بله | کانال اِکو رِی؛ رسانه اقتصادی-سیاسی

۲۰ اردیبهشت

بخش کوچکی از منفعت‌طلبی آمریکا در خاورمیانهبعد از جنگ اکتبر ۱۹۷۳ یا همان جنگ یوم‌کیپور، آمریکا دیگر خاورمیانه را فقط یک منطقه دوردست نمی‌دید؛ آن را به اتاق فرمان منافع خودش تبدیل کرد. از همان‌جا یک الگو شکل گرفت: هر جا نفت، گذرگاه راهبردی، امنیت اسرییل، مهار رقیب یا فروش جنگ‌افزار در میان بود، آمریکا یا مستقیم وارد شد، یا از دور صحنه را چید.
افغانستانافغانستان یکی از روشن‌ترین نمونه‌هاست. آمریکا در دهه ۱۹۸۰ برای ضربه‌زدن به شوروی، از نیروهای تندرو پشتیبانی کرد و بذر بی‌ثباتی‌ای را کاشت که سال‌ها بعد به هیولایی منطقه‌ای بدل شد. بعد هم با اشغال طولانی افعانستان، بدون ساختن یک نظم پایدار، کشوری زخمی و فرسوده به جا گذاشت.
عراقدر عراق، اوضاع از افعانستان هم بدتر بود. حمله ۲۰۰۳ فقط یک لشکرکشی نبود؛ شکستن ستون فقرات یک کشور بود. انحلال ارتش، فروپاشی ساختار اداری، باز کردن زخم‌های درونی و تبدیل عراق به میدان هرج‌ومرج، بستر مستقیم رشد افراط‌گرایی و داعش را فراهم کرد. در آخر هم با جاگذاری و تقویت داعش، کشوری که می‌توانست روی بازسازی تمرکز کند را، به میدان درگیری نیابتی، ترور، آشوب و فرسایش پیوسته تبدیل کرد.
سوریهدر سوریه، آمریکا و هم‌پیمانانش به‌جای خاموش کردن آتش، سال‌ها در میانه جنگ ایستادند و با پشتیبانی‌های متناقض، فشارهای چندلایه و بازی‌های نیابتی، بحران را کش‌دارتر کردند. داعش هم از دل همین زمین سوخته برآمد؛ با قاطعیت می‌توان گفت که داعش بدون اشغال عراق، خلا قدرت، تحقیر بخش‌هایی از جامعه و آشوب منطقه‌ای، به این اندازه بزرگ و خطرناک نمی‌شد.
لبناندر لبنان، آمریکا بارها کوشیده موازنه سیاسی را به سود طرح‌های خود و اسرییل شکل دهد و هرگاه نتوانسته، فشار اقتصادی و امنیتی را بالا برده است.
فلسطیندر فلسطین، دهه‌ها پشتیبانی بی‌قید از اسرییل، وتوهای پی‌درپی، مشروعیت‌بخشی به اشغال و نادیده گرفتن حق مردم فلسطین، یکی از بزرگ‌ترین سرچشمه‌های بی‌ثباتی مزمن در منطقه بوده است.
لیبیدر لیبی، دخالت غرب به رهبری ناتو با نقش محوری آمریکا، حکومت را ساقط کرد اما کشور را به ثبات نرساند؛ نتیجه، دولتی فروپاشیده، شبه‌نظامی‌های پرشمار و ناامنی ماندگار بود.
ایراندر ایران هم نقش آمریکا از زمان پهلوی شروع می‌شود. از کودتای ۲۸ مرداد گرفته تا دهه‌ها فشار، تحریم، تهدید، خرابکاری و جنگ روانی، یک خط ممتد دیده می‌شود: هرجا ایران مستقل ایستاده، واشنگتن یا کوشیده آن را مهار کند یا هزینه استقلال را بالا ببرد.
پاکستاندر پاکستان و پیرامونش نیز سیاست‌های آمریکا، به‌ویژه در پیوند با جنگ افغانستان، بارها ناامنی، افراط‌گرایی و بی‌ثباتی مرزی را تشدید کرده است.
خلاصه که آمریکا آن‌جا که از «ثبات» حرف زده، در عمل ثباتِ وابسته به خود را خواسته، نه ثباتی برای ملت‌ها. هر جا دولت مستقلی برخلاف نقشه‌اش حرکت کرده، فشار آورده؛ هر جا جنگی سود راهبردی داشته، آن را مدیریت کرده نه پایان؛ هر جا شکافی بوده، از آن برای نفوذ بیشتر بهره برده است. به همین دلیل، از افغانستان و عراق تا سوریه و یمن، از فلسطین و لبنان تا لیبی و خلیج فارس، رد پای یک منطق مشترک دیده می‌شود: بحرانِ مهارشده برای آمریکا، اغلب از صلحِ مستقل برای ملت‌های منطقه مطلوب‌تر بوده است.
«اِکو رِی»رسانه اقتصادی-سیاسی «اِکو رِی»