چند روز پیش مقالهای با عنوان Contractual Implications of the War on Construction Projects را مطالعه میکردم که به فارسی "پیامدهای قراردادی جنگ بر پروژههای ساخت" میشود ترجمه کرد.مقاله، اثر جنگ بر تداوم پروژههای ساخت را بررسی میکند و توضیح میدهد که جنگ فقط به معنای توقف فیزیکی کارگاه نیست؛ بلکه میتواند زنجیره تامین مصالح، نیروی انسانی، هزینهها، زمانبندی، ایمنی کارگاه، تعهدات قراردادی و حتی امکان ادامه یا خاتمه قرارداد را تحت تاثیر قرار دهد. (در پستهای قبلی در خصوص عقیم شدن قرارداد یا Frustration صحبت کردم)
در این مقاله، با محوریت جنگ روسیه و اوکراین، به تجربهها و پیامدهای جنگ در کشورها و مناطق مختلفی مثل اوکراین، روسیه، کوزوو، غزه، سوریه، عراق و افغانستان هم اشاره شده و آثار جنگ بر تخریب زیرساختها، کمبود منابع، افزایش هزینهها و دشواری بازسازی پس از جنگ بررسی شده است. نکته مهمتر اینکه مقاله، این موضوع را در چارچوب قراردادهای استاندارد بینالمللی ساخت، یعنی FIDIC، NEC و JCT تحلیل میکند.
دیروز هم نامه سندیکای شرکتهای ساختمانی ایران به سازمان برنامه و بودجه درباره جبران خسارت پیمانکاران را میخواندم. در این نامه، یک بند توجه من را خیلی جلب کرد:
بند الف-۴: اعلام آتشبس به معنای بازگشت فوری به شرایط عادی نیست.
به نظرم این یکی از مهمترین نکاتی است که سندیکا در نامه خود بهدرستی به آن توجه کرده؛ نکتهای که این روزها با توجه به مشاهداتی که در برخی پروژههای فعال دارم، کمتر به آن پرداخته میشود و تا حدی مغفول مانده است.
واقعیت این است که در پروژههای پیمانکاری، پایان درگیری یا اعلام آتشبس لزوما به معنای آماده بودن فوری کارگاه برای ادامه کار مثل قبل نیست. ممکن است زنجیره تامین هنوز دچار اختلال باشد، مصالح و تجهیزات با تاخیر یا قیمتهای جدید تامین شوند، نیروی انسانی متخصص هنوز به کارگاه بازنگشته باشد، مسیرهای حمل و نقل و تامین دچار مشکل باشند و برنامه زمانبندی و جریان نقدینگی پروژه هم نیاز به بازنگری جدی داشته باشد.
در همان مقاله نیز تاکید میشود که حتی در شرایط پسادرگیری، قراردادهای ساخت باید با دقت، انعطاف و برنامهریزی مجدد مدیریت شوند. جنگ میتواند باعث تاخیر، اختلال، کمبود منابع، افزایش هزینه و زمان، تغییر محدوده کار، تعلیق، اصلاح قرارداد یا حتی خاتمه قرارداد شود. بنابراین ازسرگیری کار، یک اتفاق خودکار و فوری نیست؛ بلکه زمانی معنا دارد که امکان واقعی اجرای کار، از نظر فنی، مالی، قراردادی و اجرایی فراهم شده باشد.
به همین دلیل، هم پیمانکاران و هم کارفرمایان باید این نکته را جدی بگیرند: آتشبس، پایان آثار جنگ بر پروژه نیست.دوره پس از اعلام آتشبس تا تجهیز مجدد هم میتواند بخشی از دوره بحران پروژه باشد و باید در تصمیمگیریهای قراردادی، زمانی و مالی لحاظ شود.
برای دوستانی که علاقهمندند، مقاله را هم قرار میدهم تا مطالعه کنند.
۹۳
۹۳Contractual implications of the war on construction projects.pdf
۱ مگابایت
مقاله Contractual Implications of the War on Construction Projectsپیامدهای قراردادی جنگ بر پروژههای ساخت۷۳acco.pdf
۳۳۲.۳۳ کیلوبایت
نامه سندیکای شرکتهای ساختمانی ایران به ریاست سازمان برنامه و بودجه کشور در خصوص: درخواست ابلاغ تدابیر حمایتی جهت جبران خسارت ناشی از شرایط جنگی۱۲۴221_Claimanager.pdf
۱.۹۷ مگابایت
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه (1404/11/28):در مواردی که شرایط عمومی پیمان در خصوص ضمانت اجرای نقض تعهدات کارفرما (از جمله تطویل (تمدید) پیمان) ساکت باشد و در شرایط خصوصی پیمان نیز ضمانت اجرایی خاصی پیشبینی نشده باشد، مرجع رسیدگیکننده وفق عمومات؛ از جمله ماده 221 قانون مدنی اتخاذ تصمیم میکند.
ماده 221 قانون مدنی:اگر کسی تعهد اقدام به امری را بکند یا تعهد نماید که از انجام امری خودداری کند، در صورت تخلف، مسوول خسارت طرف مقابل است؛ مشروط بر اینکه جبران خسارت تصریح شده یا تعهد، عرفاً به منزله تصریح باشد یا برحسب قانون، موجب ضمان باشد.
مدیر ادعا | Claimanagerنکات حرفه ای مدیریت ادعا و قراردادها@Claimanagerلینک کانال:ble.ir/join/7sprZV9tWY۷۳مدیر ادعا | Claim Manager
پیام
پاسخ پرسش بالا:
در یکی از آرای دادگاه تجدیدنظر استان تهران، موضوعی مطرح شده که در دعاوی قراردادی و پیمانکاری اهمیت زیادی دارد: مطالبه خسارت از خسارت.ماجرا از این قرار بوده که در یک قرارداد ساخت، نصب و راهاندازی ماشینآلات، پیمانکار با تاخیر قابلتوجهی موضوع قرارداد را تحویل داده بود. کارفرما هم بابت این تاخیر، مطالبه خسارت قراردادی کرده بود. دادگاه بدوی با توجه به قرارداد، نظریه کارشناسان و احراز تقصیر پیمانکار، اصل مطالبه خسارت ناشی از تخیر در تحویل را پذیرفت و شرکت پیمانکار را به پرداخت خسارت محکوم کرد.
اما نکته مهم اینجاست: دادگاه بدوی علاوه بر اصل خسارت، پیمانکار را به پرداخت خسارت تاخیر تادیه نسبت به همان خسارت نیز محکوم کرده بود؛ یعنی کارفرما علاوه بر خسارت تاخیر در انجام تعهد، مطالبه کرده بود که از تاریخ تقدیم دادخواست تا زمان وصول، روی همان مبلغ خسارت هم خسارت تاخیر تادیه محاسبه شود.دادگاه تجدیدنظر این بخش از رای را نپذیرفت.
استدلال دادگاه تجدیدنظر روشن بود: وقتی خواسته اصلی دعوا، خودش خسارت ناشی از عدم انجام تعهد است، مطالبه خسارت تاخیر تادیه نسبت به آن، در واقع میشود مطالبه خسارت بر خسارت؛ و چنین مطالبهای فاقد مبنای شرعی و قانونی دانسته شده است.به بیان سادهتر، دادگاه بین این دو موضوع تفکیک کرده است:
۱. مطالبه اصل خسارت قراردادی یا خسارت ناشی از عدم انجام تعهداین بخش، در صورت اثبات تخلف، تاخیر، ورود خسارت و رابطه سببیت، قابل مطالبه است.
۲. مطالبه خسارت تاخیر تادیه روی مبلغ همان خسارتاین بخش از نگاه دادگاه تجدیدنظر، مصداق خسارت از خسارت است و قابل پذیرش نیست.
بنابراین، رای دادگاه تجدیدنظر نشان میدهد که در حقوق ایران نمیتوان هر مبلغی را صرفا به دلیل اینکه در حکم دادگاه آمده یا موضوع مطالبه مالی شده، مشمول خسارت تاخیر تادیه دانست. اگر منشا مبلغ، خود خسارت باشد، مطالبه خسارت مجدد نسبت به آن میتواند با مانع جدی مواجه شود.
اهمیت این رای برای دعاوی پیمانکاری این است که کارفرما یا پیمانکار باید در تنظیم دادخواست و محاسبه خواسته دقت کنند. مطالبه خسارت قراردادی، وجه التزام یا خسارت ناشی از عدم انجام تعهد یک بحث است؛ اما مطالبه خسارت تاخیر تادیه نسبت به همان خسارت، بحث دیگری است و ممکن است از سوی دادگاه بهعنوان خسارت از خسارت رد شود. مدیر ادعا | Claimanagerنکات حرفه ای مدیریت ادعا و قراردادها@Claimanagerلینک کانال:ble.ir/join/7sprZV9tWY۱۲۶با سلام و احترام خدمت مخاطبین محترم
با توجه به اقدامات صورت گرفته جهت تسهیل دسترسی به اینترنت بینالملل، در صورت تمایل میتوانید علاوه بر بستر بله، در سایر بسترهای مجازی نیز ما را دنبال کنید.
نکات و محتواهای آتی در تمامی بسترهای مجازی از جمله بله، تلگرام، اینستاگرام و لینکدین منتشر خواهند شد.
سایت مجموعه:http://claimanager.ir/
کانال تلگرام:https://t.me/Claimanager
صفحه اینستاگرام:https://www.instagram.com/claimmanager.ir?igsh=YWt4aGVwMTNtcjVk&utm_source=qr
صفحه لینکدین:linkedin.com/in/claim-manager-construction-claims-and-contracts-management-611477342
کانال بله:ble.ir/join/7sprZV9tWY
شماره تماس مجموعه:021-28420842
با توجه به اقدامات صورت گرفته جهت تسهیل دسترسی به اینترنت بینالملل، در صورت تمایل میتوانید علاوه بر بستر بله، در سایر بسترهای مجازی نیز ما را دنبال کنید.
نکات و محتواهای آتی در تمامی بسترهای مجازی از جمله بله، تلگرام، اینستاگرام و لینکدین منتشر خواهند شد.
سایت مجموعه:http://claimanager.ir/کانال تلگرام:https://t.me/Claimanagerصفحه اینستاگرام:https://www.instagram.com/claimmanager.ir?igsh=YWt4aGVwMTNtcjVk&utm_source=qrصفحه لینکدین:linkedin.com/in/claim-manager-construction-claims-and-contracts-management-611477342کانال بله:ble.ir/join/7sprZV9tWYشماره تماس مجموعه:021-28420842۹
در مواردی که ارجاع کار و انعقاد پیمان، به صورت فاقد تعدیل، مورد نظر باشد، تمام عواقب، مخاطرات (ریسکها) و هزینههای ناشی از افزایش قیمت در مدت اجرای پیمان (مدت اولیه و تأخیرات !!!) به عهده پیمانکار میباشد و سازمان برنامه و بودجه کشور هیچگونه بخشنامه جبرانی در این رابطه صادر نخواهد کرد. مدیر ادعا | Claimanagerنکات حرفه ای مدیریت ادعا و قراردادهاسایت مجموعه:http://claimanager.ir/کانال تلگرام:https://t.me/Claimanagerصفحه اینستاگرام:https://www.instagram.com/claimmanager.ir?igsh=YWt4aGVwMTNtcjVk&utm_source=qrصفحه لینکدین:linkedin.com/in/claim-manager-construction-claims-and-contracts-management-611477342کانال بله:ble.ir/join/7sprZV9tWYشماره تماس مجموعه:021-28420842۵۴۱