آیا بازار برق ایران برای توسعه تجدیدپذیرها آماده است؟
بازار برق تنها محل خریدوفروش انرژی نیست؛ قیمتها باید بتوانند سیگنال اقتصادی مناسبی برای بهرهبرداری، مدیریت مصرف و سرمایهگذاری ایجاد کنند.
در بازار ملی برق استرالیا (NEM)، قیمتگذاری و دیسپاچ در یک چارچوب بازارمحور به یکدیگر پیوند دارند و تغییرات عرضه، تقاضا و محدودیتهای شبکه بر قیمتهای تسویه اثر میگذارند.
اما در ایران، بازار عمدهفروشی تحت مدیریت شبکه و بورس انرژی با سازوکارهای متفاوت فعالیت میکنند.
پرسش این است:
آیا ساختار فعلی بازار برق ایران میتواند ارزش اقتصادی انعطافپذیری، ذخیرهسازی انرژی و تولید تجدیدپذیر را بهدرستی منعکس کند؟
در ادامه «روایت بازار برق ایران»، این موضوع را با دادههای واقعی و مقایسه تجربه استرالیا بررسی خواهیم کرد.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#روایت_بازار_برق #تجدیدپذیرها #NEM #اقتصاد_انرژی
۴۹
۲:۵۲
طبق اطلاعیه بورس انرژی ایران مورخ ۲۲ مهر ۱۴۰۵، مشترکان با قدرت قراردادی بیش از یک مگاوات، از دوره تحویل آذرماه امکان حضور در بازار جبرانی برق را نخواهند داشت و باید پیش از آغاز دوره تحویل، برق موردنیاز خود را از سازوکارهای مجاز تأمین کنند.
خرید کمتر از نیاز، ریسک کسری تأمین را افزایش میدهد؛ خرید بیشتر از نیاز نیز میتواند هزینه مازاد ایجاد کند. بنابراین مقایسه پیشنهادهای فروش، تنها بر اساس قیمت هر کیلوواتساعت، تصویر کاملی از هزینه نهایی به دست نمیدهد.
در توسعه تجارت انرژی توان، با بررسی قبوض، دادههای مصرف و برنامه تولید، به صنایع کمک میکنیم حجم و ترکیب خرید برق خود را دقیقتر تعیین کنند و پیشنهادهای تأمین را بر اساس هزینه نهایی و شرایط قرارداد بسنجند.
هدف، خرید متناسب با نیاز واقعی و کاهش هزینههای قابل پیشگیری است.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#توان #بازار_برق #بورس_انرژی #تأمین_برق #مدیریت_انرژی #قرارداد_دوجانبه
۲۶
۲:۱۹
نرخ سوخت.pdf
۲.۵۲ مگابایت
ابلاغ ضابطه جدید سوخت نیروگاهی، با اجرای مقرر از اول آبان ۱۴۰۵، دو طرف معادله تولید برق را تغییر میدهد: هزینه سوخت نیروگاه و سقف قیمت فروش انرژی.
نرخ سوخت نیروگاههای عرضهکننده برق در بازار عمدهفروشی و تابلوی عادی بورس، با احتساب مالیات و ارزش افزوده، *۱۲٬۸۳۰ ریال بهازای هر مترمکعب واحد سوخت تعیین شده است.
این عدد، نرخ برق نیست؛ برای تبدیل آن به هزینه هر کیلوواتساعت، باید ضریب مصرف سوخت و راندمان مبنا لحاظ شود.
بند «ب» ماده ۴ ضابطه، مدیریت شبکه را موظف کرده سقف قیمت انرژی را مطابق تبصره ۱ مصوبه ۴۲۹ اصلاح کند؛ تبصرهای که افزودن هزینه سوخت به سقف پایه را بر مبنای متوسط راندمان نیروگاههای تأمینکننده بار اوج پیشبینی کرده است.
با حفظ ضریب تبدیل قبلی، مجموع سقف پایه و هزینه سوخت حدود ۷٬۱۲۰ ریال بر کیلوواتساعت برآورد میشود؛ با فرض تداوم کارمزد ۲۰ ریالی، حدود ۷۱۴ تومان.
لزوماً خیر. نیروگاه همزمان مکلف به پرداخت هزینه سوخت شده است. نتیجه اقتصادی به راندمان، مصرف واقعی سوخت و قیمت تحققیافته فروش بستگی دارد. افزایش سقف نیز به معنی معامله تمام برق در سقف جدید نیست.
پیام مصوبه برای بازار: تحلیل درآمد نیروگاه باید همراه با تحلیل هزینه سوخت انجام شود.*
منبع: ضابطه «نرخ سوخت نیروگاهی و نحوه اعمال آن در قبض مصرفکننده نهایی»، ابلاغی ۲۰ مهر ۱۴۰۵؛ تبصره ۱ مصوبه ۴۲۹ هیأت تنظیم بازار برق.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#توان #بورس_انرژی #بازار_برق #سوخت_نیروگاهی #نیروگاه
۲۲
۱۰:۵۶
ضابطه جدید سوخت نیروگاهی، با اجرای مقرر از اول آبان ۱۴۰۵، مقایسه پیشنهادهای تأمین برق صنایع را تغییر میدهد.
موضوع فقط افزایش سقف بازار نیست؛ *باید دید پس از خرید برق، چه هزینههایی روی قبض باقی میماند.
طبق بند «الف» ماده ۵، توانیر موظف شده هزینه سوخت را بر اساس جدول مصوب روی قبوض مصرفکنندگان مشمول اعمال کند. خرید از تابلوی عادی بورس، در استثنای این بند قرار ندارد.
بنابراین، خرید بورسی عادی بهتنهایی به معنی حذف هزینه سوخت از قبض نیست.
برق خریداریشده از تابلوهای سبز و آزاد، از اعمال ردیف سوخت موضوع این بند مستثنا شده است.
همچنین برای مصرفکنندگان نهایی خریدار برق از تابلوی آزاد، حذف مبلغ معادل متوسط نرخ قراردادهای تبدیل انرژی «ECA» پیشبینی شده است.
مقایسه باید بر اساس این رابطه انجام شود:
هزینه نهایی تأمین = مبلغ خرید برق + اقلام باقیمانده قبض − اقلام قابل حذف
در این محاسبه، حجم خرید و تخصیص، مصرف پوششدادهنشده و مفاد قرارداد هم اهمیت دارند. نرخ سوخت ۱۲٬۸۳۰ ریالی نیز مربوط به واحد سوخت نیروگاه است و نباید مستقیماً در مصرف کیلوواتساعتی کارخانه ضرب شود.
نتیجه: ارزانترین پیشنهاد اولیه، الزاماً کمهزینهترین مسیر تأمین نیست.*
در توان، مبنای مقایسه پیشنهادهای تأمین، بررسی هزینه نهایی برق با توجه به الگوی مصرف، مسیر خرید و اقلام قابلاعمال در قبض است.
منبع: بندهای «الف» و «ب» ماده ۵ ضابطه «نرخ سوخت نیروگاهی و نحوه اعمال آن در قبض مصرفکننده نهایی»، ابلاغی ۲۰ مهر ۱۴۰۵.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#توان #برق_صنایع #مدیریت_هزینه_انرژی #برق_عادی #برق_سبز #برق_آزاد
۲۴
۱۰:۵۶
ابلاغ نرخ جدید سوخت نیروگاهی را نباید صرفاً یک تغییر تعرفهای دانست. این تصمیم میتواند بر هزینه تولید برق، سقف قیمت بازار عمدهفروشی و در نهایت هزینه تأمین برق صنایع اثرگذار باشد.
با اصلاح نرخ سوخت، راندمان نیروگاهها به یکی از عوامل مهمتر در رقابت اقتصادی تبدیل میشود. نیروگاههای کمبازده ممکن است با فشار هزینهای بیشتری مواجه شوند.
بر اساس مصوبه مورد بررسی، نرخ سوخت ۱۲٬۸۳۰ ریال به ازای هر مترمکعب، مبنای محاسبات جدید قرار میگیرد.
این تغییر میتواند زمینه بازنگری سقف قیمت انرژی در بازار عمدهفروشی را فراهم کند. البته نرخ قطعی سقف جدید باید مطابق فرمول و ابلاغیه مرجع تنظیمگر تعیین شود.
افزایش احتمالی سقف بازار عمدهفروشی میتواند بر هزینه تأمین برق صنایع و برخی مبانی محاسباتی قبوض اثر بگذارد.
میزان اثر برای هر مشترک به حجم مصرف، نوع قرارداد، سهم خرید از بورس انرژی و مقررات تسویه بستگی دارد.
در چنین شرایطی، مقایسه ساده قیمت پیشنهادی تأمینکنندگان کافی نیست. صنایع باید هزینه نهایی تأمین، ریسک تغییر قیمت و میزان انطباق خرید با مصرف واقعی خود را بررسی کنند.
دیدگاه توان:
اصلاح قیمت سوخت زمانی میتواند به بهبود صنعت برق منجر شود که همراه با اصلاح سازوکار بازار، افزایش راندمان نیروگاهها و ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری باشد.
شرکت توسعه تجارت انرژی توان با تحلیل قبوض، الگوی مصرف و گزینههای تأمین برق، به صنایع در مدیریت هزینه و ریسک خرید انرژی کمک میکند.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#بازار_برق #نرخ_سوخت_نیروگاهی #بورس_انرژی #برق_صنایع #مدیریت_انرژی #توان
۱۴
۱۳:۰۳
یکی از چالشهای اصلی شبکههای برق، صرفاً کمبود ظرفیت تولید نیست؛ بلکه عدم تطابق زمانی میان تولید و مصرف انرژی است.
ویدیوی حاضر نشان میدهد که چگونه یک سیستم ذخیرهساز باتری (BESS) میتواند در طول شبانهروز، متناسب با شرایط تولید خورشیدی، مصرف و وضعیت شبکه، نقش متفاوتی ایفا کند.
در ساعات میانی روز، افزایش تولید نیروگاههای خورشیدی میتواند باعث کاهش قیمت برق و حتی ایجاد قیمتهای منفی در بازارهای رقابتی شود.
در این شرایط، باتری بهجای تزریق انرژی بیشتر به شبکه، انرژی را ذخیره میکند تا در ساعات باارزشتر مورد استفاده قرار گیرد.
با کاهش تولید خورشیدی و افزایش تقاضای عصرگاهی، باتری وارد مرحله تخلیه میشود.
خه بعدی
در ساعات کمباری، باتری میتواند بر اساس پیشبینی قیمت، وضعیت شارژ و نیازهای شبکه مجدداً شارژ شود یا بخشی از ظرفیت خود را برای ارائه خدمات جانبی حفظ کند.
ارزش اقتصادی باتری صرفاً به ذخیره و فروش مجدد برق محدود نیست.
در بازارهای پیشرفته مانند بازار ملی برق استرالیا (NEM)، ذخیرهسازها میتوانند از ترکیب چند جریان درآمدی استفاده کنند:
با توسعه نیروگاههای خورشیدی، اهمیت انعطافپذیری شبکه برق ایران افزایش خواهد یافت.
اما توسعه باتری بهتنهایی راهحل ناترازی برق نیست.
برای اقتصادی شدن سرمایهگذاری در ذخیرهسازها، علاوه بر بررسی هزینه سرمایهگذاری و استهلاک باتری، باید سازوکارهای بازار نیز توسعه یابند؛ از جمله:
جمعبندی
آینده صنعت برق صرفاً متعلق به تولیدکنندگانی نیست که انرژی بیشتری تولید میکنند؛ بلکه متعلق به مجموعههایی است که میتوانند انرژی را در زمان مناسب تولید، ذخیره، مدیریت و عرضه کنند.
در شرکت توسعه تجارت انرژی توان، معتقدیم توسعه بازار برق ایران باید از مدل سنتی خریدوفروش انرژی به سمت مدیریت یکپارچه سبد انرژی، انعطافپذیری مصرف و بهرهگیری اقتصادی از فناوریهای ذخیرهسازی حرکت کند.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#توان #بازار_برق #ذخیره_ساز_انرژی #باتری #BESS #بورس_انرژی #انرژی_تجدیدپذیر #مدیریت_انرژی #بازار_برق_استرالیا
۱۴
۱۳:۰۶
با مشخصشدن جدول هزینه سوخت قابلاعمال در قبوض از ابتدای آبان ۱۴۰۵، مقایسه پیشنهادهای تأمین برق باید بر مبنای «هزینه نهایی» انجام شود.
این ارقام، هزینه سوخت مصرفکننده هستند و با نرخ سوخت تحویلی به نیروگاه تفاوت دارند.
خرید برق عادی از بورس، بهتنهایی هزینه سوخت مصرفکننده را حذف نمیکند. در مقابل، برق تأمینشده از تابلوهای سبز و آزاد، به میزان خرید و تخصیص واجد شرایط، از ردیف سوخت موضوع این ضابطه مستثناست.
اما این معافیت، بهتنهایی به معنی ارزانتر بودن برق آزاد نیست.
ضابطه جدید، نرخ سوخت نیروگاههای عرضهکننده برق در تابلوی آزاد را نیز افزایش داده و معادل ۹۶٬۲۲۵ ریال بهازای هر مترمکعب واحد سوخت، با احتساب مالیات و ارزش افزوده، تعیین کرده است.
بنابراین، بخشی از هزینه سوخت میتواند در قیمت پیشنهادی تولیدکننده و قیمت معامله برق آزاد منعکس شود؛ حتی اگر ردیف سوخت موضوع این ضابطه روی قبض خریدار واجد شرایط اعمال نشود.
برای مقایسه برق عادی، آزاد و سبز باید همزمان بررسی شود:
معافیت از یک ردیف قبض، تضمینکننده کمترین هزینه تأمین نیست. معیار تصمیم، مجموع هزینه خرید و اقلام باقیمانده قبض برای همان مشترک است.
در توان، با تحلیل الگوی مصرف و مقایسه هزینه نهایی مسیرهای تأمین، ترکیب مناسب خرید برق بررسی میشود.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#توان #برق_صنایع #هزینه_سوخت #بورس_انرژی #برق_عادی #برق_آزاد #برق_سبز
۲۰
۶:۴۷
نرخ بازار عمده فروشی برق.pdf
۱۳۳.۷۷ کیلوبایت
در تحلیل قبلی توان، سقف قیمت انرژی با لحاظ هزینه سوخت، حدود ۷۱۴ تومان بهازای هر کیلوواتساعت برآورد شده بود. اکنون با ابلاغ وزارت نیرو، این رقم از ابتدای آبان ۱۴۰۵ معادل ۷۰۹٫۵ تومان تعیین شده است؛ اختلافی کمتر از یک درصد با برآورد قبلی.
پایه سقف قیمت انرژی: ۳۵۸ تومان هزینه سوخت اضافهشده: ۳۴۹٫۵ تومان حقالزحمه کارگزاری مدیریت شبکه: ۲ تومان جمع نهایی: ۷۰۹٫۵ تومان بهازای هر کیلوواتساعت
۱️⃣ هزینه سوخت، جایگاه پررنگتری در قیمت برق پیدا کرده است.جزء سوخت اضافهشده تقریباً معادل پایه سقف قیمت انرژی است؛ بنابراین تحلیل قیمت برق و قراردادهای تأمین، به بررسی دقیقتر سهم سوخت نیاز دارد.
۲️⃣ افزایش سقف قیمت، به معنی معامله همه برقها با نرخ ۷۰۹٫۵ تومان نیست.این عدد، سقف قیمت انرژی در بازار عمدهفروشی است؛ نرخ معاملات بورس، قراردادهای دوجانبه و هزینه نهایی برق مصرفکننده را نباید مستقیماً برابر آن گرفت.
۳️⃣ وضعیت معاملات قبلی آبان هنوز یک نکته باز دارد.در ابلاغیه تصریح شده که نحوه جبران هزینه سوخت نیروگاهها برای معاملات از قبل انجامشده در بورس انرژی با تحویل آبان، در هیأت تنظیم بازار برق تصمیمگیری خواهد شد. بنابراین، نحوه برخورد با این معاملات هنوز قطعی نشده است.
منبع: ابلاغیه وزارت نیرو، شماره ۱۴۰۵/۶۰۳۱۴/۳۵۰، مورخ ۲۸ مهر ۱۴۰۵.
برای دریافت تحلیلهای بازار برق و آشنایی با راهکارهای تأمین و مدیریت هزینه انرژی، به کانالهای توان بپیوندید:
#توان #بازار_برق #نرخ_سوخت #برق_صنایع #بورس_انرژی
۲۴
۵:۵۷
آیا توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر، بدون اصلاح ساختار بازار برق، میتواند به تأمین پایدار و اقتصادی انرژی منجر شود؟
با افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر، ساختار سنتی بازار برق با چالشهای جدیدی مواجه میشود. برخلاف نیروگاههای متعارف، تولید نیروگاههای خورشیدی و بادی وابسته به شرایط آبوهوایی است و الزاماً با الگوی مصرف برق همزمان نیست.
از سوی دیگر، حتی در شرایطی که ظرفیت تولید کافی وجود دارد، محدودیتهای شبکه انتقال ممکن است مانع تحویل برق به مصرفکننده شود.
بنابراین، افزایش ظرفیت تولید بهتنهایی تضمینکننده امنیت و قابلیت اطمینان تأمین برق نیست.
بازار برق ایران عمدتاً بر برنامهریزی روزقبل متکی است. با افزایش تولید تجدیدپذیرها، توسعه سازوکارهای معاملات میانروزی، نزدیک به زمان تحویل و مدیریت انحرافات تولید و مصرف اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در کنار بازار فیزیکی، وجود قراردادهای بلندمدت و ابزارهای مشتقه به تولیدکنندگان، خردهفروشان و مصرفکنندگان بزرگ کمک میکند تا نوسانات قیمت برق را مدیریت کرده و برای سرمایهگذاری و تأمین انرژی برنامهریزی کنند.
قیمت برق باید بتواند ارزش انرژی را در ساعات مختلف منعکس کند. سیگنالهای قیمتی مناسب، زمینه سرمایهگذاری اقتصادی در ذخیرهسازهای انرژی، نیروگاههای انعطافپذیر و مدیریت سمت تقاضا را فراهم میکنند.
توسعه تجدیدپذیرها باید همراه با تقویت شبکه انتقال، افزایش انعطافپذیری سیستم، توسعه ذخیرهسازها و حفظ امنیت و قابلیت اطمینان شبکه انجام شود.
آینده صنعت برق صرفاً به ساخت نیروگاههای بیشتر وابسته نیست؛ بلکه به ایجاد ساختاری نیاز دارد که در آن بازار فیزیکی، بازار مالی و زیرساخت شبکه بهصورت هماهنگ توسعه یابند.
در این ویدیو، ضرورت بازطراحی بازار برق ایران و الزامات گذار به ساختاری کارآمدتر را بررسی کردهایم.
برای دریافت تحلیلهای تخصصی بازار برق و راهکارهای مدیریت هزینه انرژی:
#بازار_برق #بورس_انرژی #انرژی_تجدیدپذیر #ذخیره_ساز_انرژی #توان
۲۲
۷:۱۵
۱۰
۸:۳۷