️مروری بر جغرافیای تاریخی آذربایجان.موسسه تاریخ و فرهنگ دیارکهن. نویسنده: محمدرضا محمدقلیزادهاستعدادهای خدادادی سرزمین آذربایجان از قبیل آب فراوان و خاک حاصلخیز و دیگر شرایط لازمه زندگی امکان زیست بشر را از زمانهای دور فراهم آورده است. به طوری که تاریخ دقیقی را برای دیرینگی زندگی انسان در این سرزمین نمی‌توان تعیین کرد. آذربایجان از جمله سرزمین‌‌هایی است که در طول تاریخ، اقوام مختلف گام در آن نهاده، مدتی مانده و بعد جای خود را به دیگران داده‌اند. آنچه که مشخص است می‌توان از حضور اقوامی چون هوری، لولوبی، ماننا، گوتی، آشوری، اوراتو، میتاتی و … نام برد که اطلاعات نه چندان زیاد پیرامون آنها در مدارک باستان‌شناسی می‌توان یافت. مقاله‌ی حاضر که آن در اختیار محققان و خوانندگان قرار می‌گیرد در راستای مباحث آذربایجان (آتورپاتکان)، ظهور آتروپاتکان به عنوان حکومتی مستقل، درآمیختن نام آتروپاد با مادخرد و مسایل دیگر میباشد.
آذربایجان (آتورپاتکان)استعدادهای خدادادی سرزمین آذربایجان از قبیل آب فراوان و خاک حاصلخیز و دیگر شرایط لازمه‌ی زندگی، امکان زیست بشر را از زمانهای دور فراهم آورده است. طوری که تاریخ دقیقی را برای دیرینگی زندگی انسان در این سرزمین نمی‌توان تعیین کرد. دیاکونوف در این‌باره می‌نویسد: «در این که انسان در چه زمان سرزمین ماد را مسکون ساخت و نخستین بار بدانجا گام نهاد اطلاعی در دست نیست ولی تا این اندازه دانسته است که در عصر حجر (پالئولیت) آدمیزادگان در آن خطه زندگی می‌کردند. اکنون در نتیجه‌ی کاوش‌های باستان‌شناسی اشیای فراوان، که مربوط به عهد «آشل» [آغاز عصر حجر] و «موستیه» [دوره میانی عصر حجر] و «اورینیاک» [دوره متأخر عصر حجر] (منزلگاه و غارهایی نزدیک سلیمانیه، غارهای نزدیک بیستون) و «تامتام» در جنوب شرقی آذربایجان ایران و آثار فراوان بدست آمده است… مع‌هذا اطلاعاتی که درباره‌ی ساکنان سرزمین ماد در عصر حجر تاکنون به دست آمده ناچیز است»...
برای مشاهده ادامه مطلب به سایت موسسه مراجعه کنید.
همچنین می‌توانید ما را در آدرس های زیر دنبال کنید.
تلگرام موسسه: t.me/diyarekohanآپارات موسسه: www.aparat.com/diyarekohan️️️️️️️️️️️️️️️️️️️️#آذربایجان #محمدرضا_محمد_قلی_زاده #آتورپاتکان #آتورپاد #مادخرد #اقوام #هوری #لولوبی #ماننا #گوتی #آشوری #اوراتو #میتاتی #سلیمانیه #ماد #بیستون #تامتام #ایران #عصر_حجر #پالئولیت️️️️️️️️️️️️️️️️️️️️
فراخوان یادنامه مرحوم رحیم نیکبختبه استحضار تمامی دوستان و دنبال کنندگان سایت و صفحات موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن می رساند: به منظور گرامیداشت یاد و خاطره ی مرحوم دکتر رحیم نیکبخت، که عمری در مسیر اعتلای وحدت ملی و مقابله با تحریف تاریخ-به ویژه تاریخ آذربایجان- تلاش نمود، موسسه دیار کهن با همکاری جمعی از دوستان و نیز خانواده ی مرحوم نیکبخت، تهیه یادنامه آن فقید سعید را در دستور کار قرار داده و بنا دارد به یاری خداوند متعال این مهم را در اسرع وقت منتشر نماید و در اختیار دوستان و علاقه مندان قرار دهد.فلذا از همه مرتبطین، دوستان و علاقه مندان که به نوعی با آن مرحوم از دور و نزدیک آشنا و مراوده داشته اند، درخواست می شود ضمن کمک به تهیه این یادنامه و ارسال مقالات و ... از نظرات سازنده خود این مجموعه را نیز یاری نمایند.دوستان میتوانند مقالات و دست نوشته های خود را تا تاریخ 1400/12/29 به آدرس ایمیل موسسه ارسال نمایند.روابط عمومی موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهننشانی ارسال مطالب:diyarekohan29435@gmail.comشماره تلفن جهت هماهنگی بیشتر:02126456451اینستاگرام موسسه: www.instagram.com/diyarekohan_net/
به گزارش روابط عمومی موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهناولین سالگرد و یادواره خادمالحسین(ع)دکتر رحیم نیکبختبه همین مناسبت مجلسی در تاریخ 6/5/1401 در مسجد الرضا(ع) واقع در فرمانیه، انتهای دیباجی‌شمالی از ساعت 15:30 الی 17 برگزار می‌گردد.
️اولین سالگرد درگذشت مرحوم دکتر رحیم نیکبختیکسال از فقدان اندوهبار همکار گرانقدرمان دکتر رحیم نیکبخت گذشت. او که به نشان خادمی آستان حضرت اباعبدالله (ع) افتخار می نمود و عمر خویش را در راه اعتلای دین و شناساندن مکتب عاشورایی صرف کرد.
این پژوهشگر فقید تألیفات متعددی در حوزه تاریخ انقلاب و تاریخ و فرهنگ ایرانی اسلامی آذربایجان دارد. باشد که روح پر فتوحش هم نشین شهدای کربلا باشد.
دکتر رحیم نیکبخت، نویسنده و تاریخ پژوه دیار آذربایجان بر اثر بیماری کرونا در سن ۵۰ سالگی دار فانی را وداع گفت. این پژوهشگر فقید تألیفات متعددی در حوزه تاریخ انقلاب و تاریخ و فرهنگ ایرانی اسلامی آذربایجان دارد که از آن جمله می توان به آثار زیر اشاره کرد:
– زندگانی و مبارزات شهید قاضی طباطبایی با همکاری دکتر صمد اسمعیل‌زاده،تهران،مرکز اسناد انقلاب اسلامی،۱۳۸۰
– جنبش دانشجویی تبریز به روایت اسناد و خاطرات، تهران:سورۀ مهر، ۱۳۸۱
– خاطرات حجت‌الاسلام حسینی همدانی، تهران:مرکز اسناد انقلاب اسلامی،۱۳۸۲
روحش شاد یادش گرامی باد.
به گزارش روابط عمومی موسسه تاریخ و فرهنگ دیارکهن ، کتاب «سرنوشت مهاجران فرقه دمکرات آذربایجان » بزودی منتشر خواهد شد.نویسنده : دکتر علی درازیدبیر مجموعه : مرحوم دکتر رحیم نیکبخت
کتاب «سردار شرف» بزودی منتشر خواهد شد.نویسنده : محمد قاضی دهی
قهرمانان هیچ وقت نمیمیرند. این جمله را شاید بارها شنیدهاید! و این سؤال را از خود پرسیدهایم مگر قهرمانانی که سالها از فوت آنها گذشته نمردهاند؟ چگونه همیشه زنده اند؟
سؤال سختی است! برای جواب دادن بهترین راه این است تا قهرمانان میهن عزیزمان ایران را خوب بشناسیم. وقتی قهرمانانمان را شناختیم آن وقت می توانیم این گفته را بفهمیم.
یکی از قهرمانان بزرگ « ثقه الاسلام تبریزی» یکی از شهدای گرانقدر ایران است که حدود صد و هفتاد سال قبل در تبریز به دنیا آمد و روز عاشورای سال ۱۲۹۰شمسی به شهادت رسید. بعد از ۱۱۰ سال هنوز هم نام یاد این شهید گرامی است. این شهید عزیز یکی از مجتهدان و عالمان مشهور تبریز بود که در دوره مشروطه هم با شاه مستبد و عوامل آن مبارزه کرد و هم رهبری مجاهدان تبریزی را در دفاع از استقلال میهنمان برعهده داشت.
وقتی روسیه تزاری و انگلیس میهن ما ایران را بین خودشان تقسیم کرده بودند آذربایجان به اشغال بیگانگان در آمده بود. این شهید بزرگوار با صدور فتوایی مجاهدان را به مقابله با اشغالگران فراخواند. مجاهدان تبریزی علی رغم کمبود سلاح و مهمات تلفات سنگینی به اشغالگران وارد کردند. وقتی قزاقها از مقابله با مجاهدان عاجز ماندند مردم بیدفاع شهر را مورد حمله قرار دادند. بزرگان تبریز، ازجمله این مجتهد بزرگ برای جلوگیری از قتل عام مردم مجاهدان را به صلح دعوت کرد. اما اشغالگران برای آنکه بهانهی اشغالگری داشته باشند ثقه الاسلام را دستگیر کردند تا او را مجبور کنند شهادت دهد که حق با اشغالگران بوده است. اما او با آزادگی تمام بیگانگان را متجاوز به ایران خطاب کرد دفاع مجاهدان را مشروع دانست.
اشغالگران برای ارعاب مردم به همراهی عوامل وابسته به خود تعدادی از مجاهدان و مبارزان میهن دوست را که مخالف سلطه بیگانه بودند را دستگیر کردند و در روز عاشورا در تبریز به شهادت رساندند.
در این کتاب سرگذشت این شهید سرافراز وطن برای شما به قلمی ساده روایت شده تا این شهید بزرگوار را الگوی خود کنیم و هم یاد شهیدان وطن را گرامی بداریم.
موسسه تاریخ و فرهنگ دیارکهنمرحوم دکتر رحیم نیکبخت
قهرمانان هیچ وقت نمیمیرند. این جمله را شاید بارها شنیدهاید! و این سؤال را از خود پرسیدهایم مگر قهرمانانی که سالها از فوت آنها گذشته نمردهاند؟ چگونه همیشه زنده اند؟
سؤال سختی است! برای جواب دادن بهترین راه این است تا قهرمانان میهن عزیزمان ایران را خوب بشناسیم. وقتی قهرمانانمان را شناختیم آن وقت می توانیم این گفته را بفهمیم.
یکی از قهرمانان بزرگ « ثقه الاسلام تبریزی» یکی از شهدای گرانقدر ایران است که حدود صد و هفتاد سال قبل در تبریز به دنیا آمد و روز عاشورای سال ۱۲۹۰شمسی به شهادت رسید. بعد از ۱۱۰ سال هنوز هم نام یاد این شهید گرامی است. این شهید عزیز یکی از مجتهدان و عالمان مشهور تبریز بود که در دوره مشروطه هم با شاه مستبد و عوامل آن مبارزه کرد و هم رهبری مجاهدان تبریزی را در دفاع از استقلال میهنمان برعهده داشت.
وقتی روسیه تزاری و انگلیس میهن ما ایران را بین خودشان تقسیم کرده بودند آذربایجان به اشغال بیگانگان در آمده بود. این شهید بزرگوار با صدور فتوایی مجاهدان را به مقابله با اشغالگران فراخواند. مجاهدان تبریزی علی رغم کمبود سلاح و مهمات تلفات سنگینی به اشغالگران وارد کردند. وقتی قزاقها از مقابله با مجاهدان عاجز ماندند مردم بیدفاع شهر را مورد حمله قرار دادند. بزرگان تبریز، ازجمله این مجتهد بزرگ برای جلوگیری از قتل عام مردم مجاهدان را به صلح دعوت کرد. اما اشغالگران برای آنکه بهانهی اشغالگری داشته باشند ثقه الاسلام را دستگیر کردند تا او را مجبور کنند شهادت دهد که حق با اشغالگران بوده است. اما او با آزادگی تمام بیگانگان را متجاوز به ایران خطاب کرد دفاع مجاهدان را مشروع دانست.
اشغالگران برای ارعاب مردم به همراهی عوامل وابسته به خود تعدادی از مجاهدان و مبارزان میهن دوست را که مخالف سلطه بیگانه بودند را دستگیر کردند و در روز عاشورا در تبریز به شهادت رساندند.
در این کتاب سرگذشت این شهید سرافراز وطن برای شما به قلمی ساده روایت شده تا این شهید بزرگوار را الگوی خود کنیم و هم یاد شهیدان وطن را گرامی بداریم.
موسسه تاریخ و فرهنگ دیارکهنمرحوم دکتر رحیم نیکبخت
سرنوشت مهاجران فرقه دمکرات آذربایجان منتشر شد.
نویسنده : دکتر علی درازی
فرقه دمکرات آذربایجان با حمایت حکومت اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۳۲۴ تشکیل و در سال ۱۳۲۵ فروپاشید و تبعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بسیار سنگینی را برای مردم ایران داشت که پناهنده شدن جمعیت زیادی از مردم محلی آذربایجان به کشور شوروی از جمله آنها میباشد. هدف اصلی این کتاب بررسی این مهم است.در این کتاب که با روش توصیفی و تحلیلی و با بهرهگیری از منابع اولیه صورت گرفته سعی نویسنده بر آن است تا تبعات انسانی و اجتماعی حکومت فرقه دمکرات آذربایجان را آشکار سازند نتیجه مطالعات حکایت از آن دارد، پس از فروپاشی حکومت فرقه در ۲۱ آذر ۱۳۲۵ تعداد پناهندگان ایرانی که به دلیل هواداری از حکومت فرقه و با فریبکاری رهبران این گروه به شوروی فرار کرده و پناهنده شدهاند بین ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر تخمین زده شده است. اندکی پس از این واقعه، ﺳﺮان ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ آذربایجان ﺷﻮروی و رهبران فرقه دمکرات ﺑﺮای رهایی از بار مشکلات نگهداری این حجم زیاد پناهندگان و سرکوب نارضایتی پناهندگان از عملکرد فرقه و تصمیم آنها به بازگشت به ایران، مطابق با سیاست بیرحمانه استالینی آنها را ﺑﺎ اﺗﻬﺎمﻫﺎی واﻫﯽ و غیرانسانی راﻫﯽ اردوﮔﺎهﻫﺎی ﮐـﺎر اﺟﺒـﺎری در ﺳـﯿﺒﺮی و آسیای میانه کردند و سرنوشت دهشتناک، غم انگیز و رقتباری را برای آنها رقم زدند.
نویسنده : دکتر علی درازی
فرقه دمکرات آذربایجان با حمایت حکومت اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۳۲۴ تشکیل و در سال ۱۳۲۵ فروپاشید و تبعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بسیار سنگینی را برای مردم ایران داشت که پناهنده شدن جمعیت زیادی از مردم محلی آذربایجان به کشور شوروی از جمله آنها میباشد. هدف اصلی این کتاب بررسی این مهم است.در این کتاب که با روش توصیفی و تحلیلی و با بهرهگیری از منابع اولیه صورت گرفته سعی نویسنده بر آن است تا تبعات انسانی و اجتماعی حکومت فرقه دمکرات آذربایجان را آشکار سازند نتیجه مطالعات حکایت از آن دارد، پس از فروپاشی حکومت فرقه در ۲۱ آذر ۱۳۲۵ تعداد پناهندگان ایرانی که به دلیل هواداری از حکومت فرقه و با فریبکاری رهبران این گروه به شوروی فرار کرده و پناهنده شدهاند بین ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر تخمین زده شده است. اندکی پس از این واقعه، ﺳﺮان ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ آذربایجان ﺷﻮروی و رهبران فرقه دمکرات ﺑﺮای رهایی از بار مشکلات نگهداری این حجم زیاد پناهندگان و سرکوب نارضایتی پناهندگان از عملکرد فرقه و تصمیم آنها به بازگشت به ایران، مطابق با سیاست بیرحمانه استالینی آنها را ﺑﺎ اﺗﻬﺎمﻫﺎی واﻫﯽ و غیرانسانی راﻫﯽ اردوﮔﺎهﻫﺎی ﮐـﺎر اﺟﺒـﺎری در ﺳـﯿﺒﺮی و آسیای میانه کردند و سرنوشت دهشتناک، غم انگیز و رقتباری را برای آنها رقم زدند.
کتاب سردار شرف منتشر شد.
نویسنده : محمد قاضی دهی
یکی از اقشار مؤثِّر در دوران مشروطه، روحانیان مجاهد و مبارزی بودند که تمام تلاششان مصروف این مهم بود که این قیام مردمی از مسیر اصلی خود منحرف نگشته و با آموزه های غیردینی عجین نگردد. یکی از این روحانیان نام‌آور، شجاع، غیور و اندیشمند، شهید میرزا علی ثقه‌الاسلام تبریزی بود که در دومین کانون مشروطه، شهر تبریز، در کنار بزرگانى چون آیات سید ابوالحسن انگجى، میرزا حسن آقا مجتهد تبریزى، میرزا صادق آقا مجتهد تبریزى و سرداران شهیری چون ستارخان و باقرخان در پیشرفت اهداف اصلی مشروطه مردمی و دینی تلاش فراوان کرد. ثقه‌الاسلام تبریزی، مشروطه‌خواهی میانه‌رو و معتقد به مبانی دینی بود که مورد خشم مشروطه‌خواهان افراطی سکولار قرار گرفت. ایشان یکی از دلایل اصلی ناکامی مشروطه را رفتار افراطی و نامتعادل این گروه دانسته و می‌گفت: «خدا نیامرزد قاتلین مشروطه را که از روز اوّل تیغ کین کشیدند و این بیچاره را کشتند».ثقه‌الاسلام در آخرین فصل از حماسۀ زندگی خود برای حفظ استقلال کشور در برابر استعمار بیگانگان و ورود غیرقانونی نیروهای روس به کشور ایستاد و مردانه از تمامیّت ارضی کشور دفاع کرد و در این راه در روز عاشورای سال ۱۲۹۰ شمسی با ترسیم غیرت ایرانی، منصوروار به دار کشیده شد.
نویسنده : محمد قاضی دهی
یکی از اقشار مؤثِّر در دوران مشروطه، روحانیان مجاهد و مبارزی بودند که تمام تلاششان مصروف این مهم بود که این قیام مردمی از مسیر اصلی خود منحرف نگشته و با آموزه های غیردینی عجین نگردد. یکی از این روحانیان نام‌آور، شجاع، غیور و اندیشمند، شهید میرزا علی ثقه‌الاسلام تبریزی بود که در دومین کانون مشروطه، شهر تبریز، در کنار بزرگانى چون آیات سید ابوالحسن انگجى، میرزا حسن آقا مجتهد تبریزى، میرزا صادق آقا مجتهد تبریزى و سرداران شهیری چون ستارخان و باقرخان در پیشرفت اهداف اصلی مشروطه مردمی و دینی تلاش فراوان کرد. ثقه‌الاسلام تبریزی، مشروطه‌خواهی میانه‌رو و معتقد به مبانی دینی بود که مورد خشم مشروطه‌خواهان افراطی سکولار قرار گرفت. ایشان یکی از دلایل اصلی ناکامی مشروطه را رفتار افراطی و نامتعادل این گروه دانسته و می‌گفت: «خدا نیامرزد قاتلین مشروطه را که از روز اوّل تیغ کین کشیدند و این بیچاره را کشتند».ثقه‌الاسلام در آخرین فصل از حماسۀ زندگی خود برای حفظ استقلال کشور در برابر استعمار بیگانگان و ورود غیرقانونی نیروهای روس به کشور ایستاد و مردانه از تمامیّت ارضی کشور دفاع کرد و در این راه در روز عاشورای سال ۱۲۹۰ شمسی با ترسیم غیرت ایرانی، منصوروار به دار کشیده شد.
کتاب «فرزند آذربایجان» بزودی منتشر خواهد شد.
رحیم نیکبخت، پژوهشگر برجسته تاریخ و فرهنگ ایران معاصر، در پنجاه‌سالگی درحالی‌که در ادامه خدمت به ایران هنوز راه درازی در پیش داشت، در ۱۴ مرداد در اثر ابتلا به کرونا درگذشت؛ او که بخش مهمی از زندگانی علمی خود را در مبارزه با ویروس پان‌ترکیسم سپری کرد خود به‌ناگاه قربانی ویروس دیگری شد. اگرچه آن صدق و صفا، مهر و وفا جایگزینی نخواهد داشت اما خوشبختانه راهی که در پیش‌گرفته بود، به‌ویژه در خطه آذربایجان، راهیان استواری دارد.
رحیم نیکبخت، پژوهشگر برجسته تاریخ و فرهنگ ایران معاصر، در پنجاه‌سالگی درحالی‌که در ادامه خدمت به ایران هنوز راه درازی در پیش داشت، در ۱۴ مرداد در اثر ابتلا به کرونا درگذشت؛ او که بخش مهمی از زندگانی علمی خود را در مبارزه با ویروس پان‌ترکیسم سپری کرد خود به‌ناگاه قربانی ویروس دیگری شد. اگرچه آن صدق و صفا، مهر و وفا جایگزینی نخواهد داشت اما خوشبختانه راهی که در پیش‌گرفته بود، به‌ویژه در خطه آذربایجان، راهیان استواری دارد.
کتاب «فرزند آذربایجان» منتشر شد.در مسیر تعالی و بالندگی ایران اسلامی، آذربایجان همواره به دلیل موقعیت جغرافیایی و منطقه ای، دارای بطن تاریخی غنی و پر تلاطم بوده و هست.فرزندان و تاریخ نگاران صدیق آذربایجان در فرآیند مبارزات خود همواره پرتو افکن بوده و خاطرات ذی قیمتی برای نسل فعلی و آیندگان به میراث گذاشته اند.یکی از فرزندان آذربایجان استاد مرحوم رحیم نیکبخت بوده که سال ها در عناوین مختلفی چون پژوهشگر تاریخ و ادبیات مرثیه، پژوهشگر تاریخ و ادبیات آذربایجان، کارشناس‌مسائل اقوام‌ایرانی(آذری) کارشناس و مدرس تاریخ انقلاب اسلامی ایران و مرثیه پژوه حسینی در زیر پرچم ایران اسلامی به خدمت خالصانه پرداخت.کتاب حاضر پس از وفات ایشان و با انتشار فراخوان هایی برای ارسال مقالات به مدد و همت موسسه فرهنگی تاریخی دیار کهن، خانواده، دوستان و همکاران این استاد فقید رقم خورده است.بدیهی است چاپ و انتشار مجموعه آثار ،مقالات و نوشته های مرحوم نیکبخت در دفتری مجزا، گام بعدی ما در احیای تالیفات ایشان است که به بلندای همت شما سروران و یاران امید بسته ایم.از نظرات سازنده خود همچو گذشته این موسسه را رهنمون فرمائید.علاقه مندان جهت ارتباط،خرید کتاب از طریق ذیل اقدام فرمایند.ایمیل : (diyarekohan29435@gmail.com)موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن