بله | کانال باغچه یاس

۱۹ مرداد

"یوم‌العباس"
روایتی از عزای روز هفتم محرم در منطقه عین دو اهواز
بخش اول
از خوف این‌که مبادا فردا، جا بمانم؛ امانت شب را نیمه‌هوشیار به گرگ‌ومیش می‌سپارم. قامت به صلاة صبح می‌بندم. انتهای سلامِ صلاةِ صبحم گره می‌خورد به نگاهم به ساعت. هنوز نیم‌‌ ساعتی تا موعد خروجم از خانه، فرصت باقی‌ست. امروز، من پیش از مادر، چراغ مطبخ را روشن می‌کنم. تخم‌مرغ را در تابه می‌شِکَنَم. نیمرو را دو لقمه می‌کنم؛ لقمه‌ای سهم صبحانه‌ام می‌شود و دیگری همراه بطری آب، آذوقه راهم. رخت عزا به تن می‌کنم. «بسم‌‌الله» می‌گویم و پاشنه کفش، وَر می‌کِشَم‌. در دل، سه مرتبه «آیت‌ الکرسی» می‌خوانم‌ به‌شیوه همیشه که از خانه بیرون می‌زنم‌. تا به مقصد برسم، به حساب لقمه همراهم می‌رسم‌. از ماشین که پیاده می‌شوم، هُرْمِ گرما مهمانِ ناخوانده سَرِ صبحِ تنم می‌شود. بوی رطوبت و شرجی، بوی آسفالت خیس‌خورده به جانم می‌نشیند. از قرار معلوم، من زودتر از خورشید‌خانم، سر قرار حاضر شدم‌. خیابان نسبتاً خلوت است. خلوتی خیابان، صیاد می‌شود و آرامش خاطرم، صید چرب‌و‌نرمش. تنم، خانه‌ای کهنه و کلنگی می‌شود و ترس، مارمولک‌هایی که دیوار خانه را بالا می‌روند. نَکُنَد دیر رسیدم و از کاروان جا ماندم؟ شنیده بودم: «امسال به‌علت گرما، قافله سیاه‌جامگان، پنج صبح راه می‌افتد. به‌سیاق هرسال، طول و عرض خیابان را بند می‌آورد. شارع را یکدست، اَسْوَد می‌کند و صدایشان تا هفت کوچه آن‌ورتر می‌رود‌.» از آن‌همه شنیده، تنها چیزی که در نگاه اول سهمم می‌شود؛ فقط، چند نوجوان که تازه پشت لب‌شان تُنُکْ، نوک زده، سه‌چهار کودک و دو عاقل‌مردِ قدبلندِ عرب است که یکی‌شان شلنگ به دست گرفته، به‌مرامِ باغبانی دل‌سوز که هر روز صبحِ علی‌الطلوع باغچه یاس و نسترن را آبیاری می‌کند، جگرِ تَفتیده آسفالتِ چاک‌چاکِ کفِ خیابان را آب‌پاشی می‌کند تا که خاک از جان مَعْبَر، رخت بندد و خیابان، مهیای قدومِ مبارکِ عزادارانِ امروز شود. دیگرمرد با آغوشی مملو از پرچم‌های سه‌گوشِ متبرک و مُنَقَشْ به نقش یا اباعبدالله‌الحسین(علیه‌السلام) و یا ابوالفضل‌العباس(علیه‌السلام) سَردَر هر منزل و مَکْسَبْ، عَلَمی نصب می‌کند به‌نشانه این‌که این کاشانه و دکان، عزادار حسین(علیه‌السلام) است. پسرانِ نوجوانِ عرب دشداشه‌های سیاهشان را به تن و صندل‌های عربی مشکی، طلایی و خردلی‌شان را به پا کرده‌اند‌. پارچ‌های آب دست گرفته و سقا شده‌اند. کودکان هم پروانه‌های تازه‌از‌پیله‌درآمده‌ای هستند، آماده کشف دنیا. پادَررِکابِ پدران و برادرانِشانَنْد. شیرین، ظریف و بازیگوش. از حالا، سرمشق ادب خدمت و آداب خادمی را املا می‌کنند تا آداب‌دان بشوند، تا در دستگاه باشکوه اباعبدالله‌الحسین(علیه‌السلام) از گِل وجودشان، نوکران خوبی شکل بگیرد به‌مانند باقی اعضای عائله‌شان. گروه عکاسان از راه می‌رسد‌. به چشمِ برق‌زده نوجوانانِ عربِ عشق‌ِ عکس می‌آیند. آن‌ها نیز به چشم عکاسان، قاب نابی برای ثبت هستند. همین ابتدای کار، کمی پیش از شروع رسمی مراسم، «دست‌اندرکاران» همان «پسران نوجوان عرب» در «پشت صحنه» که همان «وسط خیابان» باشد، دوشادوش یکدیگر می‌ایستند، از سرو قامتشان نیم‌دایره می‌سازند و زیر بیرق سرخ و بلند یا اباعبدالله‌الحسین(علیه‌السلام)، رو به دوربین موبایل یکی از رفقایشان، لبخند، بذل‌و‌بخشش می‌کنند‌. چه دشتِ اولِ صبحِ خوبی‌ست برای عکاسان! محال است؛ این لحظه، صیدِ صیادِ نگاهشان نشود. مسیر را ادامه می‌دهم. موکب‌ها یکی پس از دیگری در قاب نگاهم جای می‌گیرند. بوی اسپندِ روی آتشِ موکب‌ها خاطرات مشایه اربعین را در ذهنم زنده می‌کند. صداها کم‌کم‌ قوت می‌گیرد و قامت سیاه‌پوش عزاداران، خیابان را صاحب‌عزا می‌کند. قابی شگفت، نگاهم را محصور می‌کند. میخ توجهم‌ را زمین می‌کوبد. پیرزنِ قدبلند و چهارشانه عربی‌ست که شِیله‌‌به‌سَر و ثوب‌‌به‌‌تن، جلوی در خانه‌اش ایستاده. درست، زیر پرچم سیاه‌رنگی که با نارنجی پررنگ، رویش نوشته شده: «یا حسین(علیه‌السلام)» و «یا قمر بنی‌هاشم(علیه‌السلام)». زن، دستان قوی و پهنی دارد. پشت دست چپش را خال زده. طرحی سبز‌آبی کوچک و نامفهوم که از روی برجستگی رگش، رد شده. نوه‌اش را بغل زده. پسرکی سه‌چهارساله، سفیدرو و مو‌فرفری. از چشمان بچه می‌بارد که به‌اجبار از خواب ناز، بیدارش کرده‌اند‌. کنار زن، دختری هشت‌نه‌ساله ایستاده. سفید‌رو با چشمانی قهوه‌ای و اَبْروانی کمانی که از شباهت چهره‌اش با پسرک به رابطه خواهربرادری‌شان پی می‌برم. در دل می‌گویم: «خدا حفظ کند این مغز بادام‌های شیرین را برای کاسه چینی گل‌سرخی دل حَجیه.» چیلیک. این قاب بی‌نظیر، می‌شود رزقِ اولِ صبحِ دوربینم. قلاب نگاهم، بند جایی می‌شود دوسه متر آن‌طرف‌تر.

" />