کراتین که سالها بهعنوان مکملی برای افزایش قدرت و رشد عضلات شناخته میشد، امروزه در علوم اعصاب نیز بهعنوان مادهای مؤثر برای تأمین انرژی مغز، بهویژه در شرایطی مانند استرس ذهنی، فعالیت فکری شدید یا کمخوابی، مورد توجه قرار گرفته است.
مغز برای انجام فعالیتهای خود به مولکولی به نام ATP (منبع اصلی انرژی سلولها) وابسته است. هنگام انجام کارهای ذهنی سنگین، ذخایر ATP به سرعت کاهش مییابد. کراتین با کمک به بازیابی سریع ATP از طریق سیستم فسفوکراتین، انرژی مورد نیاز سلولهای عصبی را تأمین کرده و به حفظ عملکرد مغز در زمان افزایش نیاز انرژی کمک میکند.
مرورهای نظاممند و فراتحلیلهای جدید که نتایج چندین کارآزمایی بالینی را بررسی کردهاند، نشان میدهند که مصرف کراتین مونوهیدرات میتواند عملکرد شناختی را بهبود بخشد.
یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۴ نشان داد که مصرف کراتین باعث بهبود معنیدار حافظه شد. همچنین در برخی آزمونها، سرعت پردازش اطلاعات و توجه نیز بهبود یافت.
فراتحلیل دیگری در سال ۲۰۲۳ نیز نشان داد که کراتین حافظه افراد سالم را بهبود میبخشد و این اثر در سالمندان ۶۶ تا ۷۶ ساله بسیار چشمگیرتر بود.
البته این نتایج به این معنا نیست که حافظه همه افراد ۳۱ درصد بهتر میشود. بلکه نشان میدهد کراتین میتواند بهبودی خفیف تا متوسط اما قابلتوجه در حافظه، شفافیت ذهنی و سرعت پردازش اطلاعات ایجاد کند، بهویژه زمانی که مغز تحت فشار باشد.
به نظر میرسد بیشترین سود از مصرف کراتین در گروههای زیر دیده میشود:
سالمندانگیاهخواران و وگانهازنانافرادی که دچار کمخوابی یا خستگی ذهنی شدید هستند
پژوهشگران همچنین در حال بررسی نقش احتمالی کراتین در کمک به درمان بیماریهایی مانند آلزایمر، آسیب مغزی، افسردگی و اختلال خفیف شناختی هستند، اما شواهد فعلی هنوز محدود است و قویترین شواهد مربوط به بهبود حافظه است.
با این حال، کراتین معجزه نمیکند و جایگزین خواب کافی، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی نیست. بهتر است آن را یک مکمل حمایتی برای افزایش مقاومت مغز در برابر فشارهای ذهنی بدانیم. پژوهشگران نیز تأکید میکنند که برای تعیین بهترین دوز، مدت مصرف و اثرات بلندمدت آن، به مطالعات بیشتری نیاز است.
منبع:Xu C و همکاران. تأثیر مصرف مکمل کراتین بر عملکرد شناختی بزرگسالان: مرور نظاممند و فراتحلیل. مجله Frontiers in Nutrition، سال ۲۰۲۴. DOI: 10.3389/fnut.2024.1424972
@fahim_tebFahimteb.com
کراتین که سالها بهعنوان مکملی برای افزایش قدرت و رشد عضلات شناخته میشد، امروزه در علوم اعصاب نیز بهعنوان مادهای مؤثر برای تأمین انرژی مغز، بهویژه در شرایطی مانند استرس ذهنی، فعالیت فکری شدید یا کمخوابی، مورد توجه قرار گرفته است.
مغز برای انجام فعالیتهای خود به مولکولی به نام ATP (منبع اصلی انرژی سلولها) وابسته است. هنگام انجام کارهای ذهنی سنگین، ذخایر ATP به سرعت کاهش مییابد. کراتین با کمک به بازیابی سریع ATP از طریق سیستم فسفوکراتین، انرژی مورد نیاز سلولهای عصبی را تأمین کرده و به حفظ عملکرد مغز در زمان افزایش نیاز انرژی کمک میکند.مرورهای نظاممند و فراتحلیلهای جدید که نتایج چندین کارآزمایی بالینی را بررسی کردهاند، نشان میدهند که مصرف کراتین مونوهیدرات میتواند عملکرد شناختی را بهبود بخشد.
یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۴ نشان داد که مصرف کراتین باعث بهبود معنیدار حافظه شد. همچنین در برخی آزمونها، سرعت پردازش اطلاعات و توجه نیز بهبود یافت.فراتحلیل دیگری در سال ۲۰۲۳ نیز نشان داد که کراتین حافظه افراد سالم را بهبود میبخشد و این اثر در سالمندان ۶۶ تا ۷۶ ساله بسیار چشمگیرتر بود.
البته این نتایج به این معنا نیست که حافظه همه افراد ۳۱ درصد بهتر میشود. بلکه نشان میدهد کراتین میتواند بهبودی خفیف تا متوسط اما قابلتوجه در حافظه، شفافیت ذهنی و سرعت پردازش اطلاعات ایجاد کند، بهویژه زمانی که مغز تحت فشار باشد.
به نظر میرسد بیشترین سود از مصرف کراتین در گروههای زیر دیده میشود:
سالمندانگیاهخواران و وگانهازنانافرادی که دچار کمخوابی یا خستگی ذهنی شدید هستندپژوهشگران همچنین در حال بررسی نقش احتمالی کراتین در کمک به درمان بیماریهایی مانند آلزایمر، آسیب مغزی، افسردگی و اختلال خفیف شناختی هستند، اما شواهد فعلی هنوز محدود است و قویترین شواهد مربوط به بهبود حافظه است.
با این حال، کراتین معجزه نمیکند و جایگزین خواب کافی، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی نیست. بهتر است آن را یک مکمل حمایتی برای افزایش مقاومت مغز در برابر فشارهای ذهنی بدانیم. پژوهشگران نیز تأکید میکنند که برای تعیین بهترین دوز، مدت مصرف و اثرات بلندمدت آن، به مطالعات بیشتری نیاز است.
منبع:Xu C و همکاران. تأثیر مصرف مکمل کراتین بر عملکرد شناختی بزرگسالان: مرور نظاممند و فراتحلیل. مجله Frontiers in Nutrition، سال ۲۰۲۴. DOI: 10.3389/fnut.2024.1424972@fahim_tebFahimteb.com
میزان بروز سرطان در کشورهای مختلف (به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال) دانمارک: ۳۳۵ ایرلند: ۳۲۷ بلژیک: ۳۲۳ مجارستان: ۳۲۲ فرانسه: ۳۲۰ هلند: ۳۱۵ استرالیا: ۳۱۲ نروژ: ۳۱۲ اسلوونی: ۳۰۰ ایالات متحده آمریکا: ۲۹۷ بریتانیا: ۲۹۶ کانادا: ۲۸۷ ژاپن: ۲۸۳ آلمان: ۲۸۲ ایتالیا: ۲۷۸ سوئد: ۲۷۱ اسپانیا: ۲۶۵ فنلاند: ۲۶۱ کره جنوبی: ۲۴۰ اسرائیل: ۲۳۹ روسیه: ۲۲۹ ترکیه: ۲۲۶ آرژانتین: ۲۱۲ چین: ۲۰۴ برزیل: ۲۰۴ آفریقای جنوبی: ۱۹۳ ویتنام: ۱۵۸ مصر: ۱۵۷ اندونزی: ۱۳۸ مکزیک: ۱۳۴ نیجریه: ۱۰۸ پاکستان: ۱۰۷ بنگلادش: ۱۰۵ امارات متحده عربی: ۱۰۵ اتیوپی: ۱۰۳ هند: ۹۶ عربستان سعودی: ۹۵ تاجیکستان: ۸۸ نیجر: ۷۶
میانگین جهانی: ۱۹۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال
نکته: این اعداد بر اساس نرخ استانداردشده سنی (ASR) گزارش شدهاند. در این روش، تفاوت ساختار سنی جمعیت کشورها حذف میشود تا بتوان میزان بروز سرطان را بهصورت عادلانه با یکدیگر مقایسه کرد؛ زیرا افزایش سن یکی از مهمترین عوامل خطر ابتلا به سرطان است.
منبع: رصدخانه جهانی سرطان (Global Cancer Observatory)، وابسته به آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC) و سازمان جهانی بهداشت (WHO).
@fahim_tebFahimteb.com
دانمارک: ۳۳۵ ایرلند: ۳۲۷ بلژیک: ۳۲۳ مجارستان: ۳۲۲ فرانسه: ۳۲۰ هلند: ۳۱۵ استرالیا: ۳۱۲ نروژ: ۳۱۲ اسلوونی: ۳۰۰ ایالات متحده آمریکا: ۲۹۷ بریتانیا: ۲۹۶ کانادا: ۲۸۷ ژاپن: ۲۸۳ آلمان: ۲۸۲ ایتالیا: ۲۷۸ سوئد: ۲۷۱ اسپانیا: ۲۶۵ فنلاند: ۲۶۱ کره جنوبی: ۲۴۰ اسرائیل: ۲۳۹ روسیه: ۲۲۹ ترکیه: ۲۲۶ آرژانتین: ۲۱۲ چین: ۲۰۴ برزیل: ۲۰۴ آفریقای جنوبی: ۱۹۳ ویتنام: ۱۵۸ مصر: ۱۵۷ اندونزی: ۱۳۸ مکزیک: ۱۳۴ نیجریه: ۱۰۸ پاکستان: ۱۰۷ بنگلادش: ۱۰۵ امارات متحده عربی: ۱۰۵ اتیوپی: ۱۰۳ هند: ۹۶ عربستان سعودی: ۹۵ تاجیکستان: ۸۸ نیجر: ۷۶
میانگین جهانی: ۱۹۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سالنکته: این اعداد بر اساس نرخ استانداردشده سنی (ASR) گزارش شدهاند. در این روش، تفاوت ساختار سنی جمعیت کشورها حذف میشود تا بتوان میزان بروز سرطان را بهصورت عادلانه با یکدیگر مقایسه کرد؛ زیرا افزایش سن یکی از مهمترین عوامل خطر ابتلا به سرطان است.
منبع: رصدخانه جهانی سرطان (Global Cancer Observatory)، وابسته به آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC) و سازمان جهانی بهداشت (WHO).@fahim_tebFahimteb.com
بدن انسان
1. تعداد استخوانها: ۲۰۶2. تعداد استخوانهای نوزاد هنگام تولد: ۳۰۶3. تعداد عضلات: ۶۳۹4. تعداد کلیهها: ۲5. تعداد دندانهای شیری: ۲۰6. تعداد دندانهای دائمی: ۳۲7. تعداد دندهها: ۲۴8. تعداد حفرههای قلب: ۴9. بزرگترین سرخرگ: آئورت10. فشار خون طبیعی: ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه11. pH طبیعی خون: ۷٫۴12. تعداد مهرههای ستون فقرات: ۳۳13. تعداد مهرههای گردن: ۷14. تعداد استخوانهای گوش میانی: ۶ (۳ استخوان در هر گوش)15. تعداد استخوانهای صورت: ۱۴16. تعداد استخوانهای جمجمه: ۲۲17. تعداد استخوانهای قفسه سینه: ۲۵18. تعداد استخوانهای هر اندام فوقانی (بازو و دست): ۳۰19. تعداد عضلات هر اندام فوقانی: ۷۲20. کوچکترین عضله بدن: عضله رکابی (Stapedius)، حدود ۶ میلیمتر21. بزرگترین و مقاومترین استخوان: استخوان ران (فمور)22. تعداد استخوانهای هر پا: ۲۶23. تعداد استخوانهای هر مچ دست: ۸24. تعداد استخوانهای هر دست: ۲۷25. بزرگترین اندام بدن: پوست26. سنگینترین اندام داخلی و بزرگترین غده بدن: کبد27. بزرگترین سلول بدن: سلول تخمک28. کوچکترین سلول بدن: اسپرم29. کوچکترین استخوان بدن: استخوان رکابی (Stapes) در گوش میانی30. میانگین طول روده باریک: ۷ متر31. میانگین طول روده بزرگ: ۱٫۵ متر32. میانگین ضربان قلب در حالت استراحت: ۷۲ ضربه در دقیقه33. میانگین دمای طبیعی بدن: ۳۷ درجه سانتیگراد34. میانگین حجم خون بدن: ۴٫۵ تا ۵٫۵ لیتر35. میانگین طول عمر گلبول قرمز: ۱۲۰ روز36. میانگین طول عمر گلبول سفید: ۱۰ تا ۱۵ روز (بسته به نوع سلول)37. میانگین طول عمر پلاکت: ۵ تا ۹ روز38. میانگین مدت بارداری: ۲۸۰ روز (۴۰ هفته)39. بزرگترین غده درونریز بدن: غده تیروئید40. بزرگترین اندام لنفاوی: طحال41. تعداد کروموزومهای انسان: ۴۶42. ویسکوزیته (گرانروی) طبیعی خون: ۳٫۵ تا ۵٫۵ سانتیپوآز (cP)43. گروه خونی دهنده همگانی: O منفی (O−)44. گروه خونی گیرنده همگانی: AB مثبت (AB+)45. بزرگترین نوع گلبول سفید: مونوسیت46. کوچکترین نوع گلبول سفید: لنفوسیت47. تعداد اعصاب مغزی: ۱۲ جفت48. تعداد اعصاب نخاعی: ۳۱ جفت49. تعداد تقریبی سلولهای بدن: حدود ۳۰ تریلیون50. تعداد تقریبی نورونهای مغز: حدود ۸۶ میلیارد
بدن انسان ماشین شگفتانگیزی است؛ اما در گذشته، بدون پیشرفتهای پزشکی، بخش زیادی از کودکان و حتی بسیاری از بزرگسالان به دلیل بیماریها، عفونتها و شرایط سخت زندگی جان خود را از دست میدادند. بخش بزرگی از افزایش امید به زندگی امروز، نتیجه پیشرفتهای علم، پزشکی، واکسیناسیون، بهداشت و تغذیه است.
@fahim_tebFahimteb.com
1. تعداد استخوانها: ۲۰۶2. تعداد استخوانهای نوزاد هنگام تولد: ۳۰۶3. تعداد عضلات: ۶۳۹4. تعداد کلیهها: ۲5. تعداد دندانهای شیری: ۲۰6. تعداد دندانهای دائمی: ۳۲7. تعداد دندهها: ۲۴8. تعداد حفرههای قلب: ۴9. بزرگترین سرخرگ: آئورت10. فشار خون طبیعی: ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه11. pH طبیعی خون: ۷٫۴12. تعداد مهرههای ستون فقرات: ۳۳13. تعداد مهرههای گردن: ۷14. تعداد استخوانهای گوش میانی: ۶ (۳ استخوان در هر گوش)15. تعداد استخوانهای صورت: ۱۴16. تعداد استخوانهای جمجمه: ۲۲17. تعداد استخوانهای قفسه سینه: ۲۵18. تعداد استخوانهای هر اندام فوقانی (بازو و دست): ۳۰19. تعداد عضلات هر اندام فوقانی: ۷۲20. کوچکترین عضله بدن: عضله رکابی (Stapedius)، حدود ۶ میلیمتر21. بزرگترین و مقاومترین استخوان: استخوان ران (فمور)22. تعداد استخوانهای هر پا: ۲۶23. تعداد استخوانهای هر مچ دست: ۸24. تعداد استخوانهای هر دست: ۲۷25. بزرگترین اندام بدن: پوست26. سنگینترین اندام داخلی و بزرگترین غده بدن: کبد27. بزرگترین سلول بدن: سلول تخمک28. کوچکترین سلول بدن: اسپرم29. کوچکترین استخوان بدن: استخوان رکابی (Stapes) در گوش میانی30. میانگین طول روده باریک: ۷ متر31. میانگین طول روده بزرگ: ۱٫۵ متر32. میانگین ضربان قلب در حالت استراحت: ۷۲ ضربه در دقیقه33. میانگین دمای طبیعی بدن: ۳۷ درجه سانتیگراد34. میانگین حجم خون بدن: ۴٫۵ تا ۵٫۵ لیتر35. میانگین طول عمر گلبول قرمز: ۱۲۰ روز36. میانگین طول عمر گلبول سفید: ۱۰ تا ۱۵ روز (بسته به نوع سلول)37. میانگین طول عمر پلاکت: ۵ تا ۹ روز38. میانگین مدت بارداری: ۲۸۰ روز (۴۰ هفته)39. بزرگترین غده درونریز بدن: غده تیروئید40. بزرگترین اندام لنفاوی: طحال41. تعداد کروموزومهای انسان: ۴۶42. ویسکوزیته (گرانروی) طبیعی خون: ۳٫۵ تا ۵٫۵ سانتیپوآز (cP)43. گروه خونی دهنده همگانی: O منفی (O−)44. گروه خونی گیرنده همگانی: AB مثبت (AB+)45. بزرگترین نوع گلبول سفید: مونوسیت46. کوچکترین نوع گلبول سفید: لنفوسیت47. تعداد اعصاب مغزی: ۱۲ جفت48. تعداد اعصاب نخاعی: ۳۱ جفت49. تعداد تقریبی سلولهای بدن: حدود ۳۰ تریلیون50. تعداد تقریبی نورونهای مغز: حدود ۸۶ میلیارد
بدن انسان ماشین شگفتانگیزی است؛ اما در گذشته، بدون پیشرفتهای پزشکی، بخش زیادی از کودکان و حتی بسیاری از بزرگسالان به دلیل بیماریها، عفونتها و شرایط سخت زندگی جان خود را از دست میدادند. بخش بزرگی از افزایش امید به زندگی امروز، نتیجه پیشرفتهای علم، پزشکی، واکسیناسیون، بهداشت و تغذیه است.
@fahim_tebFahimteb.com
۱
«صداهایی» که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی میشنوند ناشی از مغز است که افکار خود فرد را به اشتباه بهعنوان صدای خارجی تفسیر میکند.
سالها بود که دانشمندان علوم اعصاب معتقد بودند صداهایی که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی میشنوند، به این دلیل ایجاد میشود که مغز، گفتوگوی درونی خود فرد را با صدایی که از بیرون میآید اشتباه میگیرد. اکنون پژوهشی از دانشگاه نیو ساوت ولز استرالیا با استفاده از ثبت امواج مغزی (EEG)، شواهد مستقیمی در حمایت از این فرضیه ارائه کرده است.
پژوهشگران با استفاده از الکتروانسفالوگرافی (EEG) فعالیت الکتریکی مغز را هنگام پردازش گفتوگوی درونی بررسی کردند. در حالت طبیعی، زمانی که فرد با صدای بلند یا در ذهن خود صحبت میکند، مغز صدای مورد انتظار را پیشبینی کرده و بهطور موقت فعالیت قشر شنوایی را کاهش میدهد تا بتواند افکار درونی را از صداهای واقعی محیط تشخیص دهد.
اما در افرادی که توهم شنوایی را تجربه میکنند، این سازوکار بهدرستی عمل نمیکند.
در این مطالعه، ۱۴۲ نفر شرکت داشتند که شامل سه گروه بودند:
افراد مبتلا به اسکیزوفرنی که اخیراً توهم شنوایی داشتند.افراد مبتلا به اسکیزوفرنی که اخیراً دچار توهم شنوایی نشده بودند.افراد سالم بهعنوان گروه کنترل.
از شرکتکنندگان خواسته شد در ذهن خود واژههای «bah» یا «bih» را تکرار کنند، در حالی که همان صداها از طریق هدفون برای آنها پخش میشد.
نتایج نشان داد در افرادی که توهم شنوایی داشتند، فعالیت قشر شنوایی به جای کاهش یافتن، افزایش پیدا میکرد؛ یعنی مغز، گفتوگوی درونی را مانند یک صدای واقعی و خارجی پردازش میکرد.
این یافته توضیح میدهد که چرا صداهای شنیدهشده در توهم، برای بیمار کاملاً واقعی به نظر میرسند. در واقع، این صداها حاصل یک خطای پردازش عصبی هستند، نه صرفاً خیالپردازی.
این پژوهش علاوه بر افزایش درک ما از اسکیزوفرنی، میتواند راه را برای تشخیص زودهنگام روانپریشی و در نتیجه شروع درمان مؤثرتر و بهموقع هموار کند.
منبع:“Corollary Discharge Dysfunction to Inner Speech and its Relationship to Auditory Verbal Hallucinations in Patients with Schizophrenia Spectrum Disorders.”
@fahim_tebFahimteb.com
«صداهایی» که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی میشنوند ناشی از مغز است که افکار خود فرد را به اشتباه بهعنوان صدای خارجی تفسیر میکند.سالها بود که دانشمندان علوم اعصاب معتقد بودند صداهایی که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی میشنوند، به این دلیل ایجاد میشود که مغز، گفتوگوی درونی خود فرد را با صدایی که از بیرون میآید اشتباه میگیرد. اکنون پژوهشی از دانشگاه نیو ساوت ولز استرالیا با استفاده از ثبت امواج مغزی (EEG)، شواهد مستقیمی در حمایت از این فرضیه ارائه کرده است.
پژوهشگران با استفاده از الکتروانسفالوگرافی (EEG) فعالیت الکتریکی مغز را هنگام پردازش گفتوگوی درونی بررسی کردند. در حالت طبیعی، زمانی که فرد با صدای بلند یا در ذهن خود صحبت میکند، مغز صدای مورد انتظار را پیشبینی کرده و بهطور موقت فعالیت قشر شنوایی را کاهش میدهد تا بتواند افکار درونی را از صداهای واقعی محیط تشخیص دهد.
اما در افرادی که توهم شنوایی را تجربه میکنند، این سازوکار بهدرستی عمل نمیکند.
در این مطالعه، ۱۴۲ نفر شرکت داشتند که شامل سه گروه بودند:
افراد مبتلا به اسکیزوفرنی که اخیراً توهم شنوایی داشتند.افراد مبتلا به اسکیزوفرنی که اخیراً دچار توهم شنوایی نشده بودند.افراد سالم بهعنوان گروه کنترل.از شرکتکنندگان خواسته شد در ذهن خود واژههای «bah» یا «bih» را تکرار کنند، در حالی که همان صداها از طریق هدفون برای آنها پخش میشد.
نتایج نشان داد در افرادی که توهم شنوایی داشتند، فعالیت قشر شنوایی به جای کاهش یافتن، افزایش پیدا میکرد؛ یعنی مغز، گفتوگوی درونی را مانند یک صدای واقعی و خارجی پردازش میکرد.
این یافته توضیح میدهد که چرا صداهای شنیدهشده در توهم، برای بیمار کاملاً واقعی به نظر میرسند. در واقع، این صداها حاصل یک خطای پردازش عصبی هستند، نه صرفاً خیالپردازی.
این پژوهش علاوه بر افزایش درک ما از اسکیزوفرنی، میتواند راه را برای تشخیص زودهنگام روانپریشی و در نتیجه شروع درمان مؤثرتر و بهموقع هموار کند.
منبع:“Corollary Discharge Dysfunction to Inner Speech and its Relationship to Auditory Verbal Hallucinations in Patients with Schizophrenia Spectrum Disorders.”@fahim_tebFahimteb.com
🦷 قرنها پیش از آنکه کلینیکهای دندانپزشکی به وجود بیایند، مایاهای باستان از پرکردگیهای یشمی برای درمان دنداندرد استفاده میکردند.
سالهاست باستانشناسان دندانهایی از تمدن مایا کشف میکنند که با سنگهای قیمتی مانند یشم و پیریت تزئین شدهاند. تا پیش از این، تصور میشد این سنگها فقط برای زیبایی، نمایش جایگاه اجتماعی یا انجام آیینهای مذهبی روی دندان قرار میگرفتند.
اما بررسی جدید یک دندان آسیای عقبی که با قطعهای از سنگ یشم پر شده بود، این باور را تغییر داده است.
از آنجا که این دندان در انتهای دهان قرار داشته و هنگام صحبت یا لبخند دیده نمیشده، پژوهشگران معتقدند هدف از این کار زیبایی نبوده، بلکه درمان دندان بوده است.
تصویربرداری سهبعدی نشان داد که در پالپ دندان رسوبات کلسیمی وجود دارد؛ نشانهای که ثابت میکند این فرد هنگام قرار دادن پرکردگی زنده بوده است. به همین دلیل، پژوهشگران احتمال میدهند این پرکردگی برای کاهش درد یا درمان پوسیدگی دندان انجام شده باشد.
نتایج این مطالعه، دوام شگفتانگیز مادهای را نیز نشان داد که برای چسباندن سنگ یشم به دندان استفاده میشد. بررسیها نشان داد این چسب از کلسیم، فسفاتها، قیر طبیعی (بیتومن) و روغنهای گیاهی ساخته شده بود؛ ترکیبی که دوام آن حتی از بسیاری از مواد پرکننده امروزی نیز بیشتر بوده است.
نکته جالب اینکه بسیاری از این پرکردگیهای یشمی بیش از هزار سال بدون جدا شدن در جای خود باقی ماندهاند. این موضوع نشان میدهد که دندانپزشکان مایا در ساخت مواد درمانی و کار با مواد معدنی، دانش و مهارت بسیار پیشرفتهای داشتهاند.
این یافتهها نشان میدهد مایاها فقط به زیبایی دندان اهمیت نمیدادند، بلکه از پیشگامان دندانپزشکی در جهان بودند و قرنها پیش از پزشکی مدرن، روشهای درمانی مؤثر و ماندگاری برای درمان دندان ابداع کرده بودند.
منبع:Mata-Castillo E و همکاران. دندان آسیای مایاهای پیش از دوران اسپانیایی با پرکردگی یشم. Journal of Archaeological Science: Reports، سال ۲۰۲۶.
@fahim_tebFahimteb.com
سالهاست باستانشناسان دندانهایی از تمدن مایا کشف میکنند که با سنگهای قیمتی مانند یشم و پیریت تزئین شدهاند. تا پیش از این، تصور میشد این سنگها فقط برای زیبایی، نمایش جایگاه اجتماعی یا انجام آیینهای مذهبی روی دندان قرار میگرفتند.
اما بررسی جدید یک دندان آسیای عقبی که با قطعهای از سنگ یشم پر شده بود، این باور را تغییر داده است.
از آنجا که این دندان در انتهای دهان قرار داشته و هنگام صحبت یا لبخند دیده نمیشده، پژوهشگران معتقدند هدف از این کار زیبایی نبوده، بلکه درمان دندان بوده است.
تصویربرداری سهبعدی نشان داد که در پالپ دندان رسوبات کلسیمی وجود دارد؛ نشانهای که ثابت میکند این فرد هنگام قرار دادن پرکردگی زنده بوده است. به همین دلیل، پژوهشگران احتمال میدهند این پرکردگی برای کاهش درد یا درمان پوسیدگی دندان انجام شده باشد.
نتایج این مطالعه، دوام شگفتانگیز مادهای را نیز نشان داد که برای چسباندن سنگ یشم به دندان استفاده میشد. بررسیها نشان داد این چسب از کلسیم، فسفاتها، قیر طبیعی (بیتومن) و روغنهای گیاهی ساخته شده بود؛ ترکیبی که دوام آن حتی از بسیاری از مواد پرکننده امروزی نیز بیشتر بوده است.
نکته جالب اینکه بسیاری از این پرکردگیهای یشمی بیش از هزار سال بدون جدا شدن در جای خود باقی ماندهاند. این موضوع نشان میدهد که دندانپزشکان مایا در ساخت مواد درمانی و کار با مواد معدنی، دانش و مهارت بسیار پیشرفتهای داشتهاند.
این یافتهها نشان میدهد مایاها فقط به زیبایی دندان اهمیت نمیدادند، بلکه از پیشگامان دندانپزشکی در جهان بودند و قرنها پیش از پزشکی مدرن، روشهای درمانی مؤثر و ماندگاری برای درمان دندان ابداع کرده بودند.
منبع:Mata-Castillo E و همکاران. دندان آسیای مایاهای پیش از دوران اسپانیایی با پرکردگی یشم. Journal of Archaeological Science: Reports، سال ۲۰۲۶.
@fahim_tebFahimteb.com
پژوهش جدید نشان میدهد مغز انسان با حجمی از اطلاعات روبهرو شده که در روند تکامل، برای پردازش آن ساخته نشده است.
اگر همیشه احساس میکنید زیر فشار اخبار بد، شبکههای اجتماعی و استرسهای کاری هستید، شاید مشکل فقط به میزان تحمل شما مربوط نباشد؛ بلکه به نحوه تکامل مغزتان برگردد.
بررسی جدیدی که در مجله Behavioral Sciences منتشر شده، نشان میدهد مغز انسان دچار نوعی «ناهماهنگی تکاملی» شده است. مغز ما برای زندگی در جوامع کوچک و صمیمی با تعداد محدودی از افراد تکامل یافته، اما امروز در شهرهای بزرگ و دنیای دیجیتال زندگی میکنیم؛ جایی که هر روز با مشکلات و اتفاقات مربوط به میلیاردها نفر روبهرو میشویم.
در واقع، مغز ما با نرمافزار یک روستای کوچک کار میکند، اما باید حجم عظیمی از اطلاعات دنیای مدرن را پردازش کند.
این ناهماهنگی با پدیدهای که پژوهشگران آن را «چندبحرانی» (Polycrisis) مینامند، شدیدتر میشود؛ یعنی همزمان شدن بحرانهایی مانند همهگیری بیماریها، نابرابری اقتصادی و تغییرات اقلیمی. از آنجا که اجداد ما فقط با تهدیدهای فوری و محلی روبهرو بودند، مغز ما هنوز هم هر خبر نگرانکننده را مانند یک خطر فوری و شخصی تلقی میکند، حتی اگر هیچ کنترلی بر آن نداشته باشیم.
در کنار این موضوع، شبکههای اجتماعی نیز فشار روانی را بیشتر میکنند. این فضا افراد را به مقایسه و رقابت دائمی با دیگران وادار میکند. قرار گرفتن مداوم در معرض موفقیتها و شکستهای دیگران، بهجای کمک به سازگاری، میتواند به نوعی فشار روانی تبدیل شود. به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند بسیاری از مشکلات سلامت روان امروزی، نتیجه زندگی در محیطی است که مغز انسان هرگز برای آن تکامل نیافته است.
منبع:Yong, J. C., Lim, A. J., Tan, E., & Chan, S. H. M. (2026). Evolutionary Mismatch, Stress, and Competition: Making Sense of Psychosocial Problems in the Polycrisis Era. Behavioral Sciences, 16(5), 650. https://doi.org/10.3390/bs16050650
@fahim_tebFahimteb.com
اگر همیشه احساس میکنید زیر فشار اخبار بد، شبکههای اجتماعی و استرسهای کاری هستید، شاید مشکل فقط به میزان تحمل شما مربوط نباشد؛ بلکه به نحوه تکامل مغزتان برگردد.بررسی جدیدی که در مجله Behavioral Sciences منتشر شده، نشان میدهد مغز انسان دچار نوعی «ناهماهنگی تکاملی» شده است. مغز ما برای زندگی در جوامع کوچک و صمیمی با تعداد محدودی از افراد تکامل یافته، اما امروز در شهرهای بزرگ و دنیای دیجیتال زندگی میکنیم؛ جایی که هر روز با مشکلات و اتفاقات مربوط به میلیاردها نفر روبهرو میشویم.
در واقع، مغز ما با نرمافزار یک روستای کوچک کار میکند، اما باید حجم عظیمی از اطلاعات دنیای مدرن را پردازش کند.
این ناهماهنگی با پدیدهای که پژوهشگران آن را «چندبحرانی» (Polycrisis) مینامند، شدیدتر میشود؛ یعنی همزمان شدن بحرانهایی مانند همهگیری بیماریها، نابرابری اقتصادی و تغییرات اقلیمی. از آنجا که اجداد ما فقط با تهدیدهای فوری و محلی روبهرو بودند، مغز ما هنوز هم هر خبر نگرانکننده را مانند یک خطر فوری و شخصی تلقی میکند، حتی اگر هیچ کنترلی بر آن نداشته باشیم.
در کنار این موضوع، شبکههای اجتماعی نیز فشار روانی را بیشتر میکنند. این فضا افراد را به مقایسه و رقابت دائمی با دیگران وادار میکند. قرار گرفتن مداوم در معرض موفقیتها و شکستهای دیگران، بهجای کمک به سازگاری، میتواند به نوعی فشار روانی تبدیل شود. به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند بسیاری از مشکلات سلامت روان امروزی، نتیجه زندگی در محیطی است که مغز انسان هرگز برای آن تکامل نیافته است.
منبع:Yong, J. C., Lim, A. J., Tan, E., & Chan, S. H. M. (2026). Evolutionary Mismatch, Stress, and Competition: Making Sense of Psychosocial Problems in the Polycrisis Era. Behavioral Sciences, 16(5), 650. https://doi.org/10.3390/bs16050650
@fahim_tebFahimteb.com