تمثیل غار افلاطون؛ سفری دردناک از توهم سایه‌ها تا نور حقیقت«تمثیل غار» در کتاب هفتم جمهوری افلاطون، تنها یک داستان نیست؛ بلکه مانیفست بنیادین فلسفه برای درک وضعیت انسان در جهان است.
درون غار:
فرض کنید انسان‌ها از کودکی در غاری تاریک به زنجیر کشیده شده‌اند؛ به گونه‌ای که توان چرخاندن سر ندارند و تنها روبه‌روی خود، یعنی دیوار انتهایی غار را می‌بینند. پشت سر آن‌ها، آتشی برافروخته است و افرادی با حرکت دادن تندیس‌ها، سایه‌های آن‌ها را روی دیوار می‌اندازند. زندانیان از بدو تولد، این سایه‌ها را «واقعیت مطلق» می‌پندارند و بر سر شناخت آن‌ها رقابت می‌کنند.
گسستن زنجیر و خروج از غار (معرفت‌شناسی فلسفی):
روزی زنجیر یکی از زندانیان باز می‌شود:
۱. درد و تاری دید: چشمان او که به تاریکی خو کرده بود، تاب نور آتش و سپس نور خیره‌کننده خورشید را ندارد.
۲. شناخت تدریجی: او گام‌به‌گام از سایه‌ها به سوی انعکاس‌ها، ستارگان و در نهایت درک «خورشید» (سرچشمه حیات و حقیقت) حرکت می‌کند.
بازگشت به غار (رسالت فیلسوف):
فرد رهاشده به غار بازمی‌گردد تا دوستان خود را نیز نجات دهد؛ اما:
چشمانش در تاریکی غار دیگر کارایی سابق را ندارد.هم‌بندی‌ها او را مسخره می‌کنند و چون نمی‌خواهند توهم امن خود را رها کنند، در برابر آگاهی‌بخشی او می‌ایستند (مانند سرنوشت تراژیک سقراط).
رمزگشایی نمادهای افلاطونی:
غار و تاریکی: جهان مادی و حسی زنجیرها: پیش‌داوری‌ها و تعصبات عرفی سایه‌ها: پندارها و اطلاعات سطحیخورشید: «ایدهٔ خیر مطلق» (سرچشمه حقیقت و زیبایی) فرد رهایی‌یافته: فیلسوف و حقیقت‌جو
دانایی درد دارد: خروج از جهل، نیازمند رنجِ گذار از باورهای کهن است.تعهد اجتماعی: آگاهی فردی کافی نیست؛ فیلسوف در قبال بیداری جامعه مسئول است.نقد عوام‌زدگی: جامعه‌ای که غرق در سایه‌هاست، خیر حقیقی را تشخیص نمی‌دهد.#فرهیار #افلاطون #تمثیل_غار #فلسفه #مفهوم
۱۱
و اگر بر تو ببندد همه ره ها و گذرهاره پنهان بنماید که کس آن راه نداندمولانا #مولانا #فرهیار #شعر #ادبیات #علوم_انسانی
۹
پیش از اینت بیش از این اندیشه‌ی عشاق بود مهرورزی تو با ما شهره‌ی آفاق بودسایه‌ی معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بودحافظ
#شعر #ادبیات #فرهیار #حافظ #علوم_انسانی
#شعر #ادبیات #فرهیار #حافظ #علوم_انسانی
۸۱
ارسطو: از آسمانِ ایده‌ها تا زمینِ واقعیت در بخش قبل، با تمثیل غار افلاطون دیدیم که چطور حقیقتِ مطلق در جهانی فراتر از جهان ما (عالم مثل) خانه کرده و آنچه دور و برمان می‌بینیم، چیزی جز سایه‌های بی‌ارزش آن حقیقت نیست.اما این نگاه یک منتقد بزرگ داشت؛ جوانی که ۲۰ سال در آکادمی افلاطون زانو زده بود تا در نهایت زیر چتر استاد بایستد و بگوید:
“من افلاطون را دوست دارم، اما حقیقت را بیشتر دوست دارم!”
او ارسطو (استاد اول، پدر منطق و بنیان‌گذار علوم تجربی) بود.
طرد آسمان، سلام بر زمین!افلاطون با انگشت به آسمان اشاره می‌کرد تا ایده‌های ناب (مثل «عدالت مطلق» یا «اسبِ مطلق») را نشان دهد. اما ارسطو دستش را روی زمین گذاشت و گفت: ما نمی‌توانیم چیزی را که جدا از این جهانِ مادی است، بشناسیم.
ارسطو معتقد بود «جوهرِ» هر چیز در درونِ خودِ آن چیز است، نه در دنیایی دیگر. یک درخت، ترکیبی از «ماده» (چوب و برگ) و «صورت» (فرمِ درختی) است که از بیرون به آن تزریق نشده، بلکه در درون خودِ دانه پنهان بوده و به فعلیت رسیده است.
تولد روش علمی و رده‌بندی جهاناگر افلاطونِ شاعرپیشه با اسطوره و تمثیل با ما سخن می‌گفت، ارسطو با دقتِ جراح و نظمِ یک حسابدار وارد شد:خلق منطق: او قواعد تفکر صحیح (قیاس منطقی) را تدوین کرد تا انسان‌ها در استدلال‌هایشان دچار مغلطه نشوند.رده‌بندی طبیعت: ارسطو اولین کسی بود که آستین‌ها را بالا زد، جانوران و گیاهان را دسته‌بندی کرد و پایه‌گذار زیست‌شناسی و علوم تجربی شد. او معتقد بود شناخت جهان از مسیر «تجربه حسی» و رصد دقیق جزئیات می‌گذرد.
از نگاه غار تا چشم‌انداز ارسطوییاگر بخواهیم تمثیل غار را با نگاه ارسطو بازنویسی کنیم:زندانیِ افلاطون زنجیرها را پاره می‌کند، از غار بیرون می‌زند و محوِ تماشای خورشید (ایده خیر) می‌شود.
اما ارسطو کسی است که می‌گوید: «بسیار خب، خورشید مهم است، اما بیا برگردیم داخل غار و همین دیوارهای سنگی، سنگریزه‌ها، آتش و سایه‌ها را با دقتِ علمی بررسی کنیم؛ چرا که ساختارِ همین جهان مادی، خود عینِ حقیقت و نظم است.»
پرسش تفکربرانگیز برای شما: به نظر شما، کدام‌یک به واقعیت ما نزدیک‌تر است؟آیا حقیقت در گروی آرمان‌ها و مفاهیم انتزاعی و مطلق است (نگاه افلاطونی) یا در دلِ همین جزئیاتِ مادی، زیستِ روزمره و تجربه‌های عینی ما نهفته است (نگاه ارسطویی)؟
(نظر خودتان را برای ما در کامنت‌ها بنویسید
) پست بعدی: گذار از جهان باستان به طوفانِ قرن هفدهم؛ وقتی دکارت تصمیم گرفت تمام دانشی را که تا به امروز بشر بافته بود، آتش بزند تا از صفر شروع کند! #فرهیار #علوم_انسانی #فلسفه #فیلسوف #معرفی_بزرگان #زندگینامه #ارسطو
۹
ما باور کرده ایم که خداوند ما را از بالا می بیند، اما در واقع او از درون می‌نگرد.#شمس #شعر #ادبیات #علوم_انسانی #ادبیات #فرذهیار
۱۲
«سنت آگوستین، فیلسوف و متفکری بزرگ از قرن چهارم میلادی است که توانست دنیای پر رمز و رازِ افلاطون را با ایمانِ مسیحی پیوند بزند. او با نگاهی عمیق، معتقد بود حقیقت تنها با فکر کردن به دست نمی‌آید، بلکه نیاز به نوری درونی دارد تا ذهن ما را روشن کند.» آگوستین: وقتی نورِ خدا، چشمِ عقل را باز می‌کند (سلسله مباحث تاریخ فلسفه با زبان ساده - بخش سوم)در پست قبلی دیدیم که ارسطو چطور نگاه ما را از رویاهای افلاطونی به سمت واقعیت‌های ملموس و دنیای مادی برد. اما یک پرسش بزرگ باقی بود:
«آیا این دنیای مادی، تنها حقیقت است یا چیزی فراتر از آن وجود دارد؟»
اینجاست که وارد دنیای سنت آگوستین می‌شویم؛ فیلسوفی که هنرِ افلاطون را با باورهای مسیحی ترکیب کرد.
مفهوم ساده‌ی آگوستین: «نورِ درون»
آگوستین می‌گفت ما مثل آدم‌های داخل غار افلاطون هستیم، اما یک تفاوت بزرگ داریم: ما برای دیدن حقیقت، نیاز نداریم از غار بیرون فرار کنیم؛ بلکه باید به دنبال «نوری» باشیم که از درون به ما می‌تابد.
او معتقد بود عقلِ انسان به تنهایی برای درک حقایقِ بزرگ (مثل عدالت، زیبایی و حقیقتِ مطلق) کافی نیست. درست همان‌طور که چشم برای دیدنِ اشیاء به «نور» نیاز دارد، عقل ما هم برای درک حقایقِ ابدی، به یک «نور الهی» نیاز دارد که حقیقت را در درون ما روشن کند.
افلاطون می‌گفت: حقیقت در دنیایی دیگر است.آگوستین می‌گفت: بله، حقیقت در دنیایی فراتر است، اما برای شناختنش باید منتظر «روشن‌گریِ درون» باشیم. او پل میان «اندیشه یونانی» و «ایمان» بود؛ او به ما یاد داد که عقل و ایمان دشمن هم نیستند، بلکه عقل با کمکِ نورِ الهی، می‌تواند به حقیقت برسد.
یک سوال کوتاه برای شما:
به نظر شما، آیا برای فهمیدنِ حقیقت‌های بزرگ زندگی، فقط «فکر کردن» کافی است یا نیاز به یک نوع «شهود و درک درونی» داریم؟
(در کامنت‌ها نظرت را بنویس)
پست بعدی: بازگشت به زمین! جایی که توماس آکویناس با استفاده از منطقِ ارسطو، سعی کرد ثابت کند که با نگاه کردن به طبیعت، می‌توان به خالق رسید. #فرهیار #فلسفه #سنت_آگوستین #زندگینامه #فلسفه #تاریخ_فلسفه#مفهوم
آگوستین: وقتی نورِ خدا، چشمِ عقل را باز می‌کند (سلسله مباحث تاریخ فلسفه با زبان ساده - بخش سوم)در پست قبلی دیدیم که ارسطو چطور نگاه ما را از رویاهای افلاطونی به سمت واقعیت‌های ملموس و دنیای مادی برد. اما یک پرسش بزرگ باقی بود:«آیا این دنیای مادی، تنها حقیقت است یا چیزی فراتر از آن وجود دارد؟»
اینجاست که وارد دنیای سنت آگوستین می‌شویم؛ فیلسوفی که هنرِ افلاطون را با باورهای مسیحی ترکیب کرد.
مفهوم ساده‌ی آگوستین: «نورِ درون»آگوستین می‌گفت ما مثل آدم‌های داخل غار افلاطون هستیم، اما یک تفاوت بزرگ داریم: ما برای دیدن حقیقت، نیاز نداریم از غار بیرون فرار کنیم؛ بلکه باید به دنبال «نوری» باشیم که از درون به ما می‌تابد.
او معتقد بود عقلِ انسان به تنهایی برای درک حقایقِ بزرگ (مثل عدالت، زیبایی و حقیقتِ مطلق) کافی نیست. درست همان‌طور که چشم برای دیدنِ اشیاء به «نور» نیاز دارد، عقل ما هم برای درک حقایقِ ابدی، به یک «نور الهی» نیاز دارد که حقیقت را در درون ما روشن کند.
افلاطون می‌گفت: حقیقت در دنیایی دیگر است.آگوستین می‌گفت: بله، حقیقت در دنیایی فراتر است، اما برای شناختنش باید منتظر «روشن‌گریِ درون» باشیم. او پل میان «اندیشه یونانی» و «ایمان» بود؛ او به ما یاد داد که عقل و ایمان دشمن هم نیستند، بلکه عقل با کمکِ نورِ الهی، می‌تواند به حقیقت برسد.
یک سوال کوتاه برای شما:به نظر شما، آیا برای فهمیدنِ حقیقت‌های بزرگ زندگی، فقط «فکر کردن» کافی است یا نیاز به یک نوع «شهود و درک درونی» داریم؟
(در کامنت‌ها نظرت را بنویس
) پست بعدی: بازگشت به زمین! جایی که توماس آکویناس با استفاده از منطقِ ارسطو، سعی کرد ثابت کند که با نگاه کردن به طبیعت، می‌توان به خالق رسید. #فرهیار #فلسفه #سنت_آگوستین #زندگینامه #فلسفه #تاریخ_فلسفه#مفهوم۱۰۱
توماس آکویناس، فیلسوف و الهی‌دان مسیحیِ قرن سیزدهم میلادی بود. او می‌کوشید اندیشه‌های ارسطو را با باورهای مسیحی پیوند دهد و نشان دهد عقل و ایمان می‌توانند در کنار هم به حقیقت برسند.
توماس آکویناس: وقتی عقل و ایمان هم‌مسیر می‌شوند(سلسله مباحث تاریخ فلسفه با زبان ساده - بخش چهارم)
در پست قبلی با سنت آگوستین آشنا شدیم؛ متفکری که از پیوند اندیشه‌های افلاطون و ایمان مسیحی سخن می‌گفت. چند قرن بعد، توماس آکویناس با پرسشی روبه‌رو شد:
«آیا می‌توان با عقل و مشاهدهٔ جهان، به حقیقت‌های دینی هم نزدیک شد؟»
مفهوم سادهٔ آکویناس: عقل و ایمان
آکویناس معتقد بود عقل و ایمان دشمن یکدیگر نیستند؛ چون هر دو، اگر درست به کار گرفته شوند، ما را از حقیقت دور نمی‌کنند.
از نگاه او، عقل می‌تواند با بررسی جهان و رابطهٔ علت‌ها و معلول‌ها به برخی حقیقت‌ها برسد. برای مثال، می‌توان با تأمل دربارهٔ وجود و نظم جهان، دربارهٔ سرچشمهٔ آن پرسش کرد. اما بعضی باورهای دینی، مانند رازهای مربوط به وحی، تنها با عقل به‌دست نمی‌آیند و به ایمان نیاز دارند.
به زبان ساده:
ارسطو می‌گفت برای شناخت جهان، به خودِ جهان نگاه کن.
آکویناس می‌گفت نگاه دقیق به جهان می‌تواند راهی برای اندیشیدن به خدا باشد؛ اما همهٔ حقیقت‌های دینی را نمی‌توان فقط با عقل شناخت.
آکویناس تلاش کرد اندیشهٔ ارسطو را با الهیات مسیحی پیوند دهد. او باور داشت عقل و ایمان دو راه متفاوت‌اند، اما در نهایت با حقیقتِ واحدی روبه‌رو هستند.
یک سؤال برای شما:
به نظر شما، آیا مشاهده و اندیشیدن دربارهٔ جهان می‌تواند ما را به پاسخ پرسش‌های دینی برساند؟
پست بعدی: با دکارت و آغاز فلسفهٔ مدرن آشنا می‌شویم؛ فیلسوفی که تصمیم گرفت در همه‌چیز شک کند تا به دانشی محکم و یقینی برسد.
#فرهیار #فلسفه #توماس_آکویناس #تاریخ_فلسفه #مفهوم
توماس آکویناس: وقتی عقل و ایمان هم‌مسیر می‌شوند(سلسله مباحث تاریخ فلسفه با زبان ساده - بخش چهارم)در پست قبلی با سنت آگوستین آشنا شدیم؛ متفکری که از پیوند اندیشه‌های افلاطون و ایمان مسیحی سخن می‌گفت. چند قرن بعد، توماس آکویناس با پرسشی روبه‌رو شد:
«آیا می‌توان با عقل و مشاهدهٔ جهان، به حقیقت‌های دینی هم نزدیک شد؟»
مفهوم سادهٔ آکویناس: عقل و ایمانآکویناس معتقد بود عقل و ایمان دشمن یکدیگر نیستند؛ چون هر دو، اگر درست به کار گرفته شوند، ما را از حقیقت دور نمی‌کنند.
از نگاه او، عقل می‌تواند با بررسی جهان و رابطهٔ علت‌ها و معلول‌ها به برخی حقیقت‌ها برسد. برای مثال، می‌توان با تأمل دربارهٔ وجود و نظم جهان، دربارهٔ سرچشمهٔ آن پرسش کرد. اما بعضی باورهای دینی، مانند رازهای مربوط به وحی، تنها با عقل به‌دست نمی‌آیند و به ایمان نیاز دارند.
به زبان ساده:
ارسطو می‌گفت برای شناخت جهان، به خودِ جهان نگاه کن.
آکویناس می‌گفت نگاه دقیق به جهان می‌تواند راهی برای اندیشیدن به خدا باشد؛ اما همهٔ حقیقت‌های دینی را نمی‌توان فقط با عقل شناخت.
آکویناس تلاش کرد اندیشهٔ ارسطو را با الهیات مسیحی پیوند دهد. او باور داشت عقل و ایمان دو راه متفاوت‌اند، اما در نهایت با حقیقتِ واحدی روبه‌رو هستند.
یک سؤال برای شما:به نظر شما، آیا مشاهده و اندیشیدن دربارهٔ جهان می‌تواند ما را به پاسخ پرسش‌های دینی برساند؟
پست بعدی: با دکارت و آغاز فلسفهٔ مدرن آشنا می‌شویم؛ فیلسوفی که تصمیم گرفت در همه‌چیز شک کند تا به دانشی محکم و یقینی برسد. #فرهیار #فلسفه #توماس_آکویناس #تاریخ_فلسفه #مفهوم
۸
عَلَیهِ تَوکّلتُبر او توکل کردم
#فرهیار #شعر #ادبیات #عربی #توکل
#فرهیار #شعر #ادبیات #عربی #توکل
۹
دعوت به دورهمی فرهیار؛ خانه‌ی مندر دورهمی «فرهیار؛ خانه‌ی من» کنار هم جمع می‌شویم، مشاعره می‌کنیم؛ از تجربه‌های شخصی‌مان می‌گوییم، به جهان‌های فکری یکدیگر نزدیک می شویم و فرصتی برای آشنایی و گفت‌وگو می‌سازیم.
«در این دورهمی می‌خواهیم درباره خود فرهیار هم گفت‌وگو کنیم؛ اینکه دوست دارید فرهیار برای شما چه شکلی باشد؟ چه تجربه‌ها، برنامه‌ها و فضاهایی را در فرهیار دوست دارید ببینید و چطور می‌توانیم خانه‌ای بسازیم که هر کدام از ما در شکل‌گرفتنش سهمی داشته باشیم؟»
اگر دوست دارید ساعتی را در فضایی صمیمی و دوستانه، به مشاعره گفت‌وگو و آشنایی با آدم‌های تازه بگذرانید، خوشحال می‌شویم میزبان شما باشیم.
سه‌شنبه ۱۹ آبان ساعت ۱۷ تا ۱۹ میدان توحید، خیابان میرخانی، مؤسسه فرهیاربرای شرکت در این دورهمی، به آیدی پشتیبانی پیام بدهید@farahyar_support یا با شماره همراه مؤسسه تماس بگیرید و نام خودتان را اعلام کنید.
09911305373#فرهیار #رویداد #دورهمی # مشاعره
۴۱
شما دعوتید به دورهمی «فرهیار؛ خانه من»
۷