از من به ما؛ جستاری در تربیت سیاسی«تربیت سیاسی» در نگاه اول ممکن است قدری متناقض و ناخوشایند به نظر برسد. از آن جهت که «تربیت» با عاملیت انسان و رشد فضائلِ اخلاقی و دینی سروکار دارد و «سیاست» در برخی از مصادیقِ عرفی آن، به ایدئولوژی و سرسپردگی، تعصباتِ جناحی و سیاسیبازی تعبیر میشود.شاید به همین سبب باشد که پژوهشگران بهندرت تربیت سیاسی را موضوع تفکر خود قرار میدهند و کمتر متون عمیقی در این زمینه نگاشته میشود.در این یادداشت سعی کردم با تاکید بر تعهدات اخلاقی، مبنای قابل پذیرشی برای «تربیت سیاسی» فراهم سازم.
متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید:https://farhikhtegandaily.com/page/270749/@mmshirazi۵
آنچه دستاندکاران آموزشوپرورش باید بدانند۱۴۰۴/۵/۲۰بازخوانی تجربههای تحول در نظام آموزشی کشورهای مختلف میتواند آوردههای مفیدی داشته باشد. تجربه دبریگارد، معاون وزیر آموزشوپرورش کلمبیا، برای من جالب توجه بود و به نظرم نکات ارزشمندی برای دستاندکاران آموزشی دارد. در ادامه به اجمال به آنها اشاره میکنم: نگذارید سختیها و پیچیدگیهای ایجاد تحول در نظام آموزشی، امیدتان را از شما بگیرد. بدون امید هیچ تغییری اتفاق نمیافتد، اما با امید ممکن است تغییری رخ دهد. تنها آن دسته از سیاستها پا به عرصه ظهور میگذارند و پابرجا میمانند که بتواند اذهان ذینفعان را با خود همراه کند و روایت مشترکی با آنها بسازد. هر کس که در زیستبوم آموزشی فعالیت میکند بخشی از اطلاعات مربوط به آموزشوپرورش را دارد و از بخش بسیار زیادی از آن ناآگاه است. اساتید دانشگاه و پژوهشگران، معلمان و نیروهای ستادی آموزشوپرورش و نمایندگان مجلس و اعضای شوراهای عالی، همگی متناسب با جایگاه خود صاحب اطلاعات و دانش ارزشمندی هستند. تنها آنگاه به اطلاعات و دانشی جامع از وضعیت آموزشی میرسیم که همانند پازل تمامی افراد در کنار یکدیگر قرار گیرند. رمز در کنار هم بودن، گشودگی نسبت به نظرات و تجربههای یکدیگر است. مورد چهارم که به نظرم مهمترین نکتهای است که دبریگارد مطرح میکند، این است که اخلاق مهمتر از تاکتیکهای سیاسی و مذاکره است.اصلاح tactical overload (بار اضافه تاکتیکی) که او استفاده میکند، به این معنا که در محیطهای پیچیده مانند نظام آموزشی، بازیهای سیاسی مانند مذاکرات مخفی، قدرتنماییهای بیمورد، بلوفزدن، نقش بازیکردن و مواردی ازایندست، علاوهبر آنکه انرژی و تمرکز زیادی از دستاندرکاران آموزشی میگیرد، در درازمدت سبب رواج بیاعتمادی، عدم صمیمیت و صداقت خواهد شد. اما وقتی رهبران آموزشی بدون داشتن برنامههای پنهان یا منافع شخصی، با نگرانی واقعی برای دانشآموزان و پایبندی به اصول اخلاقی وارد مذاکره برای حل مشکلات شوند، نتایج بهتری به دست خواهد آمد. متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید:https://farhikhtegandaily.com/page/271026/@mmshirazi۵۱بازپسگرفتن دموکراسی از بازار.pdf
۲۴۳.۰۹ کیلوبایت
این متن، گفتوگویی بین دارون عجماغلو و مایکل سندل با موضوع «رابطۀ بین سیاست و اخلاق برای احیای دموکراسی» است. سندل استدلال میکند که برای نجات جامعه سیاسی از فروپاشی اخلاقی و نیز حفظ دموکراسی، راهی جز بازگشت به سنت ارسطویی وجود ندارد. از نظر او، باید از طریق گفتوگوهای مدنی، غایت جامعۀ سیاسی، مفهوم زندگی خوب و خیر همگانی (Common Good) را تبیین کرد و سپس جهتگیریهای اقتصادی و سیاسی را بر اساس این مفاهیم سامان داد. به باور او، در فقدان چنین رویکردی، ارزشهای اخلاقی از «حوزۀ عمومی» به حاشیه رانده میشوند و ارزشهای مبتنی بر منطق بازار بر مناسبات اجتماعی و سیاسی جامعه سیطره مییابند.۴۲بازارسال شده از معاونت گفتمانسازی و مطالبهگری
نشست مجازی بررسی ابعاد توسعه مشارکتهای مردمی از طریق تشکیل هیئت امنا در تمام مدارس دولتی کشوربا حضور:
️دکتر خزایی، نماینده ورامین ️ دکتر شیرازی، پژوهشگر تعلیم و تربیت️ دکتر بنیادی، پژوهشگر تعلیم و تربیت یکشنبه ۲۴ خردادماه، ساعت: ۱۶ در بستر اسکای روملینک حضور در جلسه متعاقبا ارسال میشود.لینک ثبت نام:https://survey.porsline.ir/s/2Bc8gF68
معاونت گفتمان سازی و مطالبه گری بسیج فرهنگیان قم
۷بارقه || درنگهایی بر فرهنگ، تربیت و سیاست
مدارس هئیت امنایی.pptx
هیئتامنایی شدن مدارس؛ حل نامسئله! محمد محمدشیرازی1405/3/24بحث هیئتامناییشدن مدارس بار دیگر در کانون توجه سیاستگذاران آموزشی قرار گرفته است. مدافعان این طرح سه هدف اصلی را دنبال میکنند: حذف تنوع مدارس، تقویت مدارس دولتی و گسترش مشارکتهای مردمی. اما پرسش اساسی این است که آیا هیئتامناییشدن مدارس واقعاً میتواند این اهداف را محقق کند یا صرفاً به ایجاد یک ساختار اداری جدید منجر خواهد شد؟نخستین هدف، یعنی حذف تنوع مدارس، از همان ابتدا با ابهام جدی مواجه است. بخشی از تنوع موجود در نظام آموزشی نهتنها آسیب نیست، بلکه پاسخی به نیازهای متفاوت دانشآموزان و شرایط گوناگون جغرافیایی و اجتماعی است. مدارس استعدادهای درخشان، استثنایی، عشایری و شبانهروزی نمونههایی از این ضرورت هستند. حذف یکسانسازانه این تنوع نهتنها به بهبود کیفیت آموزشی نمیانجامد، بلکه میتواند به بیعدالتی آموزشی نیز دامن بزند.دومین هدف، تقویت مدارس دولتی است. پژوهشهای انجامشده نشان میدهد که مدارس هیئتامنایی در برخی شاخصها عملکرد بهتری نسبت به مدارس عادی داشتهاند؛ اما بررسیهای دقیقتر حکایت از آن دارد که این برتری بیشتر ناشی از انتخاب مدارس موفق برای هیئتامناییشدن بوده است، نه نتیجه مستقیم سازوکار هیئتامنایی. به بیان دیگر، هنوز شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد این الگو به خودی خود موجب ارتقاء کیفیت مدارس دولتی میشود.سومین و مهمترین استدلال موافقان، توسعه مشارکتهای مردمی است. مشارکت مردم در آموزش یک ضرورت انکارناپذیر است؛ با این حال نظام آموزشی ایران هماکنون از دو سازوکار رسمی برای تحقق این هدف برخوردار است: «شورای مدرسه» و «انجمن اولیا و مربیان». هر دو نهاد در آییننامههای رسمی تعریف شدهاند و وظیفه جلب مشارکت خانوادهها، خیرین و جامعه محلی را بر عهده دارند. در چنین شرایطی این سؤال مطرح میشود که هیئت امنا چه کارکرد جدیدی را به این ساختارها اضافه میکند؟پاسخ این است که هیئت امنا تنها زمانی واجد معنای نهادی و کارکردی جدید خواهد بود که مرکز ثقل تصمیمگیریها را از درون مدرسه به بیرون آن منتقل کند. شورای مدرسه به دلیل آنکه اعضای اصلی آن مدیر، معاونان، معلمان و نمایندگان اولیا هستند، ماهیتی درونمدرسهای دارد و تصمیمگیریهایش حول مسائل و اقتضائات داخلی مدرسه شکل میگیرد. اما هیئت امنا زمانی متفاوت از شورای مدرسه خواهد بود که بازیگران بیرونی مانند خیرین، چهرههای محلی، گروههای اجتماعی و جهادی، فارغالتحصیلان یا سایر افراد اثرگذار در آن نقش محوری پیدا کنند و جهتگیریهای مدرسه تحت تأثیر آنان قرار گیرد.جابهجایی مرکز ثقل تصمیمگیریها به بیرون مدرسه، پرسش مهمتری را پیش روی ما قرار میدهد: آیا تربیت، که از مهمترین وظایف حاکمیتی دولت و نیز «خیر عمومی» به شمار میرود، باید به شبکهای از تصمیمگیران متشتت محلی و خارج از مدرسه واگذار شود؟پاسخ سوال منفی است؛ اسناد بالادستی نظام تعلیم و تربیت به صراحت بر حفظ و تقویت «شأن حاکمیتی آموزشوپرورش» تاکید داشته و نظام آموزشی را از ملوکالطوایفی شدن بر حذر داشتند. بنابراین هئیتامناییشدن تنها زمانی معنای کارکردی جدیدی خواهد داشت که از اساس معنای آن ناموجه باشد!شاید به جای افزودن ساختارهای جدید، بهتر باشد توجه سیاستگذاران بر توانمندسازی مدیران مدارس، ارتقاء کیفیت نیروی انسانی و تفویض اختیارات مؤثر به خود مدرسه متمرکز شود. مسئله اصلی آموزش و پرورش کمبود شورا و هیئت نیست؛ بلکه کیفیت حکمرانی در مدرسه است.@mmshirazi۵۱ مردمیسازی آموزشوپرورش؛ آیا مسئله این است؟ محمد محمدشیرازی1405/3/27در سالهای اخیر، «مردمیسازی آموزشوپرورش» به یکی از کلیدواژههای پرتکرار در ادبیات سیاستگذاری آموزشی تبدیل شده است. اسناد بالادستی، برنامههای تحولی و سخنان مسئولان همگی بر ضرورت گسترش مشارکتهای مردمی در تعلیم و تربیت تأکید کردهاند؛ تأکیدی که البته ریشه در یک آرمان ارزشمند دارد:*هیچ نظام آموزشی موفقی بدون همراهی جامعه، خانوادهها و نیروهای اجتماعی نمیتواند به اهداف خود دست یابد.*اما پرسش مهم این است که آیا امروز مسئله اصلی آموزشوپرورش ایران همچنان کمبود مشارکت مردمی است؟ آیا این آرمان در مقایسه با دیگر آرمانهای نظام آموزشی مانند برقراری عدالت آموزشی و ارتقای کیفیت نیروی انسانی، همچنان در نقطهای قرار دارد که نیازمند بیشترین توجه سیاستگذاران باشد؟ من میخواهم استدلال کنم، پاسخ پرسش منفی است.برخلاف برخی نهادهای اداری که ممکن است میان دولت و جامعه فاصلهای محسوس وجود داشته باشد، آموزشوپرورش اساساً نهادی مردمی است. بدنه چندصدهزارنفری معلمان، معاونان و مدیران مدارس از میان مردم عادی برگزیده میشوند و هر ساله افراد جدیدی از مسیرهایی مانند دانشگاه فرهنگیان، آزمونهای استخدامی و سایر شیوههای جذب، وارد این نظام میشوند.* آموزشوپرورش یک ساختار بسته و انحصاری نیست که درهای آن بر روی جامعه بسته شده باشد؛ بلکه یکی از گستردهترین عرصههای حضور مستقیم مردم در اداره امور عمومی و آموزشی کشور است.*از سوی دیگر، درون جامعه معلمان نیز اشکال متنوعی از مشارکتهای داوطلبانه و خودجوش شکل گرفته است. شبکههای حرفهای معلمان، گروههای آموزشی، جریانهایی مانند «رهیاران تحول» و مجموعههای مردمی تربیتمربی نمونههایی از کنشگریهای موجود در بدنه معلمین هستند که لزوما در قیدودار نظام بورکراتیک آموزشوپرورش نیستند و میتوان آن جریانها را تا حد قابلقبولی «مردمی» قلمداد کرد.در سطح تصمیمگریهای درونمدرسهای نیز سازوکارهای رسمی مشارکت سالهاست که ایجاد شدهاند. شورای مدرسه با حضور مدیران، معاونین و معلمان و ...-که گفته شد از مردم عادی تشکیل شدهاند- در تصمیمسازیهای مدرسه نقش دارد و انجمن اولیا و مربیان نیز بستر حضور خانوادهها را فراهم میکند. اولیا میتوانند در تصمیمسازی، اجرای برنامهها و مهمتر از همه نظارت بر عملکرد مدرسه نقشآفرینی کنند. (اگر در برخی مدارس این ظرفیتها بهدرستی فعال نیستند، مسئله بیش از آنکه به فقدان سازوکار مشارکت مربوط باشد، به ضعف اجرا، فرهنگ سازمانی یا کیفیت مدیریت مدرسه بازمیگردد.)بنابر آنچه گفته شد، به نظر می رسد باید در اولویت قراردادن مسئله مشارکتهای مردمی بازاندیشی کنیم. بدیهی است مشارکت مردمی همچنان یک ارزش مهم است و باید تقویت شود، اما آیا واقعاً مهمترین مسئله امروز آموزشوپرورش است؟واقعیت آن است که نظام آموزشی با چالشهای فوریتر و عمیقتری مواجه است. کیفیت تربیت معلم، وضعیت دانشگاه فرهنگیان، شکافهای آموزشی میان مناطق برخوردار و محروم، افت یادگیری دانشآموزان و نابرابری فرصتهای آموزشی از جمله مسائلی هستند که آثار آنها مستقیماً بر آینده کشور تأثیر میگذارد. در چنین شرایطی، تمرکز بیش از حد بر مسئلهای که تا حد قابل قبولی تحقق یافته است(مانند مشارکتهای مردمی)، ممکن است توجه سیاستگذاران را از مسائل بنیادیتر منحرف کند.@mmshirazi۴۱ آموزش و پرورش؛ بیش از تکنیک، نیازمند فضیلت محمد محمدشیرازی1405/3/28 حیات سیاسی انسانها، بدون روایتهای مشترک معنا و انسجام پیدا نمیکند. انسانها زمانی میتوانند خود را عضوی از یک جامعه بدانند که داستان مشترکی درباره گذشته، حال و آینده خود داشته باشند. اما این روایتهای مشترک از کجا شکل میگیرند؟ پاسخ مکاینتایر این است که روایتها در دل «عمل» ساخته میشوند.عمل از نظر او، نوعی فعالیت اجتماعی پیچیده است که بر همکاری انسانها استوار است. در یک عمل، افراد برای رسیدن به خیرهایی تلاش میکنند که فقط نصیب یک فرد خاص نیست، بلکه همه کسانی که در آن عمل مشارکت دارند از آن بهرهمند میشوند.برای مثال، پزشکی را در نظر بگیریم؛ پزشکی فقط مجموعهای از تکنیکها برای درمان بیماری نیست. پزشکان، پرستاران و بیماران در یک عمل اجتماعی مشترک مشارکت دارند که هدف درونی آن، حفظ سلامت و بهبود زندگی انسانهاست. وقتی این عمل به درستی انجام شود، خیرهایی مانند افزایش دانش پزشکی، مراقبت بهتر از بیماران و رشد اخلاق حرفهای نصیب همه اعضای این عرصه میشود.تعلیموتربیت نیز از همین منظر یک «عمل» است. آموزشوپرورش فقط انتقال اطلاعات یا اجرای چند برنامه آموزشی نیست؛ بلکه یک فعالیت اجتماعی مشترک است که در آن معلم، دانشآموز، خانواده و جامعه برای تحقق خیرهای درونی تربیت همکاری میکنند؛ خیرهایی مانند رشد عقلانی، پرورش شخصیت، شکلگیری مسئولیتپذیری و توانایی زندگی شایسته در جامعه.اما برای آنکه یک عمل بتواند شکل بگیرد و خیرهای آن به همه اعضای جامعه برسد، به «فضیلتهای اخلاقی» نیاز دارد. بدون فضیلت، انسانها توان مشارکت پایدار در یک عمل مشترک را ندارند. فضیلتهایی مانند عدالت، صداقت، شجاعت، مسئولیتپذیری و توجه به خیر عمومی باعث میشوند افراد بتوانند در یک فعالیت مشترک سهیم شوند.برای مثال، اگر اعضای یک تیم ورزشی فقط به فکر برتری فردی باشند، همکاری واقعی شکل نمیگیرد و تیم نمیتواند موفق شود. موفقیت یک تیم نیازمند فضیلتهایی مانند اعتماد، فداکاری و احترام به نقش دیگران است. در چنین شرایطی، خیرهایی مانند رشد مهارت جمعی و موفقیت گروهی نصیب همه اعضا میشود.در حوزه تعلیموتربیت نیز چنین است؛ برای آنکه عمل تربیتی در جامعه شکل بگیرد و همه از خیرهای درونی آن بهرهمند شوند، کنشگران این عرصه باید فضیلتمند باشند . معلمی که فقط به دنبال انجام وظیفه اداری یا کسب موقعیت شخصی است، نمیتواند به معنای کامل در عمل تربیت مشارکت کند. اما معلمی که فضیلتهایی مانند دلسوزی، عدالت، مسئولیتپذیری و تعهد به رشد دانشآموزان را دارد، بخشی از یک عمل تربیتی واقعی خواهد بود.در غیاب فضیلتها، توجه کنشگران آموزشی به سمت خیرهای بیرونی معطوف میشود؛ خیرهایی مانند کسب قدرت، شهرت یا رقابت برای کسب منافع بیشتر. این خیرها ممکن است برای برخی افراد سودمند باشند، اما معمولاً محدودند و تنها نصیب گروه کوچکی میشوند. در چنین وضعیتی، جامعه از خیرهای گسترده و عمیق عمل تربیت محروم میماند.بنابراین، اگر هدف ما تحول واقعی است، مسئله فقط افزایش روشها و تکنیکهای سیاستی نیست. سیاستها و برنامهها زمانی میتوانند به بهبود تربیت کمک کنند که بر بستری از فضیلتهای اخلاقی استوار باشند. گاهی تأکید بیش از اندازه بر ابزارها و تکنیکها، بدون توجه به فضیلتهای لازم برای مراقبت از عمل تربیتی، باعث میشود برخی افراد بتوانند به خیرهای بیرونی مانند قدرت و شهرت برسند، اما خودِ تربیت و خیرهای مشترک آن آسیب ببیند.@mmshirazi۳۲۱