تنظیم امواج مغز
۱
چرا کارهایی که برایمان مهم هستند را عقب میاندازیم؟
اهمالکاری همیشه به معنی تنبلی نیست. خیلی وقتها پشتِ به تعویق انداختن کارها، احساساتی مثل ترس از شکست، کمالگرایی، اضطراب، خستگی ذهنی یا نداشتن انگیزه پنهان شده است.
گاهی ذهن ما برای فرار از یک احساس ناخوشایند، انجام دادن یک کار را عقب میاندازد؛ حتی اگر بدانیم انجام آن به نفع ماست.
چند قدم کوچک برای مقابله با اهمالکاری: کار را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنیم به جای «باید کامل انجامش بدهم» با یک قدم کوچک شروع کنیم دلیل عقب انداختن را پیدا کنیم: از چه چیزی فرار میکنم؟ برای شروع، فقط ۵ دقیقه زمان بگذاریم
یادمان باشد هدف، کامل بودن نیست؛ هدف حرکت کردن است 🤍
اهمالکاری همیشه به معنی تنبلی نیست. خیلی وقتها پشتِ به تعویق انداختن کارها، احساساتی مثل ترس از شکست، کمالگرایی، اضطراب، خستگی ذهنی یا نداشتن انگیزه پنهان شده است.
گاهی ذهن ما برای فرار از یک احساس ناخوشایند، انجام دادن یک کار را عقب میاندازد؛ حتی اگر بدانیم انجام آن به نفع ماست.
چند قدم کوچک برای مقابله با اهمالکاری:
کار را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنیم به جای «باید کامل انجامش بدهم» با یک قدم کوچک شروع کنیم دلیل عقب انداختن را پیدا کنیم: از چه چیزی فرار میکنم؟ برای شروع، فقط ۵ دقیقه زمان بگذاریمیادمان باشد هدف، کامل بودن نیست؛ هدف حرکت کردن است 🤍
۲
چرا نظر بقیه دربارهمون اینقدر میتونه حال ما رو عوض کنه؟
تا حالا شده یک نفر ازت تعریف کنه و تمام روز حس خوبی داشته باشی، اما یک حرف منفی از طرف یک نفر دیگه، حال و اعتمادبهنفست رو بههم بریزه؟
گاهی ارزشمندیِ خودمون رو از نگاه دیگران اندازه میگیریم؛اگر تأییدمون کنند، احساس میکنیم کافی و دوستداشتنی هستیم.اگر انتقادمون کنند یا نپذیرنمون، شروع میکنیم به شک کردن به خودمون.
اما چرا؟
وقتی از کودکی یاد گرفته باشیم که دوست داشته شدن، تشویق شدن یا پذیرفته شدن را به «خوب بودن» و مطابق انتظار دیگران بودن گره بزنیم، ممکن است در بزرگسالی هم برای احساس ارزشمندی، بیش از حد به تأیید دیگران وابسته شویم.
نظر دیگران میتواند مهم باشد، اما نباید تبدیل به معیار ارزشمندی ما شود.
همه قرار نیست ما را دوست داشته باشند.همه قرار نیست انتخابمان کنند.همه قرار نیست با ما موافق باشند.
و اینها لزوماً چیزی از ارزش ما کم نمیکند. 🤍
شاید یکی از مهمترین قدمهای رشد این باشد که کمکم از خودمان بپرسیم:
«اگر کسی من را تأیید نکند، آیا باز هم میتوانم خودم را ارزشمند بدانم؟»
تا حالا شده یک نفر ازت تعریف کنه و تمام روز حس خوبی داشته باشی، اما یک حرف منفی از طرف یک نفر دیگه، حال و اعتمادبهنفست رو بههم بریزه؟
گاهی ارزشمندیِ خودمون رو از نگاه دیگران اندازه میگیریم؛اگر تأییدمون کنند، احساس میکنیم کافی و دوستداشتنی هستیم.اگر انتقادمون کنند یا نپذیرنمون، شروع میکنیم به شک کردن به خودمون.
اما چرا؟
وقتی از کودکی یاد گرفته باشیم که دوست داشته شدن، تشویق شدن یا پذیرفته شدن را به «خوب بودن» و مطابق انتظار دیگران بودن گره بزنیم، ممکن است در بزرگسالی هم برای احساس ارزشمندی، بیش از حد به تأیید دیگران وابسته شویم.
نظر دیگران میتواند مهم باشد، اما نباید تبدیل به معیار ارزشمندی ما شود.
همه قرار نیست ما را دوست داشته باشند.همه قرار نیست انتخابمان کنند.همه قرار نیست با ما موافق باشند.
و اینها لزوماً چیزی از ارزش ما کم نمیکند. 🤍
شاید یکی از مهمترین قدمهای رشد این باشد که کمکم از خودمان بپرسیم:
«اگر کسی من را تأیید نکند، آیا باز هم میتوانم خودم را ارزشمند بدانم؟»
۱
وقتی ChatGPT جای درمانگر مینشیند، یک اتفاق مهم را فراموش نکنیم…
ChatGPT میتواند گوش بدهد، اطلاعات بدهد، سؤال بپرسد و حتی در بعضی لحظهها کمککننده باشد؛اما درمانگر نیست.
چرا؟چون درمان فقط «حرف زدن» و «جواب گرفتن» نیست.
درمانگر باید بتواند پشت حرفهای شما را ببیند؛الگوهای رفتاری، تناقضها، دفاعها، هیجانهایی که شاید خودتان متوجهشان نباشید و مهمتر از همه، تشخیص بدهد چه چیزی برای شما مناسب است و چه چیزی میتواند آسیبزا باشد.
یکی از مشکلات گفتوگو با هوش مصنوعی این است که ممکن است خیلی راحت با روایت شما همراه شود و چیزی را که میگویید تأیید کند؛در حالی که در رواندرمانی، همیشه قرار نیست درمانگر حرف شما را تأیید کند.گاهی لازم است شما را به چالش بکشد، زاویهای را نشان دهد که ندیدهاید و حتی بگوید: «ممکن است برداشتت از این اتفاق درست نباشد.»
اینکه میلیونها نفر امروز برای مشکلات عاطفی و روانیشان به ChatGPT مراجعه میکنند، قابل انکار نیست.اما در دسترس بودن، به معنی جایگزین بودن نیست.
از هوش مصنوعی میشود کمک گرفت؛اما وقتی پای سلامت روان، تشخیص و درمان وسط است،یک گفتوگوی هوشمندانه با یک متخصص، با یک رابطه درمانی حرفهای یکی نیست.
گاهی چیزی که ما نیاز داریم، کسی نیست که فقط بگوید:«حق با توست.»بلکه کسی است که با دانش و تجربه بگوید:«بیا دقیقتر نگاه کنیم؛ شاید ماجرا آن چیزی نباشد که فکر میکنی.»
#روانشناسی #رواندرمانی #هوش_مصنوعی #ChatGPT #سلامت_روان #روانشناس
ChatGPT میتواند گوش بدهد، اطلاعات بدهد، سؤال بپرسد و حتی در بعضی لحظهها کمککننده باشد؛اما درمانگر نیست.
چرا؟چون درمان فقط «حرف زدن» و «جواب گرفتن» نیست.
درمانگر باید بتواند پشت حرفهای شما را ببیند؛الگوهای رفتاری، تناقضها، دفاعها، هیجانهایی که شاید خودتان متوجهشان نباشید و مهمتر از همه، تشخیص بدهد چه چیزی برای شما مناسب است و چه چیزی میتواند آسیبزا باشد.
یکی از مشکلات گفتوگو با هوش مصنوعی این است که ممکن است خیلی راحت با روایت شما همراه شود و چیزی را که میگویید تأیید کند؛در حالی که در رواندرمانی، همیشه قرار نیست درمانگر حرف شما را تأیید کند.گاهی لازم است شما را به چالش بکشد، زاویهای را نشان دهد که ندیدهاید و حتی بگوید: «ممکن است برداشتت از این اتفاق درست نباشد.»
اینکه میلیونها نفر امروز برای مشکلات عاطفی و روانیشان به ChatGPT مراجعه میکنند، قابل انکار نیست.اما در دسترس بودن، به معنی جایگزین بودن نیست.
از هوش مصنوعی میشود کمک گرفت؛اما وقتی پای سلامت روان، تشخیص و درمان وسط است،یک گفتوگوی هوشمندانه با یک متخصص، با یک رابطه درمانی حرفهای یکی نیست.
گاهی چیزی که ما نیاز داریم، کسی نیست که فقط بگوید:«حق با توست.»بلکه کسی است که با دانش و تجربه بگوید:«بیا دقیقتر نگاه کنیم؛ شاید ماجرا آن چیزی نباشد که فکر میکنی.»
#روانشناسی #رواندرمانی #هوش_مصنوعی #ChatGPT #سلامت_روان #روانشناس
۲
وقتی کودک عصبانی میشه، همیشه معنیاش این نیست که «لوس شده» یا «حرفگوشکن نیست».گاهی پشت عصبانیت کودک، احساساتی مثل خستگی، اضطراب، ناکامی یا ناتوانی در بیان احساسات وجود داره.
یکی از اشتباهات رایج والدین اینه که درست وسط عصبانیت شروع به نصیحت میکنن:«آروم باش!»«این چه رفتاریه؟»«چند بار باید بهت بگم؟»
اما وقتی کودک از نظر هیجانی بههمریختهست، معمولاً زمان مناسبی برای آموزش و نصیحت نیست.اول باید کمکش کنیم آروم بشه؛ بعد میتونیم درباره احساسش و رفتارش باهاش صحبت کنیم.
۲ فکر میکنی وقتی خوابی، مغزت هم خاموشه؟ اشتباه میکنی!اتفاقاً وقتی تو خوابی، مغزت وارد یکی از مهمترین حالتهای فعالیت خودش میشه.
در طول خواب، مخصوصاً خواب عمیق، فرایندهایی در مغز فعالتر میشن که به جابهجایی و دفع بعضی مواد زائد کمک میکنن؛ چیزی که معمولاً با عنوان «سیستم گلیمفاتیک» ازش یاد میشه.
پس وقتی صبح بیدار میشی، فقط بدنت استراحت نکرده…مغزت هم بخشی از فرایندهای مهم نگهداری و بازیابی خودش رو پشت سر گذاشته. 🫧
و شاید به همین دلیله که بعد از یک خواب خوب، فقط کمتر خسته نیستیم؛گاهی واضحتر فکر میکنیم، تمرکز بهتری داریم و حال بهتری رو تجربه میکنیم.
البته «تمیز کردن مغز» یک اصطلاح سادهسازیشدهست، نه یک اصطلاح علمی دقیق.
پس دفعه بعد که خواستی یک ساعت از خوابت بزنی تا بیشتر کار کنی، بیشتر درس بخونی یا فقط چند تا ریلز دیگه ببینی، یادت باشه:
اون یک ساعت، فقط یک ساعت کمتر خوابیدن نیست؛داری از زمانی میزنی که مغزت برای مراقبت و بازیابی خودش بهش نیاز داره.
گاهی بهترین کاری که میتونی برای فردای خودت انجام بدی،این نیست که بیشتر بیدار بمونی؛اینه که بهموقع بخوابی. 🤍
۱ ۵ اشتباه رایج والدین هنگام لجبازی و قشقرق کودکوقتی کودک جیغ میزند، گریه میکند یا روی خواستهاش پافشاری میکند، واکنش ما خیلی مهم است. اما گاهی ناخواسته شرایط را بدتر میکنیم:
۱. داد زدن سر کودککودک با داد زدن یاد نمیگیرد آرام شود؛ فقط اضطراب و تنش بیشتر میشود. ۲. تهدید کردنجملاتی مثل «اگه گریه کنی دیگه دوستت ندارم» میتواند احساس امنیت کودک را تحت تأثیر قرار دهد. ۳. سریع تسلیم شدناگر هر بار بعد از گریه و جیغ، خواسته کودک را انجام دهیم، کودک ممکن است یاد بگیرد که قشقرق راهی برای رسیدن به خواستهاش است. ۴. توضیح دادنِ زیاد وسط قشقرقوقتی کودک خیلی عصبانی است، معمولاً زمان مناسبی برای آموزش و توضیح منطقی نیست. اول باید آرام شود. ۵. خجالتزده کردن کودکجملاتی مثل «ببین همه دارن نگاهت میکنن!» یا «چه بچه بدی شدی!» مشکل را حل نمیکند و میتواند احساس شرم ایجاد کند. پس چه کار کنیم؟اول آرامش خودمان را حفظ کنیم، احساس کودک را ببینیم، حد و مرز را واضح نگه داریم و بعد از آرام شدن، درباره رفتار او صحبت کنیم.یادتون باشه: کودکِ عصبانی بیشتر از تنبیه، به یک بزرگسالِ آرام نیاز دارد.
۲دکتر شیما ارشادی ۵ اشتباه رایج والدین هنگام لجبازی و قشقرق کودک وقتی کودک جیغ میزند، گریه میکند یا روی خواستهاش پافشاری میکند، واکنش ما خیلی مهم است. اما گاهی ناخواسته شرایط را بدتر میکنیم: ۱. داد زدن سر کودک کودک با داد زدن یاد نمیگیرد آرام شود؛ فقط اضطراب و تنش بیشتر میشود. ۲. تهدید کردن جملاتی مثل «اگه گریه کنی دیگه دوستت ندارم» میتواند احساس امنیت کودک را تحت تأثیر قرار دهد. ۳. سریع تسلیم شدن اگر هر بار بعد از گریه و جیغ، خواسته کودک را انجام دهیم، کودک ممکن است یاد بگیرد که قشقرق راهی برای رسیدن به خواستهاش است. ۴. توضیح دادنِ زیاد وسط قشقرق وقتی کودک خیلی عصبانی است، معمولاً زمان مناسبی برای آموزش و توضیح منطقی نیست. اول باید آرام شود. ۵. خجالتزده کردن کودک جملاتی مثل «ببین همه دارن نگاهت میکنن!» یا «چه بچه بدی شدی!» مشکل را حل نمیکند و میتواند احساس شرم ایجاد کند. پس چه کار کنیم؟ اول آرامش خودمان را حفظ کنیم، احساس کودک را ببینیم، حد و مرز را واضح نگه داریم و بعد از آرام شدن، درباره رفتار او صحبت کنیم. یادتون باشه: کودکِ عصبانی بیشتر از تنبیه، به یک بزرگسالِ آرام نیاز دارد.
۵ اشتباه رایج والدین هنگام لجبازی و قشقرق کودک وقتی کودک جیغ میزند، گریه میکند یا روی خواستهاش پافشاری میکند، واکنش ما خیلی مهم است. اما گاهی ناخواسته شرایط را بدتر میکنیم: ۱. داد زدن سر کودک کودک با داد زدن یاد نمیگیرد آرام شود؛ فقط اضطراب و تنش بیشتر میشود. ۲. تهدید کردن جملاتی مثل «اگه گریه کنی دیگه دوستت ندارم» میتواند احساس امنیت کودک را تحت تأثیر قرار دهد. ۳. سریع تسلیم شدن اگر هر بار بعد از گریه و جیغ، خواسته کودک را انجام دهیم، کودک ممکن است یاد بگیرد که قشقرق راهی برای رسیدن به خواستهاش است. ۴. توضیح دادنِ زیاد وسط قشقرق وقتی کودک خیلی عصبانی است، معمولاً زمان مناسبی برای آموزش و توضیح منطقی نیست. اول باید آرام شود. ۵. خجالتزده کردن کودک جملاتی مثل «ببین همه دارن نگاهت میکنن!» یا «چه بچه بدی شدی!» مشکل را حل نمیکند و میتواند احساس شرم ایجاد کند. پس چه کار کنیم؟ اول آرامش خودمان را حفظ کنیم، احساس کودک را ببینیم، حد و مرز را واضح نگه داریم و بعد از آرام شدن، درباره رفتار او صحبت کنیم. یادتون باشه: کودکِ عصبانی بیشتر از تنبیه، به یک بزرگسالِ آرام نیاز دارد. «مامان نرو!» «بابا کنارم بمون!»
اگر کودک هنگام جدا شدن از والد، شدیداً گریه میکند، به او میچسبد، حاضر نیست تنها بماند یا حتی برای رفتن به مهدکودک و مدرسه اضطراب زیادی نشان میدهد، ممکن است با اضطراب جدایی روبهرو باشیم.
این اضطراب در بعضی سنین طبیعی است؛ اما وقتی شدید، مداوم و مختلکننده زندگی کودک شود، بهتر است جدی گرفته شود.
والدین معمولاً برای آرام کردن کودک میگویند: «چیزی نیست، نترس!» «گریه نکن، زود برمیگردم.»
اما بهتر است احساس کودک را تأیید کنیم: «میدونم دلت میخواد من کنارت باشم و جدا شدن برات سخته.»
بعد، به جای طولانی کردن خداحافظی، یک خداحافظی کوتاه، آرام و قابل پیشبینی داشته باشیم.
کودک باید بهتدریج تجربه کند که:«مامان و بابا میروند، اما برمیگردند و من از پس این جدایی برمیآیم.» 🤍
اگر اضطراب جدایی شدید است یا روی خواب، مدرسه، روابط و فعالیتهای روزمره کودک تأثیر گذاشته، مشورت با روانشناس کودک میتواند کمککننده باشد.
اگر کودک هنگام جدا شدن از والد، شدیداً گریه میکند، به او میچسبد، حاضر نیست تنها بماند یا حتی برای رفتن به مهدکودک و مدرسه اضطراب زیادی نشان میدهد، ممکن است با اضطراب جدایی روبهرو باشیم.
این اضطراب در بعضی سنین طبیعی است؛ اما وقتی شدید، مداوم و مختلکننده زندگی کودک شود، بهتر است جدی گرفته شود.
والدین معمولاً برای آرام کردن کودک میگویند:
«چیزی نیست، نترس!» «گریه نکن، زود برمیگردم.»اما بهتر است احساس کودک را تأیید کنیم:
«میدونم دلت میخواد من کنارت باشم و جدا شدن برات سخته.»بعد، به جای طولانی کردن خداحافظی، یک خداحافظی کوتاه، آرام و قابل پیشبینی داشته باشیم.
کودک باید بهتدریج تجربه کند که:«مامان و بابا میروند، اما برمیگردند و من از پس این جدایی برمیآیم.» 🤍
اگر اضطراب جدایی شدید است یا روی خواب، مدرسه، روابط و فعالیتهای روزمره کودک تأثیر گذاشته، مشورت با روانشناس کودک میتواند کمککننده باشد.
بچهم از مدرسه متنفره؛ چیکار کنم؟وقتی بچهمون میگه «من دیگه مدرسه نمیرم!» اولین واکنش خیلی از والدین اینه که بگن:«همه بچهها مدرسه میرن، تو هم باید بری!»
اما پشت این جمله ممکنه چیزهای مختلفی وجود داشته باشه:
اضطراب جداییممکنه جدا شدن از والدین براش سخت باشه. مشکل با همسالاندوست پیدا نکردن، مسخره شدن یا احساس طردشدگی میتونه مدرسه رو برای کودک سخت کنه. فشار درسیگاهی کودک احساس میکنه از بقیه عقب افتاده و از اینکه نتونه موفق بشه میترسه. رابطه با معلم یا محیط مدرسهیک تجربه ناخوشایند میتونه باعث بشه کودک کل مدرسه رو با حس بد مرتبط کنه. خستگی و فشار زیادگاهی کودک واقعاً خسته است و نیاز به استراحت و زمان آزاد بیشتری داره.پس چه کار کنیم؟
بهجای اینکه فوراً بگیم «چرا غر میزنی؟»، با آرامش بپرسیم:
«کدوم قسمت مدرسه برات سخته؟» «چه چیزی باعث میشه دلت نخواد بری؟» «اگه میتونستی یک چیز رو در مدرسه تغییر بدی، چی رو تغییر میدادی؟»اول احساسش رو بشنویم، بعد دنبال راهحل باشیم.
اگر بیمیلی کودک به مدرسه مداومه یا با نشانههایی مثل گریههای شدید، دلدرد و سردرد مکرر، اختلال خواب یا امتناع از رفتن همراه شده، بهتره موضوع جدیتر بررسی بشه.
گاهی «مدرسه نمیخوام برم» فقط یک جمله نیست؛ممکنه راه کودک برای گفتنِ «یه چیزی اینجا داره منو اذیت میکنه» باشه.۱ بچهام دوست صمیمی ندارد؛ نگران باشم؟هر کودکی که دوست صمیمی ندارد، لزوماً مشکل اجتماعی ندارد.
گاهی کودک خجالتی است، گاهی تنهایی را ترجیح میدهد و گاهی واقعاً توسط همسالانش طرد شده.
اما چطور اینها را از هم تشخیص بدهیم؟
اگر کودک خجالتی باشد:ممکن است دوست داشته باشد با بچهها ارتباط بگیرد، اما شروع کردن رابطه برایش سخت باشد.مثلاً میگوید: «میخوام باهاشون بازی کنم، ولی نمیدونم چی بگم.» اگر کودک تنهایی را ترجیح بدهد:ممکن است از تنها بازی کردن ناراحت نباشد و حتی از وقت گذراندن به تنهایی لذت ببرد.اگر حال عمومیاش خوب است و از روابط دیگرش راضی است، صرفاً نداشتن یک دوست صمیمی لزوماً نگرانکننده نیست. اگر کودک طرد شده باشد:ممکن است تلاش کند وارد جمع شود اما دیگران او را راه ندهند، مسخرهاش کنند یا عمداً کنار بگذارند.در این حالت معمولاً کودک از این وضعیت ناراحت میشود و ممکن است اعتمادبهنفسش هم تحت تأثیر قرار بگیرد. چه زمانی بهتر است موضوع را جدیتر بررسی کنیم؟اگر کودک:
مرتب میگوید «هیچکس منو دوست نداره» از رفتن به مدرسه اجتناب میکند بعد از مدرسه غمگین یا مضطرب است از جمع همسالان میترسد یا کاملاً کنارهگیری میکند قبلاً روابط خوبی داشته اما ناگهان منزوی شدهبهتر است به جای فشار آوردن برای «دوست پیدا کردن»، بفهمیم چه چیزی برای کودک سخت شده است.
«برو با بچهها بازی کن!» «چرا مثل بقیه دوست پیدا نمیکنی؟» «اینقدر خجالتی نباش!» بهتر است بگوییم:«فکر میکنم دوست پیدا کردن برات سخت شده. دوست داری با هم ببینیم چه چیزی باعثش شده؟» هدف این نیست که کودک حتماً تعداد زیادی دوست داشته باشد؛هدف این است که احساس امنیت، تعلق و توانایی برقراری رابطه سالم را تجربه کند.۱