سلامتِ روان (دکتر زهره کرمی، روانشناس)
تصویر
تصویرمکان برگزاری : دانشگاه تهرانشرق
۵ عزت‌نفس؛ آیا ارزش خودت را به تأیید دیگران گره زده‌ای؟تا حالا شده کسی ازت انتقاد کنه و به‌جای اینکه فقط به اشتباهی که مرتکب شدی فکر کنی، با خودت بگی: «من به‌اندازه کافی خوب نیستم»؟
یا وقتی کسی از رفتارت ناراضی بوده، تمام روز ذهنت درگیر این شده که چطور می‌تونی دوباره رضایتش رو به دست بیاری؟
اگر این تجربه‌ها برات آشناست، شاید بد نباشه کمی دقیق‌تر به رابطه‌ات با عزت‌نفس فکر کنی.
عزت‌نفس چه ارتباطی با اشتباه‌کردن داره؟یکی از جنبه‌های مهم عزت‌نفس، نوع نگاه ما به خودمونه؛ به‌خصوص وقتی اشتباه می‌کنیم، شکست می‌خوریم یا مورد انتقاد قرار می‌گیریم.
گاهی ما یک اشتباه رو به کل شخصیت‌مون تعمیم می‌دیم.
مثلاً به‌جای اینکه بگیم: «من توی این کار اشتباه کردم»، می‌گیم: «من همیشه خراب می‌کنم؛ اصلاً آدم توانمندی نیستم.»
تفاوت این دو جمله خیلی مهمه.
در جمله‌ی اول، اشتباه رو به‌عنوان بخشی از رفتار خودمون می‌پذیریم؛ اما در جمله‌ی دوم، یک اشتباه رو به قضاوتی کلی درباره‌ی ارزش و توانایی‌هامون تبدیل می‌کنیم.
وقتی تأیید دیگران معیار ارزشمندی ما می‌شه...اگر ارزش خودمون رو بیش از اندازه به نظر دیگران وابسته کنیم، ممکنه برای جلوگیری از انتقاد، مدام تلاش کنیم همه رو راضی نگه داریم، از بیان خواسته‌هامون صرف‌نظر کنیم یا حتی مسئول احساسات دیگران بشیم.
در چنین شرایطی، مخالفت یک نفر می‌تونه به‌جای یک اختلاف‌نظر ساده، به تهدیدی برای احساس ارزشمندی ما تبدیل بشه.
اما واقعیت اینه که: ناراضی‌بودن یک نفر از ما، لزوماً به این معنی نیست که ما آدم بد یا بی‌ارزشی هستیم.
ما می‌تونیم اشتباه کنیم، مسئولیت رفتارمون رو بپذیریم، برای جبرانش تلاش کنیم و در عین حال، احترام به خودمون رو حفظ کنیم.
چطور این مهارت رو تمرین کنیم؟دفعه‌ی بعد که اشتباه کردی یا کسی ازت انتقاد کرد، قبل از اینکه خودت رو قضاوت کنی، سه سؤال از خودت بپرس:
۱. دقیقاً چه اتفاقی افتاده؟ آیا واقعاً اشتباه کردم یا فقط مطابق انتظار دیگران رفتار نکردم؟
۲. آیا دارم یک رفتار مشخص رو ارزیابی می‌کنم یا درباره‌ی کل شخصیت خودم حکم می‌دم؟
۳. اگر یکی از عزیزانم همین اشتباه رو مرتکب می‌شد، آیا باز هم به او می‌گفتم که بی‌ارزش یا ناتوانه؟
قرار نیست با این تمرین، اشتباهاتمون رو نادیده بگیریم یا همیشه خودمون رو تأیید کنیم؛ هدف اینه که بتونیم بدون تحقیرکردن خودمون، رفتارمون رو بررسی کنیم و تغییر بدیم.
یادت باشه: عزت‌نفس سالم به این معنا نیست که همیشه از خودمون راضی باشیم؛ یعنی حتی وقتی از رفتارمون راضی نیستیم، بتونیم بدون تخریب شخصیت خودمون، مسئولیت بپذیریم و رشد کنیم. یک سؤال برای فکرکردن: وقتی اشتباه می‌کنی، بیشتر به این فکر می‌کنی که «چطور می‌تونم جبرانش کنم؟» یا ذهنت درگیر این می‌شه که «چرا من همیشه این‌طوری‌ام؟»گاهی همین تفاوت، نقطه‌ی شروع شناخت بهتر رابطه‌مون با خودمونه.
۵
دعوا سر ظرفه یا یک نیاز پنهان؟
۳۱
۵گاهی از شکست نمی‌ترسیم؛ از معنایی می‌ترسیم که به آن می‌دهیم.
وقتی شکست را نشانه بی‌کفایتی یا بی‌ارزشی خودمان بدانیم، طبیعی است که از تجربه‌های تازه فاصله بگیریم.
اما شکست در یک موقعیت، لزوماً به معنای ناتوانی ما نیست.
از نظر روان‌شناختی، اجتناب از موقعیت‌های ترسناک ممکن است در کوتاه‌مدت اضطراب را کاهش دهد، اما در بلندمدت فرصت یادگیری و اصلاح باورهایمان را محدود کند.
گاهی شجاعت یعنی با وجود ترس، قدمی برداریم؛ نه اینکه منتظر بمانیم ترس کاملاً از بین برود.
وقتی شکست را نشانه بی‌کفایتی یا بی‌ارزشی خودمان بدانیم، طبیعی است که از تجربه‌های تازه فاصله بگیریم.
اما شکست در یک موقعیت، لزوماً به معنای ناتوانی ما نیست.
از نظر روان‌شناختی، اجتناب از موقعیت‌های ترسناک ممکن است در کوتاه‌مدت اضطراب را کاهش دهد، اما در بلندمدت فرصت یادگیری و اصلاح باورهایمان را محدود کند.
گاهی شجاعت یعنی با وجود ترس، قدمی برداریم؛ نه اینکه منتظر بمانیم ترس کاملاً از بین برود.۳
من کافی نیستم، چرا؟
۵۱روزی که به گذشته نگاه کنی، سال‌های تلاش را زیباترین سال‌ها خواهی دید
۳۱ توجه زیاد همیشه نشانه عشق بیشتر نیست!در دوران آشنایی، ممکنه تماس‌های مکرر، تمایل به گذراندن تمام وقت با شما و ناراحتی از برنامه‌های مستقلی که دارید رو نشانه علاقه زیاد بدونید.
اما یه سؤال مهم وجود داره: این توجه از علاقه میاد یا نیاز به کنترل؟
در یک رابطه سالم، فرد می‌تونه مشتاق ارتباط با شما باشه، بدون اینکه بخواد استقلالتون رو محدود کنه. به واکنش طرف مقابل وقتی «نه» می‌گید یا برای خودتون وقت می‌ذارید، دقت کنید.آیا به انتخابتون احترام می‌ذاره یا با قهر، سرزنش و احساس گناه سعی می‌کنه نظرتون رو تغییر بده؟
یادتون باشه: شناخت پیش از ازدواج فقط شناخت علاقه طرف مقابل نیست؛ شناخت نحوه برخورد او با مرزهای شما هم هست.
به نظر شما، مرز بین توجه و کنترل‌گری کجاست؟۴هر رنجی، لباسی‌ست بر تنِ فهمی که هنوز نرسیده.
۴۱
برای نگه داشتنش، خودت رو گم نکن
۳۱