معرّفی کتابعنوان کتاب: «مسئولیت پذیری: فضیلت فراموششده» (چاپ اوّل: 1398)نویسندۀ کتاب: دکتر «علی صاحبی» (دکتری روانشناسی بالینی از دانشگاه نیوساوت ولز سیدنی، عضو هیأت علمی مؤسسۀ واقعیّتدرمانی ویلیام گلسر، بنیانگذار مرکز آموزش واقعیتدرمانی ایران، عضو فعّال و شناختهشدۀ روانشناسی مثبتنگر و تئوری انتخاب، مؤلّف و مترجم دهها جلد کتاب و مقاله).معرّف کتاب: وحید احسانیبه نظرم، مطالعۀ این کتاب چه برای بهبود زندگی شخصی و چه در راستای اصلاح جامعه بسیار سودمند (اگر نگویم ضروری) است. دکتر صاحبی، کتاب خود را با این ادّعای سنگین و تأمّل برانگیز آغاز میکند (ادّعایی که با خواندن کتاب، احتمالاً با آن همدل میشویم):
«به نظر من معضل اصلی جامعۀ ایران، در سطح شخصی، خانوادگی و اجتماعی، ضعف مسئولیتپذیریهای فراوان است. ... من خاستگاه و منبع اصلی رنجی را که ایرانزمین و به تَبَع آن ساکنان این قلمرو سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و حتا فرهنگی میبَرند، مسئولیتگریزیهای نهان و آشکاری میدانم که در رفتار تکتک افراد بروز میکند».
در ادامه گزیدهای از جملات کتاب تقدیم شدهاست (جملات ناب و تأمّلبرانگیز کتاب به قدری زیادند که گلچین کردن از میان آنها کار بسیار سختی بود):
«مسئولیتپذیری، کنترل زندگی را در دستان خودمان قرار میدهد» (ص.12).
«با گوشدادن به گفتههای مردم در خیابان، تاکسی، مکانهای عمومی و جمعهای خانوادگی متوجه میشویم که به یک ملّت «قربانی» تبدیل شدهایم. اینگونه استنباط میشود که دیگران، بدون دخالت و اجازۀ ما، ما را در چنین شرایط بد و ناگواری قرار دادهاند و خودمان هیچ سهم و نقشی در ایجاد یا پایان دادن به آن نداریم. این برداشت، نشانۀ مسئولیتگریزی ما در زندگی فردی، خانوادگی، شغلی و اجتماعی است. در واقع، ما از خود سلب مسئولیت میکنیم و زندگی را خارج از کنترل خود میپنداریم. حتا بسیاری از جامعهشناسان و تحلیلگران سیاسی و اجتماعی نیز عوامل بیرونی را چنان قدرتمند و تعیینکننده میشمارند که به وضوح یا به طور ضمنی میگویند در قلمرو فردی از کسی کاری ساخته نیست. جدای از نادرستی اینگونه تحلیلها که سهم محیط و عوامل بیرونی را تعیینکننده قلمداد میکنند، چنین برداشتهایی با ترویج بهانه، عذر و دلیلتراشیهای بیمورد آسیبهای فراوانی به ساحت زندگی فرد و اجتماع وارد میکند. با طفره [رفتن] از پاسخگویی در قبال اقدامات و تصمیمهای خود و پیامدهای آن، از کارآمدی شخصی و احساس ارزشمندی فاصله میگیریم. ... افرادی که جامعه و محیط را تعیینکنندۀ شرایط انسان میدانند، او را از پاسخگویی در قبال شرایطی که، مستقیم یا غیرمستقیم، برای خود ساختهاست مبرّا میکنند؛ البته آنها نیّت بدی ندارند ... به اعتقاد آنها مردم با دشواریهای زیادی روبرو بوده و هستند که هیچ کنترل مؤثری بر آنها ندارند. این حرف درست است؛ امّا وقتی افرادی را که با مشکلات عدیدهای روبرو هستند از پاسخگویی در قبال تصمیمها و اقداماتشان معاف میکنیم و میکوشیم ناجی آنها باشیم، این ناجیگری از ناحیۀ هر کسی هم که باشد، اهانت به قدرت و توان انسانی آن افراد محسوب میشود» (صص. 25-23).
«ذهنآگاهی، خودارزیابی و نگریستن به دنیا از دریچۀ چشمان خود، شروع مسئولیتپذیری است» (ص.34).
«اگر مسئولیتپذیر باشم، میدانم که خشنودی و شادکامیام به دست کسی جز خودم محقق نمیشود ... هیچکس قادر به خوشبخت کردن من نیست، همانطور که کسی نمیتواند بدون اراده و اجازۀ خودم من را مفلوک و بدبخت کند» (ص. 55).
«اگر بدانیم [بپذیریم] مسئول زندگی خود هستیم، راهی پیدا میکنیم؛ دیر یا زود راهی پیدا میکنیم» (ص.101).
«همیشه تأکید میکنم که نجاتدهندهای در کار نیست؛ کسی قرار نیست مرا نجات بدهد؛ قرار نیست کسی زندگی را مطابق میل من بکند؛ قرار نیست کسی مشکلاتم را حل کند. اگر خودم کاری نکنم، هیچ چیز بهتر نمیشود» (ص. 106).
«قبول مسئولیت، راه رسیدن به راهحل است» (ص.112).
«مدام که رد پای دیگران را در زندگی خود قویتر از اراده و خواست خود بدانیم و رفتار و کردار و اقدام دیگران را علّت بدبختی خود بشناسیم و برای رفتار و اقدامات خود سهمی قائل نباشیم، چطور میتوانیم به استقلال و خودمختاری و تعیین سرنوشت خود دست یابیم؟» (ص.127)
#استفادۀ_بهینه_از_خانهنشینی
در راستای ارتقاء فرهنگ مطالعه در استان، لطفاً با کانال «جلسات کتابخوانی کرمانشاه» همکاری کنید:https://telegram.me/readergroupsofkermanshah