بازارسال شده از
بازارسال شده از
بازارسال شده از
انتشار کتاب سلسله نشستهای فقه تحقق به زودییکی از کلیدیترین چالشهای معرفتی و عینی در تاریخ حوزههای علمیه و جوامع اسلامی، چگونگی امتداد یافتن حقایق وحیانی و گزارههای دینی در ساحت واقعیتهای پیچیده اجتماعی است. قرنهاست که میراث عظیم فقهی ما در قالب کتب استدلالی و متون تخصصی، پاسدار مرزهای شریعت بوده است؛ اما ضرورت گریزناپذیر دوران ما، عبور از مقام «تبیین ذهنی» به سوی «فقه تحقق» است.
«فقه تحقق» فقهی است که رسالت خود را تنها در بیان احکام تکلیفی خلاصه نمیکند، بلکه به دنبال کشف مکانیزمهای «اقامه دین» و «تحقق عینی عدالت و اخلاق» در بستر نظامات اجتماعی است. در این نگاه، فقه نه یک دانش ایستا، بلکه نقشهای راهبردی است که باید مسیر سخت و سنگلاخ اداره جامعه را روشن نماید.
نقطه عزیمت این تحول، درک عمیق پیوند میان «علم و عمل» است. علم نافع دانشی است که در مقام عمل به ثمر بنشیند و عمل صحیح، کنشی است که بر پایه نظریهای متقن و فقهی استوار باشد. شکاف میان این دو ساحت، همواره منجر به دو آسیب بزرگ شده است: یا پناه بردن به الگوهای وارداتی برای حل مسائل جاری، و یا انزوای دانش دینی از صحنه تمدنسازی.
کتاب حاضر فراتر از یک بحث علمی مبسوط و نظری، تلاشی است برای بازتاب دادن «امتداد عینی» فقه در میدان عمل. این اثر محصول واکاوی و گزارشهای راهبردی جمعی از متفقهان و پژوهشگرانی است که کوشیدهاند میان مبانی اصیل مکتب امام خمینی(ره) و مسائل مستحدثه حکمرانی، پیوندی عملیاتی برقرار کنند. در این مجموعه، تمرکز اصلی بر «ادبیات حل مسئله» است؛ زبانی که خواننده را با متونی روبهروست که میکوشد از دل فقه نظامساز، به حوزههایی چون اقتصاد، سیاستگذاری، تربیت و نظم نوین جهانی ورود کرده و ظرفیتهای اجرایی دین را به نمایش بگذارد.
هدف نهایی این اثر، ترسیم افقی است که در آن فقه، قدرت راهبری واقعیت را یافته و از «توصیه تکالیف» به «طراحی نظامات» و «تحقق تمدنی» حرکت کند. امید است این مجموعه مباحث که ثمره تجربهنگاری و هماندیشی نخبگانی است، دریچهای نو به روی پژوهشگران عرصه حکمرانی گشوده و گامی ملموس در مسیر تقویت میدان فقه و کارآمدی نظام اسلامی باشد.
#موسسه_آموزش_عالی_مشکات#معرفی_کتاب#فعالیتهای_پژوهشی#کتاب_سلسله_نشستهای_فقه_تحقق
کانال اطلاعرسانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات | شعبهی تهران: @ehya_asemeh۴
درآمدی بر ظرفیتهای تمدنی و اجتماعی الگوی اجتهادی امام خمینی (ره) امین اسدپوردر اولین گفتار از کتاب سلسله نشستهای فقه تحقق حجت الاسلام و المسلمین اسدپور به بررسی ظرفیتهای تمدنی و اجتماعی الگوی اجتهادی امام خمینی (ره) میپردازد و چگونگی انتقال از فقه سنتی به عرصههای عملی حکمرانی را واکاوی میکند. ایشان با تمرکز بر مبانی نظری و عرفانی، نشان میدهد که چگونه اندیشه سیاسی امام از دل مفاهیم عمیق معرفتی همچون «انسان کامل» و «ولایت» جوشیده است. بخش مهمی از این گفتار به نظامسازی اصولی و نقد رویکردهای انتزاعی اختصاص دارد تا مسیر دستیابی به یک فقه واقعگرا و کارآمد هموار شود. همچنین، بر اهمیت احیای منابع سهگانه قرآن، سنت و عقل برای پاسخگویی به نیازهای متغیر جامعه تأکید شده است. در نهایت، با تبیین حق تقنین و ولایت حاکم، الگویی برای توسعه نظامات اجتماعی و حل تعارضات در بستر مدیریت دولتی ارائه میدهد. این گفتار تلاش میکند پیوند میان حکمت نظری و مصلحت عمومی را در اندیشه امام خمینی بازخوانی نماید.
#موسسه_آموزش_عالی_مشکات#معرفی_کتاب#فعالیتهای_پژوهشی#کتاب_سلسله_نشستهای_فقه_تحقق
کانال اطلاعرسانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات | شعبهی تهران: @ehya_asemeh
درآمدی بر ظرفیتهای تمدنی و اجتماعی الگوی اجتهادی امام خمینی (ره)امین اسدپورنظریه «خطابات قانونیه» امام خمینی (ره) با تغییر در نگاه به ماهیت حکم شرعی و تبدیل آن از یک تکلیف فردی به یک «قانون» اجتماعی، زمینهی ورود فقه به عرصههای سیاست و اداره جامعه را فراهم میکند. این انتقال از طریق مؤلفههای زیر صورت میگیرد:
تغییر ماهیت حکم از «تکلیف فردی» به «قانون»: در این نظریه، حکم شرعی معادل «قانون» تلقی میشود. این رویکرد، حلقهی مفقودهای است که فقه را از دایرهی محدود فردی خارج کرده و به ساحت سیاست و اداره جامعه میکشاند. در واقع، شریعت در این نگاه، همان نقش «سیاست مُدُن» را در نظام الهی ایفا میکند. گذر از پارادایم مولی و عبد شخصی: امام خمینی با نقد نگاه سنتی که رابطهی خدا و انسان را صرفاً در قالب یک مولی و عبد شخصی میدید، معتقد است که قانونگذار (شارع) نه با تکتک افراد، بلکه با «عموم جامعه» روبروست. حتی اگر نگاه سنتی حفظ شود، مولایی که صدها بنده دارد، نمیتواند به تکتک آنها خطاب شخصی داشته باشد و ناچار است از «خطاب عمومی و قانونی» استفاده کند. وارد کردن «مصلحت» در مرحلهی اجرای قانون: در این نظریه، حکم به دو مرتبهی اصلی «انشایی» (طبیعت کلی قانون) و «فعلی» (مرحله ابلاغ و اجرا) تقسیم میشود. در مرحلهی فعلیت است که پای «مصلحتسنجی در اجرا» به میان میآید؛ یعنی قانونگذار بررسی میکند که آیا اجرای یک قانون کلی در شرایط خاص، مفسدهای دارد یا نیازمند تبصره و تخصیص است. این فرایند دقیقاً مشابه تصویب قوانین در مجالس قانونگذاری مدرن برای ادارهی امور کشور است. تغییر مخاطب فقه از «فرد» به «جامعه و ساختارها»: بر اساس این الگو، تکالیف و خطابهای قرآنی (مانند «یا ایها الذین آمنوا») تنها متوجه افراد نیستند، بلکه «هویت جمعی جامعه ایمانی» و ساختارهای اجتماعی را نیز مکلف میکنند. این نگاه، راه را برای استخراج نظامهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی از دل دین هموار میسازد. خروج فقه از بنبستهای فردی (حل مسئله تزاحم): در نگاه سنتی، اگر کسی بین دو واجب (مثلاً نماز و ازاله نجاست از مسجد) گیر میکرد، یکی از احکام برای او از فعلیت میافتاد. اما در نظریه خطابات قانونی، قانون همیشه فعال است و ناتوانی مکلف فقط باعث معذوریت او در مرحله عقاب میشود، نه اینکه اصل قانون برای جامعه لغو شود؛ این نگاه، فقه را از بنبستهای انتزاعی خارج کرده و به سمت یک «فقه واقعگرا» سوق میدهد.#فصلی_از_کتاب#کتاب_سلسه_نشستهای_فقه_تحقق#حجت_السلام_والمسلمین_اسدپور#خطابات_قانونیه#ظرفیتهای_تمدنی_و_اجتماعی_الگوی_اجتهادی_امام_خمینی
کانال اطلاعرسانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات | شعبهی تهران: @ehya_asemeh
۱
ریشههای عقلایی جهاد ابتدایی در زندگی عرفی عرب پیش از اسلام و بازتاب آن در قرآن کریم وحید اخوت و حامد دهقانی فیروزآبادیاین نوشتار به بررسی عمیق و تحلیلی جهاد ابتدایی در تاریخ و فرهنگ عرب پیش از اسلام و انعکاس آن در آموزههای قرآنی میپردازد. مقاله از منظر جامعهشناسی تاریخی، فقهی و تفسیری به موضوع نگاه کرده و تلاش دارد نشان دهد که جهاد ابتدایی صرفاً یک حکم عبادی یا تعبدی نبوده، بلکه ریشه در ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی پیش از اسلام دارد.
نویسندگان مقاله تأکید میکنند که جوامع عرب پیش از اسلام بر اساس نظام قبیله ای و پیوندهای خونی شکل گرفته بودند و در این ساختار، مفهوم «ولاء» (وفاداری و وابستگی به قبیله و رئیس آن) نقش محوری در تعیین روابط اجتماعی و سیاسی ایفا میکرد. در چنین جامعهای، افراد خارج از قبیله به چشم «دیگری» دیده میشدند و توسل به زور و جنگ برای حفظ منافع و گسترش نفوذ امری رایج و پذیرفته شده بود. جنگ در این بافت اجتماعی نه فقط ابزار بقا بلکه نمادی از قدرت و مشروعیت سیاسی به شمار میآمد.
با ظهور اسلام، مفهوم ولاء دچار تحول شد و از پیوندهای خونی به پیوندهای ایمانی و دینی ارتقا یافت. وفاداری به خدا و دین جایگزین وفاداری به قبیله شد و افراد با هر پیشینه قومی و قبیلهای در کنار یکدیگر قرار گرفتند. این تغییر، زمینهساز ایجاد یک جامعه متحد فراگیر و بر اساس اعتقادات مشترک شد. در این چارچوب، جهاد ابتدایی نه یک جنگ قبیلهای بلکه ابزار تحقق عدالت و گسترش دین توحیدی معرفی شد. اسلام با بازتعریف منطق قدرت، آن را در راستای اهداف اخلاقی و الهی به کار گرفت و به جای نفی قدرت، از آن در چارچوب مشروع و هدایتشده برای برقراری عدالت و دعوت به توحید بهره برد.
مقاله همچنین تحلیل دقیق آیات قرآن را ارائه میدهد و نشان میدهد که قرآن ضمن پذیرش منطق قدرت رایج در جامعه عرب پیش از اسلام، آن را در چارچوبی اخلاقی و الهی بازتعریف کرده است. نویسندگان آیات 216 و 217 سوره بقره را به عنوان نمونه مورد بررسی قرار داده و نشان میدهند که جهاد ابتدایی مبتنی بر منطق عقلائی است، نه صرفاً دستور تعبدی؛ یعنی عقل و شرایط اجتماعی و قدرت سیاسی در زمان نزول آیات نقش مهمی در تعیین وجوب آن داشته است.
از نکات برجسته مقاله، رویکرد چندرشتهای آن است؛ به جای تمرکز صرف بر فقه یا تفسیر، ترکیبی از جامعهشناسی تاریخی، تحلیل متون دینی و مفاهیم انسانشناسی دینی به کار گرفته شده است. مقاله همچنین پیشنهادهایی برای پژوهشهای آینده ارائه میدهد، از جمله مطالعه تطبیقی مفهوم ولاء در فرهنگها و ادیان دیگر و بررسی تحول جهاد از صدر اسلام تا کنون.
در مجموع، مقاله با برجسته کردن ریشههای اجتماعی و تاریخی جهاد ابتدایی، تصویری جامع ارائه میدهد و اهمیت مطالعه زمینههای تاریخی و اجتماعی مفاهیم دینی را برای درک درست و جلوگیری از برداشتهای سطحی و تقلیلگرایانه روشن میسازد. این پژوهش نشان میدهد که فهم دقیق جهاد ابتدایی تنها با درک تحول اجتماعی و فرهنگی عرب پیش از اسلام و بازتعریف آن توسط اسلام امکانپذیر است.
#فعالیتهای_پژوهشی#وحید_اخوت#معرفی_مقاله#ریشه_های_عقلایی_جهاد_ابتدایی
https://jqst.ut.ac.ir/article_104099.html
کانال اطلاعرسانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات | شعبهی تهران: @ehya_asemeh
چارچوب سیاستگذاری در زیستبوم رمزداراییها بر اساس روش فقه نظامهای اجتماعی محسن امیدواراین مقاله را میتوان تلاشی برای مواجههای متفاوت با مسئله رمزدارایی ها در فضای فقه و اقتصاد اسلامی دانست. نویسندگان به جای آنکه مانند بسیاری از پژوهشهای پیشین بر احکام فقهی معاملات بیتکوین و سایر رمزداراییها تمرکز کنند، مسئله را از منظر «فقه نظام» مورد بررسی قرار دادهاند؛ رویکردی که به جای داوری درباره یک عمل یا قرارداد خاص، در پی ارزیابی آثار و پیامدهای یک پدیده در سطح نظام اقتصادی و اجتماعی است.
نویسندگان بر این باورند که رمزدارایی ها صرفاً یک ابزار جدید مالی نیستند، بلکه رمزدارایی ها به مثابه پدیده ای نهادی میتوانند در ساختار پول، توزیع قدرت اقتصادی و شیوه حکمرانی پولی تحول ایجاد کنند. از اینرو، برای تحلیل آن مجموعهای از معیارهای کلان همچون مردممبنایی اقتصاد، تحقق اهداف نظام اقتصادی اسلام، قاعده نفی سبیل و مسئله حکمرانی پولی را مبنای ارزیابی قرار میدهند.
مقاله در بخش نظری خود، به نقد انحصار دولتها در خلق پول نزدیک میشود و از برخی ظرفیتهای فناوری بلاکچین برای کاهش تمرکز قدرت پولی دفاع میکند. با این حال، نویسندگان برخلاف دیدگاههای لیبرالی مانند نظریه پول خصوصی هایک، از «پول مردمی» دفاع میکنند، نه «پول خصوصی». از نظر آنان، واگذاری انتشار پول به بانکهای خصوصی میتواند به شکلگیری انحصارهای جدید منجر شود، اما فناوریهای غیرمتمرکز امکان مشارکت گستردهتر نیروهای اجتماعی را فراهم میکنند.
از حیث سیاستگذاری نیز مقاله موضعی میانه اتخاذ میکند. نویسندگان نه طرفدار ممنوعیت کامل رمزارزها هستند و نه رهاسازی مطلق آنها. آنان با استناد به تجربه جهانی، تنظیمگری مبتنی بر ریسک و استفاده از «محیطهای آزمون تنظیمگری» (Regulatory Sandbox) را پیشنهاد میکنند تا فرصتها و تهدیدهای این فناوری بهصورت تجربی سنجیده شود.
اهمیت این مقاله بیش از آنکه در پاسخ به پرسش رایج «حکم فقهی رمزارزها چیست؟» باشد، در طرح پرسشی بنیادیتر نهفته است: نظام پولی مطلوب از منظر اسلام چه ویژگیهایی دارد و فناوریهای نوظهور تا چه اندازه میتوانند در تحقق چنین نظامی نقش ایفا کنند؟ از همین جهت، مقاله را میتوان نمونهای از تلاشهای جدید برای پیوند دادن مباحث فقه نظام، حکمرانی اقتصادی و فناوریهای مالی نوین دانست.
#فعالیتهای_پژوهشی#محسن_امیدوار#معرفی_مقاله#سیاست_گذاری#رمز_دارایی#فقه_نظام_های_اجتماعی
لینک ارائه موضوع توسط حجت الاسلام و المسلمین امیدوار در مدرسه تابستانه رمزارزها دانشگاه امام صادق (ع):https://www.aparat.com/v/gmof9zdلینک دانلود مقاله:https://marefateeqtesadi.nashriyat.ir/node/2021770کانال اطلاعرسانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات | شعبهی تهران: @ehya_asemeh
ارزیابی مستندات کلامی قاعده عدم خلو واقعه از حکم امیرمحمد زنگنهاین مقاله را میتوان تلاشی نقادانه برای بازاندیشی یکی از مشهورترین قواعد علم اصول فقه، یعنی «عدم خلوّ واقعه از حکم» دانست. برخلاف بسیاری از پژوهشهای پیشین که این قاعده را امری مسلّم و بدیهی تلقی کردهاند، نویسندگان در این مقاله میکوشند مبانی کلامی آن را به محک ارزیابی بگذارند و نشان دهند که آیا واقعاً میتوان از طریق استدلالهای کلامی، شمول حکم شرعی نسبت به همه وقایع و رخدادهای زندگی انسان را اثبات کرد یا نه؟
اهمیت مقاله در این است که بحث را از سطح رایج اصول فقه فراتر میبرد و آن را به حوزه کلام اسلامی و فلسفه فقه پیوند میزند. نویسندگان با این پیشفرض آغاز میکنند که بسیاری از اصولیان در استدلالهای خود به قاعده عدم خلوّ استناد میکنند، اما کمتر به این پرسش پرداختهاند که این قاعده دقیقاً بر چه مبانی نظری و الهیاتی استوار است. ازاینرو، پژوهش حاضر درصدد است پشتوانههای کلامی این نظریه را بازسازی و ارزیابی کند.
در مسیر این بررسی، سه مبنای مهم مورد تحلیل قرار میگیرد: علم و حکمت الهی، جامعیت و خاتمیت دین اسلام، و نیز نظریه ابتنای احکام بر مصالح و مفاسد و حسن و قبح عقلی. نقطه قوت مقاله آن است که به جای دفاع صرف از این مبانی، هر یک را با رویکردی انتقادی بررسی میکند و میپرسد آیا این مقدمات واقعاً میتوانند وجود حکم شرعی برای همه وقایع را اثبات کنند یا خیر. نویسندگان در موارد متعددی نشان میدهند که میان «علم الهی به همه امور» و «جعل حکم شرعی برای همه امور» یا میان «جامعیت دین» و «قانونگذاری تفصیلی برای همه عرصههای زندگی» فاصلهای نظری وجود دارد که نمیتوان به سادگی از آن عبور کرد.
از منظر روش شناختی مقاله با تفکیک دقیق مراتب مختلف حکم شرعی ــ از مرحله مصالح و مفاسد و اراده الهی گرفته تا مرحله جعل، ابلاغ و تنجّز حکم ــ نشان میدهد که بسیاری از مناقشات موجود ناشی از خلط این سطوح با یکدیگر است. این تفکیک به نویسندگان امکان میدهد که از یک سو حضور اراده و علم الهی نسبت به همه وقایع را بپذیرند و از سوی دیگر، درباره ضرورت وجود حکم تشریعی بالفعل برای همه جزئیات زندگی تردید کنند.
جمعبندی مقاله نیز قابل توجه است. نویسندگان در نهایت به این نتیجه میرسند که استدلالهای صرفاً عقلی و کلامی برای اثبات قاعده عدم خلوّ واقعه از حکم کفایت نمیکنند و اثبات نهایی این قاعده نیازمند مراجعه مستقیم به ادله قرآنی و روایی است. به همین دلیل، مقاله بیش از آنکه مدافع بیچونوچرای این قاعده باشد، کوششی برای بازگشایی دوباره باب گفتوگو درباره حدود شریعت، قلمرو فقه و نسبت میان عقل، دین و قانونگذاری الهی است. همین رویکرد انتقادی و مسئلهمحور، اثر حاضر را به پژوهشی ارزشمند برای علاقهمندان فلسفه فقه، اصول فقه و کلام اسلامی تبدیل کرده است.
#فعالیتهای_پژوهشی#امیرمحمد_زنگنه#معرفی_مقاله#عدم_خلو_واقع_از_حکم#گستره_شریعت#شمول_شریعت
لینک دانلود مقاله: http://jostar-fiqh.maalem.ir/article_77302.html کانال اطلاعرسانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات | شعبهی تهران: @ehya_asemehبازارسال شده از
بسماللهقاصمالجبّارین همایش بینالمللی «تحقّق وعدهی انتقام» در مکتب مقاومت درمبارزه علیه رژیم استکباری آمریکایی-صهیونی این همایش پنجروزه در تهران، مشهد و قم با ارائهی اساتید صاحبنظر به ابعاد الهیاتی، فقهی، حقوقی، سیاسی، راهبردی و رسانهایِ «انتقام» میپردازد. در این همایش نمایندگانی از جبههی مقاومت و ادیان متفاوت حضور خواهند داشت. افتتاحیه: شنبه ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵ | تهران، «حوزهی علمیّهی مشکات» حضور خود در افتتاحیهی همایش را ثبت بفرمائید: @AAYAAT_ZOBOR--------------------------------------------------------- بازهی زمانی برگزاری همایش: ۲۷ تا ۳۱ تیرماه--------------------------------------------------------- برگزارکنندگان و همکاران «پژوهشکدهی فقه و نظامات اجتماعیِ مجتمع حوزوی امام رضا (ع)» (برگزارکننده) «گروه فقه حکومت و حکمرانی مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات» | «اندیشکدهی آیات» | «حوزهی علمیّهی مشکات» «پژوهشگاه فرهنگ و اندیشهی اسلامی» «پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی» «دانشگاه قم» «دانشگاه باقرالعلوم (ع)» «دفتر تبلیغات استان خراسان رضوی» «سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی» «مؤسّسهی پژوهشی-فرهنگی انقلاب اسلامی» «دفتر حفظ و نشر آثارِ قائد مجاهد شهید حضرت آیتاللهالعظمیٰ امام خامنهای (ره) | دفتر قم» «مؤسّسهی معنا» «شهرداری تهران»--------------------------------------------------------- ایتا | Eitaa | تلگرام | Telegram صفحات مؤسّسهی «آیات» | AAYAAT pages ارتباط با ما: @AAYAAT_ZOBOR @AAYAAT_IR