی، گوشبهزنگی مداوم، احساس خستگی و کاهش انرژی، بالا بودن سطح فعالیت سیستم سمپاتیک و تحریکپذیری، احساس بیقراری، محتوای نگرانی معمولاً پیشبینی یک اتفاق منفی در آینده است و تفاوت آن با نشخوار ذهنی این است که نشخوار ذهنی مربوط به اتفاقات گذشته است.
تصویر غالب در افراد مبتلا به GAD نگرانی مفرط درباره امور معمول زندگی.
مدت زمان علائم: حداقل ۶ ماه.
۱ویژگیهای افراد مستعد ابتلا به GAD- مسئولیتپذیری افراطی(*over responsibility*)- کمالگرایی (معیارهای افراطی)- عدم تحمل بلاتکلیفی- فاجعهانگاری- کنترلگری افراطی (همهچیز طبق ملاکهای آنها پیش برود)
اختلال فوبی خاص- شایعترین اختلال روانی در زنان- ترس شدید از موضوعی که به ذات خطرناک نیست (عدم تناسب شدت ترس و میزان خطر)
انواع فوبی- فوبی حیوانات: شایعترین نوع- فوبی اشیای بیجان: مثل ارتفاع و...- فوبی بیماری و مرگ: ترس از ابتلا به یک بیماری و مرگ در اثر آن - در زنان: معمولاً سرطان سینه - در مردان: بیماریهای مقاربتی- فوبی خون و جراحت
ویژگی مهم فوبی خون و جراحت- در فوبی خون و جراحت، فرد بهجای *جنگوگریز از حال میرود.
درمان فوبی خون و جراحت
- تنش کاربردی* (بالا بردن فشار خون و...)
دیدگاه رفتاری- فوبی خاص با شرطیسازی کلاسیک ایجاد میشود.- با شرطیسازی عامل تداوم مییابد.- ملاک اجتناب و گریز باعث تداوم فوبی میشود.
مکتب زیستی- آمادگیهای قبلی از نظر تکاملیدلیل برخی اضطرابها است.
اختلال فوبی خاص- شایعترین اختلال روانی در زنان- ترس شدید از موضوعی که به ذات خطرناک نیست (عدم تناسب شدت ترس و میزان خطر)
انواع فوبی- فوبی حیوانات: شایعترین نوع- فوبی اشیای بیجان: مثل ارتفاع و...- فوبی بیماری و مرگ: ترس از ابتلا به یک بیماری و مرگ در اثر آن - در زنان: معمولاً سرطان سینه - در مردان: بیماریهای مقاربتی- فوبی خون و جراحت
ویژگی مهم فوبی خون و جراحت- در فوبی خون و جراحت، فرد بهجای *جنگوگریز از حال میرود.
درمان فوبی خون و جراحت
- تنش کاربردی* (بالا بردن فشار خون و...)
دیدگاه رفتاری- فوبی خاص با شرطیسازی کلاسیک ایجاد میشود.- با شرطیسازی عامل تداوم مییابد.- ملاک اجتناب و گریز باعث تداوم فوبی میشود.
مکتب زیستی- آمادگیهای قبلی از نظر تکاملیدلیل برخی اضطرابها است.
۱اختلال اضطراب اجتماعی (Social anxiety disorder)- نام قدیمی آن: فوبی اجتماعی بود.- اضطراب حضور در موقعیتهای اجتماعی، اجتناب از حضور در جمع.
- مدت زمان علائم: حداقل به مدت ۶ ماه.
انواع- فراگیر: در تمام موقعیتها- محدود- عملکردی: انجام عمل خاص در حضور جمع
خطاهای شناختی- دید تونلی: همه جمع فقط این فرد را زیر نظر دارند.- ترس زیاد از تمسخر- سوگیری انتخابی (تفسیرهای غلط و مربوط به خود)
درمان- سریعترین درمان: درمان دارویی - آگونیستهای گابا (بنزودیازپین) - SSRI (فلوکستین، آسنترا و...)
- مؤثرترین درمان: درمانهای رفتاری - مواجههدرمانی - حساسیتزدایی منظم
اختلال وحشتزدگی (PANIC ATTACK) — ترس از مرگ
علائم- افزایش ناگهانی و غیرقابلپیشبینی سطح اضطراب که پیشرونده است.- نفستنگی- افزایش ضربان قلب- ترس شدید- تهوع- احساس از دستدادن کنترل و دیوانهشدن- احساس مرگ
ویژگی مهم: در عرض ۱۰ دقیقه به اوج رسیده و فروکش میکند.
سایر نکات- تجربه حمله پنیک + نگرانی درباره این موضوع بین حملات، به مدت حداقل یک ماه.- پنیک هم بهعنوان یک اختلال تشخیص داده میشود و هم میتواند اسپسیفایر در سایر اختلالات مثل آگورافوبیا باشد.- در کنکور، فوبیا و هراس بهجای هم بهکار میروند؛ اما: - حمله هراس - هول - حمله هول - وحشتزدگی
همگی ترجمههای پنیک هستند.
- پنیک بیماری ترس از ترس است.- سوءتعبیرها علائم را افزایش میدهند و علائم سوءتعبیرها را بیشتر میکنند.
- مدت زمان علائم: حداقل به مدت ۶ ماه.
انواع- فراگیر: در تمام موقعیتها- محدود- عملکردی: انجام عمل خاص در حضور جمع
خطاهای شناختی- دید تونلی: همه جمع فقط این فرد را زیر نظر دارند.- ترس زیاد از تمسخر- سوگیری انتخابی (تفسیرهای غلط و مربوط به خود)
درمان- سریعترین درمان: درمان دارویی - آگونیستهای گابا (بنزودیازپین) - SSRI (فلوکستین، آسنترا و...)
- مؤثرترین درمان: درمانهای رفتاری - مواجههدرمانی - حساسیتزدایی منظم
اختلال وحشتزدگی (PANIC ATTACK) — ترس از مرگ
علائم- افزایش ناگهانی و غیرقابلپیشبینی سطح اضطراب که پیشرونده است.- نفستنگی- افزایش ضربان قلب- ترس شدید- تهوع- احساس از دستدادن کنترل و دیوانهشدن- احساس مرگ
ویژگی مهم: در عرض ۱۰ دقیقه به اوج رسیده و فروکش میکند.
سایر نکات- تجربه حمله پنیک + نگرانی درباره این موضوع بین حملات، به مدت حداقل یک ماه.- پنیک هم بهعنوان یک اختلال تشخیص داده میشود و هم میتواند اسپسیفایر در سایر اختلالات مثل آگورافوبیا باشد.- در کنکور، فوبیا و هراس بهجای هم بهکار میروند؛ اما: - حمله هراس - هول - حمله هول - وحشتزدگی
همگی ترجمههای پنیک هستند.
- پنیک بیماری ترس از ترس است.- سوءتعبیرها علائم را افزایش میدهند و علائم سوءتعبیرها را بیشتر میکنند.
۱سببشناسی زیستی- افزایش سطح اسید لاکتیک (مثال: آزمایش لاکتات سدیم و حساسیت مراکز تنفس در مغز بیش از حد عادی، بهصورت آژیر)
سببشناسی روانشناختی- دیدگاه شناختی (نقش سوءتعبیر و تفسیرهای فرد درباره علایم بدنی)
آگورافوبیا (بازار هراسی)- ترس از مکانهای شلوغ مثل اتوبوس، مترو، بازار و...- ترس اصلی این است که نکند دچار حمله پنیک شود و کسی نباشد که به او کمک کند.- با یا بدون حمله پنیک- ریشه در اضطراب جدایی- بسیار فراگیر و فلجکننده است؛ حتی بیشتر از اضطراب اجتماعی.- درمان مشابه فوبی خاص
اختلال لالی انتخابی (selective mutism)- کودک نقصی در رشد کلامی ندارد و رشد کلامی بهنجار داشته است.- از سخنگفتن در موقعیتهای خاصی اجتناب میکند، به مدت بیش از یک ماه.- ناشی از اضطراب است و بسیار شبیه به اضطراب اجتماعی است.- از اختلالات دوران کودکی به اختلالات اضطرابی منتقل شده است.
بهترین درمان- درمان رفتاری (شکلدهی یا Shaping)- تقویت کوچکترین رفتارهای نزدیک به صحبتکردن- این روش درمانی در مورد کودکان مبتلا به اوتیسم به کار می رود
سببشناسی روانشناختی- دیدگاه شناختی (نقش سوءتعبیر و تفسیرهای فرد درباره علایم بدنی)
آگورافوبیا (بازار هراسی)- ترس از مکانهای شلوغ مثل اتوبوس، مترو، بازار و...- ترس اصلی این است که نکند دچار حمله پنیک شود و کسی نباشد که به او کمک کند.- با یا بدون حمله پنیک- ریشه در اضطراب جدایی- بسیار فراگیر و فلجکننده است؛ حتی بیشتر از اضطراب اجتماعی.- درمان مشابه فوبی خاص
اختلال لالی انتخابی (selective mutism)- کودک نقصی در رشد کلامی ندارد و رشد کلامی بهنجار داشته است.- از سخنگفتن در موقعیتهای خاصی اجتناب میکند، به مدت بیش از یک ماه.- ناشی از اضطراب است و بسیار شبیه به اضطراب اجتماعی است.- از اختلالات دوران کودکی به اختلالات اضطرابی منتقل شده است.
بهترین درمان- درمان رفتاری (شکلدهی یا Shaping)- تقویت کوچکترین رفتارهای نزدیک به صحبتکردن- این روش درمانی در مورد کودکان مبتلا به اوتیسم به کار می رود
۱اختلال اضطراب جدایی
در اختلالات دوران کودکی حتماً باید والدین در کودک درگیر باشند.
اختلال اضطراب جدایی- ۸ ماهگی تا ۳/۵ سالگی یک ویژگی رشدی طبیعی است و شانس بقای کودک را افزایش میدهد و ارزش تکاملی دارد.- بعد از آن اگر تداوم پیدا کند، تبدیل به اختلال اضطراب جدایی میشود.- کودک هنگام جدایی از والدین مضطرب میشود و علائمی مانند: - تهوع - دلدرد - سردرد میگیرد / فعالانه از جدایی از والدین اجتناب میکند.
درمان- بهترین درمان: درمان رفتاری (حساسیتزدایی منظم)- عامل اصلی والدین هستند و باید آنها نیز درمان بگیرند.
نکات تکمیلی- مانند اکثر اختلالات دوران کودکی، در پسران شایعتر است.- در DSM-5 محدودیت سنی قبل از ۱۸ سالگی حذف شده و این تشخیص برای بزرگسالان نیز مطرح میشود.- هرچه سن کمتر باشد، علائم معمولاً شدیدتر است.- محتوای کابوسها و خوابها: جدایی از والدین
شیوع اختلالات اضطرابی- در زنان بیشتر از مردان است، بهویژه فوبیاها (۲ به ۱)
نکات- فوبی خاص شایعترین اختلال DSM-5 در زنان است.- ترس شدید نامتناسب با موقعیت است.- شایعترین اختلال DSM-5 در مردان سوءمصرف مواد است.- در فوبی خون و جراحت نسبت دو جنس برابر است.
در اختلالات دوران کودکی حتماً باید والدین در کودک درگیر باشند.
اختلال اضطراب جدایی- ۸ ماهگی تا ۳/۵ سالگی یک ویژگی رشدی طبیعی است و شانس بقای کودک را افزایش میدهد و ارزش تکاملی دارد.- بعد از آن اگر تداوم پیدا کند، تبدیل به اختلال اضطراب جدایی میشود.- کودک هنگام جدایی از والدین مضطرب میشود و علائمی مانند: - تهوع - دلدرد - سردرد میگیرد / فعالانه از جدایی از والدین اجتناب میکند.
درمان- بهترین درمان: درمان رفتاری (حساسیتزدایی منظم)- عامل اصلی والدین هستند و باید آنها نیز درمان بگیرند.
نکات تکمیلی- مانند اکثر اختلالات دوران کودکی، در پسران شایعتر است.- در DSM-5 محدودیت سنی قبل از ۱۸ سالگی حذف شده و این تشخیص برای بزرگسالان نیز مطرح میشود.- هرچه سن کمتر باشد، علائم معمولاً شدیدتر است.- محتوای کابوسها و خوابها: جدایی از والدین
شیوع اختلالات اضطرابی- در زنان بیشتر از مردان است، بهویژه فوبیاها (۲ به ۱)
نکات- فوبی خاص شایعترین اختلال DSM-5 در زنان است.- ترس شدید نامتناسب با موقعیت است.- شایعترین اختلال DSM-5 در مردان سوءمصرف مواد است.- در فوبی خون و جراحت نسبت دو جنس برابر است.
۱