د
وصیتنامه را چطور تنظیم کنیم که معتبر باشد؟ وصیتنامه باید دارای شرایط زیر باشد: کتبی باشد (دستخط یا تایپی با امضای وصیتکننده) در حضور دو شاهد امضا شود تاریخ دقیق درج گردد وصیتکننده در زمان تنظیم، عاقل، بالغ و قصد جدی داشته باشد---
انواع وصیتنامه: رسمی (تنظیم در دفتر اسناد رسمی) ← معتبرترین نوع، غیرقابل انکار در دادگاه دستی (عادی) (نوشته شده توسط خود شخص با خط خود) ← قابل اعتراض و نیاز به اثبات در دادگاه سری (محضری با پاکت لاکومهر شده) ← برای محرمانگی اطلاعات---
توجه مهم قانونی:طبق ماده ۸۲۶ قانون مدنی، در وصیتنامه نمیتوان بیش از یکسوم (۱/۳) اموال را به غیر از ورثه (اشخاصی که ارث نمیبرند) بخشید. وصیت مازاد بر ثلث، فقط در صورتی نافذ است که همه وراث آن را تأیید کنند. نکات تکمیلی:· وصیت به نفع یکی از وراث، در صورتی که به ضرر دیگر وراث باشد، صحیح نیست مگر با اجازه آنها.· وصیتکننده نمیتواند وراث قانونی خود را به طور کلی از ارث محروم کند.· برای جلوگیری از اختلاف، تنظیم وصیتنامه در دفتر اسناد رسمی (وصیتنامه رسمی) بهترین روش است.
«دادبان» https://ble.ir/Dadban1
پرسش و پاسخ حقوقی سوال:خانهای دارم که اجاره دادهام و حدود هفت ماه از مدت اجاره باقی مانده، ولی مستأجر میخواهد که خانه را تخلیه کند و پول پیش هم میخواهد. آیا قانوناً این حق را دارد که تخلیه کند؟ پاسخ:طبق ماده ۴۸۴ قانون مدنی و قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶، اجارهنامه یک عقد لازم است و هیچ یک از طرفین نمیتوانند یکطرفه آن را بر هم بزنند.
اگر در اجارهنامه شرط نشده باشد که مستأجر میتواند قبل از موعد تخلیه کند، حق تخلیه قبل از پایان مدت را ندارد. اگر مستأجر خودسرانه و بدون رضایت شما، قبل از انقضای مدت اجاره، ملک را تخلیه کند:·
حق مطالبه پول پیش (ودیعه) را ندارد (زیرا تخلیه زودهنگام نقض قرارداد محسوب میشود)· باید اجارهبهای زمان باقیمانده (۷ ماه) را نیز به شما پرداخت کند، مگر اینکه شما رضایت دهید یا به توافق برسید. نکته طلایی:میتوانید با مستأجر توافق کنید (مثلاً با کسر مبلغی از ودیعه به عنوان جریمه یا توافق بر سر زمان تخلیه) تا بدون دردسر و دعوا، قرارداد را فسخ کنید. مستند قانونی:· ماده ۴۸۴ قانون مدنی: «عقد اجاره عقدی است لازم، مگر اینکه در آن خیار شرط شده باشد.»· ماده ۴۸۵ قانون مدنی: «در عقد لازم، هیچ یک از طرفین نمیتواند آن را فسخ کند مگر در موارد خاص.»· نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه شماره ۷/۹۴/۱۰۶۰: «تخلیه قبل از موعد توسط مستأجر بدون اجازه موجر، ضمان آور است و مستأجر ضامن اجارهبهای باقیمانده میباشد.»
«دادبان» https://ble.ir/Dadban1
پرسش و پاسخ حقوقی (حضانت فرزند پس از طلاق به درخواست زن) سوال:اگر درخواست طلاق از طرف زن باشد، سرپرستی (حضانت) فرزند تا ۷ سالگی با خودش است یا نه؟ پاسخ:بله، حتی اگر درخواست طلاق از طرف زن باشد، حضانت فرزند تا سن ۷ سالگی با مادر است. قانون در این مورد بین زوجین تفاوتی قائل نمیشود و فارغ از این که چه کسی درخواست طلاق داده، قاعده اصلی بر این اساس است.---
مبنای قانونی و مدت زمان حضانت ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی ایران:«برای حضانت و نگهداری طفل، مادر تا سن ۷ سالگی اولویت دارد.»این حکم مطلق است و به درخواستدهنده طلاق (چه زن، چه مرد) ربطی ندارد. بعد از ۷ سالگی:پس از ۷ سالگی، مسئولیت حضانت به طور معمول به پدر منتقل میشود. اما دادگاه با توجه به مصلحت طفل میتواند ترتیب دیگری تعیین کند (مثلاً حضانت با مادر بماند یا به فرد ثالث سپرده شود).---
جدول خلاصه حضانت بر اساس سن فرزندسن فرزند حضانت با کیست؟ مبنای قانونیزیر ۷ سال مادر (حتی اگر زن درخواست طلاق داده باشد) ماده ۱۱۶۹ ق.م.بالای ۷ سال پدر (مگر اینکه دادگاه مصلحت طفل را در حضانت مادر یا شخص دیگر بداند) ماده ۱۱۶۹ ق.م. و قانون حمایت خانواده
---
نکات مهم تکمیلی· حضانت هم حق است و هم تکلیف: یعنی مادر نمیتواند از نگهداری فرزند خودداری کند، مگر اینکه عذر موجهی داشته باشد (مثل بیماری یا عدم توانایی).· اگر مادر ازدواج مجدد کند: در این صورت، اگر حضانت طفل با مادر باشد، حق حضانت او از بین نمیرود، ولی در مواردی دادگاه میتواند تجدید نظر کند.· ملاقات فرزند با پدر: حتی اگر حضانت با مادر باشد، پدر حق ملاقات با فرزند را دارد و مادر نمیتواند مانع شود (مگر در موارد خاص که به مصلحت طفل نباشد).
«دادبان» https://ble.ir/Dadban1
آیا میدانید؟در فاصله میان عقد (صیغه عقد ازدواج) و انجام ازدواج (شروع زندگی مشترک و زفاف)، به زن نفقه تعلق نمیگیرد، مگر اینکه:
زن جهت شروع به زندگی اعلام آمادگی کند (بگوید من آماده رفتن به منزل شوهر هستم) اما مرد از بردن همسرش خودداری کند (مثلاً منزل تهیه نکند یا مانع شود) در این صورت، زن مستحق دریافت نفقه میباشد و مرد موظف به پرداخت آن است. مستند قانونی:· ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی: «به محض عقد نکاح، زن مالک مهریه میشود و میتواند هر زمان آن را مطالبه کند، اما نفقه زن بعد از تمکین و آمادگی برای زندگی مشترک تعلق میگیرد.»· نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه شماره ۷/۱۴۰۰/۲۹۳: «در صورتی که زن تمکین کرده باشد (آمادگی خود را اعلام کند) و مرد بدون عذر موجه از انجام وظایف زوجیت خودداری نماید، زن مستحق نفقه است، حتی اگر هنوز به خانه شوهر نرفته باشد.»
نکته مهم:«تمکین» در اینجا به معنای آمادگی عملی برای زندگی مشترک است، نه لزوماً رابطه زناشویی. اگر زن بگوید «من آماده هستم، شما منزل تهیه کنید» و مرد از تهیه منزل خودداری کند، زن مستحق نفقه میشود. «دادبان» https://ble.ir/Dadban1
آیا میدانید که؟ اگر شوهر فوت کند و دیهای به ورثه برسد (مثلاً در اثر تصادف یا حادثه ناشی از کار)، با توجه به اینکه مهریه جزء «دین ممتاز» محسوب میشود، همسر متوفی میتواند قبل از تقسیم دیه، مهریه خود را از دیه مطالبه کند. یعنی دیه ابتدا بابت پرداخت مهریه زن (و سایر دیون ممتاز) قرار میگیرد و مابقی بین سایر ورثه تقسیم میشود. مستند قانونی:· ماده ۳۳۶ قانون امور حسبی: «دین ممتاز» مهریه زن از جمله دیونی است که باید قبل از تقسیم ترکه و دیه، پرداخت شود.· رأی وحدت رویه شماره ۷۰۶ مورخ ۱۳۸۶/۰۸/۲۹ هیأت عمومی دیوان عالی کشور: مهریه زن بر سایر دیون عادی و بر سهام وراث مقدم است و باید از اصل ترکه (و دیه) پرداخت شود.
«دادبان» https://ble.ir/Dadban1
بیشتر بدانیم | نکته مهم ارث (به زمان فوت دقت کنید) طبق مواد ۸۶۱ تا ۸۶۳ قانون مدنی، برای ارث بردن یک شرط حیاتی وجود دارد:«وارث باید در زمان فوت مورث زنده باشد»؛ در غیر این صورت، حتی اگر پدر، مادر یا همسر باشد، ارث نمیبرد و سهم او به سایر وراث میرسد.---
مثال اول (پدربزرگ و مادربزرگ):در صورتی که پدر یا مادر (فرزند متوفی) قبل از پدربزرگ و مادربزرگ خود فوت کنند، در زمان فوت پدربزرگ و مادربزرگ، آن پدر یا مادر زنده نیستند، بنابراین ارث نمیبرند. در این صورت:· پدربزرگ و مادربزرگ (والدینِ همان پدر یا مادر فوتشده) هر کدام یکششم (۱/۶) از ترکه را به ارث میبرند.· باقیمانده ترکه (۴/۶) به سایر وراث طبقه اول (مثل فرزندانِ پدر یا مادر فوتشده) میرسد.
اگر خود پدربزرگ و مادربزرگ فوت کرده باشند، سهم یکششم آنها به عمو و عمه (فرزندان پدربزرگ) یا دایی و خاله (فرزندان مادربزرگ) میرسد.---
مثال دوم (فرزند قبل از پدر):فرض کنید پدری ۴ فرزند دارد و یکی از فرزندان قبل از پدر فوت میکند. چون آن فرزند در زمان فوت پدر زنده نبوده است، ارث نمیبرد و فرزندان آن مرحوم (نوهها) نیز ارث نمیبرند (زیرا فرزند قبل از پدر مرده و نوهها جزو طبقه اول نیستند). در این صورت، ارث پدر بین ۳ فرزند دیگر تقسیم میشود.---
نکته طلایی:قاعده کلی ارث: زنده بودن وارث در لحظه فوت مورث شرط اساسی است. اگر وارث قبل از مورث بمیرد، هیچ حقی به او و فرزندانش نمیرسد (مگر در وصیت یا موارد خاص). «دادبان» https://ble.ir/Dadban1
آیا پولی را که به کسی میدهیم تا ماهیانه سود بدهد، ربا محسوب میشود؟ برابر ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵، هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی (از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن) که شخصی جنس را با جنس همجنس (چیزهایی که وزن یا پیمانه میشوند) مبادله کند و شرط اضافه نماید، یا زائد بر مبلغ پرداختی دریافت کند، ربا محسوب و جرم شناخته میشود. مجازات مرتکبین (ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین آنها):· علاوه بر رد اضافه (بازگرداندن سود اضافی) به صاحب مال،· به شش ماه تا سه سال حبس،· و تا ۷۴ ضربه شلاق تعزیری،· و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محکوم میگردند.
نکته مهم:با عنایت به مطالب ذکر شده، چنین کاری از نظر قانون ایران قرض محسوب نمیشود؛ زیرا در قرض شرعی، پرداخت سود و اضافه بر مبلغ اصلی کاملاً ممنوع و باطل است. این نوع معاملات، مصداق بارز «ربای قرضی» بوده و جرم کیفری دارد. تبصره: استثنائات ربا (مانند قرض بین پدر و فرزند یا بین زن و شوهر) در قانون ذکر شده، اما به طور کلی دریافت سود تضمینشده از هر نوع قرارداد، ربا محسوب میشود. «دادبان» https://ble.ir/Dadban1۱
در اعطای وکالت به دیگران، نکات زیر را رعایت کنید:وکالتنامهای که بدون توجه به این نکات تنظیم شود، ممکن است باعث سوءاستفاده، ضرر مالی یا درگیری قضایی شود. قبل از امضای هر وکالتنامه، این ۵ نکته طلایی را حتماً بررسی کنید:
۱. وکالت در امور جزئی داده شود، نه امور کلیاگر وکالت «عام» و «کلی» باشد (مثل «تمام امورم را به تو وکیل کردم»)، وکیل میتواند هر کاری از جمله فروش اموال، طلاق، صلح و... انجام دهد. همیشه موضوع وکالت را محدود و مشخص کنید. ۲. صرفاً همان موردی که مدنظر طرفین است در وکالتنامه درج شودهر چیزی را که نمیخواهید وکیل انجام دهد، به طور صریح قید کنید. مثلاً «وکیل حق فروش ملک را ندارد» یا «وکیل حق ندارد از طرف من وام بگیرد». ۳. حق انجام مورد وکالت و حق ضم امین را از خود سلب نکنیداگر حق عزل وکیل را از خود سلب کنید، دیگر نمیتوانید وکیل را عزل کنید. همچنین اگر حق «ضم امین» را ندهید، وکیل نمیتواند شخص دیگری را جایگزین خود کند. این دو حق را معمولاً در وکالتنامه حفظ کنید. ۴. اگر وکالت بلاعزل میدهید، دقت کنید که حق عزل وکیل را نخواهید داشتوکالت بلاعزل یعنی شما نمیتوانید تا پایان مدت یا انجام موضوع، وکیل را عزل کنید. فقط در مواردی از وکالت بلاعزل استفاده کنید که واقعاً به آن نیاز دارید (مثل وکالت فروش در قبال بدهی). ۵. برای انجام مورد وکالت، مدت تعیین کنیدحتماً بنویسید: «این وکالت تا تاریخ .... معتبر است». اگر مدت تعیین نکنید، وکالت تا زمانی که شما عزل کنید یا وکیل استعفا دهد، باقی میماند.---
هشدار مهم:وکالتنامه (حتی بلاعزل) با فوت یا جنون وکیل یا موکل، خودبهخود باطل میشود. همچنین وکالت در دفاتر اسناد رسمی به مراتب بهتر از وکالتنامه عادی (دستی) است، چون قابل انکار نیست. «دادبان» https://ble.ir/Dadban1۱
سؤال یک عضوچند ماهه از همسرم جدا زندگی میکنم. برای بچهمون هیچ نفقهای نمیده و میگه پول ندارم. من باید چیکار کنم؟ پاسخ وکیلاول از همه بدونید که نفقه بچه ربطی به طلاق یا زندگی مشترک ندارد؛ پدر موظف است بدهد.
پیشنهاد میکنم:
سریع دادخواست نفقه فرزند بدهید هزینههای بچه را بنویسید (مدرسه، درمان، خوراک و…) اگر باز هم پرداخت نکرد، میتوانید اجرای حکم بگیرید دیر اقدام کنید، فقط خودتان را خسته میکنید. «دادبان» https://ble.ir/Dadban1۱
نکته حقوقی | اگر چکی را از کسی گرفتید و حساب موجودی نداشت، فوراً این دو کار را انجام دهید: ۱. ظرف ۱۵ روز به بانک مراجعه کنید و «گواهی عدم پرداخت» دریافت کنید.(در غیر این صورت، حق پیگیری کیفری و برخی ضمانتهای اجرایی را از دست میدهید.) ۲. تا یک سال از تاریخ چک، «دعوای مطالبه وجه چک» را در دادگستری مطرح کنید. اگر این دو کار را انجام ندهید، مبلغ چک را فقط میتوانید از صادرکننده دریافت کنید و ضامن و انتقالدهنده چک (ظهرنویس) مسئولیتی در پرداخت وجه چک ندارند. نکته مهم:· گواهی عدم پرداخت را باید از همان بانکی که چک روی آن کشیده شده، بگیرید.· مهلت یکساله برای اقامه دعوا علیه ظهرنویسها و ضامنها است. اگر این مهلت را از دست بدهید، فقط میتوانید به صادرکننده چک مراجعه کنید.
«دادبان» https://ble.ir/Dadban1